1627/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1627 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1627/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου, Χρήστο Βρυνιώτη και Γεώργιο Χοϊμέ, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαρτίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ε. Σ., το γένος Α. Α., κατοίκου ..., 2) Σ. Σ. του Θ., κατοίκου ..., 3) Μ. Σ. του Θ., κατοίκου ..., 4) Ε. Σ. του Θ., κατοίκου ..., 5) Δ. Σ. του Θ., κατοίκου ... και 6) Α. Σ. του Θ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Γκολέμη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ό. συζ. Ε. Σ., το γένος Δ. Ζ. και 2) Δ. Ζ. του Β., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Χατζημιχαηλίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚπολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-7-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και της ήδη αποβιωσάσης Μ. συζ. Δ. Ζ., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών και συνεκδικάστηκε με την από 4-10-2013 αγωγή της ήδη 1ης των αναιρεσειόντων και του ήδη αποβιώσαντος Θ. Σ. του Σ. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 38/2014, όπως αυτή διορθώθηκε με την 55/2014, οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1071/2016 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-4-2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ειρήνη Καλού, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 10-4-2017 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 1071/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία δέχτηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την υπ' αριθμ. καταθ. …/2014 έφεση των ήδη αναιρεσειόντων κατά των αναιρεσιβλήτων και την ισχύουσα ως αντέφεση υπ' αριθμ. …/2014 έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά των αναιρεσειόντων στρεφόμενη κατά της υπ' αριθμ. 38/2014 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των άρθρων 647 επ.

ΚΠολΔ όπως ίσχυαν πριν από την κατάργησή τους με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015 (μισθωτικές διαφορές και διαφορές μεταξύ ιδιοκτητών και διαχειριστών ιδιοκτησίας κατ' ορόφους), η οποία απέρριψε την με αριθμό κατάθεσης .../2013 αγωγή των αναιρεσειόντων εναντίον των αναιρεσιβλήτων, με την οποία οι ενάγοντες σ' αυτήν ζήτησαν να αναγνωρισθεί ότι επήλθε κατάργηση της οροφοκτησίας που είχε συσταθεί στην περιγραφόμενη σ' αυτή οικοδομή της οποίας αυτοί είναι συγκύριοι με τους εναγόμενους, για το λόγο ότι οι φθορές αυτής, των οποίων την επισκευή ζητούν oι εναγόμενοι με τη δική τους, παρακάτω αναφερόμενη συνεκδικασθείσα αγωγή, είναι εκτεταμένες σε τέτοιο βαθμό, ώστε καθιστούν το οικοδόμημα ολοσχερώς κατεστραμμένο, άλλως σε ποσοστό 3/4 της αξίας του και δέχτηκε εν μέρει την με αριθμό κατάθεσης 2.../2012 αγωγή των αναιρεσιβλήτων εναντίον των αναιρεσειόντων, με την οποία οι ενάγοντες ζήτησαν α) να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να τους επιτρέψουν να προβούν στις αναγκαίες εργασίες στις ιδιοκτησίες τους, β) να τους καταβάλουν ως προκαταβολή για τον ανωτέρω λόγο διαιρετώς το ποσό των 24.386,77 ευρώ [34.287,50 + 34.287,50 = 48.773,50 : 2], γ) να καταδικαστούν οι εναγόμενοι σε χρηματική ποινή, ποσού 10.000 ευρώ και σε προσωπική κράτηση, διάρκειας ενός έτους, για κάθε άρνησή τους να ανεχθούν τις ως άνω ενέργειες των εναγόντων, δ) να καταβληθεί εγγύηση 200.000 ευρώ προκειμένου να συμμορφωθούν με την απόφαση να ανεχθούν τις ως άνω ενέργειες.

Με το άρθρο 945 ΚΠολΔ ορίζεται: 1. Αν ο οφειλέτης δεν εκπληρώνει την υποχρέωσή του να ενεργήσει πράξη που μπορεί να γίνει και από τρίτο πρόσωπο, ο δανειστής έχει δικαίωμα να επιχειρήσει την πράξη με δαπάνη του οφειλέτη. 2. Το δικαστήριο, καταδικάζοντας τον οφειλέτη στην πράξη της παρ. 1, μπορεί, αν το ζητήσει ο δανειστής, να τον καταδικάσει ταυτόχρονα να προκαταβάλει το ποσό της δαπάνης για να επιχειρηθεί η πράξη από το δανειστή, υπό τον όρο ότι ο οφειλέτης δεν θα εκπληρώσει την υποχρέωσή του να ενεργήσει την πράξη.

Το δικαίωμα του δανειστή να απαιτήσει ποσό μεγαλύτερο από εκείνο που επιδικάστηκε, αν η δαπάνη για να επιχειρηθεί η πράξη ήταν μεγαλύτερη, δεν επηρεάζεται. Με την παρ. 1 του άρθρου 945 ΚΠολΔ, παρέχεται το δικαίωμα στο δανειστή να επιχειρήσει την υλική πράξη, μετά τη μη εκπλήρωση της υποχρεώσεως του οφειλέτη, εφόσον αυτή μπορεί να γίνει και από τρίτο, με δαπάνη του οφειλέτη.

Αν πρόκειται για δικαστική απόφαση καταδικάζεται ο οφειλέτης να επιχειρήσει την πράξη εντός ορισμένης προθεσμίας και συγχρόνως με την ίδια απόφαση, παρέχεται το δικαίωμα στο δανειστή να επιχειρήσει την πράξη με δαπάνη του οφειλέτη, αν παρέλθει άπρακτη η ταχθείσα προθεσμία ή αν στη διάρκεια αυτής ο οφειλέτης εκδηλώνει ρητά την άρνησή του για την εκπλήρωση της υποχρέωσής του.

Πάντως, δεν αποτελεί αναγκαίο στοιχείο της απόφασης η παροχή της δυνατότητας στο δανειστή της επιχείρησης της πράξεως, καθόσον η δυνατότητα αυτή απορρέει απευθείας από την πιο πάνω διάταξη. Έτσι, εφόσον ο οφειλέτης δεν συμμορφωθεί προς την ανωτέρω υποχρέωσή του γεννάται αυτομάτως δικαίωμα του δανειστή να υποκαταστήσει τον οφειλέτη και να ενεργήσει αυτός την υλική πράξη.

Το δικαίωμα αυτό αυτομάτως ενεργοποιείται και υλοποιείται, δεδομένου ότι η άρνηση ή η παραμέληση του οφειλέτη, οδηγεί σε αδρανοποίηση του δικαιώματος του δανειστή που διαγνώσθηκε ήδη δικαστικά, ο δε δανειστής πρέπει να κοινοποιήσει επιταγή στον οφειλέτη, ο οποίος επιτάσσεται να επιχειρήσει την πράξη.

Μετά την πάροδο της προθεσμίας που τάχθηκε, η οποία αποδεικνύεται ημερολογιακά, κατ' άρθρο 915 εδ. β' ΚΠολΔ, ο δανειστής δικαιούται να επιχειρήσει την πράξη. Η επιχείρηση της πράξης από το δανειστή, αποτελεί μορφή αναπληρωματικής εκτέλεσης. Ο καθ' ου η εκτέλεση έχει δικαίωμα να προβάλλει αντιρρήσεις κατά της εκτέλεσης του δανειστή με ανακοπή του άρθρ. 933 επ.

ΚΠολΔ αν διατείνεται συμμόρφωση προς την υποχρέωσή του. Έτσι με την παρ. 1 της προαναφερόμενης διατάξεως παρέχεται το δικαίωμα στο δανειστή να προβεί στην πράξη δαπάναις του οφειλέτη, εφόσον ο οφειλέτης μετά την κοινοποίηση της επιταγής δεν εκπληρώσει την υποχρέωσή του. Προς τούτο με την παρ. 2 της ίδιας διατάξεως παρασχέθηκε η εξουσία στο δικαστήριο να καταδικάσει τον οφειλέτη με αίτηση του δανειστή και στην προκαταβολή του ποσού της δαπάνης.

Εάν δεν έλαβε χώρα καταδίκη στην προκαταβολή, ή εάν το προσδιορισθέν προκαταβολικά ποσό δεν αποδείχθηκε τελικά αρκετό για την επίτευξη της εκτελέσεως, μπορεί ο δανειστής μετά την επιχείρηση απ' αυτόν της πράξεως να ζητήσει με αυτοτελή αγωγή την καταδίκη του καθ' ου η εκτέλεση οφειλέτη στην καταβολή των δαπανηθέντων.

Η φύση και η λειτουργία της κατ' αυτόν τον τρόπο επιδικαζομένης δαπάνης προσδίδει σ' αυτή την έννοια της αποζημιώσεως για την από το δανειστή, αντί του οφειλέτη, τέλεση της πράξεως και όχι της ποινής για την αθέτηση από τον τελευταίο της σχετικής υποχρεώσεώς του. Ενόψει δε του ότι η από τον δανειστή επιχείρηση της πράξεως, εντός του πλαισίου των διατάξεων του άρθρου 945 ΚΠολΔ, αποτελεί μορφή αναπληρωματικής εκτέλεσης, η επιδικαζόμενη στο δανειστή δαπάνη εκτελέσεως, κάτω από τις ως άνω συνθήκες, διέπεται, αν όχι ευθέως, τουλάχιστον κατ' αναλογίαν, από τις γενικές αρχές της διατάξεως του άρθρου 932 ΚΠολΔ, η οποία ρυθμίζει τα έξοδα εκτέλεσης (ΑΠ 1525/2010).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 947 παρ. 1 του ΚΠολΔ, όπως αυτή ίσχυε πριν από την αντικατάστασή της με την παρ. 2 του άρθρου όγδοου του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015 και έχει εν προκειμένω εφαρμογή, 1. "Όταν ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να παραλείψει ή να ανεχθεί πράξη, το δικαστήριο για την περίπτωση που παραβεί την υποχρέωσή του, απειλεί για κάθε παράβαση χρηματική ποινή ως 5.900 ευρώ υπέρ του δανειστή και προσωπική κράτηση ως ένα έτος.

Αν η απειλή της χρηματικής ποινής και της προσωπικής κράτησης δεν περιέχεται στην απόφαση που καταδικάζει τον οφειλέτη να παραλείψει ή να ανεχθεί πράξη, απαγγέλλεται από το μονομελές πρωτοδικείο. Το δικαστήριο αυτό είναι αρμόδιο να βεβαιώσει την παράβαση και να καταδικάσει στη χρηματική ποινή και στην προσωπική κράτηση.

Στην τελευταία περίπτωση, δικάζει κατά τη διαδικασία των άρθρων 670 έως 676". Στην προκειμένη διάταξη προβλέπονται ως μέσα (έμμεσης) αναγκαστικής εκτέλεσης προς εξαναγκασμό του οφειλέτη σε εκπλήρωση της υποχρεώσεώς του για παράλειψη ή ανοχή ορισμένης πράξης, η χρηματική ποινή και η προσωπική κράτηση. Ως παράλειψη θεωρείται η υποχρέωση του οφειλέτη να απόσχει από ορισμένη ενέργεια, στην οποία άλλως θα προέβαινε, αν δεν υπήρχε ο συγκεκριμένος περιορισμός, Αντίθετα, ως ανοχή νοείται η υποχρέωση του οφειλέτη να υποστεί μια συγκεκριμένη ενέργεια, η οποία πηγάζει από το δανειστή και συνιστά δικαίωμα ενεργοποιούμενο και υλοποιούμενο.

Η παράβαση γίνεται είτε θετικώς με άμεση ενέργεια, είτε με απείθεια μη συμμορφώσεως προς το περιεχόμενο της απόφασης. Η διάταξη του άρθρου 947 ΚΠολΔ έχει εφαρμογή μόνο όταν το περιεχόμενο της παραλείψεως ή ανοχής αφορά το μέλλον και η υποχρέωση για παράλειψη ή ανοχή θεμελιούται σε δικαστική απόφαση. Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθμός 9 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε, ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν, ή άφησε αίτηση αδίκαστη.

Κατά την έννοια της διάταξης, που αποτελεί κύρωση της διαθετικής αρχής του άρθρου 106 ΚΠολΔ, "αίτηση" θεωρείται εκείνη που αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία, όπως η αγωγή, ανταγωγή, παρέμβαση, ένδικο μέσο, ανακοπή ή τριτανακοπή και όχι αίτηση για παραδοχή ενστάσεων, προτάσεων, πραγματικών ισχυρισμών ή αποδεικτικών μέσων (ΑΠ 536/2011, ΑΠ 445/2011).

Από τη διάταξη του άρθρου 106 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι το Δικαστήριο ενεργεί μόνο ύστερα από αίτηση του διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς, τους οποίους προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις τις οποίες υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά. Όπως συνάγεται από το άρθρο 106 ΚΠολΔ, τα πολιτικά δικαστήρια δεν παρέχουν έννομη προστασία αυτεπαγγέλτως, αλλά μόνο ύστερα από υποβολή εκ μέρους των διαδίκων σχετικής αιτήσεως.

Η προστασία αυτή περιορίζεται στα όρια που καθορίζει η εκάστοτε υποβαλλομένη αίτηση χωρίς ο δικαστής να μπορεί να τα υπερβεί. Έτσι δεν μπορεί να επιδικάσει κάτι που δεν έχει ζητηθεί ή πέρα από εκείνο που ζήτησαν οι διάδικοι γιατί αλλιώς θεμελιώνεται λόγος αναιρέσεως σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 559 αριθμ. 9 Κ.Πολ.Δ.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο με το να απορρίψει το σχετικό λόγο της υπ' αριθμ. καταθ. …/2014 έφεσης των ήδη αναιρεσειόντων κατά των αναιρεσιβλήτων, με τον οποίο οι εκκαλούντες και ήδη αναιρεσείοντες παραπονέθηκαν κατά της εκκαλουμένης γιατί υποχρέωσε τους ίδιους, ως εναγόμενους στην με αριθμό καταθ.

…/2012 αντίθετη αγωγή, κατ' άρθρ. 945 ΚΠολΔ, να εκτελέσουν πάνω στην ιδιοκτησία τους τις οικοδομικές εργασίες που αναφέρονται στην αγωγή αυτή και σε περίπτωση αρνήσεώς τους, επέτρεψε στους ενάγοντες της ίδιας αγωγής - εφεσίβλητους και ήδη αναιρεσίβλητους να τις εκτελέσουν με δαπάνες τους αν και οι ενάγοντες της ίδιας αγωγής με την αγωγή τους ζητούσαν να τις εκτελέσουν οι ίδιοι με δαπάνες τους, επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή περισσότερα απ' όσα ζητήθηκαν.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπηση του δικογράφου της ένδικης με αριθμό κατάθεσης …/2012 αγωγής των αναιρεσιβλήτων εναντίον των αναιρεσειόντων, οι ενάγοντες στην αγωγή αυτή αφού επικαλέστηκαν ότι η μεν πρώτη απ' αυτούς είναι αποκλειστική κυρία σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου και επικαρπώτρια σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, ο δε δεύτερος ψιλός κύριος σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, των λεπτομερώς περιγραφόμενων στην αγωγή οριζόντιων ιδιοκτησιών -ισογείου καταστήματος και διαμερίσματος- και οι εναγόμενοι συγκύριοι των λοιπών οριζόντιων ιδιοκτησιών, της αναφερόμενης σ' αυτή τριώροφης οικοδομής που έχει υπαχθεί στο σύστημα της οροφοκτησίας και η οποία (οικοδομή) κατόπιν αυτοψίας που διενεργήθηκε από την Επιτροπή Επικινδύνων Ετοιμόρροπων Οικοδομών του Τμήματος Πολεοδομίας του Δήμου …, διαπιστώθηκε ότι έχει υποστεί εκτεταμένες φθορές και επικίνδυνες βλάβες, οι οποίες καθιστούν αναγκαία τη λήψη μέτρων και τη διενέργεια επισκευών προς άρση της επικινδυνότητάς της, καθώς και ότι οι εναγόμενοι (ήδη αναιρεσείοντες), ως συνιδιοκτήτες των παραπάνω οριζοντίων ιδιοκτησιών έχουν την υποχρέωση να εκτελέσουν με δικές τους δαπάνες τις εργασίες που αναφέρονται στην υπ' αριθμ.

πρωτ. ..6/16.3.2011 τεχνική έκθεση και αφορούν τις ιδιοκτησίες τους και ότι θα πρέπει να υποχρεωθούν (οι εναγόμενοι) να τους προκαταβάλουν το ποσό των 14.486 ευρώ για τις καθαιρέσεις των επικινδύνως ετοιμόρροπων τμημάτων και το ποσό των 34.287,5 ευρώ που τους αναλογεί για την αποκατάσταση των φθορών, δηλαδή συνολικά το ποσό των 48.773,5 ευρώ κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας, δηλαδή 24.386,77 ευρώ ο καθένας, ζήτησαν επί λέξει τα εξής: "Να μας επιτραπεί να εισέλθουμε στις ιδιοκτησίες των εναγομένων και να προβούμε στις εργασίες που προβλέπει η με αριθμό ..6/16-3-2011 έκθεση - πρωτόκολλο της Επιτροπής Επικινδύνων και Ετοιμορρόπων Οικοδομών καθώς και η με αριθμό πρωτ.

…4/24-6-2011 εγκεκριμένη μελέτη εκτίμησης της φέρουσας ικανότητας και ενίσχυσης της οικοδομής από το τμήμα Πολεοδομίας …, δηλαδή να καθαιρέσουμε τα επικινδύνως ετοιμόρροπα τμήματα και να αποκαταστήσουμε τις φθορές. Να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι διά προσωπικής κράτησης ενός έτους και χρηματική ποινή 100.000 ευρώ για κάθε παράβαση, να ανεχθούν τις εργασίες αυτές και μην προβάλλουν κανένα εμπόδιο σε εμάς τους ενάγοντες.

Να υποχρεωθούν να καταβάλλουν το ποσό των 200.000 ευρώ ως εγγύηση για την συμμόρφωσή τους με την απόφαση όσον αφορά την αvoχή των εργασιών. Να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να μας προκαταβάλλουν το συνολικό ποσό των 48.773,50 ευρώ κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας δηλαδή 24.386,77 ευρώ ο κάθε εναγμενος, νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής".

Με την υπ' αριθμ. 38/2014 απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, που εκδόθηκε επί των ως άνω αγωγών, έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή αυτή και υποχρεώθηκαν: α) ο αρχικά εναγόμενος Θ. Σ., στη θέση του οποίου υπεισήλθαν, λόγω θανάτου του μετά την έκδοση της οριστικής απόφασης και πριν από την άσκηση της έφεσης οι ήδη αναιρεσείοντες, σύζυγος και τέκνα του αντίστοιχα, ως μοναδικοί κληρονόμοι του και β) η ενάγουσα - εκκαλούσα και ήδη πρώτη αναιρεσείουσα Ε.

Σ. και ατομικά, εντός προθεσμίας τριών μηνών από την επίδοση της απόφασης να προβούν με δικές τους δαπάνες στις εργασίες που αναφέρονται στην υπ' αριθ. πρωτ. …/16.3.2011 τεχνική έκθεση και αφορούν τις ιδιοκτησίες τους και συγκεκριμένα: 1) στον πρώτο όροφο: α. καθαίρεση των ρηγματωμένων μεσοτοιχιών, καθώς και των τμημάτων τους, που έχουν απομείνει από προηγούμενες καθαιρέσεις, β.

καθαίρεση των αποσαθρωμένων επιχρισμάτων τόσο στις τοιχοποιίες όσο και στις οροφές και επανεπίχριση των επιφανειών, γ. καθαίρεση των εξωστών στην πρόσοψη και την πίσω όψη του κτηρίου και δ. απομάκρυνση των υλικών κατεδάφισης, που είναι συσσωρευμένα στο δάπεδο του ορόφου, 2) ολική καθαίρεση του δευτέρου ορόφου, άλλως να ανεχθούν την εκτέλεση των ως άνω εργασιών από τους αντιδίκους με δαπάνες των ιδίων (εναγομένων).

Κατά της αποφάσεως αυτής, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ' αριθμ. 55/2014 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, οι παραπάνω εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες άσκησαν την από 28-8-2014 και με αρ. κατάθεσης …/2014 έφεση, με την οποία παραπονέθηκαν κατά της εκκαλουμένης γιατί υποχρέωσε τους ίδιους, ως εναγόμενους στην με αριθμό κατάθ. …/2012 αντίθετη αγωγή κατ' άρθρ. 945 ΚΠολΔ, να εκτελέσουν πάνω στην ιδιοκτησία τους τις οικοδομικές εργασίες που αναφέρονται στην αγωγή αυτή και σε περίπτωση αρνήσεώς τους, επέτρεψε στους ενάγοντες της ίδιας αγωγής - εφεσίβλητους και ήδη αναιρεσίβλητους να τις εκτελέσουν με δαπάνες τους αν και οι ενάγοντες της ίδιας αγωγής με την αγωγή τους ζητούσαν να τις εκτελέσουν οι ίδιοι με δαπάνες τους, υπό την μη ρητώς αναφερομένη αλλά σαφώς συναγομένη, εξυπακουομένη και αυτονόητη προϋπόθεση ότι οι ίδιοι (εναγόμενοι) θα αρνούντο να τις εκτελέσουν.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη με την αίτηση αναίρεσης απόφασή του, αναφορικά με τον παραπάνω λόγο της έφεσης δέχτηκε τα εξής: "Περαιτέρω, οι εναγόμενοι της υπ' αριθμ. …/2012 αγωγής - εκκαλούντες, (ήδη αναιρεσείοντες), ως συγκύριοι των διαμερισμάτων του πρώτου και του δευτέρου ορόφου της επίδικης οικοδομής, έχουν την υποχρέωση να εκτελέσουν με δικές τους δαπάνες τις εργασίες που αναφέρονται στην υπ' αριθμ.

πρωτ. …6/16.3.2011 τεχνική έκθεση και αφορούν τις ιδιοκτησίες τους και συγκεκριμένα: 1) στον πρώτο όροφο: α. Καθαίρεση των ρηγματωμένων μεσοτοιχιών, καθώς και των τμημάτων τους, που έχουν απομείνει από προηγούμενες καθαιρέσεις, β. καθαίρεση των αποσαθρωμένων επιχρισμάτων τόσο στις τοιχοποιίες όσο και στις οροφές, και επανεπίχριση των επιφανειών, γ.

καθαίρεση των εξωστών στην πρόσοψη και την πίσω όψη του κτηρίου και δ. απομάκρυνση των υλικών κατεδάφισης, που είναι συσσωρευμένα στο δάπεδο του ορόφου, 2) ολική καθαίρεση του δευτέρου ορόφου. Άλλως, οφείλουν να ανεχθούν την εκτέλεση των ως άνω εργασιών από τους ενάγοντες με δαπάνες των ιδίων (εκκαλούντων).

Για την περίπτωση δε που οι εναγόμενοι-εκκαλούντες παραβούν την υποχρέωσή τους αυτή, πρέπει να απειληθεί εις βάρος τους, χρηματική ποινή χιλίων (1.000) ευρώ και προσωπική κράτηση ενός (1) μηνός για κάθε παράβαση. Επομένως, και σύμφωνα προς όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη, είναι αβάσιμος και απορριπτέος ο σχετικός (ερειδόμενος στα άρθρα 223-224 ΚΠολΔ) λόγος της έφεσης, με τον οποίο οι εκκαλούντες προσβάλλουν την εκκαλουμένη, γιατί υποχρέωσε τους ίδιους, κατ' άρθρο 945 ΚΠολΔ, να εκτελέσουν πάνω στην ιδιοκτησία τους τις oικoδoμικές εργασίες που αναφέρονται στην αγωγή …/2012 και σε περίπτωση αρνήσεώς τους επέτρεψε στους ενάγοντες της …/2012 αγωγής - εφεσίβλητους, (ήδη αναιρεσίβλητους), να τις εκτελέσουν με δαπάνες τους, ενώ οι ενάγοντες της ίδιας αγωγής με την αγωγή τους ζητούσαν να τις εκτελέσουν οι ίδιοι με δαπάνες τους, υπό την μη ρητώς αναφερομένη αλλά σαφώς συναγόμενη, εξυπακουομένη και αυτονόητη προϋπόθεση ότι οι ίδιοι θα ηρνούντο να τις εκτελέσουν".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, και κρίνοντας ότι το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε το νόμο, το Εφετείο απέρριψε τον παραπάνω λόγο της έφεσης των αναιρεσειόντων, επικυρώνοντας έτσι την εκκαλουμένη απόφαση, ως προς τις σχετικές διατάξεις της. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν υπέπεσε στην προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 9 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, εφόσον σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη προϋπόθεση του δικαιώματος του δανειστή εντός του πλαισίου των διατάξεων του άρθρου 945 ΚΠολΔ, για επιχείρηση της προβλεπόμενης από τη διάταξη της παραγρ. 1 του εν λόγω άρθρου υλικής πράξης, η οποία αποτελεί μορφή αναπληρωματικής εκτέλεσης, είναι η υποχρέωση του οφειλέτη για εκτέλεση πράξης (δηλ.

θετικής ενέργειας και όχι απλώς παράλειψης) η οποία, μπορεί να απορρέει από σύμβαση ή από το νόμο και μπορεί να επιχειρηθεί όχι μόνο από τον οφειλέτη, αλλά και από τρίτο, χωρίς να μειωθεί η αξία τους για το δανειστή και η καταδίκη του υπόχρεου στην πράξη αυτή, οπότε εφόσον ο οφειλέτης δεν συμμορφωθεί προς την ανωτέρω υποχρέωσή του γεννάται αυτομάτως δικαίωμα του δανειστή να υποκαταστήσει τον οφειλέτη και να ενεργήσει αυτός την υλική πράξη, χωρίς μάλιστα να αποτελεί αναγκαίο στοιχείο της απόφασης η παροχή της δυνατότητας στο δανειστή της επιχείρησης της πράξεως, καθόσον η δυνατότητα αυτή απορρέει απευθείας από την πιο πάνω διάταξη.

Επομένως, ενόψει του ότι στο δικόγραφο της υπ' αριθμ. …/2012 αγωγής των ήδη αναιρεσιβλήτων, γίνεται σαφής αναφορά στην υποχρέωση των εναγομένων στην αγωγή αυτή και ήδη αναιρεσειόντων να καθαιρέσουν στον πρώτο και δεύτερο όροφο της οικοδομής, που είναι οι ιδιοκτησίες τους, τα επικινδύνως ετοιμόρροπα τμήματα, τα οποία αποτελούν δημόσιο κίνδυνο για κάθε περαστικό αλλά και για τους ενάγοντες καθώς και στο γεγονός ότι ενώ αυτοί είχαν υποχρέωση να συμμορφωθούν με την έκθεση της Επιτροπής Επικινδύνων και Ετοιμορρόπων Οικοδομών της Πολεοδομίας του Δήμου …, η οποία ήταν τελεσίδικη και υποχρεωτικά εφαρμοστέα, αδιαφόρησαν και δε συμμορφώθηκαν με την εν λόγω έκθεση, σαφώς προκύπτει ότι το αίτημα της υπ' αριθμ.

…/2012 αγωγής να δοθεί η άδεια στους ενάγοντες να εκτελέσουν οι ίδιοι τις παραπάνω εργασίες, τελούσε υπό την αυτονόητη προϋπόθεση της προηγούμενης καταδίκης των εναγομένων να προβούν στις εργασίες που αναφέρονται στην υπ' αριθ. πρωτ. …/16.3.2011 τεχνική έκθεση και αφορούν στις ιδιοκτησίες τους, οπότε σε περίπτωση αρνήσεώς να συμμορφωθούν προς την υποχρέωσή τους αυτή θα γεννάτο αυτομάτως το δικαίωμα των εναγόντων να τους υποκαταστήσουν και να ενεργήσουν αυτοί τις ως άνω υλικές πράξεις, ενώ εξάλλου, για τους ίδιους ως άνω λόγους, ουδεμία μεταβολή του αντικειμένου της δίκης υπήρξε, από το γεγονός ότι το πρωτοβάθμιο δικαστήριο υποχρέωσε, κατ' αρχήν τους εναγόμενους στην αγωγή αυτή (…/2012) και ήδη αναιρεσείοντες κατ' άρθρο 945 ΚΠολΔ, να εκτελέσουν ο ίδιοι πάνω στην ιδιοκτησία τους τις oικoδoμικές εργασίες που αναφέρονται σ' αυτή, επιτρέποντας σε περίπτωση αρνήσεώς τους στους ενάγοντες της ίδιας αγωγής (…/2012) να τις εκτελέσουν με δαπάνες τους, αφού αντικείμενο της δίκης αυτής ήταν η απορρέουσα από τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3741/ 1929 σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 3 παρ. 1, 5, 9 παρ. 2 και 3 του ίδιου νόμου και του άρθρου 1006 του ΑΚ υποχρέωση των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων ως ιδιοκτητών των αναφερόμενων στην αγωγή οριζοντίων ιδιοκτησιών να διατηρούν τις διαιρετές ιδιοκτησίες τους σε τέτοια κατάσταση ώστε να μη μπορεί να προκύψει από αυτές βλάβη στη χρήση των λοιπών διαιρετών ιδιοκτησιών ή των κοινών της οροφοκτησίας.

Επομένως, ο πρώτος από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος του δικογράφου της αίτησης αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 9 παρ. 1 του ν. 3741/1929 "εάν η οικοδομή καταστραφεί ολοσχερώς ή κατά τα 3/4 της αξίας της η διά του παρόντος θεσπιζόμενη αναγκαστική συνιδιοκτησία παύει". Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό και με εκείνες των άρθρων 2 παρ. 3 και 13 του ίδιου νόμου συνάγεται ότι ως καταστροφή της οικοδομής η οποία αν είναι ολική ή κατά τα 3/4 της αξίας της, επιφέρει την κατάργηση (λύση) της οριζόντιας ιδιοκτησίας, νοείται τόσο η φυσική όσο και η τεχνική καταστροφή της οικοδομής, που επέρχεται είτε από αίτια ανεξάρτητα της βούλησης των συνιδιοκτητών (σεισμού - πυρκαγιάς - αναγκαστικής απαλλοτρίωσης), είτε και με τη βούλησή τους, προκειμένου να ανεγείρουν επί του οικοπέδου τους νέα οικοδομή και ότι σε κάθε περίπτωση δεν επέρχεται κατάργηση της οριζόντιας ιδιοκτησίας παρά την πλήρη καταστροφή (κατεδάφιση) της οικοδομής, αν με την συστατική πράξη είχε συμφωνηθεί ότι το καθεστώς θα διέπει και την νέα οικοδομή που θα ανεγερθεί (ΑΠ 986/2017, ΑΠ 1618/2013, ΑΠ 138/1995).

Ολοσχερής καταστροφή υπάρχει, όταν καταστρέφεται ολόκληρη η οικοδομή, έτσι ώστε η αποκατάστασή της να απαιτεί την εκ νέου ανέγερσή της. Ολοσχερής, κατά την έννοια αυτή, είναι η καταστροφή της οικοδομής και όταν ακόμη έχει παραμείνει, μετά την επέλευση του ζημιογόνου γεγονότος, τμήμα της το οποίο όμως πρέπει να κατεδαφισθεί ή όταν το απομείναν τμήμα είναι τελείως ασήμαντο σε σχέση με το σύνολο της οικοδομής. (Πρόδηλο, ότι στη δεύτερη αυτή περίπτωση η έννοια της ολοσχερούς καταστροφής καλύπτεται από την έννοια της καταστροφής κατά τα 3/4 της αξίας της οικοδομής).

Καταστροφή κατά τα 3/4 της αξίας υπάρχει, όταν το τμήμα της οικοδομής που απομένει μετά το ζημιογόνο γεγονός, έχει αξία ίση προς ή μικρότερη από το 1/4 της αξίας της οικοδομής κατά το χρόνο της καταστροφής. Όσο μικρότερη από την αξία του 1/4 είναι η αξία του απομένοντος τμήματος, τόσο πλησιέστερα προς την ολοσχερή καταστροφή έρχεται η περίπτωση αυτή.

Είναι πρόδηλο ότι οι έννοιες "ολοσχερής καταστροφή" και "καταστροφή κατά τα 3/4 της αξίας" είναι έννοιες νομικές (ώστε η σχετική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας να υπάγεται σε αναιρετικό έλεγχο). Επειδή οι δύο έννοιες μπορεί να επικαλύπτονται ο νομοθέτης υπήγαγε τις δύο περιπτώσεις στην ίδια ρύθμιση. Εξάλλου, η κατεδάφιση επικινδύνων οικοδομών, αποτελεί καταστροφή τους, κατά το άρθρο 9 Ν. 3741/1929, αφού προϋπόθεση εφαρμογής του είναι η εξαφάνιση του κτίσματος.

Επικίνδυνες ή ετοιμόρροπες οικοδομές υπάρχουν, όταν οι συγκύριοι τις έχουν εγκαταλείψει ή όταν έχει παρέλθει μεγάλος χρόνος ή λόγω κακής κατασκευής ή ενός τυχαίου γεγονότος, όπως π.χ. σεισμός, πυρκαϊά. Η Πολιτεία παρεμβαίνει διορθωτικά, όταν ελλείπει η βούληση των συνιδιοκτήτου προς αποκατάσταση των βλαβών ή προς κατεδάφιση.

Για την εύρεση της αξίας του εναπομείναντος τμήματος της οικοδομής υπολογίζεται κατ' αρχήν η αξία ολόκληρης της οικοδομής κατά το χρόνο της καταστροφής, που είναι ο κρίσιμος χρόνος προς υπολογισμό της αξίας της και αντιπαραβάλλεται αυτή με την αξία του εναπομείναντος τμήματος. Εάν η δεύτερη αντιστοιχεί στο 1/4 της όλης αξίας της οικοδομής επέρχεται λύση της αναγκαστικής συνιδιοκτησίας.

Για την εύρεση της αξίας της οικοδομής θα ληφθεί υπόψη το είδος της οικοδομής δηλ. αν αύτη ήταν συνήθους, μέτριας ή πολυτελούς κατασκευής, ο χρόνος ανεγέρσεως, οι ανέσεις τις οποίες παρείχε και κάθε άλλο στοιχείο ώστε να ευρεθή η πραγματική αξία και όχι η από διαθέσεως τοιαύτη, ή η τυχόν οφειλόμενη σε δαπάνες ορισμένων συνιδιοκτητών, για την εσωτερική βελτίωση των οροφοκτησιών τους.

Έτσι μόνο στις περιπτώσεις αυτές ολικής καταστροφής της οικοδομής ή κατά τα 3/4 και πλέον της αξίας της λαμβάνει χώρα η κατά το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 3741/1929 δικαστική διανομή του οικοπέδου και των τυχόν διασωθέντων μερών της οικοδομής. Κατά την αληθή έννοια της διάταξης του άρθρου 9 παρ. 1 του παραπάνω νόμου η ολική ή κατά τα 3/4 καταστροφή της οικοδομής δεν επιφέρει, και μάλιστα αυτοδικαίως, κατάργηση της νομικής κατάστασης της οροφοκτησίας και μεταβολή της συγκυριότητας του κοινού δικαίου, η οποία άλλωστε δεν μπορεί να επέλθει χωρίς μεταγραφή σχετικής περί τούτου συμβολαιογραφικής πράξης όλων των συνιδιοκτητών ή σχετικής δικαστικής αποφάσεως, με την οποία να αναγνωρίζεται η για τους παραπάνω λόγους μεταβολή της οροφοκτησίας σε συνιδιοκτησία του κοινού δικαίου.

Έτσι η ολική ή κατά τα 3/4 καταστροφή της οικοδομής αποτελεί λόγο, για τον οποίο ο νόμος επιτρέπει την κατάργηση της οροφοκτησίας και τη λύση της κοινωνίας. Συνακόλουθα, σε περίπτωση συνδρομής τέτοιου λόγου, καθένας από τους συνιδιοκτήτες δικαιούται να ζητήσει να αναγνωρισθεί δικαστικώς (αν οι λοιποί αρνούνται), ότι καταργήθηκε η πράξη σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας και ότι η νομική κατάσταση του ακινήτου μεταβλήθηκε σε συγκυριότητα του κοινού δικαίου ή και να ζητήσει την διανομή τούτου (ΑΠ 986/2017).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Το κατά νόμο δε αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος προτάσεως προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε, αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του ΚΠολΔ 559 αρ. 19 ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Στην προκειμένη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, και κατ' ορθή εκτίμηση μόνο από τον αριθμό 19 του ως άνω άρθρου, με την αιτίαση ότι το εκδόν την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστήριο δέχτηκε ότι δεν λύθηκε η υπάρχουσα επί της τριώροφης οικοδομής των διαδίκων οροφοκτησία για τους επικαλούμενους από τους αναιρεσείοντες λόγους, ήτοι λόγω ολοσχερούς καταστροφής ή τουλάχιστον κατά τα 3/4 της αξίας της οικοδομής, διαλαμβάνοντας στην προσβαλλόμενη απόφασή του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή της προαναφερόμενης διάταξης του άρθρου 9 παρ 1 του Ν. 3741/ 1929.

Το δικάσαν Μονομελές Εφετείο αναφορικά με το ζήτημα της επικαλούμενης από τους αναιρεσείοντες με την ένδικη υπ' αριθμ. .../2013 αγωγή τους κατά των αναιρεσιβλήτων και κατ' ένσταση προς απόκρουση της αντίθετης υπ' αριθμ. .../2012 αγωγής των τελευταίων κατ' αυτών, την οποία επανέφεραν με την έφεσή τους, κατάργησης της πράξης σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας, με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε, μετά από αξιολόγηση των αποδείξεων, τα εξής: "Οι διάδικοι είναι ιδιοκτήτες των κάτωθι περιγραφόμενων οριζόντιων ιδιοκτησιών, που βρίσκονται σε μια τριώροφη οικοδομή, η οποία είναι χτισμένη επί του υπ' αριθ. 121β οικοπέδου, συνολικής έκτασης 180 τ.μ. (ΚΑΕΚ …056), επί της οδού ...

στην πόλη των Σερρών και αποτελείται ο ισόγειος όροφος από δύο καταστήματα, εμβαδού 16 και 35 τ.μ., αντίστοιχα, και από ένα ισόγειο διαμέρισμα εμβαδού 45 τ.μ., ο πρώτος πάνω από το ισόγειο όροφος, από ένα διαμέρισμα εμβαδού 110 τ.μ. και ο δεύτερος πάνω από το ισόγειο όροφος, από ένα διαμέρισμα εμβαδού 110 τ.μ. Η εν λόγω οικοδομή υπήχθη στις διατάξεις του Ν. 3741/1929 "περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους" και των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ, δυνάμει της υπ' αριθ. .../1963 δημόσιας διαθήκης που συντάχθηκε ενώπιον του Συμβολαιογράφου Σ.

Π., από τον τότε ιδιοκτήτη Α. Σ., που απεβίωσε στις 13.1.1964, η οποία διαθήκη δημοσιεύθηκε με το υπ' αριθμ. …/1964 πρακτικό του Πρωτοδικείου Σερρών, σε συνδυασμό και με τις υπ' αριθ. …, …, …/68 και … …/1986 δηλώσεις αποδοχής κληρονομιάς των κληρονόμων του ενώπιον του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Σερρών, που μεταγράφηκαν στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Σερρών στον...

Εκ των ανωτέρω οριζόντιων ιδιοκτησιών, η μεν Ό. Σ. (1η ενάγουσα της .../2012 αγωγής και 1η εναγόμενη της .../2013 αγωγής) είναι αποκλειστική κυρία σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου και επικαρπώτρια κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, ο δε Δ. Ζ. (2ος ενάγων της .../2012 αγωγής και 2ος εναγόμενος της .../2013 αγωγής) ψιλός κύριος σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του καταστήματος του ισογείου ορόφου, εμβαδού 16 τ.μ., καθώς και του ισόγειου διαμερίσματος εμβαδού 45 τ.μ., ενώ οι υπόλοιπες ιδιοκτησίες, ήτοι το ισόγειο κατάστημα, εμβαδού 35 τ.μ.

Και τα δύο διαμερίσματα του πρώτου και του δευτέρου ορόφου, ανήκουν κατά συγκυριότητα στον Θ. και Ε. Σ. (εναγόμενοι της .../2012 αγωγής και ενάγοντες της .../2013 αγωγής), σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου σε έκαστο. Ειδικότερα, στο κατάστημα εμβαδού 16 τ.μ., λειτουργεί η επιχείρηση ετοίμων ενδυμάτων της Ό. Σ., ενώ οι υπόλοιπες ιδιοκτησίες έχουν εγκαταλειφθεί από τους ιδιοκτήτες τους, σχεδόν από το χρόνο απόκτησης αυτών, ήτοι από το έτος 1986.

Λόγω δε της παλαιότητας της οικοδομής (κατασκευής 1930) και των εκτεταμένων φθορών της και κατόπιν καταγγελίας των περιοίκων, διενεργήθηκε αυτοψία από την αρμόδια υπάλληλο του Τμήματος Πολεοδομίας του Δήμου …., Ε. Σ., Πολιτικό Μηχανικό, η οποία, όπως αναφέρεται στην από 26.3.2010, έκθεση διαπίστωσε αποσάθρωση μάζας επιχρισμάτων στους ορόφους, καθαίρεση των εσωτερικών τοιχοποιιών στους ορόφους και εναπόθεση των υλικών εντός του κτηρίου και μερική κατάρρευση της στέγης και συνέστησε τη μετάβαση της αρμόδιας επιτροπής επικινδύνων ετοιμόρροπων οικοδομών, προκειμένου να διενεργήσει περαιτέρω έλεγχο.

Η εν λόγω επιτροπή, συγκροτήθηκε από τους Πολιτικούς Μηχανικούς, Ε. Σ., Ε. Μ. και Μ. Β., οι οποίοι κατόπιν αυτοψίας που διενήργησαν στις 30.3.2010, διαπίστωσαν ότι η οικοδομή παρουσίαζε αποσάθρωση μάζας επιχρισμάτων στους ορόφους, καθαίρεση των εσωτερικών τοιχοποιιών στους ορόφους και εναπόθεση των υλικών εντός του κτηρίου με αποτέλεσμα την αύξηση του ωφέλιμου φορτίου των ορόφων, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει τη στατική επάρκεια του κτηρίου και κατάρρευση της στέγης.

Πρότειναν δε προς αποκατάσταση των ανωτέρων φθορών την ανακατασκευή της στέγης, αφού προηγουμένως γίνει η καθαίρεση του εναπομείναντος τμήματός της, απομάκρυνση των υλικών καθαίρεσης των εσωτερικών τοιχοποιιών από τους ορόφους του κτηρίου και εκπόνηση μελέτης επιμελεία των ιδιοκτητών του κτηρίου, σχετικά με την αντοχή και εν συνεχεία με τη δυνατότητα ενίσχυσης του φέροντος οργανισμού αυτής.

Η έκθεση μελέτης έπρεπε να προσκομισθεί στο Τμήμα Πολεοδομίας …. εντός προθεσμίας δύο μηνών και οι σχετικές εργασίες θα έπρεπε να πραγματοποιηθούν εντός προθεσμίας τριών μηνών, από την κοινοποίηση της έκθεσης ελέγχου (αριθ. πρωτ. …/31.3.2010) στους συνιδιοκτήτες. Κρίσιμο λοιπόν ζήτημα σχετικά με την επίδικη οικοδομή, είναι εάν αυτή είναι κατεστραμμένη ολοσχερώς ή κατά τα 3/4 της αξίας της, όπως ισχυρίζονται τόσο με την αγωγή τους, όσο και κατ' ένσταση ο Θ.

και Ε. Σ., ισχυρισμό που επαναφέρουν με την υπό κρίση έφεση, ή χρήζει απλώς επισκευών, όπως ισχυρίζονται η Ό. Σ. και ο Δ. Ζ.. Σχετικά με τη στατικότητα της οικοδομής οι διάδικες πλευρές προσκόμισαν δύο αντίθετες τεχνικές εκθέσεις. Ειδικότερα, οι ενάγοντες της .../2012 αγωγής προσκόμισαν την από 31.5.2010 έκθεση ελέγχου των Πολιτικών Μηχανικών Α.

Α. και Δ. Γ., οι οποίοι κατόπιν αυτοψίας που διενήργησαν στο κτήριο κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν παρουσιάζει φθορές που απαιτούν την κατεδάφισή του και ότι πρόβλημα μπορεί να παρουσιαστεί, αν δεν υπάρξει σύντομα ανακατασκευή της στέγης. Οι δε ενάγοντες της αγωγής .../2013, προσκόμισαν την από 28.5.2010 έκθεση ελέγχου του Πολιτικού Μηχανικού Α.

Π. (εξετασθέντος και ως μάρτυρος στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου), ο οποίος κατόπιν αυτοψίας στο κτήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό είναι στατικά ανεπαρκές και χρήζει άμεσης εκκένωσης και κατεδάφισης. Επίσης, οι διάδικοι προσκόμισαν τα αποτελέσματα δύο εξετάσεων που έγιναν από τη Διεύθυνση Δημοσίων Έργων της Περιφέρειας Σερρών στο σκυρόδεμα της πλάκας της οροφής του ισογείου ορόφου και συγκεκριμένα την υπ' αριθ.

πρωτ. …/ 17.6.2010 εκτίμηση της κατηγορίας του σκυροδέματος, που διενεργήθηκε κατόπιν αιτήματος των εναγόντων της αγωγής .../2013 (εκκαλούντων), σύμφωνα με την οποία η προκύπτουσα κατηγορία σκυροδέματος είναι C8/10, που κατά την εκτίμηση του Πολιτικού Μηχανικού Α. Π. είναι ανεπίτρεπτη και δεν παρέχει την απαιτούμενη αντοχή για ασφαλή χρήση...

και την υπ' αριθ. πρωτ. …/24.9.2010 εκτίμηση, που διενεργήθηκε κατόπιν αιτήματος των εναγόντων της αγωγής .../2012 (εφεσίβλητων), σύμφωνα με την οποία η προκύπτουσα κατηγορία σκυροδέματος είναι C12/15, ήτοι κατηγορία επαρκής για τριώροφες οικοδομές, όπως αναφέρεται στην τεχνική έκθεση του ίδιου ως άνω Πολιτικού Μηχανικού.

Εν συνεχεία, λόγω του ότι το κτήριο εξαιτίας των εκτεταμένων φθορών του, ήταν πλέον επικίνδυνο για τη δημόσια ασφάλεια, μετέβη εκ νέου η επιτροπή επικινδύνως ετοιμόρροπων κτηρίων, η οποία διενήργησε αυτοψία, συνέταξε την υπ' αριθ. πρωτ. …/16.3.2011 τεχνική έκθεση, στην οποία αναφέρονται οι φθορές που διαπιστώθηκαν και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την άρση της επικινδυνότητας και ειδικότερα:

α. στο ισόγειο θα πρέπει να γίνει αντίδιαβρωτική προστασία του μεταλλικού σκελετού του προστεγάσματος και να αντίκατασταθούν οι διαβρωμένες λαμαρίνες, να καθαιρεθούν όλα τα αποσαθρωμένα επιχρίσματα, τόσο στις τοιχοποιίες όσο και στον εξώστη και να επανεπιχριστούν οι επιφάνειες, να γίνει ολική καθαίρεση της μεταλλικής κλίμακας που οδηγεί στον εξώστη του μεσοπατώματος, διότι είναι επικινδύνως ετοιμόρροπη και μη επισκευάσιμη, β.

στον πρώτο όροφο θα πρέπει να γίνει καθαίρεση των ρηγματωμένων μεσοτοιχιών, καθώς και των τμημάτων τους, που έχουν απομείνει από προηγούμενες καθαιρέσεις, διότι είναι επικινδύνως ετοιμόρροπες και μη επισκευάσιμες να καθαιρεθούν όλα τα αποσαθρωμένα επιχρίσματα τόσο στις τοιχοποιίες όσο και στις οροφές και να επανεπιχριστούν οι επιφάνειες, να γίνει καθαίρεση των εξωστών στην πρόσοψη και την πίσω όψη του κτηρίου, διότι είναι επικινδύνως ετοιμόρροποι και μη επισκευάσιμοι και να απομακρυνθούν άμεσα τα υλικά κατεδάφισης, που είναι συσσωρευμένα στο δάπεδο του ορόφου, γ.

στο δεύτερο όροφο θα πρέπει να γίνει ολική καθαίρεση, καθόσον κρίνεται επικινδύνως ετοιμόρροπος και μη επισκευάσιμος. Επίσης, κρίθηκε ότι πρέπει να καθαιρεθεί η εξωτερική μεταλλική σκάλα στο πίσω μέρος του κτηρίου, να ληφθούν μέτρα στεγανοποίησης τόσο της πλάκας της οροφής όσο και των αρμών μεταξύ του κτηρίου και των γειτονικών του και τέλος να ανατεθεί σε κοινά αποδεκτό από τους διαδίκους μελετητή ή διαιτητή του Τ.Ε.Ε.

μελέτη σχετικά με τη στατική επάρκεια του κτηρίου και τις πιθανές απαιτούμενες ενισχύσεις του φέροντος οργανισμού και των λοιπών δομικών στοιχείων. Ακολούθως, και προκειμένου να διερευνηθεί η επικινδυνότητα τού κτηρίου και δη από άποψη στατικής επάρκειας, κατόπιν παραγγελίας του Πταισματοδίκη Σερρών, συντάχθηκαν δύο από Δεκεμβρίου 2011 εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης του Π.

Κ. και του Δ. Κ., Πολιτικών Μηχανικών, ενώ κατόπιν παραγγελίας της Εισαγγελίας Σερρών, oι εν λόγω πραγματογνώμονες συνέταξαν το από Απριλίου 2012 σημείωμά τους, σχετικά με την προηγηθείσα πραγματογνωμοσύνη, απαντώντας σε ειδικότερα ερωτήματα και διασαφηνίζοντας το ζήτημα της στατικής επάρκειας της οικοδομής και την αναγκαιότητα κατεδάφισης αυτής ή λήψης μέτρων ασφάλειας.

Σύμφωνα με τη διενεργηθείσα πραγματογνωμοσύνη οι ανωτέρω Πολιτικοί Μηχανικοί, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω οικοδομή δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί στο σύνολό της ως επικινδύνως ετοιμόρροπη, εκτός από ορισμένα μεμονωμένα στοιχεία της, μη κρίσιμα για τη συνολική ασφάλεια και συγκεκριμένα κρίθηκε ως επικινδύνως ετοιμόρροπος μόνο ο δεύτερος όροφος.

Επίσης, κρίθηκε ότι πρέπει να ισχύσει η από 14.3.2011 έκθεση της επιτροπής επικινδύνως ετοιμόρροπων οικοδομών και να ληφθούν τα προτεινόμενα σ' αυτή μέτρα ασφάλειας - συντήρησης της οικοδομής, μάλιστα χωρίς να απαιτείται η εκπόνηση μελέτης ενισχύσεων, γιατί δεν διαπιστώθηκαν βλάβες δηλωτικές στατικής ανεπάρκειας.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι στην από Δεκεμβρίου 2011 έκθεση πραγματογνωμοσύνης των ανωτέρω Πολιτικών Μηχανικών, αναφέρεται ότι οποιαδήποτε επέμβαση/ενίσχυση μεγάλης κλίμακας είναι οικονομικά ασύμφορη και στατικά αμφίβολης αξιοπιστίας. Τούτο όμως συνιστά οικονομοτεχνική εκτίμηση των πραγματογνωμόνων ως προς τις απαιτούμενες εργασίες, οι οποίες σε μεγάλη κλίμακα κρίνονται ασύμφορες ενόψει της παλαιότητας του κτηρίου, χωρίς η σχετική επισήμανση να αφορά τη στατικότητα του κτηρίου, η οποία, όπως ξεκαθαρίζουν οι εν λόγω πραγματογνώμονες στο από Απριλίου 2012 σημείωμά τους, κρίνεται επαρκής, ούτε όμως και να αποτελεί απόδειξη ότι το κόστος των απαραίτητων επισκευών, που στην ουσία αποτελούν καθαιρέσεις παλαιών και φθαρμένων στοιχείων της οικοδομής (2ος όροφος, εξώστες κτλ), να ξεπερνά τα 3/4 της αξίας της όλης οικοδομής κατά τον παρόντα χρόνο.

Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι με το νεώτερο από Απρίλιο 2012 σημείωμά τους οι ανωτέρω πραγματογνώμονες διευκρινίζουν: "Η οικοδομή δεν κρίνεται κατεδαφιστέα στο σύνολό της... συνιστάται... η εφαρμογή μικρής έκτασης μελέτης αντιμετώπισης των λειτουργικών αναγκών του κτιρίου...". Η ανωτέρω πραγματογνωμοσύνη, επειδή συντάχθηκε κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, κρίνεται ως πιο αξιόπιστη από την από 25-7-2011 Τεχνική Έκθεση του πολιτικού μηχανικού Α.

Σ., η οποία συντάχθηκε κατά παραγγελία των εκκαλούντων και η οποία συμπεραίνει ότι η ένδικη οικοδομή δεν πληροί τα κριτήρια της ασφάλειας του νόμου. Η ανωτέρω πραγματογνωμοσύνη των Π. Κ. και Δ. Κ., που είναι και η νεώτερη από τις ήδη συνταχθείσες, κρίνεται πλήρως αξιόπιστη, κατά την κρίση του παρόντος δικαστηρίου, δοθέντος ότι διενεργήθηκε από ανεξάρτητους πραγματογνώμονες στα πλαίσια της ποινικής διαδικασίας και ως εκ τούτου το παρόν Δικαστήριο, δεδομένου ότι για το κτήριο αυτό έχουν ήδη συνταχθεί τρεις πραγματογνωμοσύνες από κρατικές αρχές (Πολεοδομία κλπ) και τρεις ιδιωτικές πραγματογνωμοσύνες κατά παραγγελία των διαδίκων, κρίνει ότι δεν απαιτείται η διενέργεια και νέας πραγματογνωμοσύνης, απορριπτομένου του σχετικού αιτήματος των εναγόντων της .../2013 αγωγής που επαναφέρεται ως λόγος της συνεκδικαζόμενης έφεσης των εκκαλούντων.

Ενόψει, λοιπόν, των ανωτέρω, αποδεικνύεται ότι η καταστροφή της οικοδομής αφορά μέρος αυτής και δη το δεύτερο όροφο, που χρήζει καθαίρεσης, ενώ κατά τα λοιπά, ήτοι ως προς το ισόγειο και τον πρώτο όροφο, οι υφιστάμενες βλάβες, όπως αναφέρονται στην υπ' αριθμ. πρωτ. …/16.3.2011 τεχνική έκθεση (14.3.2011) είναι επισκευάσιμες, ενώ από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύεται ότι το κόστος αποκατάστασής τους υπερβαίνει τα 3/4 της αξίας των οριζόντιων αυτών ιδιοκτησιών κατά το σημερινό χρόνο, το δε δικαστήριο δεν πείθεται ότι η αξία της οικοδομής μειώθηκε κατά ποσοστό 87,77%, όπως υποστήριξε ο μάρτυρας των εναγόντων της .../2013 αγωγής Α.

Π., ή κατά ποσοστό 90,625%, όπως υποστηρίζουν οι εκκαλούντες, εφόσον από κρατική υπηρεσία βεβαιώνεται ότι κατεδαφιστέο είναι μόνο το 1/3 της οικοδομής (β' όροφος), ήτοι το 33,33% αυτής, οι δε λοιποί όροφοι χρήζουν μόνον επισκευών και μάλιστα όχι στο φέροντα οργανισμό τους, αλλά επιφανειακά (επιχρίσματα κλπ). Ως εκ τούτου, εφόσον ως ολοσχερώς κατεστραμμένος αποδείχθηκε μόνο ο δεύτερος όροφος της οικοδομής, συνακόλουθα πάντων των ανωτέρω αποδεικνύεται ότι η επίδικη οικοδομή δεν έχει καταστραφεί ολοσχερώς ή κατά τα 3/4 της αξίας της και ως εκ τούτου δεν τυγχάνει εφαρμογής το άρθρ. 9 παρ. 1 του Ν. 3741/1929 και δεν λύεται η οροφοκτησία.

Συνακόλουθα, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που με την εκκαλούμενη απόφαση ομοίως έκρινε, ορθά ερμήνευσε το νόμο και καλώς εκτίμησε τις αποδείξεις και, συνεπώς, τα σχετικά παράπονα των εκκαλούντων που αναφέρονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και κατά την κρίση του παρόντος δικαστηρίου, συνιστούν ενιαίο λόγο έφεσης ως προς το κατεδαφιστέο της όλης οικοδομής, πρέπει να απορριφθούν ως ουσία αβάσιμος λόγος".

Όπως προκύπτει από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο, αναφορικά με το κρίσιμο, όπως δέχτηκε ζήτημα σχετικά με το εάν η επίδικη οικοδομή είναι κατεστραμμένη ολοσχερώς ή κατά τα 3/4 της αξίας της, όπως ισχυρίστηκαν τόσο με την αγωγή τους, όσο και κατ' ένσταση κατά τα προαναφερόμενα οι αναιρεσείοντες, ή χρήζει απλώς επισκευών, όπως ισχυρίστηκαν οι αναιρεσίβλητοι, κατέληξε στην κρίση ότι δεν συντρέχει περίπτωση ολοσχερούς καταστροφής της οικοδομής ή καταστροφής κατά τα 3/4 της αξίας αυτής, με την ατιολογία ότι η καταστροφή δεν αφορά ολόκληρη την αποτελούμενη από τρεις ορόφους οικοδομή αλλά μέρος αυτής και δη το δεύτερο πάνω από το ισόγειο όροφο αυτής, ο οποίος μόνο είναι κατεδαφιστέος και αντιστοιχεί στο 1/3 της οικοδομής, δηλ.

σε ποσοστό μικρότερο των 3/4 αυτής (ενώ οι λοιποί χρήζουν μόνο επισκευών και μάλιστα όχι στο φέροντα οργανισμό τους, αλλά επιφανειακά), (συνάγοντας εμμέσως ότι πρόκειται για καταστροφή σε ποσοστό μικρότερο των 3/4 της οικοδομής από το ποσοστό της οικοδομής στο οποίο δέχτηκε ότι αντιστοιχεί το τμήμα αυτής που καταστράφηκε) και ότι δεν αποδείχτηκε ότι η επίδικη οικοδομή έχει καταστραφεί ολοσχερώς ή σε κάθε περίπτωση κατά ποσοστό 87.77%, δηλ.

μεγαλύτερο των 3/4 όπως ισχυρίστηκαν οι αναιρεσείοντες. Με όσα ως άνω δέχτηκε το Εφετείο, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ελλιπείς αιτιολογίες, αφού δεν αναφέρει, όπως είναι αναγκαίο προκειμένου να κριθεί εάν επήλθε ή όχι καταστροφή των 3/4 τουλάχιστον της αξίας της οικοδομής την πραγματική αξία της όλης οικοδομής κατά το χρόνο της καταστροφής που είναι ο κρίσιμος χρόνος προς υπολογισμό της αξίας της, σύμφωνα με όσα στην οικεία νομική σκέψη διαλαμβάνονται, τον οποίο επίσης δεν προσδιορίζει, λαμβάνοντας υπόψη κυρίως το είδος αυτής και την παλαιότητά της, ούτε την αξία του εναπομείναντος τμήματος κατά το χρόνο ασκήσεως της αγωγής, οπότε εφόσον η τελευταία είναι ανώτερη του 1/4 της αξίας της όλης οικοδομής, δεν θα μπορεί να γίνει λόγος για καταστροφή της οικοδομής κατά τα 3/4 της αξίας της και πολύ περισσότερο για ολοσχερή καταστροφή αυτής, εάν δε αυτή (αξία εναπομείναντος) είναι κατώτερη του 1/4 της αξίας της όλης οικοδομής, θα πρόκειται για καταστροφή της οικοδομής ανώτερης των 3/4 της αξίας της, η οποία αποτελεί λόγο παύσεως της αναγκαστικής συνιδιοκτησίας.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, απορριπτομένου του ίδιου λόγου ως απαράδεκτου κατά το υπόλοπο μέρος του, με το οποίο, με την επίκληση της ίδιας αναιρετικής πλημμέλειας και κυρίως με την αιτίαση των αντιφατικών αιτιολογιών, πλήττεται η ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά παραδοχή του ως άνω λόγου της αίτησης αναίρεσης, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλο δικαστή εκτός από εκείνο που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.), να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του κατατεθέντος από αυτούς για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης παραβόλου (άρθρ. 495 § 4 Κ.Πολ.Δ., όπως η § προστέθηκε με το άρθρο 12 § 2 του Ν. 4055/2012, που άρχισε να ισχύει από 2.4.2012, σύμφωνα με το άρθρο 113 αυτού) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων (άρθρ. 183 Κ.Πολ.Δ.), οι οποίοι παραστάθηκαν με τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1071/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνο που δίκασε προηγουμένως.

Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατατέθηκε από αυτούς για την άσκηση της αναίρεσης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Μαΐου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Δεκεμβρίου 2018.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ