162/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 162 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 162/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., αριθμ. ιδιοκτ. ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Ηλιακόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην … και στην προκειμένη περίπτωση από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης, που κατοικοεδρεύει στην…, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-6-2012 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης του ήδη αναιρεσιβλήτου (μετά την έκδοση της 18/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θράκης και συνεκδικάστηκε με την από 2-7-2012 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος και της Δ. Κ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, καθώς και με αιτήσεις, ανταιτήσεις και κύριες παρεμβάσεις άλλων φυσικών προσώπων, επίσης μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 270/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, την αναίρεση της οποίας, (ως και της μετ’ αυτής συμπροσβαλλομένης 18/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης), ζητεί ο αναιρεσείων με την από 18-6-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Καλαματιανός διάβασε την από 4-12-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της 270/2014 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, κατά παραδοχή του τρίτου λόγου αναίρεσης, ως προς το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό, και την απόρριψη των λοιπών λόγων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 42/19-6-2015 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 270/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, που εκδόθηκε επί των συνεκδικασθεισών από 19-6-2012 και 2-7-2012 (και άλλων) αιτήσεων, της πρώτης του αναιρεσιβλήτου Ελληνικού Δημοσίου και της δεύτερης μεταξύ άλλων (και) του αναιρεσείοντος Δ. Μ., με τις οποίες οι ως άνω αιτούντες ζήτησαν να καθορισθεί οριστική τιμή μονάδας για την εδαφική έκταση, συνολικού εμβαδού 69.873,09 τ.μ., που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά με την 735/7-2-2008 απόφαση του Γ.Γ. της Περιφερείας Ανατολικής Μακεδονίας -Θράκης για την κατασκευή του έργου "Βελτίωση Ε.Ο. Νο2 Τμήμα ... υποτμήμα ...", μικρότερη και μεγαλύτερη (αντίστοιχα) από την ήδη ορισθείσα προσωρινή. Επίσης ο αναιρεσείων ζήτησε ειδική αποζημίωση λόγω σημαντικής μείωσης της αξίας του απομένοντος, λόγω απώλειας δυνατότητας δόμησης αυτού.

Το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση, δέχθηκε, ως αποδειχθέντα, σχετικά με τον καθορισμό της ως άνω ειδικής αποζημίωσης που ζήτησε ο αναιρεσείων, που συναρτάται με τους λόγους αναίρεσης, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του μετά την παράθεση της νομικής σκέψης επί του σχετικού θέματος τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στην προκειμένη περίπτωση από τα προσκομιζόμενα αποδεικτικά μέσα προέκυψε ότι: Από την με αριθμό κτηματολογικού πίνακα (Κ.Π.) ... ιδιοκτησία, που βρίσκεται στην Κτηματική περιφέρεια ... και αντιστοιχεί στο υπ’ αριθμ. ... κληροτεμάχιο, εμβαδού προ της απαλλοτρίωσης, βάσει του κτηματολογικού φύλλου και των στοιχείων του κτηματολογικού πίνακα και διαγράμματος, 1.640 τ.μ., επί του οποίου εμπράγματο δικαίωμα κυριότητας αξιώνει ο δεύτερος των αιτούντων της υπό στοιχείο Β’ αίτησης (Μ. Δ.), ο οποίος φέρεται στον κτηματολογικό πίνακα ως ιδιοκτήτης του, απαλλοτριώνεται τμήμα εμβαδού 230,86 τ.μ., και απομένει έκταση 1.409,05 τ.μ. Η Κ.Π. ... ιδιοκτησία πριν την απαλλοτρίωση θεωρείτο μη άρτια και οικοδομήσιμη και μετά την απαλλοτρίωση εξακολουθεί να είναι μη άρτια και οικοδομήσιμη. Το εναπομείναν κατά την κρίση του Δικαστηρίου δεν υπέστη καμία μείωση της αξίας του, διότι δεν θίγεται η αρτιότητα και οικοδομησιμότητά του, αφού όπως προαναφέρθηκε το όλο ακίνητο και πριν την απαλλοτρίωση ήταν μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο, ενώ η έκταση που απομένει έχει ικανό μέγεθος και για αγροτική εκμετάλλευση, όπως η κατά προορισμό χρήση του. Επομένως, το σχετικό αίτημα, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμο". Και υπό τις ως άνω παραδοχές απέρριψε το εν λόγω αίτημα.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 339, 340 του Κ.Πολ.Δ. και 18, 19, 20 και 21 ν. 2882/2001, προκύπτει ότι και στις δίκες για καθορισμό οριστικής αποζημίωσης, το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση, πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι προς απόδειξη των ισχυρισμών τους που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και περιέχονται στην αίτηση ή ένσταση ή χρησιμεύουν προς αντίκρουση της αίτησης. Κατά τον αριθμό 11 περ. γ’ του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Παγίως γίνεται δεκτό ότι δεν θεμελιώνει λόγο αναίρεσης η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να μνημονεύσει στην απόφασή του ποια αποδεικτικά μέσα χρησιμοποιήθηκαν στην απόφασή του για άμεση και ποια για έμμεση απόδειξη. Η γενική αναφορά της λήψεως υπόψη όλων των αποδείξεων που προσκομίσθηκαν με επίκληση δεν αποκλείει την ίδρυση του άνω λόγου αναίρεσης για κάποιο αποδεικτικό μέσο που έχει ουσιώδη σημασία στην έκβαση της δίκης όταν από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι τούτο έχει ληφθεί υπόψη. Αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για την ίδρυση του προβλεπόμενου από την άνω διάταξη λόγου αναίρεσης (Ολ.ΑΠ 2/2008, ΑΠ 322/2011). Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο λόγο αναίρεσης και υπό την επίκληση του αριθμού 11 περ. γ’ του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι το Εφετείο, προκειμένου να καταλήξει να δεχθεί, ότι το ακίνητο του αναιρεσείοντος είχε πριν από την απαλλοτρίωση εμβαδόν 1.640 τ.μ., δεν έλαβε υπόψη τα προσκομισθέντα μετ’ επικλήσεως με τις κατατεθείσες στις 25-10-2013 έγγραφες προτάσεις του αναιρεσείοντος ενώπιον του Εφετείου, μεταξύ άλλων αποδεικτικά έγγραφα, από τα οποία προκύπτει ότι το εν λόγω ακίνητο είχε εμβαδόν πριν από την απαλλοτρίωση 2.023 τ.μ. (με ελάχιστο πρόσωπο 25 μέτρα και ελάχιστο βάθος 40 μέτρα) και όχι 1.640 τ.μ., όπως εκ παραδρομής καταχωρίσθηκε στο Κτηματολόγιο, και συνεπώς ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο κατά παρέκκλιση. Ήτοι: α) το .../14-4-2006 συμβόλαιο αγοραπωλησίας της συμ/φου Αλεξανδρούπολης Χρυσής Μαυρουδή - Μηναΐδη, β) την υπ’ αρ. πρωτ. .../14-5-2005 βεβαίωση αρτιότητας και οικοδομησιμότητας της προϊσταμένης της Δ/νσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Έβρου, γ) το από Νοεμβρίου 2011 τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Αλεξανδρούπολης Μ. Α., δ) την τεχνική έκθεση του ως άνω πολιτικού μηχανικού, ε) την αναλυτική επιμέτρηση των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν στον περιβάλλοντα χώρο του αγροτεμαχίου για την οικοπεδική του εκμετάλλευση κατά τα έτη 2006-2007 του ως άνω πολ. μηχανικού, στ) την από 3-4-2012 τεχνική έκθεση του ανωτέρω πολιτικού μηχανικού, ζ) την …26-2-2008 οικοδομική άδεια για την ανέγερση ισογείου καταστήματος, η) την από 12-1-2010 βεβαίωση της προϊσταμένης της Δ/νσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος του Νομαρχιακού Διαμερίσματος Έβρου. Από το γεγονός ότι το Εφετείο κατέληξε στο προαναφερόμενο αποδεικτικό του πόρισμα, χωρίς είτε να μνημονεύει είτε να αντικρούει τα ανωτέρω υπό στοιχεία α’ έως η’ έγγραφα, που επικαλέσθηκε ο αναιρεσείων στις σελίδες 22 και 23 των κατατεθεισών την 25-10-2013 προτάσεών του ενώπιον του Εφετείου, το περιεχόμενο των οποίων οδηγεί σε διαφορετική κρίση, ως προς το εμβαδόν του ένδικου ακινήτου, από εκείνη που εξέφερε το Δικαστήριο της ουσίας, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο αν έλαβε υπόψη και τα ανωτέρω, κρίσιμα κατά την απόδειξη, έγγραφα, μη αρκούσης της γενικής αναφοράς στο προοίμιο της απόφασης που γίνεται μνεία των αποδεικτικών μέσων ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα, τα οποία νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Επομένως είναι βάσιμος ο προβαλλόμενος τρίτος λόγος αναίρεσης, κατά την εν λόγω αιτίαση.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει, κατά παραδοχή του ως άνω λόγου αναίρεσης, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου στο αυτό κεφάλαιο της προσβαλλόμενης απόφασης, καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών διατυπουμένων με την ένδικη αίτηση λόγων, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά την απορριπτική του αιτήματος καθορισμού ειδικής αποζημίωσης λόγω σημαντικής μείωσης της αξίας του απομένοντος της υπ’ αρ. Κ.Π. ... ιδιοκτησίας, και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το κεφάλαιο τούτο, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Το αναιρεσίβλητο πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής δίκης του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει μειωμένα κατ’ άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957, δοθέντος ότι η αποκλείουσα την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δεν έχει εφαρμογή στην δίκη της αναίρεσης κατ’ απόφασης εφετείου περί οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης, στην οποία εφαρμόζονται, όσον αφορά στη δικαστική δαπάνη, οι διατάξεις των άρθρων 173 έως 193 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (άρθρο 22 παρ. 3 ν. 2882/ 2001), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 270/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας κεφάλαιο.

Παραπέμπει κατά τούτο την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκασή της, στο αυτό Τριμελές Εφετείο Θράκης, αποτελούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ. Και

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιανουαρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Φεβρουαρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ