Supreme Court allows contractor's appeal for delay interest on public works before 1994 law change, rejecting lower court's requirement of prior demand letter.

Απόφαση 1626 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1626/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Βασίλειο Ρήγα Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δημητρίου Λοβέρδου), Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Χαράλαμπο Δημάδη - Εισηγητή και Γεώργιο Γιαννούλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 3 Δεκεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας : Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΔΙΑΚΕΝΤΡΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ, ΕΜΠΟΡΙΚΗ, ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ - SOCIETA IMPIANTI DEPURATORI SΙr", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος της Ελένη-Μαρία Καϋμενάκη.

Της αναιρεσιβλήτου : Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέταυσης Άργους (ΔΕΥΑΑΡ), που εδρεύει στο 'Αργος και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε η πληρεξούσια δικηγόρος της Αικατερίνη Καφτάνη χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27.11.2000 προσφυγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Εφετείο Ναυπλίου.

Εκδόθηκε η 315/2003 οριστική απόφαση του ίδιου δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά η αναιρεσείουσα με την από 01.04.2004 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης ανέγνωσε την, μετά από ματαίωση της συζήτησης κατά την δικάσιμο της 20.11.2006, έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Επειδή, η διάταξη του άρθρου 5 παρ. 8 του ν.1418/1984, όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή του από το άρθρο 2 του ν.2229/1994, όριζε τα εξής: "Οι λογαριασμοί συντάσσονται από τoν ανάδοχο και υποβάλλονται στη διευθύνουσα υπηρεσία, η οποία τους ελέγχει και τους διορθώνει όταν απαιτείται, μέσα σε ένα μήνα από την υποβολή τους.

Οι εγκρινόμενες από τη διευθύνουσα υπηρεσία λογαριασμοί αποτελούν την πιστοποίηση για την πληρωμή των εργασιών που έχουν εκτελεσθεί. Αν η πληρωμή του καθυστερήσει πέρα από ένα μήνα από τη λήξη της προηγουμένης προθεσμίας, χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου ή μελετητή, οφείλεται αυτοδικαίως τόκος υπερημερίας ίσος με τα ογδόντα πέντε εκατοστά (85%) του τόκου των εξαμηνιαίων έντοκων γραμματίων του Δημοσίου και ο ανάδοχος ή μελετητής μπορεί να διακόψει τις εργασίες αφού κοινοποιήσει στη διευθύνουσα υπηρεσία ειδική έγγραφη δήλωση".

Το τρίτο εδάφιο της ανωτέρω διατάξεως τροποποιήθηκε με το άρθρο 2 παρ.6 του ν.2229/1994, με το οποίο ορίσθηκαν τα εξής: "αν η πληρωμή του καθυστερήσει πέρα από ένα μήνα από τη λήξη της προηγούμενης προθεσμίας, χωρίς υπαιτιότητα του αναδόχου ή μελετητή, οφείλεται, αν υποβληθεί έγγραφη όχληση και από το χρόνο υποβολής της, τόκος υπερημερίας ίσος με τα ογδόντα πέντε εκατοστά (85%) του τόκου των εξαμηνιαίων έντοκων γραμματίων του Δημοσίου και ο ανάδοχος ή μελετητής μπορεί να διακόψει τις εργασίες αφού κοινοποιήσει στη διευθύνουσα υπηρεσία ειδική έγγραφη δήλωση".

Περαιτέρω με την μεταβατικού χαρακτήρος διάταξη του άρθρου 6 παρ.1 και 6 του ν.2229/1994 ορίσθηκε ότι (παρ.1) "οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται στις συμβάσεις έργων ή μελετών που θα δημοπρατηθούν ή θα ανατεθούν με σχετικές αποφάσεις, από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου" και ότι (παρ.6) "κάθε γενική ή ειδική διάταξη που αντίκειται στις διατάξεις του παρόντος νόμου ή αναφέρεται σε θέματα που ρυθμίζονται από το νόμο αυτό καταργούνται".

Από τις παρατεθείσες διατάξεις συνάγονται τα εξής: Με την προϊσχύσασα διάταξη του άρθρου 5 παρ.8 εδαφ. γ' του ν.1418/1989 ουσιαστική προϋπόθεση γενέσεως της αξιώσεως στο πρόσωπο του αναδόχου επί εκτελέσεως δημοσίου έργου προς καταβολή τόκων υπερημερίας επί της οφειλομένης εργολαβικής αμοιβής, ήταν μόνο η πάροδος ενός μηνός από την παρέλευση της προθεσμίας του ενός μηνός, οριζομένης από την διάταξη του εδαφίου α' της παραγράφου 8 του άρθρου 5 ν.1218/1989 εντός της οποίας η διευθύνουσα υπηρεσία όφειλε να προβεί στον έλεγχο και διόρθωση των υποβαλλομένων λογαριασμών από τον ανάδοχο του έργου για τις εκτελεσθείσες εργασίες.

Υπό της διατάξεως αυτής δεν προβλέπεται, ως πρόσθετη ουσιαστική προϋπόθεση της τοκογονίας της οφειλομένης εργολαβικής αμοιβής, η προηγούμενη έγγραφη όχληση του αναδόχου προς την διευθύνουσα υπηρεσία δια την καταβολή της, αρκούσης δια την επέλευση της εν λόγω εννόμου συνεπείας της παρελεύσεως της άνω προθεσμίας.

Με την επακολουθήσασα νεώτερη νομοθετική ρύθμιση του ζητήματος της τοκογονίας της οφειλομένης εργολαβικής αμοιβής περιληφθείσα στο άρθρο 2 παρ.6 του ν.2226/ 1994, το οποίο αντικατέστησε το εδάφιο γ' του άρθρου 5 παρ.8 του ν.1418/1984, θεσπίσθηκε, ως πρόσθετη ουσιαστική προϋπόθεση της καταβολής τόκων υπερημερίας επί της εργολαβικής αμοιβής η προηγούμενη έγγραφη όχληση του αναδόχου προς την διευθύνουσα υπηρεσία.

Δια της νεωτέρας αυτής διατάξεως του ν.2226/1994, ισχύοντος από της 29.8.1994 (αρθρ. 7 του νόμου αυτού), καταργήθηκε η προϊσχύσασα διάταξη του άρθρου 5 παρ.8 εδ. γ' του ν.1418/1984, ως αντίθετη προς την ρύθμιση του νέου δικαίου επί του ανωτέρω ζητήματος, όπως περί της εν λόγω καταργήσεως προβλέπεται ρητώς στη διάταξη του άρθρου 6 παρ.6 του ν.2229/1994.

Πλην όμως, σύμφωνα με την ειδική, μεταβατικού χαρακτήρος, διάταξη του άρθρου 6 παρ.1 του νόμου 2229/1994, η νεωτέρα ως άνω νομοθετική ρύθμιση δεν επεκτείνεται αναδρομικώς και στην παρεπομένη αξίωση προς καταβολή τόκων υπερημερίας πηγάζουσα από συμβάσεις έργων ή μελέτες που δημοπρατήθηκαν ή ανατέθηκαν με σχετικές αποφάσεις πριν από τη δημοσίευση του νόμου αυτού.

Ως προς τις συμβάσεις ή τις μελέτες αυτές, που εξακολουθούν να λειτουργούν και μετά την ουσιαστική έναρξη εφαρμογής του νεωτέρου ως άνω νόμου (29.8.1994), εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι επιβιώσασες, κατά ρητή περί τούτου νομοθετική επιταγή, διατάξεις του προϊσχύσαντος δικαίου, μεταξύ των οποίων και εκείνη του άρθρου 5 παρ.8 εδαφ.

γ' του ν.1418/1984, ρυθμίζουσες τις εκ των άνω συμβάσεων ή μελετών πηγάζουσες έννομες συνέπειες, ανεξαρτήτως του χρόνου που αυτές εγεννήθησαν. Ακολούθως προς τα ανωτέρω επί συμβάσεων αναθέσεως δημοσίων έργων ή μελετών που δημοπρατήθηκαν ή ανατέθηκαν με σχετικές αποφάσεις, πριν από την δημοσίευση του νόμου 2229/1994, ουσιαστική προϋπόθεση για την γέννηση της αξιώσεως προς καταβολή τόκων υπερημερίας στην ανάδοχο επί του ποσού της οφειλομένης εργολαβικής αμοιβής, αντιστοιχούσης στις υπ' αυτού εκτελεσθείσες και εγκριθείσες από την διευθύνουσα υπηρεσιών εργασίες, είναι μόνο η πάροδος της προαναφερομένης προθεσμίας όχι όμως, επιπροσθέτως, και η προηγούμενη έγγραφη όχληση του αναδόχου.

Εξάλλου, κατά την έννοια του εδαφίου 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου έγκειται στην ψευδή ερμηνεία ή εσφαλμένη εφαρμογή αυτού, η οποία υπάρχει όταν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ενώ δεν υφίστανται οι πραγματικές προϋποθέσεις του, ή αντιστρόφως, όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ενώ υφίστανται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο έκρινε ως μη νόμιμο το αίτημα της αναιρεσειούσης, αναδόχου δημοσίου έργου, προς επιδίκαση τόκων υπερημερίας επί εκτελεσθεισών και πιστοποιηθεισών εργασιών, που της ανατέθηκαν από την αναιρεσίβλητη πριν από την 29.8.1994, γιατί δεν αποδείχθηκε η προηγούμενη έγγραφη όχληση της αναιρεσειούσης προς την αναιρεσίβλητη δια την καταβολή της.

Έτσι όμως που έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 5§8 εδ.γ' του ν.1418/1984, όπως αυτή ίσχυε πριν τροποποιηθεί από την διάταξη του άρθρου 2 παρ.6 του ν. 2229/1994, (καθώς και εκείνες του άρθρου 6 παρ.1, 6 και άρθρου 2 παρ. 6 του ν.2229/1994), με το να μην την εφαρμόσει, η οποία, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης, ήταν εφαρμοστέα, αξιώνοντας για τη εφαρμογή της στοιχεία περισσότερα των στο πραγματικό της διαλαμβανομένων και ειδικότερα την ύπαρξη εγγράφου οχλήσεως του αναδόχου προς την διευθύνουσα το έργο υπηρεσία.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος.

ΙΙ. Επειδή, με την δεύτερο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αιτίαση ότι το Εφετείο εσφαλμένως έκρινε ότι δεν εγκρίθηκε η αξία των εργασιών της 28ης πιστοποίησης, αναγνωρίζοντας ακολούθως την μη ύπαρξη της υποχρεώσεως της αναιρεσιβλήτου να καταβάλει στην αναιρεσείουσα την αξία που αντιστοιχεί στις εργασίες αυτές. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι προεχόντως απορριπτέος ως απαράδεκτος, γιατί πλήττει την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ). Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το κεφάλαιο των τόκων και η αναιρεσίβλητη να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος κατά το άρθρο 176 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 315/2003 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου κατά το στο σκεπτικό αναφερόμενο κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος εκ δύο χιλιάδων (2.000) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Μαΐου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 14 Ιουλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ