1619/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1619 / 2016 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1619/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Γαλάνη - Λεοναρδοπούλου, Αγγελική Αλειφεροπούλου, Δημήτριο Χονδρογιάννη και Διονυσία Μπιτζούνη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 14 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αθανασίου Ακριτίδη (γιατί κωλύεται η εισαγγελεύς του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέα Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση αναιρέσεως του αναιρεσείοντος- κατηγορουμένου N. H. του H., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Χατζάκο, για αναίρεση της υπ' αριθ. 2003/2014 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην από 21 Σεπτεμβρίου 2015 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 983/2015.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 233 παρ.1 και 2 του Κ.Ποιν.Δ., όπως η δεύτερη παράγραφος προστέθηκε με το άρθρο 2 παρ. 10 ν.2408/1996, ορίζεται ότι "όταν πρόκειται να εξεταστεί κατηγορούμενος, αστικώς υπεύθυνος ή μάρτυρας που δεν γνωρίζει επαρκώς την ελληνική γλώσσα, εκείνος που διενεργεί την ανάκριση ή εκείνος που διευθύνει τη συζήτηση διορίζει διερμηνέα (παρ.1).

Ο διορισμός του διερμηνέα γίνεται από πίνακα που καταρτίζεται από το συμβούλιο πλημμελειοδικών, ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα του .... Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις και εφόσον δεν είναι δυνατό να διοριστεί διερμηνέας από εκείνους που είναι εγγεγραμμένοι στον σχετικό πίνακα, μπορεί να διορισθεί διερμηνέας και πρόσωπο που δεν περιλαμβάνεται σ' αυτόν (παρ.2)".

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό προς το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 139 Κ.Ποιν.Δ., που προστέθηκε επίσης με τον ανωτέρω νόμο 2408/1996 και ορίζει ότι "αιτιολογία απαιτείται σε όλες χωρίς εξαίρεση τις αποφάσεις, τα βουλεύματα και τις διατάξεις, ανεξάρτητα του αν αυτό απαιτείται ειδικά από τον νόμο, ή αν είναι οριστικές ή παρεμπίπτουσες ή αν η έκδοσή τους αφήνεται στη διακριτική, ελεύθερη ή ανέλεγκτη κρίση του δικαστή που τις εξέδωσε", προκύπτει ότι και η διάταξη του διευθύνοντος, με την οποία διορίζεται ως διερμηνέας πρόσωπο μη περιλαμβανόμενο στον οικείο πίνακα, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου αν περιέχει την επιβαλλόμενη από το άρθρο 93 παρ.3 του Συντάγματος και το ανωτέρω άρθρο 139 του Κ.Ποιν.Δ.

ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, ότι συνέτρεχαν συγκεκριμένοι λόγοι αδυναμίας εξεύρεσης και διορισμού διερμηνέα εκ του υπάρχοντος οικείου πίνακα διερμηνέων του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών.

Εξάλλου κατά το άρθρο 138 Κ.Ποιν.Δ. παρ. 1 "πριν από κάθε απόφαση ή διάταξη του δικαστή που εκδίδεται κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο παίρνουν το λόγο... ο εισαγγελέας...καθώς και οι παρόντες διάδικοι", ενώ κατά την παρ. 3 "η παράβαση της παρ. 2 συνεπάγεται την ακυρότητα της απόφασης...". Τέλος, κατά το άρθρο 171 Κ.Ποιν.Δ. "ακυρότητα που λαμβάνεται και αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και στον Άρειο Πάγο ακόμη προκαλείται: 1.

Αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν... β) την κίνηση της ποινικής δίωξης από τον εισαγγελέα και την υποχρεωτική συμμετοχή του στη διαδικασία στο ακροατήριο ... δ) την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση του κατηγορουμένου και την άσκηση των δικαιωμάτων που του παρέχονται από το νόμο...". Η παράβαση των άνω διατάξεων και δη η παράλειψη της προηγούμενης ακρόασης είτε του εισαγγελέως είτε του κατηγορουμένου επιφέρει απόλυτη ακυρότητα κατά το ανωτέρω άρθρο 171 παρ.1 β', δ' Κ.Ποιν.Δ., η οποία ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.

Α' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως. Η διάταξη του διευθύνοντος τη συζήτηση σε ποινική δίκη, με την οποία ορίζεται απλώς διερμηνέας, κατά το παραπάνω άρθρο 233 παρ.1 και 2 Κ.Ποιν.Δ., όταν πρόκειται να εξετασθεί κατηγορούμενος, αστικώς υπεύθυνος ή μάρτυρας που δεν γνωρίζει επαρκώς την Ελληνική γλώσσα, υποχρεωτικά από τον οικείο επίσημο πίνακα διερμηνέων του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών που εγκρίνεται από το Συμβούλιο Εφετών με τη διαδικασία και τις εγγυήσεις που ορίζει ο νόμος κατά το άρθρο 232 παρ. 2 του Κ.Ποιν.Δ., δεν συνιστά διάταξη κατά την έννοια του άρθρου 138 Κ.Ποιν.Δ.

και δεν χρειάζεται να δοθεί προηγουμένως ο λόγος στον Εισαγγελέα ή τον κατηγορούμενο, ούτε απαιτείται κάποια αιτιολογία αυτής. Όμως αντίθετα, η διάταξη του διευθύνοντος, με την οποία διορίζεται ως διερμηνέας για την εξέταση μάρτυρος ή κατηγορουμένου που αγνοούν την Ελληνική γλώσσα, πρόσωπο μη περιλαμβανόμενο στον οικείο πίνακα, χάριν της αντικειμενικής διερμήνευσης, σε εξαιρετικές περιπτώσεις και όταν δεν είναι δυνατό να διορισθεί διερμηνέας από εκείνους που είναι ελεγμένοι και εγγεγραμμένοι στον οικείο πίνακα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου αν περιέχει την επιβαλλόμενη από το άρθρο 93 παρ.3 του Συντάγματος και το άρθρο 139 Κ.Ποιν.Δ.

ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και χρειάζεται επί πλέον να δοθεί προηγουμένως ο λόγος στον Εισαγγελέα ή στον κατηγορούμενο ή στο συνήγορό του, για να εκφράσουν τις απόψεις τους και τυχόν αντιρρήσεις τους για το συγκεκριμένο διορισμό διερμηνέα, οπότε σε περίπτωση που διορισθεί διερμηνέας αλλοδαπού μάρτυρος εκτός του πίνακα και δε δοθεί ο παραπάνω λόγος στον κατηγορούμενο για να εκφράσει τυχόν αντίρρησή του για το συγκεκριμένο εκτός πίνακα διορισμό διερμηνέα μάρτυρος, επέρχεται παραβίαση των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του κατηγορουμένου και δη των υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεων των άρθρων 6 και 14 της ΕΣΔΑ και επέρχεται απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας από τη μη ακρόαση του κατηγορουμένου, κατά το ανωτέρω άρθρο 171 παρ.1 β', δ' Κ.Ποιν.Δ., η οποία ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ.

Α' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως. Εξάλλου, κατά της απόφασης που απορρίπτει την έφεση ως εκπρόθεσμη είναι επιτρεπτή η άσκηση αιτήσεως αναίρεσης, για όλους τους λόγους που περιοριστικά αναφέρονται στη διάταξη του άρθρου 510 του ίδιου Κώδικα, με την προϋπόθεση ότι αυτοί αναφέρονται στην ορθότητα της κρίσεως για το απαράδεκτο (ολ.

ΑΠ 2/2014).

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, με τον πρώτο αυτοτελή λόγο αναιρέσεως, από τον καταδικασθέντα σε συνολική ποινή καθείρξεως τριάντα πέντε (35) ετών και οκτώ (8) μηνών και συνολική χρηματική ποινή 83.000 ευρώ, για τις αξιόποινες πράξεις της διευκόλυνση λαθρομεταναστών στο ελληνικό έδαφος κατά συρροή, κατοχής πλαστού ταξιδιωτικού εγγράφου και χρήσης πλαστού εγγράφου, Ν.

H. του H., πλήττεται η προσβαλλόμενη με αρ. 2003/2014 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, α) για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και ειδικότερα διότι η διάταξη της Προέδρου του δικάσαντος Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης περί διορισμού διερμηνέα για εξέταση αλλοδαπού μάρτυρος του εκκαλούντος - κατηγορουμένου εκτός του οικείου πίνακα, δεν περιέχει την επιβαλλόμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, καθόσον δεν δικαιολογεί την ανάγκη διορισμού διερμηνέα εκτός του πίνακα διερμηνέων του Δικαστηρίου και β) για απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας, με την ειδικότερη αιτίαση ότι η διάταξη της Προέδρου του δικάσαντος Εφετείου, περί διορισμού διερμηνέα, εκδόθηκε χωρίς προηγουμένως να δοθεί ο λόγος στον παριστάμενο ως πληρεξούσιο δικηγόρο του εκκαλούντος - κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος για να εκθέσει τις απόψεις του.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης (σελ. 2 και 3), κατά την οποία εκδόθηκε η ανωτέρω προσβαλλόμενη απόφαση, μετά την έναρξη της συζητήσεως, την εκφώνηση του ονόματος του κατηγορουμένου (ο οποίος δεν εμφανίσθηκε) και την εκπροσώπηση αυτού από τον παριστάμενο δι' εξουσιοδοτήσεως δικηγόρο του, έτσι ώστε να θεωρείται παρών, το δικαστήριο προχώρησε στην έρευνα του εμπροθέσμου ή μη της ασκηθείσας εφέσεως.

Κατά την εκφώνηση της προταθείσας από τον πληρεξούσιο συνήγορο του εκκαλούντα μάρτυρος, προσήλθε προς εξέταση η αλλοδαπή μάρτυρας F. S. του A., και η πρόεδρος του δικαστηρίου που διεύθυνε τη συζήτηση, αφού έδωσε προηγουμένως το λόγο στον εισαγγελέα της έδρας, όχι όμως και στον παριστάμενο συνήγορο του κατηγορουμένου, χωρίς οιαδήποτε αιτιολογία, χωρίς να αναζητήσει διερμηνέα από τον οικείο πίνακα διερμηνέων και χωρίς να διαπιστώσει την άκαρπη προσπάθεια και την αδυναμία διορισμού κάποιου από τον πίνακα, με μόνη αναφορά "επειδή η πρόεδρος αντιλήφθηκε ότι η μάρτυρας αγνοεί την Ελληνική γλώσσα και ομιλεί την Ιρανική - περσική (φαρσί), διόρισε διερμηνέα τον M.

T. Z. του Α., ο οποίος βρισκόταν στο ακροατήριο". Κατόπιν ο ανωτέρω διερμηνέας, επιλέξας τον πολιτικό όρκο επικαλέσθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 218 Κ.Ποιν.Δ., σε συνδυασμό με 236 και 237 του ίδιου κώδικα, την τιμή και τη συνείδησή του "ότι θα διερμηνεύσει με ακρίβεια και πιστότητα όλα όσα θα ειπωθούν κατά τη συζήτηση, από την Ελληνική στην Ιρανική - περσική (φαρσί) γλώσσα και αντίστροφα", καθώς και τα έγγραφα και στη συνέχεια εξετάσθηκε η προταθείσα αλλοδαπή μάρτυρας δια του άνω διερμηνέα, η δε κατάθεση αυτή συνεκτιμήθηκε από το δικαστήριο για την κρίση του περί του εκπροθέσμου της ασκήσεως της εφέσεως και ως εκ τούτου περί του απαραδέκτου αυτής.

Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, στην παραπάνω περίπτωση διορισμού διερμηνέα για εξέταση της αλλοδαπής μαρτύρος ήταν αναγκαίο να γίνει προσπάθεια ανεύρεσης και διορισμός προσώπου μέσα από το οικείο πίνακα διερμηνέων, και μόνον αν συνέτρεχε άκαρπη προσπάθεια και αδυναμία διορισμού από τον οικείο πίνακα, μπορούσε να διορισθεί διερμηνέας οιοσδήποτε εκτός του πίνακα, ακόμη και παρευρισκόμενος στο ακροατήριο, αλλά στην τελευταία αυτή περίπτωση έπρεπε να ακουσθεί και ο συνήγορος του εκκαλούντος - κατηγορουμένου και να αιτιολογείται ειδικά ο λόγος που δικαιολογούσε τον εκτός πίνακα διορισμό. Έτσι από τις παραπάνω παραλείψεις της προέδρου του δικαστηρίου και το διορισμό διερμηνέα προσώπου που βρισκόταν στο ακροατήριο, εκτός του οικείου πίνακα διερμηνέων, χωρίς καμία αιτιολογική σκέψη ως προς το αν ήταν ή όχι εφικτός ο διορισμός διερμηνέα από τον οικείο πίνακα και αν συνέτρεχε εξαιρετικά επείγουσα περίπτωση για διορισμό διερμηνέα, που να μην περιλαμβάνεται στον σχετικό πίνακα, επήλθε παραβίαση των υπερασπιστικών δικαιωμάτων του κατηγορουμένου και απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο και παράλληλα συντρέχει έλλειψη ειδικής αιτιολογίας ως προς τη διάταξη διορισμού διερμηνέα, που στοιχειοθετούν λόγους αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α' και Δ' Κ.Ποιν.Δ., κατά τα εκτεθέντα στην οικεία νομική σκέψη.

Επομένως ο σχετικός πρώτος λόγος αναιρέσεως της κρινόμενης αιτήσεως, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α' και Δ' του Κ.Ποιν.Δ., που πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας, με την ειδικότερη αιτίαση ότι η διάταξη του Προέδρου του δικάσαντος Εφετείου, περί διορισμού διερμηνέα εκτός του οικείου πίνακα, εκδόθηκε χωρίς προηγουμένως να δοθεί ο λόγος στον συνήγορο του κατηγορουμένου-αναιρεσείοντα για να εκθέσει τις απόψεις του και για έλλειψη ειδικής αιτιολογίας της διατάξεως της προέδρου περί διορισμού διερμηνέα εκτός πίνακα, που συνυφαίνεται με την ορθότητα της κρίσεως για το απαράδεκτο, αφού η επιλογή διερμηνέως εκτός του πίνακα, χωρίς αιτιολογία της αδυναμίας διορισμού κάποιου από τον πίνακα, αφορά διερμηνεία καταθέσεως μάρτυρος συνεκτιμηθείσας, ως προελέχθη, από το δικαστήριο για την κρίση του περί του εκπροθέσμου της ασκήσεως της εφέσεως, της οποίας (διερμηνείας) την ορθότητα, γενόμενη υπό διερμηνέως επιλεγέντος όχι με τα προβλεφθέντα υπό του νόμου εχέγγυα, εμμέσως ο αναιρεσείων αμφισβητεί, είναι βάσιμος.

Μετά από αυτά, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη από 21.9.2015 αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη με αριθμό 2003/2014) απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση (μη παραγραφείσα) για νέα συζήτηση στο ίδιο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, που την εξέδωσε, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 Κ.Ποιν.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 2003/2014 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Νοεμβρίου 2016.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 8 Νοεμβρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ