Supreme Court dismisses appeal on medical negligence conviction citing immediate application of new Criminal Procedure Code.

Απόφαση 1615 / 2019 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1615/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Z' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Γεώργα - Εισηγητή, Ιωάννη Μαγγίνα, Ερωτόκριτο Ερωτοκρίτου και Μαρία Κουβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 18 Σεπτεμβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ιωάννη Αγγελή (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Σ. Τ. του Γ., κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Ζαχαριάδη, για αναίρεση της υπ'αριθ. 86/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Δυτικής Μακεδονίας. Με πολιτικώς ενάγοντα τον Β. Δ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε.

Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Δυτικής Μακεδονίας με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 22 Απριλίου 2019 αίτησή του αναιρέσεως που ασκήθηκε με δήλωση, η οποία επιδόθηκε στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 22 Απριλίου 2019 και έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 4804/2019, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 803/19.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να επιβληθούν τα έξοδα στον αναιρεσείοντα και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με βάση γενική αρχή του ποινικού δικονομικού δικαίου, που συνάγεται από τα άρθρα 2 του ΠΚ και 590 παρ. 1 του ΚΠοινΔ, οι δικονομικοί νόμοι, αν δεν ορίζουν με μεταβατική διάταξη το αντίθετο, έχουν άμεση εφαρμογή από την έναρξη της ισχύος τους και στις εκκρεμείς και μη εκδικασθείσες ακόμη ποινικές υποθέσεις, από το χρονικό σημείο που καταλαμβάνουν αυτές.

Η διαδικασία, δηλαδή, χωρεί σύμφωνα με το νόμο που ισχύει κατά το χρόνο, που επιχειρείται η κάθε διαδικαστική πράξη και, συνεπώς, οι μεν πράξεις, οι οποίες έγιναν υπό το κράτος του παλαιού νόμου, είναι ισχυρές, το δε ατέλεστο μέρος της διαδικασίας και, επομένως, και η μη διεξαχθείσα ακόμη δίκη, θα γίνει σύμφωνα με το νέο νόμο.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 590 παρ. 1 εδ. α' του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (Ν. 4620/2019), που άρχισε να ισχύει από την 1η-7-2019, σύμφωνα με το άρθρο 585 αυτού και το άρθρο δεύτερο του Ν.4620/2019, "υποθέσεις που εκκρεμούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας και σε οποιονδήποτε βαθμό συνεχίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Κώδικα".

Εξάλλου, κατά το άρθρο 511 του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, "αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 510, εκτός από τον προβλεπόμενο στο στοιχ.

Β. Δεν επιτρέπεται όμως να χειροτερεύσει η θέση του κατηγορουμένου. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο Άρειος Πάγος αυτεπαγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και την παραγραφή που επήλθαν μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης. Επίσης, αυτεπαγγέλτως εφαρμόζει τον επιεικέστερο νόμο που ισχύει μετά τη δημοσίευσή της".

Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 511 του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ο Άρειος Πάγος, εφόσον εμφανιστεί ο αναιρεσείων, λαμβάνει αυτεπαγγέλτως υπόψη του την παραγραφή, που επήλθε μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης με μόνη προϋπόθεση να είναι παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης χωρίς να χρειάζεται να κριθεί βάσιμος και ένας τουλάχιστον λόγος αναίρεσης.

Η νέα αυτή δικονομική διάταξη εφαρμόζεται, σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο 590 παρ. 1 εδ. α' του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, και στις υποθέσεις που εκκρεμούν στον Άρειο Πάγο, δηλαδή στις υποθέσεις, για τις οποίες δεν δημοσιεύθηκε η απόφαση του Αρείου Πάγου επί της παραδεκτής αίτησης αναίρεσης πριν από την ισχύ του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ως προς τις οποίες πλέον, μετά την 1η-7-2019, οπότε άρχισε να ισχύει ο νέος Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, δεν χρειάζεται να κριθεί βάσιμος κάποιος λόγος αναίρεσης για να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη η επελθούσα μετά την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης και μέχρι τη δημοσίευση της απόφασης του Αρείου Πάγου παραγραφή της αξιόποινης πράξης.

Εξάλλου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 111, 112 και 113 του ΠΚ, το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία, προκειμένου για πλημμελήματα, είναι πέντε έτη και αρχίζει από τότε που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη, η δε προθεσμία αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως, όμως, όχι πέραν των τριών ετών για τα πλημμελήματα.

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 310 παρ.1 εδ.β', 368 στοιχ.β'και 511 εδ.γ'του ΚΠοινΔ, προκύπτει ότι η παραγραφή, ως θεσμός δημόσιας τάξης, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας, ακόμη και από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος, διαπιστώνοντας τη συμπλήρωση αυτής και μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης ή την άσκηση της αίτησης αναίρεσης, οφείλει να αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη, λόγω παραγραφής, εφόσον εμφανιστεί ο αναιρεσείων και η αίτηση αναίρεσης είναι τυπικά παραδεκτή.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση με αριθμό 86/2019 του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Δυτικής Μακεδονίας, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, ο τότε πρώτος των εκκαλούντων - κατηγορουμένων και ήδη αναιρεσείων, Σ. Τ. του Γ., καταδικάστηκε για την αξιόποινη πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, τελεσθείσας δια παραλείψεως, κατά παραυτουργία, από υπόχρεους, σε ποινή φυλακίσεως δέκα πέντε (15) μηνών, η οποία ανεστάλη για τρία (3) έτη, ήτοι για πράξη που προβλέπεται στο άρθρο 302 παρ.1 ΠΚ και είναι πλημμεληματικού χαρακτήρα, τόσο κατά τον παλαιό, όσο και κατά το νέο Π.Κ. (άρθρ.302 Ν.4619/2019).

Η ως άνω αποδοθείσα στους καταδικασθέντες πράξη φέρεται τελεσθείσα την 22-4-2011 και 23-4-2011 στην ... και στην ..., όπως προκύπτει από το σκεπτικό και το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης. Κατά της ως άνω απόφασης άσκησε ο αναιρεσείων νομοτύπως και εμπροθέσμως την από 22-4-2019 δια δηλώσεως αναίρεση, που επιδόθηκε αυθημερόν στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και στην οποία περιλαμβάνονται παραδεκτοί λόγοι αναιρέσεως εκ του άρθρου 510 παρ.1 Δ', Ε'και Α'του ΚΠοινΔ παραστάθηκε δε κατά την ως άνω δικάσιμο.

Από τον ως άνω χρόνο τελέσεως (22 και 23-4-2011) και μέχρι τον χρόνο συζητήσεως της υποθέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού (18-9-2019) αλλά και του χρόνου διασκέψεως (4-10-2019) παρήλθε χρονικό διάστημα που υπερβαίνει την οκταετία και, συνεπώς, το αξιόποινο της πράξης αυτής έχει εξαλειφθεί λόγω παραγραφής, η οποία επήλθε μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης και λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο κατά το άρθρο 511 του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, που ισχύει, όπως προαναφέρθηκε, από 1-7-2019, καταλαμβάνει δε και την παρούσα υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιον του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με τα εκτεθέντα, στην προηγηθείσα νομική σκέψη.

Επομένως, με βάση τα προεκτεθέντα, ενόψει του ότι η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή και ο αναιρεσείων εμφανίστηκε στην παρούσα δίκη, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση σε σχέση με τον ήδη αναιρεσείοντα και να παύσει οριστικά η εις βάρος του ποινική δίωξη για την παραπάνω πράξη, αφού έχει εξαλειφθεί το αξιόποινο αυτής, λόγω παραγραφής, κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 86/2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Δυτικής Μακεδονίας ως προς τον αναιρεσείοντα Σ. Τ. του Γ., κάτοικο ....

Παύει οριστικά την ποινική δίωξη κατ'αυτού, λόγω παραγραφής, για το ότι "την 22-4-2011 και 23-4-2011 στην ... και στην ..., αμφότεροι οι κατηγορούμενοι, Τ. Σ. του Γ., υπό την ιδιότητα, του Διευθυντή της Μαιευτικής - Γυναικολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου (...) ..., και Παύλος ΚΕΣΚΕΡΙΔΗΣ του Ηλία, υπό την ιδιότητα του Επιμελητή Α της Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου (...) ..., αμφότεροι δε μαιευτήρες - γυναικολόγοι, από αμέλειά τους, (κατά παραυτουργία), δηλαδή έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλαν κατά τις περιστάσεις και μπορούσαν να καταβάλουν, δεν προέβλεψαν το αξιόποινο αποτέλεσμα των παραλείψεών τους και επέφεραν το θάνατο άλλου, αν και είχαν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση εκ του επαγγέλματος τους σε ιδιαίτερη προσοχή κι επιμέλεια κατά την ενάσκηση του καθήκοντος τους να παρεμποδίσουν την επέλευση του αποτελέσματος αυτού, έχοντας αναλάβει ως θεράποντες ιατροί τη θεραπεία της κατά τα παρακάτω νοσηλευόμενης στα νοσοκομεία.

Συγκεκριμένα, ενώ στις 22.4.2011 και περί ώρα 22:15 μετέβη στο Γ Ν. ... η Μ. Χ., αισθανόμενη οξύ και αιφνίδιο πόνο στο υπογάστριο, διανύουσα την 32η εβδομάδα της τρίτης κυήσεώς της (των δύο προηγηθεισών τελεσθέντων δια καισαρικής τομής), έχουσα κατά την παρούσα κύηση επιπωματικό πλακούντα και πρόωρες συσπάσεις, ο πρώτος των κατηγορουμένων, τελώντας εν γνώσει όλων των ανωτέρω, διενήργησε μόνο έλεγχο εμβρυϊκών παλμών και αρτηριακής πίεσης της Μ.

Χ. και εν γένει τις κλινικής εικόνας αυτής και αποφάσισε την διακομιδή της στο Γ.Ν. ..., διότι στο Γ.Ν. ... δεν εφημέρευε παιδίατρος, με το αιτιολογικό ότι επίκειτο τοκετός και το νεογνό θα έχρηζε παιδιατρικής φροντίδας, χορηγώντας σ' αυτή τοκολυτική αγωγή για αναστολή των συσπάσεων της μήτρας. Η ως άνω επίτοκος διεκομίσθη συνοδεία εφημερεύοντος στο Γ.Ν. ..., στις 23:30, με επιδείνωση του πόνου στο υπογάστριο, και μετά από υπερηχογραφικό έλεγχο του εμβρύου και προεγχειρητικό αιματολογικό έλεγχο, στην οποία ο αιματοκρίτης της επιτόκου ήταν 37,5%, υπεβλήθη σε καισαρική τομή περί ώρα 00:00 - 00:15 από τον δεύτερο των κατηγορουμένων, οπότε διαπιστώθηκε πολύ μεγάλη αιμορραγία στον κοιλιακό της χώρο, γεννήθηκε δε αρτιμελές νεογνό βάρους 2kgr.

Ακολούθησε προσπάθεια αιμοδυναμικής υποστήριξης από την αναισθησιολόγο, η δε Μ. Χ. επέδειξε σημεία μη ελεγχόμενης αστάθειας, εξαιτίας της μέχρι τότε πολύ μεγάλης αιμορραγίας στις 1:30 της 23.4.2011 ο δεύτερος των κατηγορουμένων διενήργησε συρραφή μήτρας, η αρτηριακή πίεση έπεσε σε τιμή 60/40mm Hg και λίγο μετά τις 3:00, ο δεύτερος των κατηγορουμένων, προέβη σε μαιευτική υστερεκτομή.

Αμφότεροι οι ως άνω κατηγορούμενοι, επέδειξαν αμελή κατά τα άνω, συμπεριφορά, δεν διέγνωσαν, όπως όφειλαν και μπορούσαν, παρά τα σαφή στοιχεία της αρνητικής εξέλιξης της υγείας της άνω, ο μεν πρώτος τη ρήξη μήτρας και την έναρξη εξ αυτής της αιμορραγίας από ώρα 22:00-22'15 της 23ης /4/2011, ο δε δεύτερος δεν αξιολόγησε σωστά τις συνέπειες της ρήξης μήτρας την οποία είχε υποστεί η επίτοκος δύο ώρες πριν υποβληθεί σε καισαρική τομή και την ένταση της αιμορραγίας, ενώ και οι δύο δεν εκτίμησαν τον κίνδυνο που απειλούσε το έννομο αγαθό της ζωής επιτόκου, δεν προέβησαν στις ενδεδειγμένες ιατρικές ενέργειες και συγκεκριμένα ο πρώτος των κατηγορουμένων δεν συνέδεσε άμεσα την επίτοκο με καρδιοτοκογράφο, δεν προέβη σε υπερηχογραφικό έλεγχο του εμβρύου και της κοιλιακής κοιλότητας της επιτόκου, ενώ, χωρίς περαιτέρω έλεγχο της επιτόκου, χορήγησε σ' αυτή τοκολυτική αγωγή, η οποία αντενδείκνυται επί ρήξης της μήτρας και ακόμη δεν προέβη άμεσα σε καισαρική τομή, ζητώντας τη συνδρομή ιδιώτη παιδιάτρου από την ..., ο δε δεύτερος των κατηγορουμένων, δεν προέβη άμεσα, μετά την καισαρική τομή, περί ώρα έστω 00:10 της 23/11/2011 σε μαιευτική υστερεκτομή, προκειμένου να αποτρέψει το αιμορραγικό shock της επιτόκου.

Αποτέλεσμα της ως άνω συγκλίνουσας αμελούς συμπεριφοράς αμφοτέρων των, κατηγορουμένων ήταν να επεκταθεί και να συνεχιστεί η αιμορραγία, από τη ρήξη και, εξ αυτής, ως μόνης ενεργού αιτίας, να επέλθει ο θάνατος της Μ. Χ., στις 7:00 π.μ. της 23.4.2011, από καρδιακή ανακοπή, αποτέλεσμα το οποίο δεν προβλέφθηκε μεν από τους κατηγορουμένους, προήλθε όμως από την ως άνω αμελή συμπεριφορά τους".

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Οκτωβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Οκτωβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ