1628/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1628 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1628/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου, Χρήστο Βρυνιώτη και Γεώργιο Χοϊμέ, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Μαΐου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντανάκα, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι παρίσταται για την "...", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία τυγχάνει καθολική διάδοχος, μετά από συγχώνευση διά απορροφήσεως, της αρχικώς ως άνω αναιρεσείουσας.

Του αναιρεσιβλήτου: Δ. Π. του Μ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-8-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βέροιας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 38/ΑΥ/2011 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1269/2014 μη οριστική και 1270/2016 οριστική του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 8-6-2017 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σοφία Ντάντου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ' αριθμ. …83 Γ/1-2-2018 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Βέροιας Α. Κ. προκύπτει ότι μετά από γραπτή παραγγελία του επισπεύδοντος τη συζήτηση Δ. Ν., δικαστικού πληρεξουσίου της αναιρεσείουσας, ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "... Α.Ε.", η οποία λόγω απορροφήσεώς της, συνεπεία συγχωνεύσεώς της, από την ανώνυμη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "..." νομίμως εκπροσωπείται από την τελευταία, ως καθολική διάδοχό της, αντίγραφο της από 8-6-2017 αίτησης για αναίρεση της 1270/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης με πράξη κατάθεσης του αρμόδιου Γραμματέα του οικείου Εφετείου Θεσσαλονίκης με αριθμό 109/14-6-2017 και πράξη ορισμού δικασίμου για την δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο. Επομένως εφόσον αυτός δεν εμφανίστηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε από Πληρεξούσιο Δικηγόρο, πρέπει να εξετασθεί η βασιμότητα της ένδικης αίτησης παρά την απουσία του ανωτέρω αναιρεσιβλήτου (άρθρο 576 παρ.2 εδ.ε ΚΠολΔ).

Η ανεπάρκεια των εκτιθέμενων στην αγωγή ή στην ένσταση πραγματικών περιστατικών, σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωση τους, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται αναιρετικά με τον λόγο από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή ή την ένσταση, αρκούμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος.

Με τον ίδιο λόγο ελέγχεται και το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας να κρίνει ως αόριστη την αγωγή ή την ένσταση, αξιώνοντας για τη θεμελίωση τους περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του αντίστοιχου δικαιώματος. Πρόκειται και πάλι για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ως προς τη διαπίστωση νομικής δήθεν αοριστίας της αγωγής ή της ένστασης.

Επομένως νομική είναι η αοριστία που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Αντίθετα η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν κατ" αρχήν το ασκούμενο με την αγωγή ή την ένσταση ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου χαρακτηρίζεται ως ποσοτική αοριστία της αγωγής ή της ένστασης, ενώ η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου χωρίς αναφορά πραγματικών περιστατικών χαρακτηρίζεται ως ποιοτική αοριστία της αγωγής ή της ένστασης και ελέγχονται και οι δύο αναιρετικά με λόγο από τον αριθ. 8 ή αναλόγως 14 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 192/2016).

Ειδικότερα, ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη αναγκαία για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα που δεν εκτίθενται σε αυτή ή εάν απέρριψε ως αόριστη ή μη νόμιμη την αγωγή, παραγνωρίζοντας εκτιθέμενα για τη θεμελίωση της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σε αυτήν, ενώ ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το Δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σε αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη. Ο αναιρετικός αυτός έλεγχος γίνεται με βάση την κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 480/2010).

Στο πλαίσιο αυτό αναγκαίο στοιχείο της αγωγής, για να είναι αυτή ορισμένη, αποτελεί κατά το άρθρ. 216§1 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό και με τα άρθρ. 106, 335 και 338 ΚΠολΔ, η πληρότητα της ιστορικής βάσης της, δηλαδή η σαφής έκθεση στο αγωγικό δικόγραφο όλων των γεγονότων, είτε του εξωτερικού είτε του εσωτερικού κόσμου, τα οποία σύμφωνα με τον εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου θεμελιώνουν τη ζητούμενη έννομη συνέπεια (ΑΠ 192/2016). Εξάλλου, κατά το άρθρο 298 ΑΚ, η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία) ή το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα που έχουν ληφθεί. Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 216 § 1 ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι για την πληρότητα της αγωγής, με την οποία επιδιώκεται επιδίκαση διαφυγόντος κέρδους, συνισταμένου σε απώλεια εσόδων λόγω διακοπής ή μειωμένης άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας, αρκεί να αναφέρονται στο δικόγραφο της το είδος της επιχείρησης που ασκούσε ο ενάγων, οι περιστάσεις υπό τις οποίες ασκείται αυτή και τα εισοδήματα, τα οποία με πιθανότητα κατά την συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων θα αποκόμιζε από αυτή την δραστηριότητά του στο μέλλον, αν δεν μεσολαβούσε το ζημιογόνο γεγονός (Ολομ. ΑΠ 22/1995, AΠ 496/2016).

Εν προκειμένω από την παραδεκτή επισκόπηση (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) του δικογράφου της από 20.8.2009 (και με αριθμό κατάθ. …55/9.9.2009) ένδικης αγωγής του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει, ότι αναφορικά με το προσβαλλόμενο αγωγικό κονδύλιο των διαφυγόντων κερδών των επιδίκων έξι (6) καλλιεργητικών ετών, από το έτος 2007 έως 2008 μέχρι και το έτος 2012 - 2013, στην ως άνω ένδικη αγωγή διαλαμβάνονται, κατά λέξη, τα εξής περιστατικά: "....Κατ' αρχάς, όταν συνέβη το ατύχημα ήμουν 47 χρόνων, υγιέστατος, ακμαιότατος και εργαζόμουν τουλάχιστον 15-17 ώρες την ημέρα και μάλιστα στα χωράφια τις περισσότερες ώρες.

Είμαι παντρεμένος με την Μ. Ε. και πατέρας δύο παιδιών (δίδυμοι) οι οποίοι ολοκλήρωσαν τις μεταπτυχιακές σπουδές τους στην Αγγλία στους Η/Υ - πολυμέσα - στην πόλη ... και συνεχίζουν τις σπουδές με ντοκτορά. Κύρια ασχολία μου ΜΕΧΡΙ και την επέλευση του ατυχήματος, ήταν η εκμετάλλευση αγρών, συνολικής έκτασης 46 στρεμμάτων, με διάφορες καλλιέργειες (τα 8 στρέμματα είναι ιδιοκτησίας μου, τα 15 της συζύγου μου και τα 23 των παιδιών μας, ύστερα από δωρεά του παππού τους).

Κάθε χρόνο μίσθωνα και άλλες εκτάσεις προκειμένου, να ανταπεξέλθω στα έξοδα που είναι αυξημένα λόγων των σπουδών των δύο παιδιών μου στην Αγγλία. Η οικονομική αποτίμηση της εκμετάλλευσης αυτών των αγρών ΕΑΝ δε είχε συμβεί αυτό το καταλυτικό γεγονός, του τραυματισμού μου, σήμερα θα είχε ως εξής: Τα 5 στρέμματα θερμοκήπια, με καλλιέργεια πιπεριάς, με θέρμανση, θα απέδιδαν κάθε χρόνο περίπου καθαρά περίπου 4.500 € / ανά στρέμμα δηλ.

συνολικά 4.500 Χ 5 = 22.500 €. Να σημειωθεί στο σημείο αυτό ότι η μέση τιμή της πιπεριάς [με σημερινά δεδομένα] επειδή η εκμετάλλευση γίνεται Απρίλιο μέχρι και Νοέμβριο είναι περίπου 0.50-0,55 λεπτά το κιλό. Κάθε δε στρέμμα αποδίδει κατά μέσο όρο 15 τόνους τον χρόνο. Ανά στρέμμα τα έξοδα μου πριν από τον τραυματισμό μου ήταν περίπου 3400 € που αναλύονται σε αγορά 3.000 φυτών ανά θερμοκήπιο προς 0,30 λεπτά το φυτό, 600 € ανά θερμοκήπιο για απολύμανση εδάφους, 550€ ανά θερμοκήπιο για θέρμανση , 450 € για ράντισμα ανά θερμοκήπιο και 900 € περίπου για εργατικά ανά στρέμμα.

Οι εργάτες με παράλληλη εργασία δική μου έδεναν τα φυτά από τους σπάγκους, απομάκρυναν παράσιτα από τα φυτά, σκάλιζαν τα φυτά κλπ. υπήρχαν φορές που απασχολούσα 2 εργάτες άλλες φορές και 3, αφού ανάλογα με την κατάσταση των φυτών υποχρεωνόμουν να προλάβω τις καταστάσεις δηλ. εάν τα φυτά λόγω της καλοκαιρίας μεγάλωναν πιο γρήγορα έπρεπε να δεθούν για την ανάπτυξη αμέσως ή εάν ωρίμαζαν έστω και 2ημέρες πιο νωρίς έπρεπε να συλλεχθούν άμεσα, διότι δεν παραλαμβάνονταν από τον συνεταιρισμό.

Τα υπόλοιπα στρέμματα ιδιοκτησίας της συζύγου μου και των παιδιών μου, που θα απέδιδαν περίπου 7.000 € από την εκμετάλλευση ετήσιων καλλιεργειών [σιτάρι ή καλαμπόκι], όπως κάθε χρόνο πριν από τον τραυματισμό μου Μετά τον τραυματισμό μου, προσπάθησα να "σώσω" την αγροτική μου αποκατάσταση με την βοήθεια εργατών, αλλά αυτό αποδείχθηκε άσκοπο οικονομικά, αφού ο εργάτης ΧΩΡΙΣ επίβλεψη εργάζεται αδιάφορα, με απλά λόγια ΔΕΝ πονά, το αγροτικό εισόδημα του αγρότη.

Είναι γνωστό ότι η καλλιέργεια στα θερμοκήπια είναι πολύ σοβαρή, πολύ υπεύθυνη και εγκυμονεί κινδύνους π.χ. εάν ξαφνικά τα ξημερώματα φυσήξει αέρας κάποιος πρέπει άμεσα να τρέξει να κατεβάσει τα πλαϊνά "καπάκια", εάν χιονίσει κάποιος πρέπει να πάει να απομακρύνει τα χιόνια πριν καταστραφούν τα νάιλον, εάν κάποιο ζιζάνιο προσβάλλει λίγα φυτά κάποιος πρέπει να καταστρέψει τα φυτά πριν "αρρωστήσουν" όλα τα φυτά.

Όλα αυτά και πολλά άλλα δεν μπορούν να καλυφθούν με εργάτες. Σήμερα λοιπόν τα 8 στρέμματα κυριότητας μου τα εκμισθώνω στον αγρότη κ. Π. αντί του ποσού των 750 € (και τα 8 στρ) ανά έτος!!! Τα υπόλοιπα στρέμματα ιδιοκτησίας της συζύγου μου και των παιδιών μου εκμισθώθηκαν σε τρίτους οι οποίοι τα καλλιεργούν με ετήσιες καλλιέργειες, αντί του ποσού των 1.000€ .

Έτσι εχόντων των πραγμάτων για τα επόμενα χρόνια θα απωλέσω το εξής εισόδημα, το οποίο εκ τους ασφαλούς θα αποκόμιζα εάν δεν είχε συμβεί το ατύχημα, έχοντας ως βάση το εισόδημα που θα εισέπραττα την τελευταία με μικρή λογική αύξηση του κέρδους, το οποίο δεν ξεπερνά το 3-5 % ανά 2 έτη :

Αγροτικό - οικονομικό έτος 2007 - 2008 ....22.500 + 7.000 = 29.500 - 1750 [μισθώματα] = 27.750 2008 - 2009 ....23.000 + 7.000 = 30.000-1750 [μισθώματα] = 28.250 2009-2010..23.500 + 7.500 = 31.000-1750 [μισθώματα] = 29.250 2010 - 2011 ....23.500 + 7.500 = 31.000-1750 [μισθώματα] = 29.250 2011-2012 ...24.000 + 8.000 = 32.000-1750 [μισθώματα] = 30.250 2012 - 2013 ...24.000 + 8.000 = 32.000 -1750 [μισθώματα] = 30.250 ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ ΚΑΤΑΒΛΗΤΕΟ 175.000€, για το κεφάλαιο Α!, που καλύπτει την απώλεια εισοδήματος από τα έτη 2007 έως και το 2013......." Ακολούθως ο ενάγων με την ως άνω αγωγή του, επικαλούμενος την αδικοπρακτική συμπεριφορά του πρώτου εναγομένου, οδηγού και ιδιοκτήτου του με αριθμό κυκλ.

AM …76 γεωργικού ελκυστήρα με την ενσωματωμένη σ' αυτόν φρέζα, ασφαλισμένου για την έναντι τρίτων αστική του ευθύνη από την κυκλοφορία του στην πέμπτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία και ήδη αναιρεσείουσα, ζήτησε μετά από παραδεκτή μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματος της αγωγής, σε αναγνωριστικό, να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι οφείλουν, κάθε ένας εις ολόκληρο, να του καταβάλουν το ποσό των 175.000 ευρώ ως αποζημίωση για την αποθετική ζημία-διαφυγόντα κέρδη, που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του στο ένδικο ατύχημα, κατά το ένδικο χρονικό διάστημα των έξι (6) καλλιεργητικών ετών από το έτος 2007-2008 έως και το έτος 2012-2013.

Έχοντας το περιεχόμενο αυτό, η ένδικη αγωγή, κατά το αίτημα των διαφυγόντων κερδών-απολεσθέντων εισοδημάτων, κατά το ως άνω ένδικο χρονικό διάστημα, είναι επαρκώς ορισμένη, γιατί περιέχει όλα τα αναγκαία για τον προσδιορισμό του είδους και του ύψους του σχετικού αιτήματος της, πραγματικά περιστατικά, τα οποία πιθανολογούν την μελλοντική του ζημία ως πιθανή και καθιστούν δυνατή στο Δικαστή της ουσίας, την εκτίμηση της πιθανότητας επελεύσεως της ζημίας.

Επομένως, το Εφετείο το οποίο έκρινε ορισμένη την ένδικη αγωγή, απορρίπτοντας τον σχετικό περί αοριστίας λόγο έφεσης της εκκαλούσας - αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, ως προς το εν λόγω αγωγικό κονδύλιο, δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ως εκ τούτου, οι από τους αριθ.8 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ τέταρτος και πέμπτος, αντιστοίχως, λόγοι της αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθούν.

Το άρθρο 254 του ΚΠολΔ αφενός μεν παρέχει στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να διατάξει επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, η οποία έχει κηρυχθεί περαιωμένη, όταν κατά την μελέτη της υποθέσεως ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση, αφετέρου δε ορίζει ότι η συζήτηση που επαναλαμβάνεται με τον τρόπο αυτό θεωρείται συνέχεια της προηγούμενης. Εκ τούτου παρέπεται, ότι η αρχική και η επαναλαμβανόμενη συζήτηση συνθέτουν μία συζήτηση και συνακόλουθα οι πρόσθετοι λόγοι της εφέσεως που ασκούνται με τις προτάσεις κατά την επαναλαμβανόμενη συζήτηση είναι απαράδεκτοι (ΑΠ 884/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο αναιρεσίβλητος - ενάγων, με την από 20.8.2009 (και με αριθμό κατάθ….5/9.9.2009 ένδικη αγωγή (δεύτερη χρονικά) κατά της αναιρεσείουσας - εναγομένης και των μη διαδίκων στην παρούσα δίκη Χ.

Γ., Α. Γ., Σ. Β. και Β. Κ., ζήτησε μετά από παραδεκτή μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματος της αγωγής σε αναγνωριστικό να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να του καταβάλουν 175.000 ευρώ για την αποθετική ζημία (διαφυγόντα κέρδη των ετών 2007 έως και 2013) που υπέστη λόγω του τραυματισμού του στο ένδικο ατύχημα και 62.650 ευρώ για την δαπάνη πρόσληψης αποκλειστικής νοσοκόμου (άρθρο 930 παρ.3 ΑΚ).

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 38/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας, η οποία δέχθηκε εν μέρει την αγωγή. Κατόπιν ασκήσεως της από 7.9.2011 (και με αριθμό κατάθ. 3419/2011) εφέσεως από την εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία και ήδη αναιρεσείουσα, εκδόθηκε η 1269/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία διέταξε την επανάληψη της συζήτησης για να εμφανισθούν και εξετασθούν ο ενάγων και ο πρώτος εναγόμενος Χ.

Γ.. Κατά την επαναλαμβανόμενη συζήτηση στη δικάσιμο της 6.10.2016, η εκκαλούσα και ήδη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία, με πρόσθετο λόγο έφεσης, που άσκησε με τις προτάσεις της, προέβαλε για πρώτη φορά την ένσταση διετούς παραγραφής των αγωγικών αξιώσεων κατά το άρθρο 10 παρ.2 του Ν.489/1976 αλλά και της πενταετούς παραγραφής αυτών κατά το άρθρο 937 ΑΚ για τον λόγο ότι το ένδικο ατύχημα συνέβη την 27.10.2003 και η ένδικη αγωγή κατατέθηκε στην γραμματεία του αρμόδιου Πρωτοδικείου στις 9.9.2009 και επιδόθηκε σ' αυτή στις 14.9.2009.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ότι από τα πρακτικά του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου προκύπτει ότι η εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρεία και ήδη αναιρεσείουσα, δεν υπέβαλε την εν λόγω ένσταση ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου αλλά το πρώτον υποβλήθηκε με πρόσθετο λόγο της από 7-9-2011 εφέσεως, ασκούμενο με τις από 30.9.2016 έγγραφες προτάσεις, που κατατέθηκαν κατά την επαναλαμβανόμενη συζήτηση στη δικάσιμο της 6.10.2016 μετά την έκδοση της 1269/2014 αποφάσεως η οποία διέταξε την επανάληψη της συζήτησης και στη συνέχεια απέρριψε την ένσταση της διετούς, άλλως της πενταετούς παραγραφής των αγωγικών αξιώσεων, ως απαράδεκτη.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, δεν παραβίασε την υποχρέωσή του να κηρύξει απαραδεκτή, την για πρώτη φορά κατά την επαναλαμβανόμενη συζήτηση στη δικάσιμο της 6.10.2016 προτεινόμενη ένσταση της διετούς, άλλως της πενταετούς παραγραφής των ένδικων αγωγικών αξιώσεων, με τον πρόσθετο λόγο της από 7.9.2011 εφέσεως ενόψει και του ότι δεν επρόκειτο περί οψιγενούς ένστασης.

Όπως προεκτέθηκε, η αρχική συζήτηση της από 7.9.2011 εφέσεως της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, στη δικάσιμο της 6.2.2014 και η επαναλαμβανόμενη συζήτηση αυτής στη δικάσιμο της 6.10.2016, συνθέτουν μια συζήτηση και συνακόλουθα ο πρόσθετος λόγος της εν λόγω εφέσεως, με τον οποίο η εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρεία-αναιρεσείουσα προέτεινε για πρώτη φορά την ένσταση της διετούς άλλως πενταετούς παραγραφής των ένδικων αγωγικών αξιώσεων ήταν απαράδεκτος και κατά συνέπεια και η μ' αυτόν (πρόσθετο λόγο) προταθείσα ένσταση παραγραφής.

Συνεπώς το εκδόν την προσβαλλομένη απόφαση δικαστήριο, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια των αριθ.14 και 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και πρέπει ο πρώτος από τους αριθ. 14 και 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, ν' απορριφθεί.

Κατά την έννοια του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚπολΔ, η απόφαση του Δικαστηρίου της ουσίας αναιρείται για έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν από το αιτιολογικό της δεν προκύπτουν με σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα πραγματικά περιστατικά, που απαιτούνται για την εφαρμογή της διατάξεως του ουσιαστικού δικαίου, την οποία το Δικαστήριο εφάρμοσε και έτσι δεν είναι δυνατός ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης αυτής.

Εν προκειμένω το Εφετείο, αναφορικά με την ένσταση περιορισμού της ζημίας του ενάγοντος εξ οικείου πταίσματος, που παραδεκτώς η εναγομένη πρότεινε με προφορική δήλωσή της ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και επανέφερε με σχετικό λόγο της έφεσής της ενώπιον του Εφετείου ως προς την αγωγική αξίωση των διαφυγόντων κερδών των έξι (6) καλλιεργητικών ετών 2007-2008, 2008-2009, 2009-2010, 2010-2011, 2011-2012 και 2012-2013, τα οποία απώλεσε, λόγω της ανικανότητάς του από το ένδικο ατύχημα, να καλλιεργεί 46 στρέμματα με καλλιέργειες πιπεριάς, καλαμποκιού και σιταριού, εργασία, που εκτελούσε πριν το ένδικο ατύχημα, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "....

Αποδείχθηκε ακόμη ότι παρά τις διενεργηθείσες χειρουργικές επεμβάσεις δεν αποκαταστάθηκε η φυσιολογική λειτουργία του αριστερού ποδιού του ενάγοντος, δεδομένου ότι αυτό εμφανίζει αλλοίωση και δυσμορφία στην εξωτερική του όψη αλλά και δυσκαμψία στην άρθρωση του γόνατος. Συγκεκριμένα, υπάρχει πλήρης αδυναμία κάμψης του γόνατος του αριστερού ποδιού του, δηλαδή αγκύλωση της κνήμης προς τον μηρό, με αποτέλεσμα το γόνατο να βρίσκεται σε μόνιμη έκταση και να μην λυγίζει με όλα τα δυσμενή επακόλουθα εξ αιτίας τούτου. Η δυσκαμψία αυτή είναι μόνιμη και αθεράπευτη με ποσοστό αναπηρίας που ανέρχεται σε ποσοστό 40%. Ο ενάγων κατά τον χρόνον που επισυνέβη το παραπάνω ατύχημα, διήγε το 49° έτος της ηλικίας του, καθ' όσον γεννήθηκε στις 20-3-1955 και ήταν κατ' επάγγελμα αγρότης, ασχολούμενος κυρίως με την καλλιέργεια μονοετών φυτών (θερμοκήπια πιπεριάς) αλλά και με την καλλιέργεια καλαμποκιού και σίτου. Εξαιτίας της παραμορφώσεως του ποδιού του και της αναπηρίας του αυτός αδυνατεί λόγω της αδυναμίας κάμψης του γόνατος του να εκτελέσει πολλές αγροτικές εργασίας κυρίως μέτριας ή μεγάλης δυσκολίας και βαρύτητος καθώς και κάθε είδους εργασίας που απαιτούν κάμψη του ποδιού του, όπως να οδηγήσει αγροτικό μηχάνημα, να διατρέχει τις εκτάσεις των καλλιεργειών του, να ανεβαίνει σε σκάλες, να γονατίζει όταν αυτό απαιτείται για τις ανάγκες της παραπάνω εργασίας του.

Αποδείχθηκε ακόμη ότι πριν από τον τραυματισμό του ο ενάγων καλλιεργούσε και εκμεταλλευόταν σαράντα έξι (46) στρέμματα αγρών και ειδικότερα, πέντε (5) στρέμματα θερμοκηπίων με καλλιέργειες πιπεριάς, είκοσι εννέα (29) στρέμματα με καλαμπόκι και δώδεκα (12) στρέμματα με σιτάρι, εξαιτίας όμως της μη αναστρέψιμης καταστάσεως της υγείας του δεν ήταν σε θέση να καλλιεργήσει τα στρέμματα αυτά κατά τα έξι (6) καλλιεργητικά έτη 2007 - 2008, 2008 - 2009, 2009 - 2010, 2010 - 2011, 2011 - 2012 και 2012 - 2013 και αναγκάσθηκε να μισθώσει τους εν λόγω αγρούς σε τρίτους λαμβάνοντας ως μίσθωμα ανά καλλιεργητικό έτος, το χρηματικό ποσόν των 750,00 € για καθένα στρέμμα από τα πέντε (5) στρέμματα θερμοκηπίου και συνολικώς 3.750 (750,00 Χ 5) ευρώ ετησίως αλλά και το χρηματικό ποσόν των 30,00 € για καθένα από τα σαράντα ένα (41) στρέμματα καλλιέργειας σίτου και καλαμποκιού, δηλαδή συνολικώς 1.230,00 (30,00 Χ 41) ευρώ και συνεπώς, για κάθε έτος από τα παραπάνω έξι καλλιεργητικά έτη θα είχε έσοδα ανερχόμενα στο συνολικό ποσόν των 4.980,00 (3.750,00 + 1.230,00) ευρώ από την εκμίσθωση των εν λόγω αγρών.

Άν δεν είχε τραυματισθεί ο ενάγων κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων θα είχε συνεχίσει να καλλιεργεί μόνος του τους ως άνω αγρούς του με τις παραπάνω καλλιέργειες και θα αποκόμιζε: α) Από την καλλιέργεια της πιπεριάς (με ετήσια κατά μέσον όρο απόδοση ανά στρέμμα 15 τόνους, πώλησης της πιπεριάς κατά μέσον όρο 0,50 € με συνολικά έξοδα καλλιέργειας μείον για την αγορά φυτών, δαπάνες θερμάνσεως, λιπάνσεως, εργατικά κατά μέσον όρο στο ποσόν των 3.500,00 € ανά στρέμμα - Ό,50 Χ 1.000 = 500,00 € Χ 15 τόνους = 7.500,00 € - 3.500,00 € έξοδα = 4.000,00 € καθαρά ανά στρέμμα Χ 5 στρέμματα =) 20.000,00 € ετησίως καθαρά έσοδα κατά μέσον όρο και β) ποσόν 6.500,00 € (καθαρά) κατά μέσον όρον από την καλλιέργεια των υπολοίπων .αγρών με καλαμπόκι και σιτάρι και συνεπώς, τα ετήσια έσοδά του θα ανέρχονταν στο ποσόν των 26.500,00 €.

Με τα στοιχεία αυτά - αφαιρουμένου του ποσού των μισθωμάτων - εάν δεν είχε τραυματισθεί ο ενάγων η ζημία του θα ανερχόταν για καθένα από τα παραπάνω έξι καλλιεργητικά έτη στο χρηματικό ποσόν των 21.520,00 (26.500,00 - 4,980,00) ευρώ, που αντιστοιχεί στα εισοδήματα, τα οποία κατά το προαναφερθέν χρονικό διάστημα απώλεσε αυτός εξαιτίας του τραυματισμού του και προσδοκούσε να κερδίσει μετά πιθανότητος κατά την συνήθη πορείαν των πραγμάτων από την παραπάνω δραστηριότητά του.

Η υποβληθείσα εκ μέρους της ως άνω εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας ένσταση συνυπαιτιότητος του ενάγοντος για την παραπάνω προκληθείσα ζημία του εξ αιτίας του εις βάρος του ατυχήματος, τυγχάνει αβάσιμη και απορριπτέα, καθ' όσον λόγω της ανικανότητος του ενάγοντος προς εργασίαν κατά το προαναφερθέν συνολικό χρονικό διάστημα (δηλαδή κατά τα έξι καλλιεργητικά έτη), το ύψος της ζημίας του καθορίζεται βάσει των μισθωμάτων που αυτός θα είχε εισπράξει από την εκμετάλλευσή τους.......Κατά συνέπειαν, πρέπει να γίνει δεκτή εν μέρει η κρινομένη από 20-8-2009 (αριθμός καταθέσεως: .../182/9-9-2009) αγωγή κατά το μέρος της που στρέφεται εις βάρος της πέμπτης εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας ως βάσιμη και από ουσιαστικής απόψεως και να αναγνωρισθεί ότι αυτή οφείλει υπό την προαναφερθείσα ιδιότητα της και ειδικότερα, επειδή είχε ασφαλίσει την αστική ευθύνη για την πρόκληση ζημιών εις βάρος τρίτων προσώπων από την λειτουργία του παραπάνω γεωργικού ελκυστήρος, να καταβάλει στον ενάγοντα το χρηματικό ποσόν των 21.520,00 € δι' έκαστο των προαναφερθέντων έξι (6) καλλιεργητικών ετών 2007 - 2008, 2008 - 2009, 2009 - 2010, 2010 - 2011, 2011 - 2012 και 2012 - 2013 νομιμοτόκως, τα επί μέρους χρηματικά ποσά που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα και απαιτητά και αφορούν τις καλλιεργητικές περιόδους πριν από την άσκηση της ως άνω ασκηθείσης αγωγής, από της επομένης της επιδόσεως της αγωγής αυτής μέχρις εξοφλήσεως και τα υπόλοιπα επί μέρους χρηματικά ποσά μετά το τέλος εκάστου καλλιεργητικού έτους κατόπιν σχετικής προς τούτο οχλήσεως της εναγομένης.

Το πρωτοβάθμιο λοιπόν Δικαστήριο, το οποίο με την ως άνω εκκαλουμένη απόφασή του δέχθηκε τα ίδια, ορθώς εφήρμοσε τον νόμο και σωστά εκτίμησε τις αποδείξεις και οι σχετικοί περί του αντιθέτου λόγοι της κρινομένης εφέσεως πρέπει να απορριφθούν.....". Από τις πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, ως προς το αγωγικό κονδύλιο των διαφυγόντων κερδών, προκύπτει ότι δεν έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτούμενη αιτιολογία, γιατί δεν καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις και με σαφήνεια το πραγματικό των εφαρμοστέων εδώ κανόνων ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 297, 298, 914 και 929 εδ.α' ΑΚ, τους οποίους η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες.

Ειδικότερα, ως προς τον καθορισμό της αποθετικής ζημίας-διαφυγόντων κερδών του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε αντιφατική αιτιολογία, καθόσον:

α) ενώ στις παραδοχές ως προς την απόρριψη της ένστασης περί συνυπαιτιότητας του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, στον περιορισμό της ζημίας του, που η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα πρότεινε παραδεκτώς, ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, αλλά και του Εφετείου με σχετικό λόγο της έφεσής της, η προσβαλλόμενη απέρριψε την ως άνω ένσταση δεχόμενη επί λέξει ότι "η ζημία του ενάγοντος καθορίστηκε βάσει των μισθωμάτων, που αυτός θα είχε εισπράξει από την εκμετάλλευσή τους", που ανέρχονταν στο ποσό των 4.980 ευρώ για κάθε καλλιεργητικό έτος, στη συνέχεια όμως, όπως προκύπτει από τις παραδοχές της, δέχθηκε οτι η εν λόγω ζημία καθορίστηκε βάσει των εισοδημάτων, τα οποία αυτός θα είχε εισπράξει εάν καλλιεργούσε ο ίδιος τα κτήματα, που ανέρχονταν στο ποσό των 21.520 ευρώ, μετά την αφαίρεση των ως άνω μισθωμάτων, β) δεν διασαφηνίζει αν η κατά ποσοστό 40% αναπηρία, συνεπεία του τραυματισμού του στο ένδικο ατύχημα, είναι αντίστοιχη με την απολεσθείσα ικανότητα προς κτήση εισοδημάτων, αφού είναι δυνατό να υπάρχει μεγάλη αναπηρία αλλά με μικρή επίπτωση στην ικανότητα κτήσεως εισοδημάτων και αντίστροφα και δεν προσδιορίζει αν τα απολεσθέντα εισοδήματα συνέχονται ή όχι με την κατά ποσοστό 40% αναπηρία του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου.

Ενόψει αυτών, οι δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚπολΔ είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.

Ο από τον αριθ. 16 του άρθρου 559 ΚπολΔ λόγος αναίρεσης, ιδρύεται όταν το Δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο ή ότι υπάρχει δεδικασμένο με βάση απόφαση, που εξαφανίστηκε ύστερα από ένδικο μέσο ή αναγνωρίστηκε ως ανύπαρκτη. Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με τον έκτο από τον αριθ. 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για παραβίαση του δεδικασμένου, που προκύπτει από την 1164/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, άλλως από την 1948/2010 απόφαση του ιδίου Δικαστηρίου, που εκδόθηκαν επί της από 22.1.2006 (και με αριθμό κατάθ. .../27/7.6.2006) προηγούμενης της ένδικης αγωγής, που αφορούσε διαφυγόντα κέρδη-απολεσθέντα εισοδήματα των προηγουμένων 2 καλλιεργητικών ετών, ήτοι από 2003-2004 και 2004- 2005, ως προς τα εξής κρίσιμα ζητήματα:

α) την εν μέρει ικανότητα του ενάγοντος - αναιρεσιβλήτου προς επίβλεψη, β) την έλλειψη ζημίας από την καλλιέργεια σιταριού και καλαμποκιού και γ) την κατά 31,42% μείωση των εισοδημάτων λόγω της εν μέρει ανικανότητας προς επίβλεψη. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος και πρέπει ν' απορριφθεί, καθόσον η μεν 1948/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης αναιρέθηκε με την 526/2015 απόφαση του Αρείου Πάγου, λόγω αναιρετικής πλημμέλειας του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ως προς το θέμα της υπαιτιότητας του οδηγού του ζημιογόνου γεωργικού ελκυστήρα, με την ενσωματωμένη σ' αυτόν φρέζα και συνεπώς δεν γίνεται λόγος για δημιουργία δεδικασμένου από την απόφαση αυτή.

Αναφορικά με την 1164/2016 τελεσίδικη απόφαση, αυτή εκδόθηκε από το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης ως Δικαστήριο παραπομπής (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ) μετά την προαναφερθείσα 526/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου, που ανήρεσε την ως άνω 1948/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Η εν λόγω απόφαση (1164/2016) είχε εκδοθεί πριν την δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης, όμως από αυτήν δεν δημιουργείται δεδικασμένο για τους παρακάτω λόγους.

Η από 13.7.2009 (και με αριθμό κατάθ.2690/15.9.2009 έφεση κατά της 27/2009 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βεροίας που είχε εκδοθεί επί της πρώτης αγωγής του ενάγοντος μετά την 526/2012 αναιρετική απόφαση του Αρείου Πάγου επί της οποίας εκδόθηκε η ως άνω 1164/2016 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης και η από 7-9-2011 (και με αριθμό κατάθ.

…9/20-9-2011) έφεση κατά της 38/2011 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας, που είχε εκδοθεί επί της δεύτερης αγωγής του ενάγοντος και επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, συζητήθηκαν ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά την ίδια δικάσιμο της 6-10-2016.

Συνεπώς κατά τη συζήτηση των εφέσεων αυτών δεν μπορούσε να προταθεί ένσταση δεδικασμένου, αφού δεν είχε προκύψει τέτοιο. Το γεγονός, όμως, της συζητήσεως των προαναφερομένων εφέσεων από το Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης κατά την αυτή δικάσιμο της 6-10-2016 δεν παράγει δεδικασμένο από την πρώτον δημοσιευθείσα στις 28-11-2016 1164/2016 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, που να δεσμεύει το εκδώσαν την προσβαλλόμενη 1270/2016 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, που δημοσιεύθηκε μεταγενέστερα, ήτοι στις 8-12-2016, αφού κατά τον κρίσιμο χρόvo της συζητήσεως των προαναφερθέντων εφέσεων, επί των οποίων εκδόθηκαν οι εν λόγω αποφάσεις του Δικαστηρίου, δεν είχε δημοσιευθεί εκ του πράγματος η απόφαση (1164/2016) από την οποία επικαλείται η αναιρεσείουσα οτι απορρέει το δεδικασμένο.

Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση που εκδόθηκε επί της πρώτης αγωγής, ήτοι ....1164/2016, δεν δημιουργεί δεδικασμένο για την απόφαση που εκδόθηκε επί της δεύτερης αγωγής, ήτοι την προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς την ανικανότητα προς εργασία, του ενάγοντος, αφού η δεύτερη αγωγή αφορά διαφορετικό, μεταγενέστερο διάστημα, από αυτό της πρώτης αγωγής.

Κατόπιν αυτών η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης η οποία παραδεκτώς διορθώνεται στην σελίδα 29 στίχος 24 αντί του εσφαλμένου ανηλίκων τέκνων στο ορθό ενηλίκων τέκνων κατόπιν σχετικού αιτήματος, που υποβάλλεται από την αναιρεσείουσα με τις προτάσεις της παρούσας συζήτησης πρέπει να γίνει δεκτή και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνον κατά το μέρος που αφορά το αγωγικό κονδύλιο των διαφυγόντων κερδών-απολεσθέντων εισοδημάτων των έξι (6) καλλιεργητικών ετών από το έτος 2007-2008 έως και το έτος 2012-2013 και να παραπεμφθεί κατά το αναιρούμενο τμήμα στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Ακολούθως πρέπει να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα (άρθρο 495 παρ.4 εδ.ε ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), που κατέθεσε και προτάσεις, όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Διορθώνει την αίτηση αναίρεσης στην σελίδα 29 στον στίχο 24 αντί του εσφαλμένου "ανηλίκων τέκνων" στο ορθό "ενηλίκων τέκνων".

Αναιρεί την 1270/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό τμήμα.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο τμήμα, στο ίδιο Δικαστήριο, που την εξέδωσε, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) Ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Σεπτεμβρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ