Appeal allowed; appellate court found new evidence was ignored and remanded case for retrial.

Απόφαση 1624 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1624/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο και Σπυριδούλα Λιάτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Φεβρουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Κ. Σ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Σαραντόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Γ. Λ. του Β., κατοίκου ..., που δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας γενικών ασφαλειών με την επωνυμία "INTERLIFE ΑΑΕΓΑ", που εδρεύει στη Θέρμη Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Μανουσάκη, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 14-2-2024 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-7-2018 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1104/2019 μη οριστική και 1394/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5315/2021 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5-8-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σπυριδούλα Λιάτη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο η αναιρεσείουσα και η 2η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της 2ης αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 του ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα, προχωρεί στη συζήτηση, παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 1180/2023,ΑΠ 90/2019, ΑΠ 1753/2017, ΑΠ 1545/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. ...-2022 έκθεση επίδοσης της Δικαστικής Επιμελήτριας στο Εφετείο Αθηνών, Α. Π., ακριβές αντίγραφο της από 5-8-2022 και με αριθμ. κατάθ. 6328/712/5-08-2022 αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου για τη δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, επιδόθηκε από την επισπεύδουσα τη συζήτηση της υπόθεσης νομίμως και εμπροθέσμως στον πρώτο αναιρεσίβλητο.

Ο τελευταίος, όμως, δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του πινακίου της εν λόγω δικασίμου, ούτε κατέθεσε κατ' άρθρο 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ το οποίο έχει εφαρμογή και στην αναιρετική δίκη, κατ' άρθρο 573 παρ. 1 ΚΠολΔ, δήλωση μη παραστάσεως σ' αυτή. Επομένως, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει παρά τη δικονομική απουσία του (ΚΠολΔ 568 παρ. 4 εδ.

α και 576 παρ. 2). Η κρινόμενη από 5-8-2022 (με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 6328/712/5-08-2022) αίτηση για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 5315/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών και ειδικότερα των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτού (άρθρα 591 και 614 αριθμ. 1, 6 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύουν μετά την αντικατάσταση τους με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν. 4335/2015), έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1 β, 556, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ).

Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω για το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 11 περ. γ' του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, συνάγεται ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να διαγνώσει την αλήθεια των πραγματικών ισχυρισμών που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Διαφορετικά υποπίπτει στην πλημμέλεια που ιδρύει το λόγο αναίρεσης από την ως άνω διάταξη. Ειδικότερα οι ένορκες βεβαιώσεις, στον ειρηνοδίκη ή στον συμβολαιογράφο, που λήφθηκαν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δίκης, αποτελούν διαφορετικό αποδεικτικό μέσο από τους μάρτυρες ή από τα έγγραφα, ενώ ήδη, μετά την αντικατάσταση του άρθρου 339 Κ.Πολ.Δ.

με το άρθρο 36 του ν. 3994/2011, οι ένορκες βεβαιώσεις αποτελούν πλέον ιδιαίτερο, αυτοτελές αποδεικτικό μέσο. Γι' αυτό, όταν προσκομίζεται τέτοιο αποδεικτικό μέσο στο δικαστήριο της ουσίας προς απόδειξη ή ανταπόδειξη ουσιώδους ισχυρισμού, πρέπει ειδικά να αναφέρεται στην απόφασή του ότι αυτό έχει ληφθεί υπόψη.

Επομένως, μόνη η σχετική μνεία στην απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας, δηλαδή, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, δεν αποδεικνύει και ότι λήφθηκαν υπόψη και οι ένορκες βεβαιώσεις, τις οποίες οι ίδιοι είχαν επικαλεστεί και προσκομίσει, αφού αυτές δεν περιλαμβάνονται στα έγγραφα, κατά την έννοια των άρθρων 339 και 432 Κ.Πολ.Δ (ΑΠ 18/2021, ΑΠ 26/2020, ΑΠ 232/2018, ΑΠ 204/2017, ΑΠ 17/2015, ΑΠ 1105/2015).

Επίσης, η επίκληση της ένορκης βεβαίωσης πρέπει να γίνεται με τις προτάσεις κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και, συνακόλουθα, αν προσκομίζεται, πρώτη φορά, στο Εφετείο, η επίκληση πρέπει να γίνεται με τις προτάσεις της δευτεροβάθμιας δίκης και να είναι ειδική, έτσι ώστε να προκύπτει από αυτήν, ο αριθμός, ο μάρτυρας που εξετάστηκε και εκείνος που τον εξέτασε και, επιπλέον, να καθορίζεται ότι έλαβε χώρα νόμιμη κλήτευση του αντιδίκου ή ότι αυτός παραστάθηκε, οπότε, στην τελευταία αυτή περίπτωση, η ακυρότητα από τη μη κλήτευσή του θεραπεύεται (ΑΠ 18/2021, ΑΠ 204/2017, 1461/2013, ΑΠ 481/ 2013).

Για να είναι ορισμένος και άρα παραδεκτός ο λόγος αναίρεσης ότι το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη ένορκη βεβαίωση, που ο αναιρεσείων προσκόμισε και επικαλέστηκε, πρέπει να καθορίζεται στο αναιρετήριο το αποδεικτικό αυτό μέσο, κατά τρόπο που να προκύπτει η ταυτότητά του και η νόμιμη λήψη αυτού (αριθμός, όνομα εξετασθέντος μάρτυρα, νόμιμη κλήτευση του αντιδίκου και ότι προσκομίστηκε στο δικαστήριο της ουσίας η έκθεση επίδοσης ή ότι παρέστη ο αντίδικος κατά την εξέταση του μάρτυρα), να προσδιορίζεται το περιεχόμενο της και το παραδεκτό της προσαγωγής της στο δικαστήριο της ουσίας και να καθορίζεται ο ισχυρισμός προς απόδειξη ή ανταπόδειξη του οποίου το αποδεικτικό-αυτό μέσο προσκομίστηκε (ΑΠ1679/2022,ΑΠ 176/2020, ΑΠ 1077/2010, ΑΠ 1690/2010).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 529 παρ. 1 εδ. α' του ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και στη διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρ. 614 ΚΠολΔ), αφού δεν αντίκειται στις ειδικές ρυθμίσεις της εν λόγω διαδικασίας, στην κατ' έφεση δίκη επιτρέπεται να γίνει επίκληση και προσαγωγή νέων αποδεικτικών μέσων, κατά δε τη διάταξη της παρ. 2 του ίδιου πιο πάνω άρθρου, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο μπορεί να αποκρούσει τα αποδεικτικά μέσα που προσάγονται πρώτη φορά σ' αυτό ως απαράδεκτα, αν, κατά την κρίση του, ο διάδικος δεν τα είχε προσκομίσει στην πρωτόδικη δίκη από πρόθεση στρεψοδικίας ή από βαριά αμέλεια. Ως νέα αποδεικτικά μέσα, κατά την έννοια της αμέσως πιο πάνω διάταξης, θεωρούνται τόσο αυτά που δεν υποβλήθηκαν καθόλου πρωτοδίκως όσο και εκείνα που υποβλήθηκαν μεν αλλά απαραδέκτως. Έτσι, το Εφετείο μπορεί να λάβει υπόψη επικαλούμενες και προσκομιζόμενες ένορκες βεβαιώσεις που έγιναν οποτεδήποτε και μετά τη συζήτηση ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου έως τη συζήτηση της έφεσης, ύστερα από νόμιμη και εμπρόθεσμη κλήτευση του αντιδίκου, η οποία μπορεί να έγινε και με δήλωση στα πρακτικά του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και που αποτελεί και τη μοναδική προϋπόθεση εγκυρότητας και λήψης αυτής υπόψη από το δικαστήριο που προσκομίζεται (ΑΠ 1186/2023, ΑΠ 179/2021, ΑΠ 1283/2020, ΑΠ 484/2017, ΑΠ 1585/2018, ΑΠ 927/2017).

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλομένη την πλημμέλεια από τον αριθμό 11 εδ. γ' του ΚΠολΔ, που συνίσταται στο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που αυτή προσκόμισε νόμιμα ενώπιον του με επίκληση με τις προτάσεις της, προς απόδειξη των κονδυλίων της αγωγής της και ιδίως των κονδυλίων που αφορούν τις αναγκαίες δαπάνες για το χρονικό διάστημα δεκαοκτώ μηνών, μετά την κατάθεση της ένδικης αγωγής (δαπάνες για φυσικοθεραπείες και απασχόληση νοσηλευτριών και οικιακών βοηθών) και συγκεκριμένα:

α) την υπ' αριθμ. ...-2021 ένορκη βεβαίωση της μάρτυρος Ο. Λ. ενώπιον του Συμβολαιογράφου Αθηνών Μ. Π., η οποία δόθηκε μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση των αντιδίκων της,(ήδη αναιρεσίβλητων) σύμφωνα με τις υπ' αριθμ. ...-2021 εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Αθηνών Α. Π., β) την υπ' αριθμ. ...-2018 ένορκη βεβαίωση του μάρτυρα Γ.

Μ. ενώπιον του Συμβολαιογράφου Αθηνών Μ. Π., η οποία δόθηκε κατόπιν νομότυπης κλήτευσης των αντιδίκων, (ήδη αναιρεσίβλητων), γ) την από 2-2-2018 ιατρική βεβαίωση του ιατρού Γ. Σ., Ορθοπεδικού - Χειρουργού στο Ευγενίδειο Θεραπευτήριο, δ) την από 1-8-2018 ιατρική βεβαίωση του ιδίου Ορθοπεδικού ιατρού Γ. Σ., σύμφωνα με την οποία μετά τα κατάγματα και τις βαριές εγκεφαλικές κακώσεις και τις κακώσεις θώρακος, που υπέστη, έχει καταστεί αδύνατη η αυτοεξυπηρέτησή της και υφίσταται ανάγκη να συνεχιστούν οι φυσιοθεραπείες, ε) τις αποδείξεις πληρωμής εργοσήμου του οικιακού βοηθού της E. D.

από το Νοέμβριο 2018 έως και το Σεπτέμβριο του 2019, καθώς και τις ηλεκτρονικές πληρωμές εργοσήμου της έτερης οικιακής βοηθού W. B. και του Ε. D., για το ίδιο χρονικό διάστημα, στ) τις αποδείξεις πληρωμής του φυσιοθεραπευτή Ι. Π. Ο λόγος αυτός, ως προς τις υπό στοιχεία β', γ',δ', ε'και στ' αιτιάσεις, είναι αβάσιμος, διότι, από τη βεβαίωση της προσβαλλόμενης απόφασης ότι λήφθηκαν υπόψη "...η υπ' αριθμ. ...-2018 ένορκη βεβαίωση ενώπιον του Συμβολαιογράφου Αθηνών Μ.

Π., που προσκομίζεται με επιμέλεια της ενάγουσας και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι νόμιμα προσκομίζουν με επίκληση ", σε συνδυασμό με τις σκέψεις που περιέχει για τη στήριξη του αποδεικτικού της πορίσματος, δεν γεννάται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τις υπόλοιπες αποδείξεις για το σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης και τα επικαλούμενα ως άνω έγγραφα.

Ως προς την υπό στοιχεία α' αιτίαση όμως, είναι βάσιμος. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, η αναιρεσείουσα, προσκόμισε νόμιμα, ως νέο αποδεικτικό μέσον, ενώπιον του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου, την υπ' αριθμ. ...-2021 ένορκη βεβαίωση της μάρτυρος Ο.

Λ., ενώπιον του Συμβολαιογράφου Αθηνών Μ. Π., με επίκληση στις κατατεθείσες στο ακροατήριο προτάσεις της (σελ. 14, 15 αυτών), η οποία (ένορκη βεβαίωση),είχε δοθεί όπως προεκτέθηκε ύστερα από κλήτευση των αντιδίκων της(ήδη αναιρεσίβλητων) στο Εφετείο, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες, υπ' αριθμ. ...-2021 εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Εφετείου Αθηνών Α.

Π.), πλην όμως ουδόλως προκύπτει ότι λήφθηκε υπόψη και αξιολογήθηκε από το Εφετείο η εν λόγω ένορκη βεβαίωση, η οποία έπρεπε να μνημονεύεται ειδικά, με αναγραφή του αριθμού της, του οργάνου ενώπιον του οποίου έγινε και της κλήτευσης των αντιδίκων της αναιρεσίβλητων, αφού δεν εμπίπτει στην κατηγορία των αποδεικτικών εγγράφων.

Ακόμη, ούτε από τις εν γένει παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας προκύπτει, έστω και εμμέσως, ότι συνεκτιμήθηκε το περιεχόμενό της, το οποίο, κατά τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας, επρόκειτο να συμβάλει στην αντίκρουση των ισχυρισμών των αντιδίκων της και την απόδειξη των δικών της ως άνω ισχυρισμών, αναφορικά με τα αιτούμενα στην ένδικη αγωγή της κονδύλια..

Επομένως, πρέπει, κατά παραδοχή του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθμός 11 περ.γ'ΚΠολΔ, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καθιστά αλυσιτελή την ουσιαστική έρευνα του δεύτερου λόγου από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, η οποία χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση, προς εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον δικαστή (άρθ. 580 παρ.3 του ΚΠολΔ).

Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου που έχει καταθέσει η αναιρεσείουσα στην ίδια (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά της (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 5315/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που έχει καταθέσει.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Ιουνίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, καθώς και της αρχαιοτέρας Αρεοπαγίτου, ο β' αρχαιότερος της Συνθέσεως Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Οκτωβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ