1619/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1619 / 2011 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Η σύμβαση έργου και η συμφωνία παροχής νομικών υπηρεσιών με πάγια αντιμισθία για ορισμένο χρόνο, επειδή αποτελούν απαγορευμένες μορφές συμβατικής απασχολήσεως του δικηγόρου, εάν συναφθούν, θεωρούνται εξ υπαρχής ως συμβάσεις εμμίσθου δικηγορικής εντολής παροχής νομικών υπηρεσιών με πάγια αντιμισθία για αόριστο χρόνο.

Η πρόσληψη εμμίσθων δικηγόρων από νομικά πρόσωπα του δημοσίου τομέα, όπως αυτός προσδιορίζεται από τα άρθρα 1 ν. 1232/1982, 1 παρ. 6 ν. 1256/1982 και 51 παρ. 1 ν. 1892/1990, γίνεται με επιλογή, μετά από προκήρυξη, κατά τη διαδικασία του άρθρου 11 ν. 1649/1986. Συνεπώς, οι προσλήψεις εμμίσθων δικηγόρων και ν.π. του δημοσίου τομέα, οι οποίες γίνονται χωρίς την ανωτέρω διατύπωση, είναι άκυρες.

Εξαιρούνται οι προσλήψεις εμμίσθων δικηγόρων - νομικών συμβούλων, οι οποίοι, ανεξαρτήτως του τίτλου που κατέχουν και το χαρακτηρισμό που τους δόθηκε αρχικώς ή και μεταγενεστέρως, δεν ασχολούνται, κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων τους έναντι του εντολέως τους, με τη δικαστική εκπροσώπηση και το χειρισμό δικαστικών υποθέσεων αυτού έναντι τρίτων, αλλά περιορίζονται αποκλειστικώς στην παροχή συμβουλών ή γνωμοδοτήσεων σε αυτόν και τα όργανά του ή και στην κατεύθυνση του χειρισμού των υποθέσεων από άλλους δικηγόρους, για τους οποίους δεν ισχύει η ανωτέρω διαδικασία προσλήψεώς τους.

Περιστατικά. Απόρριψη λόγων αναιρέσεως εκ της ΚΠολΔ 559 αριθμ. 1, 19 και 8. Απορρίπτει αίτηση για αναίρεση.

Αριθμός 1619/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βασίλειο Λυκούδη, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Οκτωβρίου 2011, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ" (ΚΕΘΙ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Κώτσο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Φ. Μ. του Α., κατοίκου ..., 2) Κ. Γ. - Μ. και 3) Θ. Ζ. του Δ., 2. Εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ευφροσύνη Τσαμολιά, η οποία δήλωσε ότι ανακαλεί την από 30-9-2011 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-2-2005 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με τις υπέρ αυτών προφορικώς ασκηθείσες ενώπιον του ακροατηρίου πρόσθετες παρεμβάσεις των Δικηγορικών Συλλόγων Αθηνών και Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 211/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2024/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 29-10-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βαρβάρα Κριτσωτάκη διάβασε την από 20-9-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη. .

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 63 παρ. 3 4 και 5 3026/1954 "περί του Κώδικος των Δικηγόρων" είναι ασυμβίβαστη προς το δικηγορικό λειτούργημα πάσα έμμισθη υπηρεσία σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Κατ` εξαίρεση επιτρέπεται στο δικηγόρο: α) η επί παγία, ετήσια ή μηνιαία, αντιμισθία παροχή καθαρώς νομικών εργασιών, είτε ως δικαστικού ή νομικού συμβούλου, είτε ως δικηγόρου.

β) απαγορεύεται η συμφωνία περί παροχής νομικών υπηρεσιών με πάγια περιοδική αμοιβή υπό προθεσμίαν. Τοιαύτη υπό προθεσμία σύμβαση και προ του κώδικος γενομένη θεωρείται ως αορίστου χρόνου. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι: 1) η παροχή νομικών υπηρεσιών από δικηγόρο με περιοδική αμοιβή είναι επιτρεπτή και έγκυρη μόνο με τη μορφή της σύμβασης έμμισθης εντολής αορίστου χρόνου και 2) η σύμβαση έργου ως και η συμφωνία παροχής νομικών υπηρεσιών με πάγια αντιμισθία για ορισμένο χρόνο αποτελούν απαγορευμένες μορφές συμβατικής απασχόλησης του δικηγόρου, τυχόν δε συναπτόμενες θεωρούνται εξ υπαρχής, από την κατάρτισή τους, ως συμβάσεις με το παραπάνω αναγκαστικό περιεχόμενο, δηλ.

ως συμβάσεις έμμισθης εντολής παροχής νομικών υπηρεσιών με πάγια αντιμισθία για αόριστο χρόνο. Εξάλλου, η πρόσληψη δικηγόρων με πάγια αντιμισθία από νομικά πρόσωπα του δημόσιου τομέα, όπως αυτός προσδιορίζεται στα άρθρα, 9 ν. 1232/1982, 9 παρ. 6 ν. 1256/1982, 51 πα. 1 ν. 1892/1990, μεταξύ των οποίων και το αναιρεσείον Ν.Π.Ι.Δ., γίνεται με επιλογή ύστερα από προκήρυξη, κατά τη διαδικασία του άρθρου 11 ν. 1649/1986, όπως έχει αντικατασταθεί με το άρθρο 18 ν. 1868/1989, οι δε προσλήψεις που γίνονται μετά την 10.10.89, ημερομηνία ενάρξεως ισχύος του ν. 1868/1989, χωρίς τη διατύπωση αυτή είναι άκυρες.

Εξαίρεση όμως ισχύει για τους νομικούς συμβούλους, δηλ. τους δικηγόρους, οι οποίοι, άσχετα από τον τίτλο που κατέχουν και το χαρακτηρισμό που τους δόθηκε κατά την πρόσληψή τους ή και μεταγενέστερα, δεν ασχολούνται κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους προς τον εντολέα τους, με τη δικαστική εκπροσώπηση και το χειρισμό δικαστικών υποθέσεων αυτού έναντι τρίτων, αλλά περιορίζονται αποκλειστικά στην παροχή συμβουλών ή γνωμοδοτήσεων σ` αυτόν και τα όργανά του ή και στην κατεύθυνση του χειρισμού των υποθέσεων από άλλους δικηγόρους, για τους οποίους δεν ισχύει η παραπάνω διαδικασία προσλήψεώς τους.

Στις περιπτώσεις αυτές επομένως οι δικηγόροι μπορούν να προσλαμβάνονται χωρίς τις παραπάνω διατυπώσεις (ΑΠ 229/2004).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: Το εναγόμενο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία Κέντρο Ερευνών για θέματα Ισότητας (Κ.Ε.Θ.Ι.) ιδρύθηκε το 1994 με τη διάταξη του άρθρο 5 του νόμου 1835/1989 όπως αντικαταστάθηκε συμπληρώθηκε με το άρθρο 15 παρ. 1 του Ν 2266/1994 και 26 παρ. 4 του Ν. 2738/1999 και 8 του Ν 3094/2003 και λειτουργεί με έδρα την Αθήνα και παραρτήματα στη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, το Βόλο και το Ηράκλειο υπό την εποπτεία και χρηματοδότηση της Γενικής Γραμματείας Ισότητας του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.

Κατά τον ιδρυτικό νόμο του Κ.Ε.Θ.Ι., όπως ισχύει σήμερα με τις τροποποιήσεις και αντικαταστάσεις, βασικός σκοπός του είναι "η διεξαγωγή επιστημονικών μελετών και ερευνών για θέματα ισότητας των φύλων, καθώς και η προαγωγή της ισότητας ευκαιριών στην απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη με το σχεδιασμό, την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση γενικά προγραμμάτων συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης, ιδίως για γυναίκες και γενικά τη διάδοση και εφαρμογή της πολιτικής ισότητας ευκαιριών και για τα δύο φύλλα".

Στα πλαίσια του άνω σκοπού το Κ.Ε.Θ.Ι. μεταξύ των άλλων προσχώρησε από την ίδρυσή του στη δημιουργία Κέντρου Πληροφόρησης και Συμβουλευτικής Γυναικών, την οποία στελέχωσε άμεσα με εξειδικευμένο προσωπικό από ψυχολόγους, κοινωνιολόγους κοινωνικούς λειτουργούς και δικηγόρους. Το τμήμα Νομικής Συμβουλευτικής στελεχώνονταν από δικηγόρους, που παρείχαν τις υπηρεσίες τους σε καθημερινή βάση και με καθορισμένο ωράριο.

Προϋπόθεση για την πρόσληψή τους ήταν η κατοχή αδείας ασκήσεως επαγγέλματος και πραγματική δικηγορική εμπειρία τουλάχιστον ενός έτους σε θέματα οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου (ενδεικτικά: ασφαλιστικά μέτρα μετοίκησης, προσωρινής επιμέλειας και διατροφής, διαζύγιο, διαθήκες κ.λ.π.) εργατικού δικαίου (ενδεικτικά:

συμβάσεις, μισθοί, ΣΣΕ, ασφαλιστικά θέματα, προστασία μητρότητας κ.λ.π.) ποινικού δικαίου (ενδεικτικά: ενδοοικογενειακή βία, σεξουαλική παρενόχληση, κακοποίηση κλπ), διοικητικού δικαίου (ενδεικτικά: διαδικασία νομιμοποίησης οικονομικών μεταναστριών και προσφύγων, ενστάσεις, προσφυγές, επιδόματα Κοινωνικής Πρόνοιας κλπ) καθώς και σε θέματα ισότητας των δύο φύλων.

Το αναιρεσείον ενόψει του επιδιωκόμενου από αυτό κοινωφελούς και δημόσιου σκοπού και της στενής και άμεσης σχέσης και εξάρτησής του από τη κεντρική κρατική διοίκηση, είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με δημόσιο χαρακτήρα και εμπίπτει στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπως αυτός οριοθετήθηκε με την παρ. 6 του άρθρο 1 του Ν. 1256/1982, όπως ισχύει σήμερα.

Η πρώτη και η δεύτερη αναιρεσίβλητες είναι δικηγόροι εγγεγραμμένοι στα μητρώα του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και ο τρίτος αναιρεσίβλητος είναι δικηγόρος εγγεγραμμένος στα μητρώα του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά. Αυτοί με τις ανωτέρω διαδοχικές συμβάσεις μισθώσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψαν με το αναιρεσείον κατά το χρονικό διάστημα από το έτος 2000 έως το έτος 2004 στα πλαίσια των κατωτέρω επιδοτουμένων από την Ευρωπαϊκή Ένωση προγραμμάτων παρείχαν σ' αυτό τις νομικές υπηρεσίες τους.

Ειδικότερα η πρώτη ενάγουσα Φ. Μ.: 1) δυνάμει της από 24-2-2000 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε εγγράφως με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου για τις γυναίκες που ανήκουν σε πληθυσμιακές ομάδες κοινωνικού αποκλεισμού, στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Καταπολέμηση Αποκλεισμού από την αγορά εργασίας".

Ως αμοιβή του έργου συμφωνήθηκε το ποσό των 7.310.000 δραχμών συνολικά. Η συμφωνηθείσα διάρκεια ήταν από 1-3-2000 έως την 31-7-2001. 2) Δυνάμει της από 3-9-2001 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, που συνήψε με το αναιρεσείον εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της παροχής πληροφόρησης και συμβουλευτικής σε άνεργες γυναίκες στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Δράσεις πληροφόρησης και συμβουλευτικής γυναικών για την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό του 1.720.000 δραχμών και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου ήταν από 3-9-2001 μέχρι την 31-12-2001. 3) Δυνάμει της από 30-12-2001 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της ερευνήτριας στη μελέτη "Αποτύπωση και ανάλυση των κοινωνικοοικονομικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών της σύγχρονης Ελληνίδας και χωρικές διαφοροποιήσεις τους το πορτραίτο της σύγχρονης Ελληνίδας".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο στο ποσό των 600 ευρώ συνολικά και η συμφωνηθείσα διάρκεια ήταν από 1-1-2002 έως 28-2-2002.4) Δυνάμει της από 4-3-2002 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, που συνήψε με το αναιρεσεόν εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης στα πλαίσια του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (Γ' Κ.Π.Σ.) και του επιδοτούμενου Προγράμματος "Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση του Υπουργείου Εργασίας".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο στο ποσό των 13.487 ευρώ συνολικά και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου ήταν από 4-3 -2002 μέχρι την 31-12-2002 και με το από 23-12-2002 τροποποιητικό ιδιωτικό συμφωνητικό παρετάθη η διάρκεια του έργου μέχρι 31-3-2003 με πρόσθετη αμοιβή 6.221,56 ευρώ 5) Δυνάμει της από 7-5-2003 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου πληροφόρησης για νομικά θέματα του "Κέντρου Εξυπηρέτησης και Πληροφόρησης Γυναικών", το οποίο λειτουργεί στο αναιρεσείον στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Πολιτεία" του Υπουργείου Εσωτερικών.

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 6.221,56 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-8-2003. 7) Δυνάμει της από 1-9~2003 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου για θέματα που αφορούν την απασχόληση στα πλαίσια του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (Γ' Κ.Π.Σ.) και του επιδοτούμενου προγράμματος "Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση του συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-12- 2003. 7) Παράλληλα δυνάμει της από 1-9-2003 (δεύτερης) σύμβασης του έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο, ανέλαβε το έργο της συμβούλου πληροφόρησης στα πλαίσια του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και του επιδοτούμενου προγράμματος "ΠΟΛΙΤΕΙΑ" του Υπουργείου Εσωτερικών.

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 1.694 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια της συμβάσεως ήταν από 1-9- 2003 μέχρι την 31-12-2003. 8) Δυνάμει της από 2-1- 2004 συμβάσεως έργου, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου για θέματα που αφορούν την απασχόληση στα πλαίσια του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και του επιδοτούμενου προγράμματος "ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ του Υπουργείου Εργασίας".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 20.196 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια της συμβάσεως από 2-1-2004 μέχρι την 31-12-2004.

Περαιτέρω, η δεύτερη ενάγουσα Κ. Γ. - Μ.: 1) Δυνάμει της από 1-10-2001 σύμβασης έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της παροχής πληροφόρησης και συμβουλευτικής σε άνεργες γυναίκες, στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Δράσεις πληροφόρησης και συμβουλευτικής γυναικών για την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 600.000 δραχμών και η συμφωνηθείσα χρονική διάρκεια μέχρι την 31-12- 2001. 2) Δυνάμει της από 30-12-2001 συμβάσεως, έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της ερευνήτριας στη μελέτη "Αποτύπωση και ανάλυση των κοινωνικοοικονομικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών της - σύγχρονης Ελληνίδας και χωρικές διαφοροποιήσεις τους - το πορτραίτο της σύγχρονης Ελληνίδας".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 600 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου από 1-1-2002 έως 28-2-200. 3) Δυνάμει της από 4-3-2002 σύμβασης έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης, στα πλαίσια του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και του επιδοτούμενου προγράμματος "Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση του Υπουργείου Εργασίας".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 8.556 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-12-2002. Δυνάμει του από 23-12- 2002 τροποποιητικού ιδιωτικού συμφωνητικού παρατάθηκε η διάρκεια του έργου έως την 31-3-2003. 4) Δυνάμει της από 7-5-2003 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου πληροφόρησης στα πλαίσια του Γ' Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και του επιδοτούμενου προγράμματος "ΠΟΛΙΤΕΙΑ" του Υπουργείου Εσωτερικών.

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο στο συνολικό ποσό των 3.052,08 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-8- 2003. 5) Δυνάμει της από 1-9-2003 σύμβασης έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου πληροφόρησης για νομικά θέματα του "Κέντρου Εξυπηρέτησης και Πληροφόρησης Γυναικών", το οποίο λειτουργεί στο Κ.Ε.Θ.Ι.

στα πλαίσια του προγράμματος "Πολιτεία" του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο στο ποσό των 1.722 ευρώ συνολικά και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-12-2003. 6) Δυνάμει της από 2-1-2004 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο της συμβούλου για θέματα που αφορούν την απασχόληση στα πλαίσια του Υπουργείου Εσωτερικών.

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 14.856 ευρώ και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-12- 2004.

Τέλος, ο τρίτος ενάγων Θ. Ζ.: 1) Δυνάμει της από 1-10-2001 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου, που συνήψε εγγράφως με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του συμβούλου απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης σε άνεργες γυναίκες, στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Δράσεις πληροφόρησης και συμβουλευτικής γυναικών για την απασχόληση και την κοινωνική ένταξη".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 600.000 δραχμών και η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-12-2001. 2) Δυνάμει της από 30-12-2001 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του ερευνητή στη μελέτη "Αποτύπωση και ανάλυση των κοινωνικοοικονομικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών της σύγχρονης Ελληνίδας και χωρικές διαφοροποιήσεις τους.

Το πορτραίτο της σύγχρονης Ελληνίδας". Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 600 ευρώ και η συμφωνηθείσα χρονική διάρκεια μέχρι την 28-202002. 3) Δυνάμει της από 4-3-2002 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο εγγράφως ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του Συμβούλου απασχόλησης και κοινωνικής ένταξης, στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Απασχόληση.

και Επαγγελματική Κατάρτιση του Υπουργείου Εργασίας". Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 12.340 ευρώ και η συμφωνηθείσα χρονική διάρκεια μέχρι την 31-12- 2002. Δυνάμει του από 23-12-2003 τροποποιητικού ιδιωτικού συμφωνητικού, παρατάθηκε η διάρκεια του έργου έως την 31-3-2003. 4) Δυνάμει της από 7-5-2003 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε εγγράφως με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του συμβούλου πληροφόρησης για νομικά θέματα του "Κέντρου Εξυπηρέτησης και Πληροφόρησης Γυναικών" στα πλαίσια του προγράμματος "ΠΟΛΙΤΕΙΑ" του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 4.343,36 ευρώ, η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου μέχρι την 31-8-2003. 5) Δυνάμει της από 1-9-2003 συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του συμβούλου πληροφόρησης για νομικά θέματα του "Κέντρου Εξυπηρέτησης και Πληροφόρησης Γυναικών" το οποίο λειτουργεί στο Κ.Ε.Θ.Ι., στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "ΠΟΛΙΤΕΙΑ" του Υπουργείου.

Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 1.369 ευρώ. Η καταβολή της ως άνω συμφωνηθείσας αμοιβής τελεί υπό την αίρεση της ομαλής ροής της χρηματοδότησης του προγράμματος. Η συμφωνηθείσα διάρκεια του έργου ήταν έως 31-12-2003. 6) Δυνάμει της από 1-9-2003 (δεύτερης) συμβάσεως έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο, ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του συμβούλου για νομικά θέματα που αφορούν την απασχόληση, στα πλαίσια επιδοτούμενου προγράμματος "ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ" του Υπουργείου Εργασίας.

Η συμφωνηθείσα αμοιβή ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 4.602,87 ευρώ και η χρονική διάρκεια έως την 31-12-2003. 7) Δυνάμει της από 2-1-2004 σύμβασης έργου ορισμένου χρόνου που συνήψε με το εναγόμενο ανέλαβε και εκτέλεσε το έργο του συμβούλου για νομικά θέματα που αφορούν την απασχόληση, στα πλαίσια του επιδοτούμενου προγράμματος "Απασχόληση και Επαγγελματική Κατάρτιση του Υπουργείου Εργασίας".

Η συμφωνηθείσα αμοιβή του έργου ανήρχετο συνολικά στο ποσό των 14.088 ευρώ και η συμφωνηθείσα χρονική διάρκεια έως την 31-12-2004. Μετά τις 31-12-2004 δεν καταρτίσθηκαν άλλες συμβάσεις των αναιρεσιβλήτων με το αναιρεσείον. Σε όλο το διάστημα από 2000 έως το 2004, οι αναιρεσίβλητοι στα πλαίσια επιδοτούμενων προγραμμάτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση προσέφεραν στο αναιρεσείον τις νομικές υπηρεσίες τους με την παροχή για λογαριασμό του νομικών συμβουλών ή γνωμοδοτήσεων στις γυναίκες, που προσήρχοντο σ' αυτό και δεν ασχολούνταν καθόλου με τη δικαστική εκπροσώπηση του και το χειρισμό των δικαστικών υποθέσεων του.

Αυτοί εισέπραξαν τη συμφωνηθείσα αμοιβή, που καταβαλλόταν υπό τη μορφή μηνιαίων αποδοχών, για τις οποίες εκδίδονταν αποδείξεις πληρωμής. Κατά την πρόσληψη των αναιρεσιβλήτων απαιτείτο μεν η άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και η πραγματική δικηγορική εμπειρία τουλάχιστον ενός έτους σε θέματα οικογενειακού δικαίου, ισότητας φύλων κλπ, αλλά για την πρόσληψη δεν τηρήθηκε η διαδικασία (προκήρυξη κ.λ.π.) που ορίζεται με το άρθρο 11 του ν. 1649/86, όμως οι αναιρεσίβλητοι ασχολήθηκαν μόνο με την παροχή νομικών συμβουλών σε γυναίκες που προσέρχονταν στο αναιρεσείον και δεν ασχολήθηκαν καθόλου με τη δικαστική εκπροσώπηση του και το χειρισμό δικαστικών υποθέσεων αυτού, που δεν επιτρεπόταν άλλωστε και είχε αναληφθεί από άλλους.

Επομένως οι συμβάσεις έργου, που συνήψαν οι ενάγοντες-αναιρεσίβλητοι με το εναγόμενο-αναιρεσείον, θεωρούνται ως συμβάσεις έμμισθης δικηγορικής εντολής αορίστου χρόνου, για τις οποίες δεν απαιτείτο η τήρηση της διαδικασίας του άρθρου 18 του ν. 1868/1989 και μάλιστα δεδομένου ότι είχαν όλες παρεμφερές αντικείμενο (νομική συμβουλευτική) και συνήφθηκαν διαδοχικώς για τον κάθε ενάγοντα, πρέπει να θεωρηθούν ως ενιαία σύμβαση δικηγορικής εντολής για τον καθένα από αυτούς.

Εφόσον το εναγόμενο χωρίς καταγγελία των συμβάσεων αυτών και καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης έπαψε να αποδέχεται τις υπηρεσίες των εναγόντων, κατέστη υπερήμερο και οφείλει τις νόμιμες αποδοχές που οφείλονται ακόμη και σε περίπτωση άκυρης έμμισθης δικηγορικής αμοιβής. Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή ως μη νόμιμη μετά από παραδοχή της έφεσης που είχαν ασκήσει κατ' αυτής οι αναιρεσίβλητοι δέχτηκε την αγωγή ως νόμιμη και κατ' ουσίαν βάσιμη.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή ή ερμηνεία τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 63 παρ. 3, 4 και 5 και 94 του Κώδικα περί δικηγόρων καθώς και το άρθρο 11 παρ. 1 και 2 του ν. 1649/1986, αφού σύμφωνα με τα ως άνω ανελέγκτως γενόμενα δεκτά από το Εφετείο, οι αναιρεσίβλητοι προσελήφθησαν και απασχολήθηκαν στο αναιρεσείον ως νομικοί σύμβουλοι, απασχολήθηκαν δε αποκλειστικά για την παροχή νομικών συμβουλών σε θέματα οικογενειακού, εργατικού, ποινικού και διοικητικού δικαίου για θέματα που αφορούσαν τις γυναίκες που προσήρχοντο στο αναιρεσείον για την επίλυση θεμάτων τους, καθώς και για την παροχή γνωμοδοτήσεων σε σχέση με τα θέματα αυτά και ως εκ τούτου οι συμβάσεις τους φέρουν το χαρακτήρα της έμμισθης εντολής αορίστου χρόνου, περιέλαβε δε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων στην κρινόμενη υπόθεση και ως εκ τούτου οι, δεύτερος κατά το δεύτερο μέρος του και ο τρίτος, λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως από τον αριθμ. 1 και 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ.

είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν. Επειδή, πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 του Κ.Πολ.Δ. είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί οι οποίοι παραδεκτώς προτεινόμενοι στηρίζουν κατά το νόμο αυτοτελή αίτηση ή ανταίτηση των διαδίκων (αγωγή, ένσταση, ανακοπή ένδικο μέσο), όχι δε και εκείνοι που συνιστούν αιτιολογημένη άρνηση των ισχυρισμών ή αιτήσεων του αντιδίκου ή επιχειρήματα προς υποστήριξη των απόψεων των διαδίκων.

Στην προκείμενη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως καθώς και με το πρώτο μέρος του δευτέρου λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη: α) τον νομίμως προταθέντα ισχυρισμό του εναγομένου αναιρεσείοντος περί ακυρότητας των συμβάσεων έμμισθης εντολής των αναιρεσιβήτων, γιατί δεν είχε προηγηθεί η εγκυρότητα της διαδικασίας προσλήψεως και β) ότι η όποια παροχή των υπηρεσιών των αναιρεσιβλήτων δεν έγινε προς το Κ.Ε.Θ.Ι. και τα όργανα αυτού, αλλά αφορούσε υπηρεσίες προς τρίτους στα πλαίσια συγκεκριμένων επιδοτούμενων προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλων διεθνών οργανισμών. Οι λόγοι αυτοί πρέπει να απορριφθούν, ο μεν πρώτος ως αβάσιμος, αφού όπως προκύπτει από τις ως άνω αναφερόμενες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος περί ακυρότητας των συμβάσεων εντολής λόγω μη τηρήσεως της προβλεπόμενης από το άρθρο 18 του ν. 1868/1989 διαδικασίας, ερευνήθηκε από το Εφετείο και απορρίφθηκε, ο δε δεύτερος ως απαράδεκτος αφού η προβαλλόμενη με αυτόν ως άνω αιτίαση δεν αποτελεί πράγμα κατά την έννοια της παραπάνω διατάξεως, αλλά αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-10-2010 αίτηση του ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ" (ΚΕΘΙ), για αναίρεση της 2024/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Οκτωβρίου 2011. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Νοεμβρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ