Supreme Court dismisses appeal against appellate court judgment on loan dispute between individual and sports club.

Απόφαση 1615 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1615/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Πηνελόπη Ζωντανού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Θ. του Γ., ο οποίος δεν παραστάθηκε. Ο πληρεξούσιος δικηγόρος Θεόδωρος Μουζακιάρης, δήλωσε ότι ο αναιρεσείων απεβίωσε και την βιαία διακοπή της δίκης συνεχίζει η σύζυγος του Α. Θ., η οποία παραστάθηκε με αυτόν τον ίδιο.

Του αναιρεσιβλήτου: Προοδευτικού Μορφωτικού Αθλητικού Συλλόγου με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΑΣΤΕΡΑΣ" που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευάγγελο Χατζηιωάννου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-12-1992 και 4-3-1991 αγωγές των ήδη διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 104/2000 μη οριστική 5742/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1175/2010 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αρχικός αναιρεσείων με την από 9-8-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Πηνελόπη Ζωντανού, ανέγνωσε την από 12-10-2012 έκθεσή της κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, Αρεοπαγίτη Στυλιανής Γιαννούκου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι) Με την από 4-3-1991 αγωγή του ο Γ. Θ., επικαλούμενος διαδοχικές συμβάσεις ατόκων δανείων, ζητούσε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος αθλητικός σύλλογος να του αποδώσει, τα δανεισθέντα σ' αυτόν ποσά, συνολικού ύψους 39.895.000 δρχ., (νομιμοτόκως). Επίσης, με την από 29-12-1992 αντίθετη αγωγή του, ο ως άνω αθλητικός σύλλογος, επικαλούμενος αδικοπρακτική συμπεριφορά του Γ. Θ., ζητούσε να υποχρεωθεί ο τελευταίος να του καταβάλει το συνολικό ποσό των 44.970.799 δρχ. (νομιμοτόκως) το οποίο ιδιοποιήθηκε παράνομα.

Εκδόθηκε αρχικά η 104/2000 προδικαστική και στη συνέχεια η 5742/2008 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία η μεν πρώτη αγωγή έγινε δεκτή για το ποσό των 116.228,60 ευρώ, η δε δεύτερη απορρίφθηκε εν μέρει ως μη νόμιμη και εν μέρει ως αβάσιμη κατ' ουσίαν. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε έφεση από τον αθλητικό σύλλογο και εκδόθηκε η 1175/2010 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, που έκανε δεκτή την έφεση και εξαφάνισε εν μέρει την πρωτόδικη απόφαση, και δη μόνον όσον αφορά την πρώτη (από 4-3-1991) αγωγή, η οποία έγινε εν μέρει δεκτή για το ποσό των 84.552 ευρώ.

Ήδη δε η απόφαση του Εφετείου προσβάλλεται με την από 9-8-2010 αίτηση αναίρεσης του Γ. Θ.. Λόγω όμως επελθόντος θανάτου του αναιρεσείοντος, τη δίκη συνεχίζει η μόνη εξ αδιαθέτου κληρονόμος του, η σύζυγος του Α. Θ., η οποία αποδέχθηκε την επαχθείσα σ' αυτή κληρονομιά (με το ευεργέτημα της απογραφής). Οι λοιποί κληρονόμοι (τέκνα και εγγόνια αυτού) αποποιήθηκαν εμπροθέσμως την επαχθείσα σ' αυτούς κληρονομιά.

II) Από τις διατάξεις των άρθρων 450 παρ. 2 και 451 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι κάθε διάδικος ή τρίτος έχει υποχρέωση να επιδείξει τα έγγραφα, τα οποία κατέχει και που μπορούν να χρησιμεύσουν για απόδειξη, εκτός αν συντρέχει σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί την μη επίδειξη τους. Αν η επίδειξη ζητείται από διάδικο , μπορεί η αίτηση να υποβληθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης ακόμη και για πρώτη φορά ενώπιον του Εφετείου με το δικόγραφο της έφεσης ή με τους πρόσθετους λόγους αυτής ή με τις προτάσεις, αν δε η αίτηση απευθύνεται κατά τρίτου μόνο με παρεμπίπτουσα αγωγή.

Για την πληρότητα της σχετικής αίτησης πρέπει να εκτίθεται ότι το έγγραφο βρίσκεται στα χέρια του αντιδίκου, αφού τούτο αποτελεί προϋπόθεση της υποχρέωσης για επίδειξη, καθώς και να προσδιορίζεται το έγγραφο και να περιγράφεται με ακρίβεια το περιεχόμενο του. Διαφορετικά η αίτηση είναι αόριστη. Η παράλειψη του δικαστηρίου της ουσίας να αποφανθεί επί αιτήσεως για επίδειξη εγγράφων θεμελιώνει τον εκ του άρθρου 559 αριθμ.9 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, υπό την προϋπόθεση ότι η αίτηση αυτή είναι παραδεκτή και σύννομη, εφόσον δηλαδή με αυτή γίνεται επίκληση της κατοχής του εγγράφου από τον αντίδικο, προσδιορίζεται σαφώς το έγγραφο και το περιεχόμενο του και εκτίθενται περιστατικά από τα οποία προκύπτει το έννομο συμφέρον του αιτούντος, ότι δηλαδή το έγγραφο είναι πρόσφορο προς άμεση ή έμμεση απόδειξη λυσιτελούς ισχυρισμού του αιτούντος ή προς ανταπόδειξη τέτοιου ισχυρισμού του αντιδίκου του.

Έτσι, αν το δικαστήριο της ουσίας παραλείψει να αποφανθεί επί αόριστης ή μη νόμιμης αίτησης δεν υποπίπτει στην προβλεπόμενη από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 9 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, ήτοι δεν αφήνει αίτηση αδίκαστη (ΑΠ 43/2013, ΑΠ 546/2010).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αίτησής του, ο αναιρεσείων, παραπονείται ότι το Εφετείο παρέλειψε να αποφανθεί επί του αιτήματός του όπως ο εδώ αναιρεσίβλητος αθλητικός σύλλογος επιδείξει "τα λογιστικά βιβλία (Ταμείου, Καθολικού), διαχειριστικά στοιχεία, γραμμάτια εισπράξεων, πληρωμών, πρακτικά ΔΣ και Γενικής Συνελεύσεως", τα οποία κατέχει και είναι χρήσιμα προς απόδειξη της τμηματικής καταβολής των χρημάτων, υπό μορφή ταμειακών διευκολύνσεων και πληρωμών τρίτων όπως και προς απόδειξη της έγκρισης αυτών από το Δ. Σ. και τη Γενική Συνέλευση για την επίδικη χρονική περίοδο. Το αίτημα αυτό έτσι διατυπούμενο, χωρίς δηλαδή να περιγράφεται με ακρίβεια το περιεχόμενο των εγγράφων και χωρίς να εκτίθενται περιστατικά, που να προσδιορίζουν συγκεκριμένα το χρήσιμο για την απόδειξη μέρος αυτών προς απόδειξη συγκεκριμένου ισχυρισμού του, ώστε να εξατομικεύονται τα επιδεικτέα έγγραφα, ήταν αόριστο και, ως εκ τούτου, το δικαστήριο δεν υπεχρεούτο να απαντήσει. Το Εφετείο, επομένως δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 9 Κ.Πολ.Δ., και κατ' ακολουθίαν ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Ill) Με το άρθρο 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ.

ΑΠ 9/1997, ΑΠ 625/2008, ΑΠ 328/2008). Δεν αποτελούν "πράγματα" και άρα δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν δεν ληφθούν υπόψη οι ισχυρισμοί που αποτελούν απλή ή αιτιολογημένη άρνηση της αγωγής, καθώς και οι ισχυρισμοί που συνιστούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ 701/2008, ΑΠ 625/2008, ΑΠ 558/2008).

Δεν ιδρύεται επίσης ο λόγος αυτός, αν το ουσιαστικό δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΑΠ 37/2008, ΑΠ 2102/2007, ΑΠ 2068/2007), καθώς και αν παρέλειψε να απαντήσει σε ισχυρισμό μη νόμιμο απαράδεκτο ή αλυσιτελή και για τούτο μη ασκούντα επίδραση στην έκβαση της δίκης, Εξάλλου, για τους απαράδεκτους ή μη νόμιμους ισχυρισμούς δεν τάσσεται απόδειξη, ούτε λαμβάνονται υπόψη προσκομιζόμενα αποδεικτικά μέσα (ΑΠ 321/2009) Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της αίτησής του, ο αναιρεσείων αποδίδει στο Εφετείο την πλημμέλεια ότι δεν έλαβε υπόψη του, την νομίμως προταθείσα από αυτόν ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, με τις έγγραφες προτάσεις του, ένσταση περί καταχρηστικής άσκησης (281 ΑΚ) του δικαιώματος του ήδη αναιρεσίβλητου, να εγείρει κατ' αυτού "για λόγους αντιπερισπασμού και εντυπώσεων" την από 31-12-1992 αγωγή αποζημίωσης λόγω αδικοπραξίας.

Ο λόγος αυτός αλυσιτελώς προβάλλεται, διότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της πρωτόδικης απόφασης, η οποία κατά το μέρος αυτό επικυρώθηκε από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, η ως άνω αγωγή του αντιδίκου του εναντίον του απορρίφθηκε εν όλω ως ουσιαστικά αβάσιμη.

IV) Κατά το άρθρο 559 αριθ. 20 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου, με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. Έτσι, παραμόρφωση εγγράφου, υπάρχει όταν το δικαστήριο της ουσίας σε αποδεικτικό, με την έννοια των άρθρων 339 και 432 ΚΠολΔ, έγγραφο αποδίδει περιεχόμενο καταδήλως διαφορετικό από το αληθινό, εξαιτίας του οποίου καταλήγει σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα για πράγματα που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Πάντως, για να θεμελιωθεί ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης, πρέπει το Δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό του πόρισμα αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται ότι παραμορφώθηκε, όχι δε όταν το έχει απλώς συνεκτιμήσει μαζί με άλλα αποδεικτικά στοιχεία χωρίς να εξαίρει το έγγραφο αναφορικά με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε για την ύπαρξη ή μη αποδεικτικού γεγονότος (ΑΠ 128/2013).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον τρίτο λόγο της αίτησής του και κατά το πρώτο σκέλος αυτής, αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια της παραμόρφωσης του περιεχομένου της πορισματικής έκθεσης διαχειριστικού ελέγχου του Επιθεωρητή της 6ης Επιθεώρησης Δημοσίων και Ν.Π.Δ.Δ. Θεσσαλονίκης του Υπουργείου Οικονομικών Γ.

Π., που διενεργήθηκε στο αθλητικό σωματείο κατά τη χρονική περίοδο 1-7-1981 έως 25-10-1985, κατά την οποία ήταν πρόεδρος ο αναιρεσείων, με συνέπεια να δεχθεί επιζήμια γι' αυτόν περιστατικά διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στην πορισματική έκθεση. Ειδικότερα παραπονείται ότι: α) ενώ από την ως άνω πορισματική έκθεση προκύπτει ότι για την ελεύθερη μεταγραφή και αποδέσμευση των ποδοσφαιριστών Μ.

Ι., Κ. Α. και Ζ. Σ. και υπέρ αυτών έχει καταβάλει στην "ΠΑΕ Η." τα ποσά των 3.500.000 δρχ. και 290.000 δρχ. και επί πλέον ποσό 340.000 δρχ. για τον ποδοσφαιριστή Α. Κ., το Εφετείο με την απόφαση του δέχθηκε ότι κατέβαλε μόνο ποσό 300.000 δρχ. (150.000 δρχ. στον Ι. Μ. και 150.000 δρχ. στον ποδοσφαιριστή Σ. Ζ.) και β) ενώ από την ως άνω πορισματική έκθεση και την 649-650/1997 αθωωτική γι' αυτόν απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης προκύπτει ότι οι ποδοσφαιριστές Γ.

Π. και Κ. Κ. εισέπραξαν τα ποσά των 1.357.000 δρχ. και 1.200.000 δρχ. αντίστοιχα, το Εφετείο δέχθηκε ότι εισέπραξαν μόνο τα ποσά των 800.000 δρχ. (1.000.000 - 200.000 δρχ,) και 50.000 δρχ. αντίστοιχα. Ο λόγος αυτός προβάλλεται απαραδέκτως, διότι με τις διαλαμβανόμενες σ'αυτό αιτιάσεις και υπό την επίφαση της άνω αναιρετικής πλημμέλειας, πλήττεται η αναιρετικώς ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας.

Ανεξαρτήτως όμως αυτού, από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι το δικαστήριο για να καταλήξει στο παραπάνω αποδεικτικό του πόρισμα δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στην εν λόγω πορισματική έκθεση αλλά συνεκτίμησε αυτή μαζί με τις λοιπές αποδείξεις.

V) Από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11γ του Κ.Πολ.Δ., σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 335 και 338 έως 340 και 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα (και μόνον) τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς να ελέγχεται η κρίση του ως προς την αξιοπιστία των μαρτύρων και την αξιολόγηση των αποδείξεων γενικά, εκτός αν παραβιάσθηκαν κανόνες δικαίου, περιλαμβανομένων και των ερμηνευτικών ή στοιχειοθετείται λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 19 και 20 Κ.Πολ.Δ. Ωστόσο δεν επιβάλλεται να γίνεται ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά αρκεί να καθίσταται βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της αποφάσεως, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα κατ' είδος αναφερόμενα, αποδεικτικά μέσα (A.Π. 544/2005, 190/1995).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι τρίτος και τέταρτος λόγοι της αιτήσεως, κατά το δεύτερο σκέλος τους, με τους οποίους ο αναιρεσείων, παραπονείται ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη, κατά τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα και ειδικότερα τα μνημονευόμενα σ' αυτούς έγγραφα (ιδιωτικά συμφωνητικά, αποδείξεις εισπράξεως, δηλώσεις - βεβαιώσεις - επιστολές) ως και την 649-650/1997 αμετάκλητη αθωωτική απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που είχε επικαλεσθεί και προσκομίσει προς απόδειξη των ισχυρισμών του, είναι αβάσιμοι. Τούτο δε διότι, από τη βεβαίωση του δικαστηρίου ότι έλαβε υπόψη (και) "όλα τα έγγραφα τα οποία και πάλι νομίμως προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων...συμπεριλαμβανομένων και των εγγράφων της ποινικής διαδικασίας" σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της απόφασης, (στην οποία γίνεται επανειλημμένως αναφορά στην εν λόγω ποινική απόφαση) δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο συνεκτίμησε, με τις λοιπές αποδείξεις και το φερόμενο ως αγνοηθέν αποδεικτικό υλικό.

VI)Περαιτέρω, με τον τέταρτό λόγο της αίτησής του, κατά το πρώτο σκέλος του, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την εκ του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ πλημμέλεια, διότι δεν έλαβε υπόψη τον αυτοτελή ισχυρισμό του, που πρότεινε παραδεκτώς ως εφεσίβλητος, αμυνόμενος κατά της έφεσης του αντιδίκου του, αναφορικά με τη μεταγραφή των ποδοσφαιριστών Μ., Κ. και Ζ. από την "ΠΑΕ Η." στη δύναμη του Αθλητικού σωματείου "ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΑΣΤΕΡΑΣ (ήδη αναιρεσίβλητου) αντί συνολικού ποσού 5.500.000 δρχ. και την εν συνεχεία αποδέσμευσή τους απ' αυτό, χωρίς οικονομική απαίτηση. Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το δικαστήριο αντιμετώπισε και δή με αναλυτικές ουσιαστικές παραδοχές τον συγκεκριμένο ισχυρισμό: Κατόπιν αυτών, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση και να καταδικαστεί η συνεχίζουσα τη δίκη κληρονόμος του αναιρεσείοντος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου λόγω της ήττας της (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9-8-2010 αίτηση του Γ. Θ. για αναίρεση της 1175/2010 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει την συνεχίζουσα τη δίκη κληρονόμο του αναιρεσείοντος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Ιουνίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Ιουλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ