Supreme Court reverses appellate dismissal of insurance claim due to vague wording, remanding for retrial.

Απόφαση 1624 / 2013 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1624/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Απριλίου 2013 με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "INTERASCO ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στο …και εκπροσωπείται νόμιμα ως οιονεί καθολικής διαδόχου της αλλοδαπής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία UNIVERSA ALLGEMEINE VERSICHERUNG AG που εδρεύει στην ... και η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γεώργιο Δημαρά, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δ. συζ. Ξ. Κ., το γένος Ν. Τ., και 2 Ξ. Κ. του Σ., κατοίκων αμφοτέρων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν δια της πληρεξουσίας δικηγόρου τους Αναστασίας Κουκουτιάνου και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-2-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1997/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1990/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 4-12-2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης, ανέγνωσε την από 17-1-2011 έκθεση της κωλυομένης να συμμετάσχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτου Γεωργίας Λαλούση, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κατά το άρθρο 1 του ισχύοντος από 17.11.1997 Ν. 2496/1997 σύμβαση ασφάλισης, συνάπτεται με απλή συμφωνία των συμβαλλομένων (πρόταση και αποδοχή) σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες του αστικού δικαίου. Το ως άνω άρθρο 1 του προαναφερόμενου νόμου, το οποίο, ως γενική διάταξη, εφαρμόζεται και στην ασφάλιση αστικής ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων, ορίζει στην § 1 αυτού ότι "με την ασφαλιστική σύμβαση η ασφαλιστική επιχείρηση (ασφαλιστής), αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλει, έναντι ασφαλίστρου, στο συμβαλλόμενό της (λήπτη της ασφάλισης) ή σε τρίτον, παροχή (ασφάλισμα), σε χρήμα ή, εφόσον υπάρχει ειδική συμφωνία, άλλη παροχή σε είδος, όταν επέλθει το περιστατικό, από το οποίο συμφωνήθηκε να εξαρτάται η υποχρέωσή του (ασφαλιστική περίπτωση)".

Περαιτέρω, από την καθιερούμενη με το άρθρο 361 ΑΚ αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων προκύπτει η δυνατότητα των μερών στη σύμβαση ασφάλισης αστικής ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων να συμφωνήσουν περιπτώσεις απαλλαγής του ασφαλιστή, όπως αυτές που προβλέπονται από την Κ4/585/1978 ΑΥΕ, αλλά και άλλες που μπορούν να συμφωνηθούν ως απαλλακτικές ρήτρες (όροι).

Έτσι, κατά το άρθρο 25 § 8 της προαναφερόμενης απόφασης του Υπουργού Εμπορίου, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 6 § 7 του Ν. 489/1976, μπορεί εγκύρως να συμφωνηθεί μεταξύ ασφαλιστή και αντισυμβαλλομένου, ότι αποκλείεται από τον ασφαλιστή η κάλυψη ζημιών, που προκαλούνται από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου, όταν ο οδηγός του κατά τον χρόνο του ατυχήματος τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του Ν. 2696/1999 (ΚΟΚ).

Ο όρος αυτός για να είναι δεσμευτικός για τα μέρη της ασφαλιστικής σύμβασης πρέπει να έχει καταστεί περιεχόμενο της σύμβασης ασφάλισης. Τούτο μπορεί να γίνει, είτε με ενσωμάτωση αυτούσιου του όρου στη σύμβαση ασφάλισης, είτε με παραπομπή της σύμβασης στους όρους της ως άνω Κ4/585/1978 ΑΥΕ και συγκεκριμένα στον παραπάνω όρο.

Αρκεί δε και παραπομπή απευθείας στο ΦΕΚ που περιέχει την άνω υπουργική απόφαση. Για τη δέσμευση του ασφαλισμένου δεν είναι απαραίτητο να υπογράφεται το ασφαλιστήριο από αυτόν, αλλά αρκεί να καταβάλλει τα ασφάλιστρα και να παραλαμβάνει το ασφαλιστήριο, που είναι αποδεικτικό και όχι συστατικό της σύμβασης έγγραφο.

Οι περιεχόμενοι σ' αυτό γενικοί όροι, από τους οποίους οι ειδικοί επικρατούν των γενικών, δεσμεύουν τον ασφαλιζόμενο και όταν ακόμη δεν το υπέγραψε. Εξάλλου, κατά το άρθρο 11 § 1 του Ν. 489/1976, ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει στον παθόντα τρίτο ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, η έγκυρη όμως συνομολόγηση του ανωτέρω όρου παρέχει στον ασφαλιστή το δικαίωμα να εναγάγει τον αντισυμβαλλόμενο ή ασφαλισμένο και να του ζητήσει ό,τι κατέβαλε στον ζημιωθέντα τρίτο για την αποκατάσταση της ζημίας του.

Ο ασφαλιστής, αξιώνοντας τα ποσά που καταβλήθηκαν στον τρίτο με βάση δικαστική απόφαση, οφείλει, για την κατ' άρθρο 216 § 1 του Κ.Πολ.Δ. πληρότητα της αγωγής του, να διαλάβει σ' αυτή, εκτός από την αναφορά της συναφθείσας σύμβασης ασφάλισης αστικής ευθύνης για το συγκεκριμένο αυτοκίνητο και του περιεχομένου σ' αυτή σχετικού για την απαλλαγή όρου, τις συνθήκες του ατυχήματος, τα περιστατικά που θεμελιώνουν την ευθύνη για το ατύχημα στο πρόσωπο του αντισυμβαλλομένου - ασφαλισμένου (άρθρ. 914, 922, και 2 επ.

ΓΠΝ/1911), την ζημία που υπέστη ο τρίτος, τα καταβληθέντα στον παθόντα ποσά και την αιτία της καταβολής αυτών (θετική - αποθετική ζημία, χρηματική ικανοποίηση).- Στην προκειμένη περίπτωση, από την επιτρεπτώς γενομένη κατ' άρθρο 561 § 2 του Κ.Πολ.Δ. επισκόπηση του περιεχομένου της από 3.2.2004 και με αριθμό κατάθεσης δικογράφου 843/2004 αγωγής, προκύπτει ότι η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία εκθέτει ότι με την πρώτη εναγόμενη και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη Δ.

συζ. Ξ. Κ. είχε συνάψει σύμβαση ασφάλισης του ανήκοντος στην ιδιοκτησία της τελευταίας με αριθμό κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, κατασκευής εργοστασίου HONDA, για τις προς τρίτους προξενούμενες ζημίες κατά το χρονικό διάστημα από 16.3.1998 έως 16.3.1999, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, τους αναγραφόμενους στο ασφαλιστήριο όρους, καθώς και τους τασσόμενους από την Κ4/585/1978 ΑΥΕ όρους.

Ότι στις 19.10.1998 ο δεύτερος εναγόμενος και ήδη δεύτερος των αναιρεσιβλήτων Ξ. Κ. του Σ., οδηγώντας το ασφαλισμένο σ' αυτήν ως άνω αυτοκίνητο, προκάλεσε αυτοκινητικό ατύχημα και συγκεκριμένα στο 4ο χιλιόμετρο της περιφερειακής Ε.Ο. Λάρισας - Βόλου, παρέσυρε την με αριθμό ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Α.

Κ., με κατεύθυνση προς …και είχε προηγουμένως ανατραπεί στο οδόστρωμα, με αποτέλεσμα να τραυματισθεί βαρύτατα ο οδηγός της μοτοσυκλέτας, ο οποίος υπέστη πολλαπλές κακώσεις κεφαλής, κοιλίας και θώρακος, από τις οποίες και επήλθε ο θάνατος αυτού. Ότι οι εις αυτή μνημονευόμενοι συγγενείς του θανόντος, πέντε (5) τον αριθμό, άσκησαν κατά των προαναφερόμενων δύο εναγομένων και της ήδη αναιρεσείουσας και του Επικουρικού Κεφαλαίου, την από 27.9.1999 αγωγή επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 572/2001 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή ως προς την τέταρτη των εναγόντων Γ.

συζ. Δ. Κ. και ως προς το τέταρτο των εναγομένων Επικουρικό Κεφάλαιο, ενώ έγινε δεκτή αυτή ως προς τους λοιπούς ενάγοντες και υποχρεώθηκαν οι τρεις τότε εναγόμενοι και ήδη διάδικοι της προκειμένης υπόθεσης, να καταβάλουν εις ολόκληρον έκαστος : α) στον πρώτο ενάγοντα Α. Δ. Κ. 16.117.000 δραχμές, β) σε καθένα από τους δεύτερο και τρίτο τούτων Ε.

συζ. Α. Κ. και Δ. Α. Κ., αντίστοιχα, 14.990.000 δραχμές και γ) στην πέμπτη εξ αυτών Θ. θυγ. Χ. Α. 8.000.000 δραχμές. Ότι κατά της ανωτέρω απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, ασκήθηκαν εφέσεις, επί των οποίων και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 653/2003 απόφαση του Εφετείου Λάρισας, η οποία έκρινε ότι ο δεύτερος των εναγομένων και ήδη δεύτερος των αναιρεσιβλήτων Ξ.

Κ. οδηγούσε το υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο χωρίς να έχει τεταμένη την προσοχή του αποκλειστικά στην οδήγησή του, ότι είχε αναπτύξει υπερβολική για τις συνθήκες κυκλοφορίας ταχύτητα, ενόψει του σκότους και της έλλειψης τεχνητού φωτισμού, λόγω του ότι τελούσε υπό την επήρεια οινοπνεύματος, αφού ανιχνεύθηκε στο αίμα του οινόπνευμα σε περιεκτικότητα 1,22% ανά λίτρο αίματος, και δέχθηκε εν μέρει την αγωγή υποχρεώνοντας τους τότε τρεις εναγόμενους να καταβάλουν συνολικά στους συγγενείς του θανόντος 125.484,66 ευρώ με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Η ενάγουσα εκθέτει στη συνέχεια ότι κατέβαλε στους ενάγοντες - συγγενείς του θανόντος τα επιδικασθέντα ποσά με τους νόμιμους τόκους, αναφέροντας και τις σχετικές αποδείξεις είσπραξης, ήτοι ότι κατέβαλε συνολικά 171.168,30 ευρώ ως αποζημίωση για ψυχική οδύνη. Ακολούθως εκτίθεται στην αγωγή ότι στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, με αριθμό ..., που είχε συνάψει με την πρώτη εναγόμενη - νυν πρώτη αναιρεσίβλητη, ιδιοκτήτρια του ζημιογόνου αυτοκινήτου, περιλαμβάνεται όρος ότι δεν καλύπτονται και αποκλείονται από την ασφάλιση ζημιές που προξενήθηκαν εάν κατά το ατύχημα ο οδηγός του οχήματος ευρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών, κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 ΚΟΚ (άρθρο 25 § 8 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ), πράγμα που συμβαίνει στην συγκεκριμένη περίπτωση.

Έτσι ζητεί με την ένδικη αγωγή να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, η πρώτη από αυτούς ως ιδιοκτήτρια του ζημιογόνου αυτοκινήτου και αντισυμβαλλόμενή της στη σύμβαση ασφάλισης και ο δεύτερος ως οδηγός αυτού, να της καταβάλουν το ανωτέρω καταβληθέν υπ' αυτής ποσό στους συγγενείς του θανόντος, με τους νόμιμους τόκους.

Αυτό το περιεχόμενο έχουσα η εν λόγω αγωγή εξ αναγωγής της ασφαλιστικής εταιρίας, διαλαμβάνει όλα τα αναγκαία για την πληρότητά της στοιχεία και ειδικότερα εκτίθεται σ' αυτήν ότι το ασφαλισμένο σ' αυτήν αυτοκίνητο προκάλεσε κατά την κίνησή του ζημία σε τρίτο πρόσωπο (θάνατος του μοτοσυκλετιστή), ότι η ενάγουσα ασφαλιστική εταιρία δυνάμει δικαστικής απόφασης, που εκδόθηκε μάλιστα σε δίκη στην οποία υπήρξαν και οι εναγόμενοι διάδικοι, υποχρεώθηκε να καταβάλει τα ως άνω ποσά ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, ότι υπαίτιος για την πρόκληση του ατυχήματος και εντεύθεν για το θάνατο του τρίτου προσώπου είναι ο δεύτερος εναγόμενος, οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου, τα καταβληθέντα στους συγγενείς του θανόντος ποσά (κεφάλαιο, τόκοι, έξοδα) και ότι σύμφωνα με όρο της σύμβασης ασφάλισης που είχε συναφθεί με την πρώτη εναγόμενη υπάρχει λόγος απαλλαγής της (ενάγουσας - νυν αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας) σε περίπτωση που ο οδηγός του αυτοκινήτου τελούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά τους όρους του ΚΟΚ.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε ότι η αγωγή της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας δεν περιείχε όλα τα αναγκαία και επιβαλλόμενα από τις μνημονευόμενες στην αρχή της απόφασης διατάξεις στοιχεία και, αφού δέχθηκε σχετικό λόγο έφεσης των εναγομένων - νυν αναιρεσιβλήτων, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση που είχε κρίνει ότι η αγωγή ήταν πλήρως ορισμένη και νόμιμη, και ακολούθως απέρριψε αυτήν (αγωγή) ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο και οι δύο συναφείς λόγοι της αναίρεσης, με τους οποίους, κατά την προσήκουσα εκτίμηση του όλου περιεχομένου τους, αποδίδεται στην πληττόμενη απόφαση η από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια (εσφαλμένη απόρριψη της αγωγής λόγω ποσοτικής ή ποιοτικής αοριστίας αυτής), είναι βάσιμοι.

Κατόπιν λοιπόν όλων όσων προαναφέρθηκαν πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση (άρθρο 580 § 3 Κ.Πολ.Δ.) στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε και θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν. Τέλος, οι αναιρεσίβλητοι πρέπει να καταδικασθούν στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της έχουσας καταθέσει και προτάσεις αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1990/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, ειδικής διαδικασίας αυτοκινήτων.-

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν.- Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 26 Ιουλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ