Supreme Court dismisses appeal on procedural defect and evidence distortion grounds, upholding lower court judgment.

Απόφαση 1610 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1610/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 6 Απριλίου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων : 1) Χ1, κατοίκου ..., 2) Χ2, 3) Χ3, 4) Χ4, εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αποβιώσαντος ΧΧ, όλων κατοίκων ..., 5) Χ5, κατοίκου ... και 6) Χ6, κατοίκου ομοίως. Οι 1ος, 5ος και 6ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευριπίδη Κωνσταντίνου, o οποίος ανακάλεσε την από 1.04.2009 δήλωσή του για παράσταση κατ' αρθρο 242 παρ, 2 και παρέστη αυτοπροσώπως και οι 2η, 3η και 4η δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Της αναιρεσίβλητης : Ετερόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "... & Σια - Μάρμαρα Φαρσάλων Ε.Ε.", που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Γανωτή, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-2-1995 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 45/1996, 81/2002 προδικαστικές, 145/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 589/2005 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 13 Φεβρουαρίου 2006 αίτησή τους. Εκδόθηκε η 1633/2007 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Η υπόθεση έρχεται σήμερα για νέα συζήτηση, με την από 21 Απριλίου 2008 κλήση.

Κατά τη συζήτηση της υποθέσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης - Σπυρίδων Τέντες, ανέγνωσε την από 16 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο 'Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις ...-... από 10.6.08, ...-... από 10.6.08, και ...-... από 10.6.08 εκθέσεις επιδόσεως του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Βόλου ..., τις οποίες προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, αντίγραφο του κατατεθέντος δικογράφου της αιτήσεως αναιρέσεως, καθώς και δικόγραφο κλήσεως με σημείωση του Προέδρου του τμήματος του Δικαστηρίου αυτού, με την οποία ορίστηκε δικάσιμος η αναφερόμενη την αρχή της παρούσας, επιδόθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα με επιμέλεια των ως άνω αναιρεσειόντων στους λοιπούς αναιρεσείοντες, οι οποίοι δεν εμφανίσθηκαν κατά την ανωτέρω νόμιμη δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε για συζήτηση κατά τη σειρά της από το σχετικό πινάκιο. Επομένως, παρά την απουσία των αναιρεσειόντων αυτών, πρέπει το δικαστήριο να συζητήσει την υπόθεση.

Το άρθρο 197 ΑΚ ορίζει ότι κατά τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμβάσεως τα μέρη οφείλουν αμοιβαία να συμπεριφέρονται σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη. Κατά δε το επόμενο άρθρο 198 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, όποιος κατά τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμβάσεως προξενήσει υπαιτίως στον άλλο ζημία, είναι υποχρεωμένος να την ανορθώσει, και αν ακόμη η σύμβαση δεν καταρτίσθηκε. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι το στάδιο των διαπραγματεύσεων και της ευθύνης που πηγάζει από αυτές δεν περατώνεται με την κατάρτιση άκυρης συμβάσεως, λόγω ελλείψεως αναφερόμενης στον τύπο, αν τα μέρη απέβλεπαν στην κατάρτιση συμβάσεως που πληροί τον τύπο του νόμου. Στην περίπτωση αυτή, η μετά τη σύναψη της άκυρης αυτής συμφωνίας αδικαιολόγητη άρνηση για σύναψη έγκυρης συμβάσεως που περιβάλλεται το νόμιμο τύπο γεννά, σύμφωνα με τις προπαρατιθέμενες διατάξεις, ευθύνη για αποζημίωση. Η ευθύνη δε αυτή θεμελιώνεται ευθέως στον νόμο, διακρινόμενη από την ενδοσυμβατική ευθύνη.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Με το υπ' αριθμ. ... εργολαβικό προσύμφωνο του πρώην συμβολαιογράφου Φαρσάλων Γεωργίου Κατσιλέρου, οι εναγόμενοι συγκύριοι ενός οικοπέδου που βρίσκεται στα ..., ανέθεσαν στον εργολάβο πολιτικό μηχανικό, ..., την ανέγερση σ' αυτό πολυόροφης οικοδομής, με το σύστημα της αντιπαροχής.

Οι εργασίες κατασκευής της οικοδομής σταμάτησαν κατά τις αρχές του έτους 1987, λόγω οικονομικής δυσχέρειας του εργολάβου. Ενόψει του κινδύνου να παραμείνει ημιτελής η οικοδομή, συμφωνήθηκε προφορικώς μεταξύ της ενάγουσας εταιρίας, που είχε ως αντικείμενο την εμπορία μαρμάρων, του εργολάβου και των εναγομένων οικοπεδούχων όπως η ενάγουσα διαθέσει τα απαραίτητα για την οικοδομή μάρμαρα και καταβάλλει τα εργατικά τοποθετήσεώς τους, καλυφθεί δε για τις παροχές της αυτές με τη μεταβίβαση σ' αυτήν της κυριότητας ενός διαμερίσματος της οικοδομής.

Προσέτι για την εν λόγω συμφωνία καταρτίσθηκε μεταξύ του νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας ΑΑ και του εργολάβου, το από 11-1-1989 ιδιωτικό συμφωνητικό, στο οποίο αναγράφηκε το τίμημα για το διαμέρισμα, ύψους 4.700.000 δραχμών. Ο νόμιμος εκπρόσωπος της ενάγουσας εταιρίας βασισθείς τόσο στα ως άνω συμφωνηθέντα, όσο και στις προφορικές διαβεβαιώσεις των εναγομένων ότι θα μεταβίβαζαν σ' αυτήν την κυριότητα του διαμερίσματος σε κάθε περίπτωση, δηλαδή είτε κηρυχθεί έκπτωτος ο εργολάβος, είτε όχι, την 14-1-1989 άρχισε την παράδοση των μαρμάρων στον τελευταίο και μέχρι το τέλος Μαρτίου 1990 είχε παραδώσει μάρμαρα διαφόρων τύπων και διαστάσεων, συνολικής αξίας 5.150.500 δραχμών.

Πέραν των ανωτέρω, σε εκτέλεση της συμφωνίας της με τους εναγομένους οικοπεδούχους και τον εργολάβο, η ενάγουσα κατέβαλε στον ΒΒ, τεχνίτη-μαρμαρά ως αμοιβή του για την τοποθέτηση μαρμάρων σε όλη την οικοδομή, το ποσό των 1.654.000 δραχμών. Ωστόσο λόγω του ότι είχε παρέλθει η ημερομηνία παραδόσεως της οικοδομής, οι εναγόμενοι οικοπεδούχοι, με την από 19-8-1989 εξώδικη διαμαρτυρία, έταξαν στον εργολάβο προθεσμία τριών μηνών, ήτοι μέχρι 16-11-1989, για την παράδοση του έργου και του δήλωσαν ότι σε αντίθετη περίπτωση θα τον κήρυτταν έκπτωτο.

Ενόψει της ενέργειας αυτής των οικοπεδούχων, η ενάγουσα, στις αρχές Οκτωβρίου 1989, ζήτησε και έλαβε εκ νέου τη διαβεβαίωση αυτών για τήρηση των συμφωνηθέντων εφόσον και αυτή θα εξακολουθούσε να προμηθεύει την οικοδομή με τις απαιτούμενες ποσότητες μαρμάρων. Επειδή ο εργολάβος δεν τήρησε και την προαναφερόμενη προθεσμία, οι εναγόμενοι οικοπεδούχοι του κοινοποίησαν αντίγραφο απογράφου του εργολαβικού συμβολαίου με την από 15-1-1990 επιταγή προς απόδοση σ' αυτούς της κατοχής και χρήσης όλων των διαιρετών χώρων της οικοδομής που δεν είχαν μεταβιβασθεί σε τρίτους μεταξύ των οποίων και το επίδικο με στοιχεία Α2 διαμέρισμα.

Και μετά την ενέργεια αυτή των εναγομένων σε βάρος του εργολάβου, η ενάγουσα εξακολούθησε την παράδοση των μαρμάρων για την επίστρωση της οικοδομής και την καταβολή χρηματικών ποσών για εργασίες μαρμαρόστρωσης, έχοντας τη διαβεβαίωση των εναγομένων ότι θα τηρούσαν την συμφωνία τους. Την 5-4-1990 οι εναγόμενοι απέβαλαν τον εργολάβο από την οικοδομή.

Μετά την αποβολή του εργολάβου και ενώ είχαν τερματιστεί οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη της πωλήσεως, εφόσον η ενάγουσα είχε εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της για την κάλυψη του τιμήματος αγοράς του διαμερίσματος με την παράδοση ισάξιας ποσότητας μαρμάρων και την κάλυψη της δαπάνης των εργασιών τοποθέτησής τους, προς εκτέλεση των όσων προφορικά είχαν συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων, και απέμενε μόνο η τυπική κατάρτιση του οικείου συμβολαιογραφικού εγγράφου, η ενάγουσα εταιρία κάλεσε τους εναγομένους, να συμπράξουν στην κατάρτιση του συμβολαίου αυτού.

Οι εναγόμενοι όμως αρνήθηκαν την σύμπραξή τους στη μεταβίβαση του διαμερίσματος, υπαναχωρώντας από όσα είχαν συμφωνήσει, διαψεύδοντας έτσι την εμπιστοσύνη που είχε επιδείξει η ενάγουσα περί της επικείμενης καταρτίσεως της συμβάσεως δια συμβολαιογραφικού εγγράφου, η οποία (εμπιστοσύνη) τους δημιουργήθηκε από την όλη συμπεριφορά των εναγομένων και τις συνεχείς διαβεβαιώσεις τους.

Κατ' ακολουθίαν των προαναφερομένων παραδοχών, το Εφετείο δέχθηκε ότι γεννάται ευθύνη των αναιρεσειόντων προς αποζημίωση της αναιρεσίβλητης από τις διαπραγματεύσεις. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 197 ΑΚ, ενώ εξάλλου δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 369, 1033, 158, 159 και 166 ΑΚ που αφορούν τον τύπο των εμπραγμάτων δικαιοπραξιών και τις συνέπειες της μη τηρήσεώς του, ούτε αυτές των άρθρων 410 και 411 ΑΚ που ρυθμίζουν την σύμβαση υπέρ τρίτου, που δεν εφαρμόζονται στην προκείμενη περίπτωση, στην οποία η ευθύνη των αναιρεσειόντων θεμελιώνεται ευθέως στο νόμο και όχι σε σύμβαση.

Κατ' ακολουθίαν, υποστηρίζοντας τα αντίθετα ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ο λόγος αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ δίδεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Επομένως δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιονδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (Ολ.ΑΠ 12/1991). Στην προκείμενη υπόθεση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, έλαβε υπόψη την ένσταση παραγραφής που προέβαλαν οι αναιρεσείοντες και την απέρριψε. Επομένως, δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 8, ο δε δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται σχετική αιτίαση, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, με την στηριζόμενη μόνο στην κατάθεση του μάρτυρα αποδείξεως παραδοχή της ότι προηγήθηκε προφορική συμφωνία μεταξύ της ενάγουσας ετερόρρυθμης εταιρείας "... και Σία-Μάρμαρα Φαρσάλων ΕΕ", του εργολάβου ΑΑ και των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων, προς επίρρωση της οποίας συντάχθηκε το από 11-1-1989 ιδιωτικό συμφωνητικό, παραβίασε την αποδεικτική ισχύ του εν λόγω εγγράφου, το περιεχόμενο του οποίου αναφέρεται σε σύμβαση που δεν καταρτίσθηκε από τους αναιρεσείοντες και έτσι υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 12 ΚΠολΔ. Ο λόγος όμως αυτός είναι απορριπτέος ως αόριστος, αφού δεν αναφέρει με σαφήνεια ποιά αποδεικτική δύναμη προσδόθηκε σ' αυτό από το δικαστήριο της ουσίας και ποιό είναι το σχετικό σφάλμα της αποφάσεως, ήτοι δεν αναφέρει στοιχεία απαραίτητα για την πληρότητα του επικαλούμενου αναιρετικού λόγου.

Ο εκ του άρθρου 559 αριθμ. 20 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο εμόρφωσε την κρίση του αποκλειστικώς ή κατά κύριο λόγο από το φερόμενο ως παραμορφωθέν κατά το περιεχόμενό του έγγραφο, όχι δε και όταν συνεκτίμησε αυτό μαζί με άλλα αποδεικτικά στοιχεία, χωρίς να εξαίρεται το έγγραφο εν σχέσει προς το πόρισμα στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο για την ύπαρξη ή ανυπαρξία του αποδεικτέου γεγονότος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του ότι μεταξύ της ενάγουσας ετερόρρυθμης εταιρείας "... και Σία-Μάρμαρα Φαρσάλων ΕΕ", του εργολάβου ΑΑ και των εναγομένων αδελφών Χ1-Χ2-Χ3-Χ4-Χ5-Χ6 συμφωνήθηκε προφορικώς, όπως το τίμημα για την αγορά των μαρμάρων που θα διέθετε η ενάγουσα καλυφθεί με τη μεταβίβαση σ' αυτήν της κυριότητας ενός διαμερίσματος, ότι για τη συμφωνία αυτή είναι σαφής η παρατιθέμενη κατά λέξη στην απόφαση του μάρτυρος ΓΓ και ότι ακόμη για τη συμφωνία αυτή καταρτίσθηκε μεταξύ του νομίμου εκπροσώπου της ενάγουσας ΒΒ και του εργολάβου το από 11-1-1989 ιδιωτικό συμφωνητικό, στο οποίο αναγράφηκε το τίμημα για το διαμέρισμα, ύψους 4.700.000 δραχμών, που κατά την ανωτέρω προφορική συμφωνία θα εκάλυπτε η ενάγουσα με την παροχή προς τον εργολάβο μαρμάρων και εργασιών τοποθετήσεώς τους.

Προβάλλεται δε με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, ότι το Εφετείο με το να δεχθεί ότι η ως άνω τριμερής συμφωνία μεταξύ ενάγουσας, εργολάβου και εναγομένων ενσωματώνεται στο εν λόγω ιδιωτικό συμφωνητικό, που καταρτίσθηκε μόνον μεταξύ του εργολάβου και της ενάγουσας και το οποίο δεν περιέχει καμία αναφορά στη συμφωνία αυτή (τριμερή συμφωνία) παραμόρφωσε το περιεχόμενό του.

Όπως όμως προκύπτει από τα κατά τα άνω εκτιθέμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δεν στήριξε την κρίση του περί καταρτίσεως της προαναφερόμενης συμφωνίας αποκλειστικώς ή κατά κύριο λόγο στο ανωτέρω έγγραφο, αλλά συνεκτίμησε τούτο μαζί με τα λοιπά μνημονευόμενα στην απόφασή του αποδεικτικά στοιχεία και ιδίως με την κατάθεση του μάρτυρος ΓΓ.

Επομένως, ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 13.2.2006 αίτηση των Χ1, Χ2, Χ3, Χ4, Χ5 και Χ6 για αναίρεση της 589/2005 αποφάσεως του Εφετείου Λάρισας. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων διακοσίων (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 1 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ