1628/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1628 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1628/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Των αναιρεσειόντων: 1) Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΝΤΥΠΟΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) Χ1 , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Βερβεσό και Δημήτριο Βασιλείου.

Της αναιρεσίβλητης: Ψ1 η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Τζουμάκα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-11-1998 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 5292/2002 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 5730/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1η Νοεμβρίου 2004 αίτησή τους και τους από 8 Ιουνίου 2006 πρόσθετους λόγους αυτής. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης-Σπυρίδων Τέντες ανέγνωσε την από 4 Νοεμβρίου 2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Βασιλείου Ρήγα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 914 ΑΚ, όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, κατά το άρθρο 920 ΑΚ, όποιος, γνωρίζοντας ή υπαίτια αγνοώντας, υποστηρίζει ή διαδίδει αναληθείς ειδήσεις που εκθέτουν σε κίνδυνο την πίστη, το επάγγελμα ή το μέλλον άλλου, έχει την υποχρέωση να τον αποζημιώσει, ενώ κατά το άρθρο 932 ΑΚ σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του. Επίσης, σύμφωνα με την ΠΚ 361 παρ. 1 "όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης (άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, τιμωρείται....", με την ΠΚ 362 "όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του τιμωρείται..........", και με την ΠΚ 363 "αν στην περίπτωση του άρθρου 362, το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές τιμωρείται.........".

Αντικείμενο προσβολής κατά τις ανωτέρω διατάξεις είναι η τιμή και η υπόληψη του φυσικού προσώπου. Ο νόμος θεωρεί ως προστατευόμενο αγαθό την τιμή ή την υπόληψη του προσώπου, το οποίο είναι μέλος μιας οργανωμένης κοινωνίας και κινείται στα πλαίσια της συναλλακτικής ευθύτητας. Η τιμή του προσώπου θεμελιώνεται επί της ηθικής αξίας, η οποία πηγή έχει την ατομικότητα και εκδηλώνεται με πράξεις ή παραλείψεις.

Εξάλλου κατά το άρθρο 367 παρ. 1 περ. α΄-δ΄ ΠΚ το άδικο των προβλεπόμενων στα άρθρα 361 επ. του ίδιου Κώδικα πράξεων αίρεται, μεταξύ των άλλων περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, και όταν πρόκειται για εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον ή σε ανάλογες περιπτώσεις (περ.

γ΄ και δ΄). Η τελευταία αυτή διάταξη (ΠΚ 367) για την ενότητα της έννομης τάξεως εφαρμόζεται αναλογικά και στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, όπως αυτός οριοθετείται από τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 57-59 και 914 επ. ΑΚ. Επομένως, αιρομένου του άδικου χαρακτήρα των προαναφερθεισών αξιόποινων πράξεων (με την επιφύλαξη, όπως κατωτέρω, της ΠΚ 367 παρ. 2) αποκλείεται και το στοιχείο του παρανόμου της επιζήμιας συμπεριφοράς ως όρος της αντίστοιχης αδικοπραξίας του αστικού δικαίου.

Έτσι, η προβολή περιπτώσεως του άρθρου 367 παρ. 1 του ΠΚ αποτελεί αυτοτελή ισχυρισμό καταλυτικό της αγωγής του προσβληθέντος από δημοσίευμα του τύπου προσώπου (ένσταση), λόγω άρσεως του παρανόμου της προσβολής. Δικαιολογημένο ενδιαφέρον, που πηγάζει από την συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία και την κοινωνική αποστολή του τύπου (άρθρο 14 παρ. 1-2 του Συντάγματος σχετικό και το άρθρο 10 παρ. 1 εδ.

α΄ και β΄ της ΕΣΔΑ), έχουν και τα πρόσωπα που συνδέονται με τη λειτουργία του, για τη δημοσίευση και προβολή - δημοσιοποίηση ειδήσεων και σχολίων σχετικών με τις πράξεις και τη συμπεριφορά φυσικών ή νομικών προσώπων ή ομάδων προσώπων, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το κοινωνικό σύνολο. Γι΄ αυτό μπορούν να δημοσιευθούν ειδήσεις και σχόλια για τη σχετική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και με οξεία ακόμη κριτική ή δυσμενείς χαρακτηρισμούς.

Όμως, ο άδικος χαρακτήρας του δημοσιεύματος, ως προς τις εξυβριστικές ή δυσφημιστικές εκφράσεις που περιέχει, δεν αίρεται λόγω δικαιολογημένου ενδιαφέροντος κλπ και συνεπώς παραμένει η ποινική ευθύνη των κατά το νόμο υπευθύνων, άρα και η υποχρέωσή τους προς αποζημίωση κατά το αστικό δίκαιο, όταν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις της ΠΚ 367 παρ. 2, δηλαδή, όταν οι επίμαχες κρίσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της συκοφαντικής δυσφημήσεως των άρθρων 363-362 ΠΚ, ή όταν από τον τρόπο εκδηλώσεως, ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δηλαδή πρόθεση που κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής του άλλου.

Για τη διαπίστωση της υπάρξεως σκοπού εξυβρίσεως ερευνάται όχι η μεμονωμένη λέξη ή φράση, αλλά το σύνολο του κειμένου, συγχρόνως δε ελέγχεται το ειδικό περιεχόμενο της ενέργειας του συντάκτη του δημοσιεύματος, προκειμένου να κριθεί το είδος και η ένταση του ενδιαφέροντος προς πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού.

Η προβολή από τον προσβληθέντα περιπτώσεως από την ΠΚ 367 παρ. 2 αποτελεί αντένσταση κατά της εκ της ΠΚ 367 παρ. 1 ενστάσεως. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, ότι αποδείχθηκαν τα ακολούθα: "Η ενάγουσα και ήδη εφεσίβλητη, είναι συνταξιούχος αεροσυνοδός.

Εργάστηκε στην "Ολυμπιακή Αεροπορία" επί 23 περίπου έτη, μέχρι και του έτους 1995 και στη συνέχεια στις ιδιωτικές αεροπορικές εταιρίες "CRONUS AIRLINES" και "PRINCESS AIRLINES", ως υπεύθυνη εκπαιδεύσεως (αρχισυνοδός και εκπαιδεύτρια). Οι εναγόμενοι και ήδη εκκαλούντες, είναι ο μεν πρώτος δημοσιογράφος και συντάκτης του κατωτέρω επίμαχου άρθρου και η δεύτερη ιδιοκτήτρια της ημερήσιας εφημερίδας "....." που εκδίδεται στην Αθήνα.

Στη σελίδα .... του φύλλου της ..... της ανωτέρω εφημερίδας καταχωρήθηκε άρθρο, το οποίο συνέταξε ο πρώτος, με τίτλο "Πτυχία επί παραγγελία για αεροσυνοδούς", υπότιτλο "μέσα σε δέκα ημέρες αποφοίτησαν 30 άτομα εναέριου προσωπικού" και το ακόλουθο περιεχόμενο: "Βιομηχανία πτυχίων με στόχο μια θέση στον παρακμάζοντα εθνικό αερομεταφορέα φαίνεται ότι έχουν στήσει, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της ".....", εταιρείες -δορυφόροι- περί την "Ολυμπιακή".

Ήδη, από την υπόθεση αυτή που βρίσκεται τον τελευταίο καιρό σε εξέλιξη, οι εμπνευστές της, που δρουν σε συγκεκριμένο κύκλωμα που έχει αναπτυχθεί εντός και εκτός Ο.Α., έχουν εισπράξει πολλά εκατομμύρια δραχμές από ανθρώπους που ονειρεύονται μια θέση στους αιθέρες. Η υπόθεση ξεκινά ύστερα από τον πρόσφατο διαγωνισμό που προκήρυξε η Ολυμπιακή Αεροπορία, προκειμένου να προσλάβει ιπτάμενους συνοδούς και φροντιστές, ως εποχικό προσωπικό.

Ωστόσο, ο εν λόγω διαγωνισμός είναι ο πρώτος που διεξάγεται χωρίς να εμπίπτει στο Νόμο 2190 περί προσλήψεων. Έτσι, ενώ ουσιαστικά οι προηγούμενοι διαγωνισμοί περιλάμβαναν στην προκήρυξη τους μόνο τα ουσιαστικά προσόντα που θα πρέπει να έχει κάποιος ώστε να λάβει πτυχίο ιπτάμενου συνοδού και φροντιστή, δηλαδή άριστη γνώση τουλάχιστον 2 ξένων γλωσσών, σε αυτό το διαγωνισμό η προκήρυξη περιλαμβάνει και το συγκεκριμένο πτυχίο στα τυπικά και απολύτως απαραίτητα προσόντα των υποψηφίων.

Εκείνο, ωστόσο, που προκαλεί εντύπωση δεν είναι το περιεχόμενο της προκήρυξης, αλλά το παράλογο των απαιτήσεων για τα τυπικά προσόντα, καθώς και το κριτήριο με το οποίο οι υπεύθυνοι της Ολυμπιακής Αεροπορίας καθόρισαν τα προσόντα των υποψηφίων. Και τούτο, διότι το πτυχίο συνοδού και φροντιστή, δεν αποκτάται σε καμία σχολή του κόσμου ούτε αποτελεί ειδικότητα διδασκόμενη.

Αντίθετα, όσοι έχουν προσληφθεί σε αεροπορικές εταιρίες κατά το παρελθόν και έχουν απασχοληθεί ως συνοδοί και φροντιστές, αποκτούν ύστερα από εκπαίδευση το συγκεκριμένο πτυχίο, που δείχνει ουσιαστικά το βαθμό ικανότητας των εργαζομένων να ανταποκριθούν στα καθήκοντα τους κατά τη διάρκεια της πτήσης".

Ακολουθεί νέο κείμενο με υπότιτλο "πως δρα το κύκλωμα" και το ακόλουθο περιεχόμενο: Σύμφωνα με τα αποκλειστικά στοιχεία που έχει στη διάθεση της η "....", η "παραγωγή και διάθεση" πτυχίων ιπτάμενων συνοδών και φροντιστών έχει ήδη ξεκινήσει. Επικεφαλής όλου αυτού του κυκλώματος φέρεται ότι έχει τεθεί κάποια κ.

Ψ1 πρώην αεροσυνοδός της Ολυμπιακής και εκπαιδεύτρια της γνωστής αεροπορικής εταιρίας VENUS. Μέσω της συγκεκριμένης αεροπορικής εταιρίας και με τη διαμεσολάβηση της εν λόγω εκπαιδεύτριας, τα πτυχία δίδονται έναντι υψηλότατης αμοιβής και μάλιστα χωρίς οι "πτυχιούχοι, πλέον επαγγελματίες" να έχουν εργαστεί ούτε μία ημέρα στην αεροπορική εταιρία VENUS και χωρίς βεβαίως να έχουν αποκτήσει την απαιτούμενη εμπειρία.

Με αυτή τη μέθοδο, σε διάστημα 10 μόλις ημερών έχουν αποφοιτήσει περισσότερα από 30 άτομα με πτυχίο ιπταμένου συνοδού και φροντιστή έξι απ' αυτούς, σύμφωνα με τις αποκλειστικές πληροφορίες της ".....", είχαν απορριφθεί από τον προηγούμενο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ, διότι το επίπεδο γνώσης των απαιτούμενων ξένων γλωσσών δεν ήταν επαρκές.

Τους δίδεται, ωστόσο, τώρα η δυνατότητα - και με δεδομένο το πτυχίο στα χέρια - να διεκδικήσουν μία θέση εργασίας στην Ολυμπιακή Αεροπορία εις βάρος όμως κάποιων άλλων υποψηφίων, οι οποίοι φυσιολογικά δεν έχουν το πτυχίο, αλλά τα προσόντα τους και οι γνώσεις που διαθέτουν είναι κατά πολύ ανώτερες. Φαίνεται λοιπόν, ότι στην όλη υπόθεση εμπλέκονται και υψηλόβαθμα στελέχη της Ολυμπιακής και κομματικά όργανα, με την κάλυψη των οποίων θα προσληφθούν στην εταιρία άτομα αμφιβόλου ποιότητας και ικανότητας".

Από το περιεχόμενο του ανωτέρω άρθρου προκύπτει σαφώς ότι ο πρώτος των εναγομένων, δημοσιογράφος, καταγγέλλει με αυτό την ύπαρξη κυκλώματος, το οποίο δρα εντός και εκτός της Ολυμπιακής Αεροπορίας και μεθόδευσε παράτυπες προσλήψεις ιπταμένων αεροσυνοδών και φροντιστών από την τελευταία, κατά τρόπο που να ευνοούνται πρόσωπα στερούμενα των απαιτουμένων προσόντων, σε βάρος άλλων ικανοτέρων.

Όπως είναι πρόδηλο, το εν λόγω άρθρο είναι οπωσδήποτε δυσφημιστικό για την ενάγουσα αφού την εμφανίζει να έχει τεθεί επικεφαλής του παραπάνω "κυκλώματος" και να μεσολαβεί και η ίδια στη χορήγηση πτυχίων, έναντι, μάλιστα, υψηλότατης αμοιβής, σε πρόσωπα που δεν έχουν την απαιτούμενη εμπειρία και συνεπώς προσβάλλει την τιμή και την υπόληψη της τελευταίας, αφού ενέχει αμφισβήτηση της ηθικής και κοινωνικής της αξίας και περιφρόνηση προς το πρόσωπο της.

Όσον αφορά την αλήθεια ή μη των καταγγελλομένων με το επίμαχο άρθρο, από το υφιστάμενο, στη διάθεση του Δικαστηρίου, αποδεικτικό υλικό, προέκυψε ότι η αεροπορική εταιρία "VENUS" που μετονομάστηκε από των αρχών του έτους 1998 σε "PRINCESS AIRLINES" προς κάλυψη των αναγκών της σε προσωπικό, κατά το θέρος του ίδιου ανωτέρω έτους, υπέβαλε στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (Υ.Π.Α.), αίτηση έγκρισης λειτουργίας σχολής εκπαιδεύσεως στο έδαφος ιπταμένων συνοδών και φροντιστών, προκειμένου να προβεί στην πρόσληψη επτά, συνολικά, ατόμων.

Αφού έλαβε σχετική έγκριση για 5 άτομα - και όχι για 30 που αναγράφεται στο δημοσίευμα - ακολούθησε από τις 30-6 έως και τις 11-7-1998 εκπαίδευση των ....., Α2, ....., ...... και Α1 την οποία ανέλαβε η ενάγουσα, που είχε διατελέσει εκπαιδεύτρια και άλλης αεροπορικής εταιρίας. Οι εκπαιδευόμενες, αφού υπέστησαν τις απαιτούμενες από την Υ.Π.Α.

εξετάσεις, έλαβαν το σχετικό πτυχίο, για αεροπλάνα τύπου Β737 - 300 και προσελήφθησαν από την ανωτέρω εταιρεία. Με τη χορήγηση των εν λόγω πτυχίων η Ολυμπιακή Αεροπορία δεν είχε, ούτε θα μπορούσε να έχει, ενόψει των προεκτιθεμένων, οποιαδήποτε σχέση, ούτε επίσης έχει αποδειχθεί ότι οι νεοπροσληφθείσες είχαν απορριφθεί από προηγούμενο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ και μάλιστα λόγω ανεπάρκειας του γνωστικού τους επιπέδου στις απαιτούμενες ξένες γλώσσες, όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα, γεγονότα, ως προς τα οποία ο συντάκτης του τελευταίου πρώτος εναγόμενος όφειλε, τηρώντας το καθήκον της αληθείας, να ελέγξει επισταμένως την αλήθεια των σχετικών πληροφοριών, τις οποίες ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι έλαβε από αξιόπιστες πηγές.

Ειδικότερα, η παραπάνω κρίση του Δικαστηρίου, αναφορικά, ιδίως, με την έλλειψη οποιασδήποτε συμμετοχής της Ολυμπιακής Αεροπορίας στη λήψη των προαναφερομένων πτυχίων, επιρρωνύεται και από τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από το ίδιο αποδεικτικό υλικό. Το πτυχίο, για το οποίο γίνεται λόγος, όπως συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις που χορηγούνται ανάλογα πτυχία, αφορούσε τη συγκεκριμένη εταιρία και συγκεκριμένο τύπο αεροπλάνου και συνεπώς η απόκτηση του δεν αρκούσε σε περίπτωση που η κάτοχος του επιθυμούσε να εργαστεί σε άλλη αεροπορική εταιρία.

Την ίδια εποχή, με εκείνη στην οποία αναφέρεται το δημοσίευμα, η Ολυμπιακή Αεροπορία, είχε προκηρύξει διαγωνισμό για πρόσληψη εποχικού προσωπικού, για την οποία δεν ακολουθήθηκε η συνηθισμένη διαδικασία του διαγωνισμού προσλήψεων μέσω του ΑΣΕΠ, όπως προβλέπεται για το μόνιμο προσωπικό της. Σύμφωνα με την προκήρυξη, οι υποψήφιες έπρεπε να κατέχουν ως τυπικό προσόν άδεια (πτυχίο) ιπταμένου συνοδού, χωρίς βέβαια τούτο να προδικάζει σε καμία περίπτωση, την πρόσληψη τους από την Ο.Α., αφού από την τελευταία απαιτείτο και πτυχίο αγγλικής γλώσσας επιπέδου ανωτέρου εκείνου το οποίο θεωρούσε αρκετό η "PRINCESS AIRLINES", δεδομένου ότι η πρώτη (Ο.Α.), απαιτούσε πτυχίο των Πανεπιστημίων "Κέιμπριτζ" ή "Μίτσιγκαν", ενώ για τη δεύτερη ήταν αρκετό το "LOWER", από τις παραπάνω δε εκπαιδευόμενες φέρεται να έχουν επιλεγεί και προσληφθεί από την Ολυμπιακή Αεροπορία μόνο δύο, η Α2 και η Α1.

Πάντως, από κανένα στοιχείο του αποδεικτικού υλικού δεν προέκυψε η ύπαρξη οποιουδήποτε κυκλώματος τέτοιων προσλήψεων, έναντι μάλιστα, υψηλότατης αμοιβής, όπως ανακριβώς αναφέρεται στο ένδικο δημοσίευμα. Με βάση τις παραπάνω παραδοχές, αποδείχθηκε ότι τα όσα διέλαβε στο τελευταίο (δημοσίευμα) ο πρώτος εναγόμενος, περί εμπλοκής στελεχών της Ολυμπιακής Αεροπορίας και της ενάγουσας σε μια παράτυπη διαδικασία προσλήψεων, με πιθανότητα παραγκωνίσεως καταρτισμένων και ικανών ατόμων, προκειμένου να προτιμηθούν άλλα, με σαφώς λιγότερα προσόντα, έναντι υψηλότατης αμοιβής είναι αναληθή.

Δεν αποδείχθηκε, όμως, ότι ο εν λόγω εναγόμενος, παρά τη βαρεία αμέλεια του, γνώριζε την αναλήθεια των παραπάνω περιστατικών, και συνεπώς, δεν στοιχειοθετείται, στη συγκεκριμένη περίπτωση, το αδίκημα της από μέρους του συκοφαντικής αλλά και της απλής δυσφημήσεως δια του τύπου σε βάρος της ενάγουσας. Βεβαίως, το θέμα των προσλήψεων στην Ολυμπιακή Αεροπορία, αποτελεί σημαντικό κοινωνικό ζήτημα, και όπως είναι φυσικό, τα δρώμενα που έχουν σχέση με αυτό, επισύρουν σχεδόν πάντοτε την έντονη προσοχή του κοινού, τα δε πρόσωπα που εμμέσως συνδέονται με τη λειτουργία των μέσων ενημερώσεως, όπως είναι οι εφημερίδες, κινούμενα μέσα στα πλαίσια της ελευθερίας και της κοινωνικής αποστολής του τύπου, έχουν σύμφωνα με τα προεκτιθέμενα δικαιολογημένο ενδιαφέρον για την πληροφόρηση, ενημέρωση και κατατόπιση του κοινωνικού συνόλου, για ζητήματα τα οποία λόγω της κοινωνικής εμβέλειας των, ενδιαφέρουν άμεσα το τελευταίο - όπως είναι και το ένδικο ζήτημα -, χρησιμοποιώντας μάλιστα στα σχετικά δημοσιεύματα, και οξεία ακόμη κριτική αλλά και δυσμενείς χαρακτηρισμούς των προσώπων στη συμπεριφορά των οποίων αναφέρονται οι ειδήσεις και τα σχόλια που περιέχονται σ' αυτά (δημοσιεύματα).

Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση, ο πρώτος εναγόμενος, με τις περιεχόμενες στο επίμαχο δημοσίευμα και λεπτομερώς ανωτέρω εκτιθέμενες φράσεις του, δεν επιδίδεται απλώς σε μία οξεία και πάντως εκτός των ανεκτών ορίων δημοσιογραφική κριτική σε βάρος της ενάγουσας, αλλά από τον τρόπο που αναφέρεται στην ανάμιξη της τελευταίας, όσον αφορά τη χορήγηση των προαναφερομένων πτυχίων, προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως της ενάγουσας, δηλαδή σκοπός κατευθυνόμενος ειδικώς σε προσβολή της τιμής της με αμφισβήτηση της ηθικής, ιδίως, αξίας του προσώπου της, αλλά και με περιφρόνηση αυτού, αφού με το εν λόγω δημοσίευμα αφενός μεν αποδίδεται στην ενάγουσα ότι είναι επικεφαλής κυκλώματος και καταγγέλλεται ότι διαμεσολαβεί για τη λήψη των άνω πτυχίων έναντι υψηλότατης αμοιβής, αφετέρου δε έμμεσα αλλά με σαφήνεια, ένα σημαντικό μέρος του ίδιου δημοσιεύματος αποπνέει έντονη ειρωνεία σε βάρος του προσώπου αυτής (ενάγουσας) περιεχόμενη στις εντός εισαγωγικών φράσεις "εταιρίες -δορυφόροι", "παραγωγή και διάθεση πτυχίων", "οι πτυχιούχοι, πλέον επαγγελματίες" κλπ.

Είναι δε προφανές, ότι στην ένδικη περίπτωση, ο τρόπος εκδηλώσεως της προσβλητικής της τιμής της ενάγουσας συμπεριφοράς δεν ήταν αντικειμενικά αναγκαίος για τη δέουσα απόδοση της σκέψης του φερόμενου ως ενεργούντος από δικαιολογημένο ενδιαφέρον πρώτου εναγομένου, ο οποίος μολονότι τελούσε σε γνώση τούτου, χρησιμοποίησε τον τρόπο αυτό για να προσβάλει την τιμή της ενάγουσας, συμπεριφορά από την οποία προκύπτει ειδικός σκοπός εξυβρίσεως της τελευταίας, κρίση η οποία επιρρωνύεται τόσο από το γεγονός ότι ο ίδιος ο εν λόγω εναγόμενος γνώριζε ότι για την απόκτηση πτυχίων ιπταμένων συνοδών και φροντιστών μεσολαβεί η Υ.Π.Α.

και επομένως ήταν πολύ πιθανόν τα όσα πληροφορήθηκε να ήταν αναληθή αλλά και από το ότι εφόσον (ο ίδιος εναγόμενος) είχε λάβει συγκεκριμένη πληροφορία για την ενάγουσα, όφειλε πριν δημοσιεύσει το ένδικο άρθρο να επικοινωνήσει με αυτήν, ώστε να πληροφορηθεί και την δική της άποψη, ενέργεια στην οποία δεν προέβη, η στάση του δε αυτή είναι σύμφωνη με την τακτική που ακολούθησε για την όλη υπόθεση, συνιστάμενη στο ότι αν και δεν γνώριζε με βασιμότητα αν τα όσα κατέγραψε ήταν αληθή ή όχι και σε ποια έκταση, ολόκληρο το δημοσίευμα του διαπνέεται από απόλυτη βεβαιότητα, όσον αφορά την ορθότητα των καταγγελλομένων.

Όλα τα παραπάνω, από τα οποία καταδεικνύεται η προεκτιθέμενη υπαίτια και παράνομη συμπεριφορά του πρώτου εναγομένου όπως και ο σκοπός εξυβρίσεως της ενάγουσας από αυτόν, αποδεικνύονται με βασιμότητα από το υφιστάμενο αποδεικτικό υλικό και συνεπώς η εκκαλουμένη απόφαση, η οποία προήλθε στην ίδια κρίση, ορθώς και δεόντως έχει εκτιμήσει τις αποδείξεις και οι περί του αντιθέτου αιτιάσεις, που προβάλλονται με την έφεση κρίνονται απορριπτέες ως αβάσιμες.

Άλλωστε, πρέπει να σημειωθεί ότι ο πρώτος εναγόμενος, όσον αφορά την ίδια υπόθεση, καταδικάστηκε για το αδίκημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως, πρωτοδίκως και κατ' έφεση με τις υπ' αριθμούς 2197/2000 και 8604/2001 αποφάσεις του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, αντίστοιχα, με την αιτιολογία ότι τελούσε σε γνώση της αναλήθειας των καταγγελλομένων.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, ορθά η εκκαλουμένη απόφαση απέρριψε ως ουσία αβάσιμη την από το άρθρο 367 παρ. 1 εδ. γ' Π.Κ. ένσταση των εναγομένων, κατά παραδοχή, ως ουσία βάσιμης, της αντένστασης της παρ. 2 εδ. β' του ίδιου άρθρου, που προτάθηκε από την ενάγουσα, κρινόμενου απορριπτέου, ως αβασίμου, του σχετικού λόγου της έφεσης, με τον οποίο οι εναγόμενοι διατείνονται ότι δεν έχει προβληθεί τέτοια ένσταση, εσφαλμένα όμως, αφού από το περιεχόμενο του σχετικού αγωγικού ισχυρισμού της εφεσίβλητης (ενάγουσας), δεόντως εκτιμώμενου, προκύπτει η καθ' υποφορά προβολή αυτής (ενστάσεως) από την τελευταία.

Στη συνέχεια, προέκυψε ότι η ενάγουσα λόγω του δυσμενούς κλίματος που δημιουργήθηκε σε βάρος της, στον εργασιακό της χώρο, εξαιτίας του ένδικου δημοσιεύματος, υποχρεώθηκε σε παραίτηση και πρόωρη συνταξιοδότηση. Συνεπεία της προεκτιθέμενης υπαίτιας και παράνομης προσβολής της προσωπικότητας της, η ενάγουσα υπέστη ηθική βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούται εύλογη χρηματική ικανοποίηση".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παρεβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 361 και 367 ΠΚ και η απόφαση του έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτουμένη αιτιολογία, η οποία δεν είναι αντιφατική ή ανεπαρκής, αφού εκτίθενται σ' αυτήν με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις τα προκύψαντα εκ της διαδικασίας και τυγχάνοντα αναγκαία προς εφαρμογή των εν λόγω ουσιαστικών κανόνων γεγονότα.

Κατ' ακολουθίαν, οι αντίθετοι, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, δεύτερος και πρώτος πρόσθετος λόγοι της αιτήσεως είναι αβάσιμοι.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προετάθησαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προετάθησαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα νοούνται οι παραδεκτώς προτεινόμενοι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος.

Εν προκειμένω, η αναιρεσίβλητη είχε προβάλει καθ' υποφοράν την αντένσταση του εξυβριστικού σκοπού του πρώτου των αναιρεσειόντων με την αγωγή της, στην οποία μεταξύ άλλων διαλαμβάνεται ότι η απαξιωτική αναφορά του δημοσιεύματος σε "κύκλωμα" του οποίου η ενάγουσα ήταν "επικεφαλής" και σε "παραγωγή και διάθεση πτυχίων", "έναντι υψηλότατης αμοιβής", είχε ως μοναδικό και αποκλειστικό σκοπό την βλάβη της τιμής και υπολήψεώς της. Επομένως, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη μη προταθέν πράγμα και, κατ' ακολουθίαν, ο αντίθετος εκ του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αιτήσεως είναι αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επεκαλέσθηκαν και προσκόμισαν.

Εν προκειμένω, το Εφετείο βεβαιώνει με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του ότι ελήφθησαν υπόψη τα έγγραφα τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Επομένως ελήφθησαν υπόψη για το σχηματισμό της κρίσεως του τα επικληθέντα από την αναιρεσίβλητη (βλ. σελ. 4 των προτάσεων της) έγγραφα, τα οποία, εφόσον το Εφετείο δεν βεβαιώνει το αντίθετο, έχουν προσαχθεί από αυτή.

Επομένως, ο αντίθετος, εκ του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, τρίτος λόγος της αιτήσεως είναι αβάσιμος. Το Εφετείο βεβαιώνει με την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση του ότι ελήφθησαν υπόψη τα έγγραφα τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Επομένως λήφθηκε υπόψη για το σχηματισμό της κρίσεώς του και το επικληθέν και προσκομισθέν από τους αναιρεσείοντες έγγραφο της υπ' αρ. 673/2002 ποινικής αποφάσεως του Αρείου Πάγου, με την οποία έπαυσε οριστικώς η ποινική δίωξη, λόγω παραγραφής, κατά του δευτέρου των αναιρεσειόντων για την αναφερομένη στο αιτιολογικό της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πράξη της συκοφαντικής δυσφημήσεως, περιλαμβανόμενο στην επιτρεπτή, κατά το είδος των εγγράφων αποδείξεων, αναφορά της αναιρεσιβαλλομένης.

Δεν γεννάται άλλωστε από τις αιτιολογίες της αποφάσεως αυτής αμφιβολία περί της εκτιμήσεως και του εγγράφου τούτου, δεδομένου ότι η καταδίκη του εν λόγω διαδίκου με αποφάσεις του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου και του Τριμελούς Εφετείου, που προηγήθηκαν της ανωτέρω αρεοπαγιτικής, αναφέρεται μόνον ιστορικώς.

Επομένως, ο αντίθετος, εκ του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, δεύτερος πρόσθετος λόγος είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1.11.2004 αίτηση της εταιρείας υπό την επωνυμία "ΕΝΤΥΠΟΕΚΔΟΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ και ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και του Χ1 για αναίρεση της 5730/2004 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης την οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων πενήντα (650) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 27 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ