Supreme Court allows appeal against appellate court for considering an unproven contract clause as decisive.

Απόφαση 1611 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1611/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη, και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Ι. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Παναγιώτη Θαλάσση, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ-ΜΕΒΓΑΛ ΑΕ", που εδρεύει στα … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Κούρτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-1-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2026/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 2155/2011 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 7-9-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης, ανέγνωσε την από 4-1-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλομένης απόφασης κατά παραδοχήν του δευτέρου μέρους των πρώτου και δευτέρου λόγων αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών λόγων της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθμ.8 Κ.Πολ.Δ. "Αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης". Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 106, 335 και 338 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι "πράγματα" κατά την έννοια της πρώτης από αυτές (άρθρο 559 αριθ. 8) που προτάθηκαν ή δεν προτάθηκαν, των οποίων η λήψη ή μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο ιδρύει τον προβλεπόμενο από αυτή λόγο αναιρέσεως, αποτελούν οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που θεμελιώνουν ή καταλύουν τη βάση της αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως, και ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, όχι δε και οι ισχυρισμοί που συνέχονται με την ιστορική αιτία της αγωγής, της ένστασης ή της αντένστασης (Α.Π. 1/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων εκθέτει στην αγωγή του τα ακόλουθα: Με σύμβαση η οποία συνήφθη εγγράφως μεταξύ των διαδίκων την 29-10-1998 στα … και στην οποία εκείνος αναφέρεται ως "ΔΙΑΝΟΜΕΑΣ", αυτός ανέλαβε να διαθέτει στους δήμους Παπάγου, Χολαργού και σε τμήμα του δήμου Αγίας Παρασκευής τα προϊόντα της εναγομένης, τα οποία θα αγόραζε από αυτήν και θα μεταπωλούσε με κέρδος 7% σε καθορισμένους από την εναγομένη - αναιρεσίβλητη πελάτες, σε τιμή την οποία θα καθόριζε η ίδια, ενώ εκείνος θα εβαρύνετο με τις δαπάνες της δραστηριότητός του (επαγγελματική στέγη, μεταφορά προϊόντων, αμοιβή υπαλληλικού προσωπικού).

Επιπλέον, ο ενάγων θα εκέρδιζε εκπτώσεις από την εναγομένη επί των τιμολογίων αγοράς και "BONUS" υπό τους συμφωνηθέντες και εκτιθέμενους στην αγωγή όρους. Περαιτέρω, με το ίδιο συμφωνητικό ορίσθηκε η κατάπτωση ποινικής ρήτρας 3.000.000 δρχ. (8.804,11 €) υπέρ του αναίτιου συμβαλλομένου, ο οποίος θα προέβαινε σε καταγγελία της συμβάσεως λόγω υπαίτιας παραβάσεως οιουδήποτε συμβατικού όρου εκ μέρους του αντισυμβαλλομένου του.

Σε εκτέλεση της συμβάσεως αυτής ο ενάγων πωλούσε πράγματι τα προϊόντα της εναγομένης επιτυγχάνων συνεχή αύξηση στην ποσότητα και στην ποικιλία τους μέχρι την 21-5-2004, οπότε ο ίδιος κατήγγειλε εγγράφως την σύμβαση, επειδή η εναγομένη από τον μήνα Φεβρουάριο του ιδίου έτους εμείωσε τα όρια της περιοχής στην οποία μπορούσε να δραστηριοποιείται εκείνος, με δυσμενείς για αυτόν οικονομικές συνέπειες.

Τέλος, ο ενάγων ισχυρίζεται, ότι αν και προήγαγε ο ίδιος τις συναλλαγές της εναγομένης και αυτή συνεχίζει να επωφελείται του αναπτυχθέντος αποκλειστικώς από εκείνον πελατολογίου, εν τούτοις η εναγομένη αρνείται να του καταβάλει α) την προβλεπομένη από το άρθρο 9 Π.Δ. 219/1991 αποζημίωση, και β) την συμφωνηθείσα ποινική ρήτρα, τις οποίες ο ίδιος προσδιορίζει σε 72.060,37 ευρώ και 8.804,11 ευρώ αντιστοίχως.

Ζητεί δε για τον λόγο αυτόν, όπως περιόρισε το αίτημά του, να αναγνωρισθεί, ότι η εναγομένη οφείλει να του καταβάλει νομιμοτόκως τα ως άνω ποσά. Το Μονομελές Πρωτοδικείο, με την υπ' αριθ. 2026/2007 απόφασή του, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και ειδικότερα μόνον ως προς το κεφάλαιο της ποινικής ρήτρας και αναγνώρισε, ότι η εναγομένη οφείλει να καταβάλει στον ενάγοντα 8.804,11 ευρώ.

Κατά της αποφάσεως αυτής η εναγομένη άσκησε έφεση και εξεδόθη η προσβαλλομένη απόφαση, με την οποία το Εφετείο δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, εκράτησε την υπόθεση, εδίκασε την αγωγή ως προς το εν λόγω κεφάλαιο και την απέρριψε κατ' ουσίαν. Ειδικότερα, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα: "...

Ειδικότερα με τον όρο 2 της εν λόγω σύμβασης, συμφωνήθηκε ρητά ότι ο διανομέας, εν προκειμένω ο ενάγων, αναλαμβάνει την υποχρέωση να διαθέτει τα προϊόντα της εφεσίβλητης σε όλα τα καταστήματα, σούπερ μάρκετ και λοιπούς χώρους της περιοχής που είναι καθορισμένη με πελατολόγιο που συνέταξε η εταιρεία και συμφωνήθηκε λεπτομερώς το ποσοστό κέρδους του ενάγοντος.

Δεν υπάρχει όρος στη σύμβαση που να απαγορεύει την ανακατανομή της πελατείας της εναγομένης και η τυχόν μείωση των εσόδων του ενάγοντος, λόγω του περιορισμού της περιοχής του, δεν συνιστά παραβίαση των συμβατικών υποχρεώσεών της (της εναγομένης), αφού, όπως προαναφέρεται, είχε ρητά συμφωνηθεί ότι αυτή είχε το δικαίωμα καθορισμού της περιοχής κάθε διανομέα...".

Όμως, όπως προκύπτει α1)από τα πρακτικά πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, β1) από τις υποβληθείσες από την εναγομένη - αναιρεσίβλητη προτάσεις της ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου και γ1) από το δικόγραφο της εφέσεως της ιδίας, αυτή ουδόλως προέβαλε ενώπιον των δικαστηρίων της ουσίας τον στηριζόμενο στο άρθρο 361 Α.Κ.

καταλυτικό της αγωγής ισχυρισμό, ότι είχε συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων, ότι η εναγομένη είχε το δικαίωμα να ανακαθορίσει μονομερώς αφ' ενός μεν την περιοχή της δραστηριοποιήσεως του ενάγοντος και αφ' ετέρου την πελατεία την οποία θα εξυπηρετούσε. Αντιθέτως, όπως ισχυρίζεται και η εναγομένη με τις ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου υποβληθείσες προτάσεις της, σύμφωνα με τον δεύτερο όρο της μεταξύ των διαδίκων συναφθείσης συμβάσεως, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων ανέλαβε την υποχρέωση, να διαθέτει τα προϊόντα της εναγομένης "...

σε όλα τα καταστήματα, S/Μ (super markets) και λοιπούς χώρους της περιοχής που είναι καθορισμένη με πελατολόγιο που συνέταξε η εταιρία ... που περιλαμβάνει ονοματεπώνυμο, είδος καταστήματος, διεύθυνση κ.λ.π.". Επομένως, το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ., καθόσον έλαβε υπ' όψιν "πράγμα", δηλαδή τον κατά τα ανωτέρω στηριζόμενο στο άρθρο 361 Α.Κ.

καταλυτικό της αγωγής ισχυρισμό, ο οποίος έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ο οποίος δεν είχε προταθεί στο ουσιαστικό δικαστήριο. Ως εκ τούτου, ο σχετικός πρώτος, κατά το δεύτερο σκέλος του, λόγω αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Ακολούθως, παρελκούσης της ερεύνης των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων οι οποίοι εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση, να καταδικασθεί δε η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 2155/2011 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Απριλίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Ιουλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ