1622/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1622 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1622/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στον …και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία Λαγού με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης εταιρίας ασφαλίσεων ζημιών με την επωνυμία "...", της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-9-2009 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3244/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 7462/2013 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-12-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 24-2-2017 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του λόγου αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 106, 321, 322, 324 και 331 του ΚΠολΔ προκύπτουν τα ακόλουθα: α) Το παραγόμενο από τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις δεδικασμένο, σκοπός του οποίου είναι η διατήρηση βεβαιότητας δικαίου και η μη διάσπαση της επιβαλλόμενης από τη φύση του δικαίου συνοχής, ενώ η έκτασή του προσδιορίζεται από το περιεχόμενο του αιτήματος, καλύπτει την κριθείσα έννομη σχέση ή συνέπεια και προϋποθέτει, εκτός άλλων, και ταυτότητα ιστορικής και νομικής αιτίας εκείνης προς την κρινόμενη υπόθεση.

β) Γίνεται δεκτό ότι δεδικασμένο δημιουργείται και όταν το αντικείμενο της δίκης που διεξάγεται μεταξύ των ίδιων προσώπων είναι διαφορετικό από εκείνο το οποίο ζητήθηκε στη δίκη που προηγήθηκε, έχει όμως αναγκαία προϋπόθεση την ύπαρξη του δικαιώματος που κρίθηκε στη δίκη εκείνη, τούτο δε συμβαίνει όταν στη νέα δίκη πρόκειται να κριθεί η ίδια δικαιολογική σχέση και το ίδιο νομικό ζήτημα με αυτό το οποίο κρίθηκε με την προηγούμενη απόφαση, απαιτείται όμως για την ενεργοποίηση του δεδικασμένου (και) η ταυτότητα της νομικής αιτίας, δηλαδή ταυτότητα της διατάξεως που συγκρότησε τη μείζονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού της τελεσίδικης αποφάσεως προς τον κανόνα δικαίου, στον οποίο θεμελιώνεται η νέα αγωγή.

γ) Η επέκταση της ισχύος του δεδικασμένου και επί της υπάρξεως ή ανυπαρξίας εννόμου σχέσεως που κρίθηκε παρεμπιπτόντως, αλλ' αρμοδίως, στην προηγούμενη δίκη προϋποθέτει η εν λόγω έννομη σχέση ν' αποτέλεσε προδικαστικό ζήτημα, η έρευνα του οποίου να ήταν νομικώς αναγκαία και να έπρεπε να προηγηθεί, κατά το ουσιαστικό δίκαιο, της οριστικής κρίσεως του αντικειμένου της διαφοράς (Ολ.ΑΠ 10/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 7462/2013 απόφασή του, αναφορικά με την ύπαρξη ή μη δεδικασμένου μεταξύ, α) της 3550/2009 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε επί της από 1.10.2006 αγωγής, του Π. Ν. κατά της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", στη θέση της οποίας, λόγω ανακλήσεως της αδείας λειτουργίας της, υπεισήλθε το Επικουρικό Κεφάλαιο-αναιρεσίβλητο, β) της από 20.3.2007 παρεμπίπτουσας αγωγής της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "..." κατά της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...." και γ) της από 21.3.2007 κύριας αγωγής του Π.

Ν. κατά της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία " ...." και της επίδρασης αυτού (δεδικασμένου) επί της ένδικης από 30.9.2009 αγωγής μεταξύ της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία " ...." κατά του αναιρεσίβλητου Επικουρικού Κεφαλαίου ως ειδικού διαδόχου της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Στην προκειμένη περίπτωση, από την προαναφερόμενη υπ' αριθμ. 3550/2009 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών και από τις περιεχόμενες σ' αυτήν αιτιολογίες, προκύπτει η ύπαρξη δεδικασμένου μεταξύ των ιδίων προσώπων τουτέστιν της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "..." και της "...." στη θέση της οποίας υπεισήλθε, λόγω ανακλήσεως της αδείας της, το Επικουρικό Κεφάλαιο, οι οποίες τυγχάνουν διάδικοι και στην προκειμένη δίκη γεγονός που δεν αναιρείται από την αντιστροφή της διαδικαστικής τους θέσης ως ενάγουσας (η ασφαλιστική εταιρεία "....") στη δίκη επί της οποίας εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 3550/2009 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών και εναγομένου (βλ.

Βασ. Βαθρακοκοίλη Ερμ. ΚΠολΔ άρθρο 324 αριθ. 23, σελ. 497), (καθόσον στη θέση της τελευταίας, ως προελέχθη υπεισήλθε το Επικουρικό Κεφάλαιο), και ενάγουσας, αντιστοίχως, στην παρούσα δίκη καθόσον πρόκειται για το αυτό δίκαιο, δηλαδή για την έλλειψη σχέσης συνασφάλισης που κρίθηκε τελεσιδίκως με την ιδία ως άνω απόφαση του Εφετείου Αθηνών και πρόκειται για το ίδιο αντικείμενο και για την ίδια ιστορική και νομική αιτία.

Συνεπώς, το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλουμένη απόφασή του αντί να απορρίψει την από 30.9.2009 αγωγή της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "..." κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, ως απαράδεκτη, λόγω συνδρομής του δεδικασμένου, εισήλθε στην εξέταση της ουσίας της υπόθεσης και απέρριψε την αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, έσφαλε και μη επιτρεπομένης εν προκειμένω της αντικατάστασης των αιτιολογιών εφόσον πρόκειται περί κρίσεως οδηγούσης στο αυτό μεν διατακτικό πλην επί άλλης νομικής βάσεως θεμελιούμενο, πρέπει κατά παραδοχή ως ουσιαστικά βάσιμης (η εκκαλούσα δεν προέβαλε σχετικό λόγο εφέσεως) της ενστάσεως του δεδικασμένου που προέβαλε νομίμως και στην παρούσα έκκλητη δίκη, η εφεσίβλητη, το οποίο, άλλωστε, λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως (άρθρ. 332 ΚΠολΔ), να γίνει δεκτή κατ' ουσίαν η έφεση με τον μοναδικό λόγο της οποίας πλήττεται η εκκαλουμένη κατά το μέρος που απέρριψε την από 30.9.2009 (αρ.

κατ. 8451/09) αγωγή κατ' ουσία και μη καθισταμένης της θέσης της εκκαλούσης χείρονος (βλ. Σαμουήλ η έφεση, έκδοση Ε, αρ. 1137 σελ. 428, Βασ. Βαθρακοκοίλη Ερμ. ΚΠολΔ άρθρο 536 αρ. 8 σελ. 390), να γίνει δεκτή η έφεση και κατ' ουσίαν, να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη, να διακρατηθεί η υπόθεση (άρθρ. 539 ΚΠολΔ) και το Δικαστήριο αφού δικάσει επί της από 30.9.2009 με αριθ.

κατ. 8451/2009 αγωγής να απορρίψει αυτήν ως απαράδεκτη λόγω συνδρομής του δεδικασμένου, σύμφωνα με όσα εκτίθενται ως άνω...". Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθ. 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ καθόσον το αντικείμενο της δίκης, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, που διεξάγεται μεταξύ των ίδιων προσώπων είναι διαφορετικό από εκείνο, το οποίο ζητήθηκε στη δίκη, που προηγήθηκε, έχει όμως αναγκαία προϋπόθεση την ύπαρξη του δικαιώματος, που κρίθηκε στη δίκη εκείνη, δηλαδή το ζήτημα, που κρίθηκε και λύθηκε στην προηγούμενη δίκη παρεμπιπτόντως, αποτελούσε αναγκαία προϋπόθεση για την κρισιολόγηση του κύριου ζητήματος της διαφοράς της πρώτης δίκης.

Ειδικότερα, από την εκτίμηση του περιεχομένου της προαναφερθείσας 3550/2009 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, προκύπτει ότι με την τελευταία αυτή απόφαση κρίθηκε με δύναμη δεδικασμένου η έλλειψη πολλαπλής ασφάλισης του με αριθμό κυκλ. ... ΙΧΕ ζημιογόνου αυτοκινήτου δηλαδή τόσο στην ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "..." όσο και στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "...", καθόσον με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε τελεσιδίκως η από 20.3.2007 παρεμπίπτουσα αγωγή της παρεμπιπτόντως ενάγουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "...", κατά της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, με την οποία η πρώτη εξ αυτών ζήτησε, επικουρικά σε περίπτωση που ήθελε κριθεί ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος υφίστατο πολλαπλή ασφάλιση του ως άνω ζημιογόνου οχήματος να αναγνωρισθεί ότι η παρεμπιπτόντως εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία είναι υποχρεωμένη να της καταβάλει, νομιμοτόκως, το 1/2 του χρηματικού ποσού, που αυτή θα υποχρεωθεί να καταβάλει ως εναγόμενη στον παθόντα Π.

Ν.-ενάγοντα της από 1.10.2006 κύριας αγωγής, με την παραδοχή, ότι το εν λόγω ζημιογόνο όχημα κατά τον χρόνο του ένδικου ατυχήματος δεν ήταν ασφαλισμένο και στην προαναφερθείσα παρεμπιπτόντως ενάγουσα ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "...", στην θέση της οποίας υπεισήλθε ως ειδικός διάδοχος το αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο αλλά μόνον στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία.

Συνακόλουθα το κύριο αντικείμενο της ένδικης από 30-9-2009 αγωγής, με την οποία η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα ζήτησε να υποχρεωθεί το αναιρεσίβλητο να της καταβάλει το ήμισυ του ποσού που αυτή κατέβαλε στον παθόντα από το ατύχημα Π. Ν., δυνάμει της προαναφερθείσας 3550/2009 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και συγκεκριμένα η ύπαρξη σχέσης συνασφάλισης του εν λόγω ζημιογόνου οχήματος, κατά τον χρόνο του ατυχήματος, τόσο στην ίδια την αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρεία όσο και την ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "..." της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε και στη θέση της υπεισήλθε το αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο κρίθηκε και λύθηκε με την υπ' αριθμ. 3550/2009 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών ως προδικαστικό ζήτημα στην προηγούμενη δίκη με την απόρριψη της από 20.3.2007 παρεμπίπτουσας αγωγής της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "..." κατά της παρεμπιπτόντως εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία " ....".

Κατόπιν αυτών, πρέπει ν' απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης, να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ) και να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16.12.2015 αίτηση για αναίρεση της 7462/2013 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ. Και

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Σεπτεμβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ