1626/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1626 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1626/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές : Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ :

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μπούρα.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΠΑΝΔΟΜΙΚΗ ΑΤΕΒΕ", που εδρεύει στη Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Σταθόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-1-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2484/2004 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 8602/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5 Δεκεμβρίου 2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 4 Νοεμβρίου 2006 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Βασιλείου Ρήγα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή κατά το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν παρεβιάσθη κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγον αναιρέσεως, μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς.

Εξάλλου, κατά το αυτό άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, επιτρέπεται αναίρεση, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς επί ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Τέλος, κατά το άρθρο 195 ΕμπΝ, ως ίσχυε προ του ν. 2496/1997, ισχύοντος από τις 16.5.1997, κάθε αγωγή, που πηγάζει από τη σύμβαση ασφαλίσεως κατά ζημιών ή επί ζωής, παραγράφεται μετά παρέλευση τριών ετών από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο εγεννήθη η αγωγή (ήδη με το άρθρο 10 του ως άνω νόμου ορίζεται ότι οι αξιώσεις από την ασφαλιστική σύμβαση υπόκεινται σε τετραετή παραγραφή στις ασφαλίσεις ζημιών και σε πενταετή παραγραφή στις ασφαλίσεις προσώπων, αρχόμενη από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο εγεννήθηκαν), κατά δε το άρθρο 251 ΑΚ η παραγραφή αρχίζει από τότε που γεννήθηκε η αξίωση "και είναι δυνατή η δικαστική επιδίωξη της.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών και εκείνων του άρθρου 201 ΑΚ συνάγεται ότι επί συμβάσεως ασφαλίσεως της αστικής ευθύνης έναντι τρίτων, η αξίωση του ασφαλισμένου από τη σύμβαση αυτή έναντι του ασφαλιστή γεννάται, όταν ο τρίτος ζημιωθείς, έναντι του οποίου ευθύνεται προς αποζημίωση ο ασφαλισμένος, επιδώσει στον τελευταίο τη σχετική προς αποκατάσταση της ζημίας του αγωγή, γιατί έκτοτε πραγματώνεται η ασφαλιστική περίπτωση (κίνδυνος), έστω και αν δεν έχει προσδιορισθεί με δικαστική απόφαση ή εξώδικο συμβιβασμό το μέγεθος της αξιώσεως του ζημιωθέντος τρίτου και επομένως ούτε και το ποσό της αξιώσεως του ασφαλισμένου κατά του ασφαλιστή και έκτοτε καθίσταται δυνατή η δικαστική επιδίωξη της αξιώσεως του ασφαλισμένου έναντι του ασφαλιστή.

Κατά συνέπεια η ανωτέρω παραγραφή της αξιώσεως του ασφαλισμένου αρχίζει από το τέλος του έτους, εντός του οποίου επεδόθη στον ασφαλισμένο η αγωγή του ζημιωθέντος τρίτου. Εξάλλου, εκ του άρθρου 260 ΑΚ, το οποίο ορίζει ότι η παραγραφή διακόπτεται όταν ο υπόχρεος αναγνωρίσει την αξίωση με οποιοδήποτε τρόπο, συνάγεται ότι αρκεί για τη διακοπή της παραγραφής οποιαδήποτε συμπεριφορά ή ενέργεια του οφειλέτη προς το δανειστή, με την οποία εκφράζεται ρητώς ή σιωπηρώς, αλλά σαφώς, η πεποίθηση του οφειλέτη για την ύπαρξη της υποχρεώσεως του και της αξιώσεως του δανειστή, κατά τρόπον ώστε να μην παρίσταται αναγκαία η έγερση της οικείας αγωγής, χωρίς να είναι απαραίτητο η τοιαύτη συμπεριφορά ή ενέργεια του οφειλέτη να έχει δικαιοπρακτικό χαρακτήρα ή να γίνεται με το σκοπό αναλήψεως υποχρεώσεως ή να γίνει αποδεκτή από το δανειστή.

Τέτοια αναγνώριση συνιστά και η παροχή νομικής προστασίας προς τον ασφαλισμένο από τον ασφαλιστή, που συμμετέχει στη δίκη για την απόκρουση της αγωγής του ζημιωθέντος τρίτου.

Εν προκειμένω, το Εφετείο εδέχθη με την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση του τα ακόλουθα: "Με την από .......... εργολαβική σύμβαση που συνήψε η ενάγουσα εταιρεία με το Ίδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, αυτή (ενάγουσα) ανέλαβε το έργο της κατασκευής του φέροντος οργανισμού των κτιριακών εγκαταστάσεων του ανωτέρω Ιδρύματος στο χώρο του νοσοκομείου "ΣΩΤΗΡΙΑ".

Κατόπιν της ανάληψης εκτελέσεως αυτού του έργου, η ενάγουσα συνήψε, την .........., με την εναγόμενη ασφαλιστική εταιρεία σύμβαση ασφαλίσεως, καταρτισθέντος, ειδικότερα, μεταξύ τους του υπ' αριθμ. ......... ασφαλιστήριου συμβολαίου γενικής αστικής ευθύνης έργου. Με τη σύμβαση αυτή η εναγομένη ανέλαβε την υποχρέωση καλύψεως, για το χρονικό διάστημα από 30-5-1994 έως 30-6-1995, της ευθύνης της ενάγουσας προς πληρωμή αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης και μέχρι του ποσού των 22.695.000 δραχμών, για υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες προς τρίτους, ειδικότερα δε για σωματικές βλάβες και του εργατοτεχνικού προσωπικού της από ατυχήματα που ήθελαν υποστεί οι ανήκοντες σ' αυτό κατά την εργασία τους στο έργο.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι τις πρωινές ώρες της 19-11-1994, κατά τη διάρκεια της εργασίας του στο εν λόγω έργο τραυματίσθηκε βαρύτατα ο ..........., τον οποίο είχε προσλάβει η ενάγουσα την 1-9-1994, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, ως εργοδηγό, συνεπεία δε του τραυματισμού του αυτού ο τελευταίος πέθανε την ίδια ημέρα στο Νοσοκομείο Ε.Ε.Σ., όπου διακομίσθηκε.

Ειδικότερα, το πρωί της ημέρας του ατυχήματος και ενώ ο θανών εργαζόμενος βρισκόταν, μαζί με δύο αλλοδαπούς εργάτες και τον .........., χειριστή μικρού φορτωτή, μέσα στο αποστραγγιστικό κανάλι που υπήρχε στο πίσω μέρος της οικοδομής, προσπαθώντας μαζί με τους πιο πάνω εργάτες να επικολλήσουν στο τοιχείο της οικοδομής υλικά στεγανοποιήσεως (πισσόχαρτο), πριν επιχωματωθεί το αποστραγγιστικό αυτό κανάλι, σε δεδομένη χρονική στιγμή άρχισαν να πέφτουν χώματα και πέτρες, τα οποία έριξε στο κανάλι, για την επιχωμάτωση του, ο χειριστής προωθητικού μηχανήματος .............

Ο τελευταίος είχε, επίσης, προσληφθεί από την ενάγουσα την 1-9-1994, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας. Από την πτώση δε των χωμάτων και των λίθων επήλθε ο θανάσιμος τραυματισμός του προαναφερόμενου εργαζόμενου ............ Ο θανάσιμος τραυματισμός του τελευταίου οφείλεται στη συγκλίνουσα αμέλεια του πολιτικού μηχανικού .........., στον οποίο η ενάγουσα εργολήπτρια εταιρεία είχε αναθέσει την επίβλεψη του έργου, και του προαναφερόμενου χειριστή του προωθητικού μηχανήματος .........., προστηθέντων από αυτήν (ενάγουσα) στην εργασία που εκτελούσαν.

Ειδικότερα ο πρώτος από αυτούς, ως επιβλέπων μηχανικός του έργου, μολονότι ο ίδιος έδωσε την εντολή της διάστρωσης των χωμάτων στον περιβάλλοντα χώρο και της επιχωμάτωσης του καναλιού, όπως και ο ίδιος αναφέρει στην από 21-11-1994 προανακριτική κατάθεση του, κατά το χρόνο εκτελέσεως των ως άνω εργασιών δεν βρισκόταν επί τόπου, αλλά στα γραφεία του εργοταξίου και δεν είχε ορίσει υπεύθυνο πρόσωπο, το οποίο έχοντας ορατότητα και προς την πλευρά του αποστραγγιστικού καναλιού, θα μπορούσε να διαπιστώσει την εντός αυτού ύπαρξη προσώπων και θα κατηύθυνε με ασφάλεια την κίνηση του μεγάλου προωθητικού μηχανήματος, δίδοντας σχετικές οδηγίες στο χειριστή του .........., ο οποίος από τη θέση του στο μηχάνημα δεν είχε τη δυνατότητα ελέγχου του καναλιού.

Ο τελευταίος, εξάλλου, από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε και μπορούσε να καταβάλει, συνετέλεσε στο θανάσιμο τραυματισμό του ..........., καθόσον με το προωθητικό μηχάνημα που χειριζόταν άρχισε να ρίχνει μέσα στο αποστραγγιστικό κανάλι χώματα και λίθους, χωρίς προηγουμένως να έχει βεβαιωθεί για την απομάκρυνση από εκεί εργαζομένων.

Τα ανωτέρω έγιναν δεκτά και με την υπ' αριθμ. 5483/1999 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, η οποία εκδόθηκε επί της από 10-11-1996 αγωγής των συγγενών του ανωτέρω θανόντος ............., .........., ...........και ............κατά της ήδη ενάγουσας εταιρείας και των ............., ........... και της ήδη εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας. Με την εν λόγω απόφαση, η οποία έχει καταστεί αμετάκλητη, με την υπ' αριθμ. 382/2001 απόφαση του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, με την οποία απορρίφθηκε η κατ' αυτής ασκηθείσα από την ήδη ενάγουσα αναίρεση, απορρίφθηκε η αγωγή, για έλλειψη παθητικής νομιμοποιήσεως, ως προς την ήδη εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, ενώ έγινε δεκτή εν μέρει ως προς τους λοιπούς εναγομένους και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση αυτών να καταβάλουν εις ολόκληρο καθένας, στους ανωτέρω ενάγοντες τα ποσά των 10.000.000 δραχμών σε καθένα από τους τρεις πρώτους αυτών και των 8.000.000 δραχμών στην τέταρτη ενάγουσα.

Σημειώνεται δε ότι με την υπ' αριθμ. 46919/1998 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, οι ........και .......... κρίθηκαν υπαίτιοι για τον θανάσιμο τραυματισμό του ............ και καταδικάσθηκαν για ανθρωποκτονία από αμέλεια σε φυλάκιση δέκα οκτώ (18) μηνών ο καθένας. Περαιτέρω, με βάση την ως άνω υπ' αριθμ. 5483/1999 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, εκδόθηκε, κατόπιν αιτήσεως των ως άνω συγγενών του θανόντος, η υπ' αριθμ. ........

διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία διατάχθηκαν η ενάγουσα και οι λοιποί εις ολόκληρον συνοφειλέτες να καταβάλουν σ' αυτούς τα αναφερόμενα σ' αυτήν ποσά, συμποσούμενα σε 43.816.000 δραχμές, αντίγραφο δε απογράφου πρώτου εκτελεστού της διαταγής αυτής πληρωμής επιδόθηκε στην ενάγουσα την 28-6-2001 και ήδη αυτή έχει καταβάλει ένα μέρος του ποσού αυτού στους ανωτέρω δικαιούχους.

Η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία προέβαλε πρωτοδίκως το νόμιμο ισχυρισμό (ένσταση) ότι η με την ένδικη αγωγή αξίωση (αναγωγή) της ενάγουσας ασφαλισμένης έχει υποπέσει σε παραγραφή, καθόσον από την επίδοση της ως άνω από 10-11-1996 αγωγής των συγγενών του θανόντος ..............., η οποία (επίδοση) έγινε την 18-11-1996 μέχρι την άσκηση της ένδικης (από 17-1-2002) αγωγής έχει παρέλθει χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της, κατ' άρθρο 195 ΕμπΝ, τριετίας ή της, κατ' άρθρο 10 του Ν. 2496/1997, τετραετίας.

Όμως, η αγωγική αξίωση, η οποία στηρίζεται στην ασφαλιστική σύμβαση, μολονότι έχει παρέλθει το ανωτέρω χρονικό διάστημα, που είναι μεγαλύτερο του χρόνου της παραγραφής, δεν έχει παραγραφεί. Και τούτο γιατί η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία παρέσχε νομική προστασία στην ενάγουσα προς απόκρουση της ως άνω από 16-11-1996 αγωγής των συγγενών του θανόντος ..........

και με τη συμμετοχή της σε όλα τα στάδια του κατά των τελευταίων δικαστικού αγώνα, παραστάσα, ειδικότερα, τόσο κατά τη συζήτηση της αγωγής εκείνης ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά την δικάσιμο της 6-2-1998, μετά την οποία εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 2675/1998 οριστική απόφαση του, όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά τη συζήτηση των εφέσεων που είχαν ασκηθεί κατά της ως άνω αποφάσεως, κατά τη δικάσιμο της 9-3-1999, μετά την οποία εκδόθηκε η ως άνω υπ' αριθμ. 5483/1999 απόφαση του.

Με την όλη ανωτέρω συμπεριφορά της η εναγομένη αναγνώρισε την αξίωση αυτή της ενάγουσας, , με συνέπεια να διακοπεί η παραγραφή και να μη συμπληρωθεί, όπως βασίμως ισχυρίσθηκε, κατ' αντένσταση, η ενάγουσα". Επομένως, το Εφετείο δεν παρεβίασε τις ως άνω ουσιαστικές διατάξεις και η απόφαση του έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτουμένη αιτιολογία, η οποία δεν είναι αντιφατική ή ανεπαρκής, αφού εκτίθενται σ' αυτήν με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις τα προκύψαντα εκ της διαδικασίας και τυγχάνοντα αναγκαία προς εφαρμογή των εν λόγω ουσιαστικών κανόνων γεγονότα, ενώ δεν απητείτο η παράθεση και ετέρων.

Κατ' ακολουθίαν, οι αντίθετοι, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 ΚΠολΔ, πρώτος και δεύτερος λόγοι της αιτήσεως είναι αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-12-2005 αίτηση της ανωνύμου ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ" για αναίρεση της 8602/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ