Supreme Court dismisses appeal on insurance coverage for own car damage when driver lacks valid license.

Απόφαση 1628 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1628/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Απριλίου 2013 με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Δ. του Κ., κατοίκου ... ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ελευθέριο Σεραφείμ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ Α.Ε.Γ.Α." που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε δια πληρεξουσίου δικηγόρου της Γεώργιο Γεωργουλόπουλο, ο οποίος ανακάλεσε την δήλωσή του και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-5-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:3783/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3904/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10-9-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης ανέγνωσε την από 27-10-2011 έκθεση της κωλυομένης να συμμετάσχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτου Μαρίας Βασιλάκη-Φραγκίσκου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Από τη διάταξη του άρθρου 361 Α.Κ., που ορίζει, ότι για τη σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, προκύπτει ότι μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου μπορεί εγκύρως να συμφωνηθεί α) η κάλυψη ιδίων ζημιών του αυτοκινήτου, η οποία δεν ρυθμίζεται από τον Ν. 489/1976 και η οποία είναι προαιρετική και αφορά την προστασία του φορέα της περιουσίας χωρίς να συνδέεται με ζημία τρίτου προσώπου και β) ότι αποκλείεται από την ασφαλιστική αυτή κάλυψη η περίπτωση κατά την οποία η ζημία προξενείται από οδηγό, που δεν έχει την προβλεπόμενη από τον νόμο και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγεί, άδεια οδήγησης.

Η συνομολόγηση του όρου αυτού μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωσή του στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με την παραπομπή της σύμβασης ασφάλισης στους προβλεπόμενους από το άρθρο 25 § 6 όρους της δημοσιευθείσας στο υπ' αριθμ. 795/8.4.1978 ΦΕΚ τ. Α.Ε. και Ε.Π.Ε. Κ4/585/5.4.1978 απόφασης του Υπουργού Εμπορίου. Το άρθρο αυτό ορίζει, ότι "αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίες που προξενούνται από οδηγό που δεν έχει την από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγεί προβλεπόμενη άδεια οδήγησης".

Επαρκής όμως παραπομπή είναι και η παραπομπή μόνο στον αριθμό του ΦΕΚ, χωρίς πρόσθετη αναφορά και του αριθμού της ΑΥΕ, αφού μέσω της αναφοράς αυτής είναι δυνατή και η γνώση του περιεχομένου της Κ4/585/1978 ΑΥΕ. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 95 § 1 του Ν. 2696/1999 (ΚΟΚ), που ίσχυε κατά τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος, οι άδειες οδήγησης των κατηγοριών Α, Β και των υποκατηγοριών Α1 και Β1 ισχύουν χρονικά μέχρι να συμπληρώσουν οι κάτοχοί τους το εξηκοστό πέμπτο (65) έτος της ηλικίας τους.

Οι άδειες οδήγησης των κατηγοριών Β+Ε, Γ, Γ+Ε, Δ, Δ+Ε και της κατηγορίας Β, όταν αυτή χρησιμοποιείται για την οδήγηση επιβατηγών αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης, ισχύουν για πέντε (5) χρόνια από την ημερομηνία έκδοσης ή της προηγούμενης ανανέωσής τους. Με την λήξη πενταετούς ισχύος των αδειών αυτών λήγει συγχρόνως και η ισχύς των αδειών οδήγησης των κατηγοριών Α, Β και των υποκατηγοριών Α1 και Β1 που είναι ενσωματωμένες στο έντυπο της άδειας οδήγησης.

Κατά δε την § 5 του ως άνω άρθρου του ΚΟΚ, η άδεια οδήγησης θεωρείται ότι δεν ισχύει : α) αν έληξε ο χρόνος ισχύος της, β) αν έχει φθαρεί ή αλλοιωθεί σε τέτοιο βαθμό που να είναι δυσχερής ο έλεγχός της, και γ) αν έπαψαν να ισχύουν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες χορηγήθηκε ή ανανεώθηκε. Εξάλλου, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 εδάφ.

α' του Κ.Πολ.Δ. προβλεπόμενος λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα (Ολ.

ΑΠ 4/2005), η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ. ΑΠ 8/2006).- Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως τα συνοπτικώς εκτιθέμενα παρακάτω πραγματικά περιστατικά τα οποία ασκούν ουσιώδη επιρροή στην ένδικη υπόθεση και ειδικότερα ότι :

Μεταξύ του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος και της εναγόμενης και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας είχε καταρτιστεί με το υπ' αριθμ. ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο σύμβαση ασφάλισης προς κάλυψη τόσο των τυχόν ζημιών, που ο ίδιος θα προκαλούσε σε τρίτους με το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο, κατασκευής εργοστασίου Volkswagen, τύπου Golf, 1598 cc, όσο και των ιδίων αυτού ζημιών κατά την κυκλοφορία του.

Η εν λόγω σύμβαση κάλυψης ιδίων ζημιών συμφωνήθηκε να διέπεται από τους περιορισμούς και τις εξαιρέσεις των άρθρων 25 και 26 των Γενικών Όρων ασφάλισης αυτοκινήτου της υπ' αριθμ. Κ4/585/5.4.1978 ΑΥΕ, μεταξύ των οποίων και υπό τον τίτλο "ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΚΑΛΥΨΗΣ" περιλαμβάνεται και η § 6 του άρθρου 25, σύμφωνα με την οποία αποκλείονται της ασφάλισης ζημίες, οι οποίες προξενούνται "υπό οδηγού μη έχοντος την υπό του νόμου και δια την κατηγορίαν του οχήματος το οποίον οδηγεί προβλεπομένην άδειαν οδηγήσεως".

Παρέπεται λοιπόν ότι η προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 25 § 6 της άνω ΑΥΕ, ενσωματωθείσα στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, αποτελεί συμβατικό όρο αυτού, η ισχύς του οποίου είναι αναμφισβήτητη και ο οποίος όρος ασφάλισης δεσμεύει και τον αναιρεσείοντα, εφόσον αυτός στηρίζει την ένδικη αξίωσή του σ' αυτό και το επικαλείται προς απόδειξη της κατάρτισης της επίμαχης σύμβασης.

Περαιτέρω (δέχεται το Εφετείο), ο ενάγων ήταν κάτοχος της υπ' αριθμ. ... επαγγελματικής άδειας οδήγησης η οποία είχε εκδοθεί στις 26.5.1999, ίσχυε για πέντε χρόνια από την ημερομηνία έκδοσής της, ήτοι μέχρι τις 26.5.2004, και του παρείχε την δυνατότητα να οδηγεί και αυτοκίνητα κατηγορίας Β, δηλαδή επιβατηγά οχήματα.

Με την λήξη της πενταετούς ισχύος της άδειας αυτής έληγε συγχρόνως και η ισχύς της άδειας οδήγησης της κατηγορίας Β που είναι ενσωματωμένη στο έντυπο της άδειας οδήγησης. Κατά συνέπεια - πάντοτε κατά τις παραδοχές του Εφετείου - και σύμφωνα με τις διατάξεις των § § 1, 2 του άρθρου 95 του ΚΟΚ, κατά τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος, το οποίο έλαβε χώρα στις 25.12.2004 και το οποίο συνίσταται στο ότι ο ενάγων - νυν αναιρεσείων, οδηγώντας το προαναφερόμενο ΙΧΕ αυτοκίνητό του στην επαρχιακή οδό Ελευσίνας με κατεύθυνση προς Σκούρτα Βοιωτίας, απώλεσε λόγω παγετού τον έλεγχο αυτού, με συνέπεια το αυτοκίνητο να εκτραπεί της πορείας του, να εξέλθει της οδού, να ανατραπεί σε παρακείμενους αγρούς και να υποστεί φθορές και βλάβες ένεκα των οποίων θεωρήθηκε ως ολοσχερώς καταστραφέν, δεν ίσχυε η ως άνω άδεια οδήγησης λόγω λήξης του χρόνου ισχύος της και ως προς την ενσωματωμένη στο έντυπο αυτής άδεια οδήγησης κατηγορίας Β.

Στη συνέχεια, ο ενάγων προέβη σε ανανέωση της άδειας οδήγηση και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. ... επαγγελματική άδεια οδήγησης, με διάρκεια ισχύος από 11.1.2005 μέχρι 11.1.2010, της οποίας όμως η ανανέωση δεν ισχυροποίησε αναδρομικά την έλλειψη αυτής κατά τον χρόνο του ενδίκου ατυχήματος. Κατόπιν τούτων το Εφετείο, με βάση τα ανωτέρω δεκτά γενόμενα υπ' αυτού ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, και με την επιπλέον παραδοχή ότι με την κατάρτιση του προαναφερόμενου όρου της σύμβασης τα συμβληθέντα μέρη απέβλεψαν όχι μόνο στην πραγματική ικανότητα οδήγησης του ενάγοντος, η οποία υπήρχε κατά το χρόνο κατάρτισης της σύμβασης ασφάλισης, αλλά και στην πιστοποίηση διατήρησης της ικανότητας αυτής με την κατοχή της σχετικής άδειας οδήγησης, οδηγήθηκε στην κρίση ότι η κατά τον χρόνο του επισυμβάντος ατυχήματος (25.12.2004) λήξη της ισχύος της άδειας αυτής (26.5.2004) αποδείκνυε την μη τήρηση της συμβατικής υποχρέωσης του αναιρεσείοντος να είναι κατά τον εν λόγω χρόνο εφοδιασμένος με ισχύουσα άδεια ικανότητας οδηγού, γεγονός το οποίο και οδήγησε στην ενεργοποίηση του ως άνω όρου εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες στην μείζονα σκέψη διατάξεις ουσιαστικού δικαίου και τα αντιθέτως προβαλλόμενα με τον από το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδάφ. α' Κ.Πολ.Δ. πρώτο λόγο της αναίρεσης είναι αβάσιμα και απορριπτέα.-

ΙΙ.- Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 8 του Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης ιδρύεται και αν το δικαστήριο, παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται όχι μόνο όταν τα πράγματα, που έλαβε υπόψη το δικαστήριο της ουσίας, δηλαδή οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που θεμελιώνουν, καταλύουν ή παρακωλύουν το δικαίωμα που ασκείται με την αγωγή, την ανταγωγή, την ένσταση ή την αντένσταση, δεν προτάθηκαν σ' αυτό από τον αναιρεσίβλητο, αλλά και όταν προτάθηκαν μεν αλλά απαραδέκτως (ΑΠ 1378/2007, ΑΠ 1375/2007).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 527 Κ.Πολ.Δ., το οποίο κατ' άρθρο 591 § 1 του ίδιου Κώδικα εφαρμόζεται και στις υπαγόμενες στο άρθρο 681 Α Κ.Πολ.Δ. διαφορές, ο εναγόμενος ως εκκαλών μπορεί με το δικόγραφο της έφεσης να προτείνει στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο τις ενστάσεις που είχαν προταθεί και απορριφθεί, πρωτοδίκως, τις οψιγενείς και αυτές για τις οποίες, χωρίς να είναι οψιγενείς ή να είχαν προταθεί πρωτοδίκως, συντρέχει λόγος από τους αναγραφόμενους στο άρθρο 269 Κ.Πολ.Δ.

δηλαδή α) δεν προτάθηκαν, κατά την (ανέλεγκτη αναιρετικώς) κρίση του δικαστηρίου, από δικαιολογημένη αιτία, β) προέκυψαν για πρώτη φορά μεταγενέστερα και γ) αποδεικνύονται εγγράφως ή με δικαστική ομολογία του αντιδίκου.- Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων - ενάγων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την προαναφερόμενη αναιρετική πλημμέλεια, συνισταμένη, κατά τα εκτιθέμενα, στο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και δέχθηκε ως βάσιμο και κατ' ουσία τον προβληθέντα για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη ισχυρισμό της εναγόμενης (τότε εκκαλούσας) και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας περί του ότι στην μεταξύ αυτής και εκείνου καταρτισθείσα σύμβαση ασφάλισης του υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου περιελήφθη και ο προβλεπόμενος από το άρθρο 25 § 6 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ όρος, σύμφωνα με τον οποίο αποκλείονται από την ασφάλιση ζημίες που προξενούνται από οδηγό, ο οποίος δεν έχει την από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγεί προβλεπόμενη άδεια οδήγησης. Από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων και ειδικότερα των υπ' αριθμ. 3783/1.12.2005 πρακτικών δημόσιας συνεδρίασης του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου - στα οποία ουδέν διαλαμβάνεται περί του ισχυρισμού αυτού - και της από 10.11.2006 έφεσης της εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρίας, σε συνδυασμό και προς το γεγονός, ότι δεν αποδεικνύεται υποβολή προτάσεων ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου από την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, περιεχόντων τον ισχυρισμό αυτό, προκύπτει ότι ο εν λόγω ισχυρισμός προεβλήθη το πρώτον ενώπιον του Εφετείου, με την εμμέσως πλην σαφώς διαλαμβανόμενη στο δικόγραφο της έφεσης επίκληση του ότι αποδεικνύεται από το προσαγόμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο και την (προσαγόμενη) άδεια οδήγησης του ενάγοντος, που είχε λήξει στις 22.6.2004.

Περαιτέρω, από την προσήκουσα εκτίμηση του όλου περιεχομένου της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει, ότι το Εφετείο, λαμβάνοντας υπόψη του τα έγγραφα αυτά, τα οποία είναι τοιαύτα πλήρους απόδειξης και ειδικότερα το μεν πρώτο (ασφαλιστήριο συμβόλαιο) ιδιωτικό έγγραφο έχον αποδεικτικό χαρακτήρα, αναφορικά με την κατάρτιση της σύμβασης ασφάλισης και τους με αυτή συνομολογηθέντες όρους, το δε δεύτερο (άδεια ικανότητας οδήγησης) δημόσιο έγγραφο πλήρους απόδειξης έναντι πάντων (Κ.Πολ.Δ. 438), και ως προς τον χρόνο έναρξης και λήξης της ισχύος του, ήτοι της άδειας οδήγησης, οδηγήθηκε στην αποδοχή του εν λόγω ισχυρισμού, που παραδεκτώς προβλήθηκε το πρώτον στην κατ' έφεση δίκη (άρθρ. 527 αριθμ. 3, 269 § 2 γ' Κ.Πολ.Δ.) και ορθά κατ' αποτέλεσμα, έστω και με άλλη αιτιολογία, κρίθηκε ως τέτοιος και ερευνήθηκε από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, και στη συνέχεια στην αποδοχή της έφεσης της ασφαλιστικής εταιρίας, στην εξαφάνιση της πρωτόδικης υπ' αριθμ. 3783/2006 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και στην μετά ταύτα απόρριψη της από 31.5.2005 αγωγής του ήδη αναιρεσείοντος, με την οποία, επικαλούμενος αυτός την μεταξύ αυτού και της εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρίας κατάρτιση ασφαλιστικής σύμβασης προς κάλυψη και ιδίων ζημιών του αυτοκινήτου και επέλευση του ασφαλιστικού κινδύνου, ζήτησε την καταβολή της αξίας του ολοσχερώς καταστραφέντος ασφαλισμένου αυτοκινήτου.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν υπέπεσε στην προσαπτόμενη σ' αυτό πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. και, συνεπώς, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατόπιν πάντων των προαναφερομένων πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της έχουσας καταθέσει και προτάσεις αναιρεσίβλητης (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10.9.2009 και με αριθμό κατάθεσης 972/2009 αίτηση αναίρεσης της υπ' αριθμ. 3904/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ειδικής διαδικασίας αυτοκινήτων.- Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 26 Ιουλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ