1631/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1631 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1631/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Βασίλειο Ρήγα Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Λοβέρδου, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Απριλίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας : Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "Λλόυντς Μπανκ Π.Ελ.Σι", που εδρεύει στο Λονδίνο και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Αρτέμης Κυριαζής.

Της αναιρεσιβλήτου : Τραπεζικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Δημήτριος Τσικρικάς.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26.03.2003 ανακοπή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Άμφισσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 74/ΤΜ 61/2003/2004 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 122/2006 του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26.02.2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης ανέγνωσε την από 28.03.2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος και να απορριφθούν οι λοιποί λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.Το άρθρο 972 Κ.Πολ.Δ ορίζει στην παράγραφο 1 ότι "οι δανειστές εκείνου κατά του οποίου έγινε η εκτέλεση έχουν δικαίωμα να αναγγείλουν την απαίτησή τους. Η αναγγελία επιδίδεται στον υπάλληλο του πλειστηριασμού, σε εκείνον υπέρ του οποίου γίνεται και σε εκείνον κατά του οποίου στρέφεται η εκτέλεση, και πρέπει να περιέχει α) διορισμό αντικλήτου στην περιφέρεια του ειρηνοδικείου του τόπου της εκτέλεσης, αν ο δανειστής που αναγγέλλει την απαίτησή του δεν κατοικεί μέσα στην περιφέρεια αυτή και β) περιγραφή της απαίτησης του δανειστή που αναγγέλλεται.

Η αναγγελία πρέπει να επιδοθεί το αργότερο μέσα σε δεκαπέντε ημέρες από τον πλειστηριασμό. Μέσα στην ίδια προθεσμία πρέπει να κατατεθούν τα έγγραφα που αποδεικνύουν την απαίτηση". Περαιτέρω, το άρθρο 118 Κ.Πολ.Δ ορίζει ότι "τα δικόγραφα που επιδίδονται από ένα διάδικο σε άλλον ή υποβάλλονται στο δικαστήριο πρέπει να αναφέρουν: 1)....2)....3)...4) και 5) τη χρονολογία και την υπογραφή του διαδίκου ή του νόμιμου αντιπροσώπου ή του δικαστικού πληρεξουσίου του και, όταν είναι υποχρεωτική η παράσταση με δικηγόρο, την υπογραφή του δικηγόρου".

Σύμφωνα με το άρθρο 94 παρ.1 ΚΠολΔ, στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι υποχρεούνται να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις της παρ.2, οπότε επιτρέπεται η αυτοπρόσωπη παράσταση. Αντιστοίχως, το άρθρο 39 παρ.1 του ν.δ. 3026/1954 (Δικηγ.Κ), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 14 του ν.1366/1983, καθιερώνει την παράσταση του δικηγόρου ενώπιον κάθε δικαστηρίου, αρχής ή επιτροπής ειδικής δικαιοδοσίας, εκτός αν πρόκειται για τις ρητώς προβλεπόμενες στις παρ.2 και 3 εξαιρέσεις.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι η αναγγελία, ως αποσκοπούσε στην παροχή έννομης προστασίας με τη μορφή της ικανοποιήσεως της αναγγελλόμενης απαιτήσεως από το πλειστηρίασμα, είναι (επιτευκτική) διαδικασία πράξη και ότι το διαλαμβάνον αυτή έγγραφο (αναγγελτήριο) έχει τον χαρακτήρα εισαγωγικού δικογράφου της διαδικασίας της διανομής, με το οποίο εισάγεται για πρώτη φορά ενώπιον του αρμόδιου κρατικού οργάνου η απαίτηση προς έλεγχο και κατάταξη στον πίνακα.

Κατόπιν τούτου, ενόψει και της ιδιότητας του υπαλλήλου του πλειστηριασμού, ως οιονεί δικαιοδοτικής αρχής, δυνάμενης να υπαχθεί στην έννοια της κατ'άρθρο 39 παρ.1 ν.δ. 3026/1954 "αρχής", ενώπιον της οποίας η παράσταση γίνεται με δικηγόρο, καθίσταται σαφές ότι το αναγγελτήριο έγγραφο πρέπει να είναι υπογεγραμμένο από δικηγόρο και μάλιστα κατά τόπον αρμόδιο, σύμφωνα με τα άρθρα 44 και 54 του εν λόγω ν.δ/τος.

Αναγγελία, υπογραφόμενη από κατά τόπον αναρμόδιο δικηγόρο, είναι άκυρη, ανεξαρτήτως βλάβης του αντιδίκου.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το εφετείο δέχθηκε ότι με επίσπευση του Α πλειστηριάσθηκαν στις 22-1-2003 στην ... δύο ακίνητα (διαμερίσματα) της Β αντί πλειστηριάσματος 160.300 ευρώ, ενώπιον της συμβολαιογράφου Ιτέας Αγγελικής Αργυροπούλου-Λύτρα (υπαλλήλου του πλειστηριασμού), η οποία στον συνταγέντα από αυτή .../...

πίνακα διανομής του πλειστηριάσματος κατέταξε την αναιρεσείουσα, ως πρώτη ενυπόθηκη δανείστρια, για το ποσό των 104.446,98 ευρώ, με βάση την από 16-12-2002 έγγραφη αναγγελία της, η οποία επιδόθηκε μεν σ'αυτή (συμβολαιογράφο) στις 18-12-2002, όπως προκύπτει από την .../... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή 'Αμφισσας ..., ωστόσο έχει την υπογραφή μόνο του δικηγόρου Αθηνών Αθανασίου Λάμπρου χωρίς να συνυπογράφεται και από δικηγόρο του Δικηγορικού Συλλόγου 'Αμφισσας, στην περιφέρεια του οποίου έγινε ο πλειστηριασμός και συνετάγη ο ανωτέρω πίνακας.

Ακολούθως, το Εφετείο, κρίναν ότι η επίμαχη αναγγελία είναι άκυρη, λόγω μη υπογραφής της (και) από δικηγόρο του άνω Δικηγορικού Συλλόγου (άρθρα 44 και 54 παρ.3 ν.δ. 3026/1954), απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της ομοίως κρίνασας πρωτόδικης αποφάσεως, με την οποία, κατ'αποδοχή της από 18-6-2003 ανακοπής της αναιρεσίβλητης, μεταρρυθμίσθηκε ο ειρημένος πίνακας και η τελευταία κατετάγη για το ποσό των 104.446,98 ευρώ στη θέση της πρώτης.

Η εκ μέρους του εφετείου κήρυξη άκυρης της ως άνω αναγγελίας δεν είναι παράνομη, αφού, σύμφωνα με όσα εκτίθενται στην πρώτη (μείζονα) πρόταση αυτού του συλλογισμού, αναγκαίο στοιχείο της ισχύος της αναγγελίας είναι και η (συν-) υπογραφή της από κατά τόπον αρμόδιο δικηγόρο, η έλλειψη δε του στοιχείου αυτού συνεπάγεται ακυρότητα του αναγγελτηρίου, ανεξαρτήτως του αν προκάλεσε ή όχι βλάβη στην αναιρεσίβλητη.

Επομένως, ο περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 559 αρ.14 ΚΠολΔ απορρέων, πρώτος λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος. Δύο μέλη του Δικαστηρίου, ήτοι οι Αρεοπαγίτες Δημήτριος Δαλιάνης και Χαράλαμπος Δημάδης, έχουν την εξής γνώμη: Από τη διάταξη του άρθρου 118 αρ.5 ΚΠολΔ προκύπτει ότι η υπογραφή ενός δικογράφου από πληρεξούσιο δικηγόρο απαιτείται μόνο όταν ένας άλλος κανόνας δικαίου επιτάσσει την (υποχρεωτική) παράσταση του διαδίκου με δικηγόρο.

Συναφώς, τις προϋποθέσεις και τον τρόπο ασκήσεως της αναγγελίας ρυθμίζει η διάταξη του άρθρου 972 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ, η οποία στα υποχρεωτικά κατά νόμο στοιχεία του αναγγελτηρίου διαλαμβάνει μόνο τον διορισμό αντικλήτου (υπό την αναφερόμενη εκεί προϋπόθεση) και την περιγραφή της αναγγελλόμενης απαιτήσεως, χωρίς να περιέχει οποιαδήποτε αναφορά για υποχρεωτική παράσταση δικηγόρου.

Περιθώρια για την εφαρμογή των, σχετικών με τη δικαστική πληρεξουσιότητα και την παράσταση του διαδίκου με δικηγόρο, διατάξεων των άρθρων 94 επ. Κ.Πολ.Δ και 39 ΔικηγΚ (ν.δ 3026/1954) δεν υπάρχουν. Και τούτο, διότι αφενός μεν η αναγκαστική εκτέλεση είναι διαδικασία και όχι δίκη, αφετέρου δε με την αναγγελία, το δικόγραφο της οποίας απλώς επιδίδεται στον εκτελούντα χρέη judex chartularius υπάλληλο του πλειστηριασμού (συμβολαιογράφο), δεν γίνεται παράσταση ενώπιον δικαστικής αρχής, αλλά ανακοίνωση της, σχετικής με την κατάταξή του, βουλήσεως του δανειστή ενώπιον του υπαλλήλου του πλειστηριασμού, συμβολαιογράφου, ο οποίος δεν αποτελεί "δικαστική αρχή" ούτε ειδικό δικαιοδοτικό όργανο, αλλά ενεργεί, βοηθητικώς και χωρίς δεσμευτική διάγνωση, κατά τη διαδικασία της αναγκαστικής εκτελέσεως, υποκείμενος για τον λόγο αυτόν σε δικαστικό έλεγχο με την άσκηση ανακοπής (άρθρα 979 παρ.2 και 980 Κ.Πολ.Δ). 'Αλλωστε, εν όψει του ότι η υπογραφή του δικογράφου αποσκοπεί στην εξασφάλιση της γνησιότητάς του, η ελλείπουσα υπογραφή του αναγγελλόμενου δανειστή ή του πληρεξουσίου δικηγόρου του στο αναγγελτήριο μπορεί να αναπληρωθεί από την υπογραφή που θέτει ο δικαστικός επιμελητής στην έκθεση επιδόσεως αυτού (αναγγελτηρίου) προς τον υπάλληλο του πλειστηριασμού.

Επομένως, κατά τη μειοψηφούσα γνώμη, δεν ήταν απαραίτητη, με κύρωση μάλιστα τον αποκλεισμό της αναιρεσείουσας από τη διανομή του πλειστηριάσματος, η υπογραφή του αναγγελτηρίου και από δικηγόρο της 'Αμφισσας, αλλά αρκούσε μόνη η τεθείσα σ'αυτό υπογραφή του ως άνω δικηγόρου των Αθηνών, σε κάθε δε περίπτωση η έλλειψη (συν-)υπογραφής αρμοδίου κατά τόπον δικηγόρου αναπληρώθηκε από την υπογραφή του δικαστικού επιμελητή επί της εκθέσεως επιδόσεως του αναγγελτηρίου στην υπάλληλο του πλειστηριασμού.

Ως εκ τούτου, κατά την ίδια (ήσσονα) γνώμη, το Εφετείο παρά τον νόμο κήρυξε "άκυρη" (εννοείται: απαράδεκτη) την επίμαχη αναγγελία, όπως βασίμως υποστηρίζεται με τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου.

ΙΙ.Με το δεύτερο λόγο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 11 και 14 Κ.Πολ.Δ, προσάπτεται στο Εφετείο ότι παρά τον νόμο κήρυξε άκυρη την αναγγελία και ότι δέχθηκε πράγματα ως αληθινά χωρίς απόδειξη, καθόσον α)η τυχόν ακυρότητα της αναγγελίας θεραπεύθηκε με την εκ μέρους του Πέτρου Τσακίρη, δικηγόρου Άμφισσας και πληρεξουσίου της αναιρεσείουσας, τεθείσα υπογραφή του στην πράξη καταθέσεως των αποδεικτικών της κρίσιμης απαιτήσεως εγγράφων στην υπάλληλο του πλειστηριασμού και β) η αιτιολογία, περί καταθέσεως των άνω εγγράφων από τον ίδιο δικηγόρο ως πληρεξούσιο του δικηγόρου Αθανασίου Λάμπρου και όχι της αναιρεσείουσας, στηρίζεται σε πράγματα τα οποία δέχθηκε το Εφετείο ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Ως προς την πρώτη (υπό α') αιτίαση, ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι η ισχύς της αναγγελίας προϋποθέτει επίδοση του δικογράφου της με δικαστικό επιμελητή στον υπάλληλο του πλειστηριασμού (άρθρο 972 παρ. 1β'Κ.Πολ.Δ), η έλλειψη της οποίας (επιδόσεως) δεν μπορεί να αναπληρωθεί από την υπογραφή του πληρεξουσίου δικηγόρου στην άνω πράξη καταθέσεως. Ως προς τη δεύτερη (υπό β') αιτίαση, υπαγόμενη στη ρύθμιση του άρθρου 559 αρ. 10 Κ.Πολ.Δ, ο ίδιος λόγος είναι αβάσιμος, διότι την αποδεικτική του κρίση το Εφετείο στήριξε στα "επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα", όπως αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφασή του.

ΙΙΙ. Με τον τρίτο λόγο η αναιρεσείουσα, επικαλούμενη το άρθρο 559 αρ. 1 και 14 Κ.Πολ.Δ, μέμφεται το Εφετείο ότι παρά το νόμο κήρυξε "άκυρη" την αναγγελία με την εφαρμογή των άρθρων 44 και 54 παρ. 3 ΔικηγΚ, ενώ έπρεπε να μην εφαρμόσει τις διατάξεις αυτές, οι οποίες, όπως η ίδια υποστηρίζει, προσκρούουν στην εκ των διατάξεων των άρθρων 5 παρ. 1, 25 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 παρ.1, 8 παρ. 2, 9 παρ. 2 και 10 παρ. 2 της ΕΣΔΑ απορρέουσα αρχή της αναλογικότητας, καθόσον η προβλεπόμενη συναφώς απαγόρευση επιλογής δικηγόρου, μέλους οποιουδήποτε δικηγορικού συλλόγου, και μάλιστα με κύρωση την ακυρότητα της διαδικαστικής πράξεως της αναγγελίας που υπογράφεται από δικηγόρο εκτός της περιφέρειας του οικείου δικηγορικού συλλόγου, είναι μεν πρόσφορη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου με αυτή σκοπού, της κατά τόπον προστασίας του δικηγορικού λειτουργήματος, δεν είναι όμως αναγκαία, ούτε τελεί σε εύλογη σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι ενόψει της υπηρετούμενης ανάγκης για την εξασφάλιση της οικονομικής αυτοτέλειας των δικηγόρων και εντεύθεν για τη βελτίωση των υπηρεσιών τους προς τους πολίτες, άρα και για την αποτελεσματικότερη άσκηση του δικαιώματος παροχής έννομης προστασίας, η κρίσιμη ρύθμιση ευρίσκεται εντός των ορίων του αναγκαίου και του εύλογου μέτρου.

Κατ' ακολουθίαν και δεδομένου ότι, ως προς τον πρώτο λόγο του αναιρετηρίου, η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία μιας ψήφου, πρέπει να παραπεμφθεί η εκδίκαση της υποθέσεως στην τακτική Ολομέλεια του Δικαστηρίου τούτου (άρθρο 563 παρ.2 β' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει στην τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου την εκδίκαση της υποθέσεως, ως προς τον πρώτο λόγο της από 26-2-2000 αιτήσεως της τραπεζικής εταιρίας "Λλόυντς Μπανκ Π.Ελ.Σι." περί αναιρέσεως της 122/2006 αποφάσεως του Εφετείου Λαμίας.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 14 Ιουλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ