160/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 160 / 2015 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 160/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καθ' ου η κλήση: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, που κατοικοεδρεύει στην Ερμούπολη Σύρου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαρία Σταμέλου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις. Παραστάθηκε επίσης ο δικηγόρος Ελευθέριος Μπάλλας εκπροσωπώντας την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ο οποίος ζήτησε την απόρριψη της από 9-4-2014 κλήσης ως απαράδεκτης για τους λόγους που ανέπτυξε.

Των αναιρεσιβλήτων - καλούντων: 1) Λ. Γ. του Δ., κατοίκου ... και 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΕΧΝΙΚΩΝ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ - ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΥΚΛΑΔΙΤΙΚΕΣ ΒΙΛΛΕΣ", που εδρεύει στην Ερμούπολη Σύρου και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αρίστιππο Μαστρογιάννη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμ. καταθ. 46/11-5-2005 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης από απαλλοτριωθείσα έκταση, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αιγαίου και συνεκδικάστηκε με την από 27-6-2005 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων - καλούντων, καθώς και με αιτήσεις, ανταιτήσεις και κύριες παρεμβάσεις άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 63/2006 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησε το Ελληνικό Δημόσιο με την από 7-3-2007 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1612/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε τη συζήτηση απαράδεκτη. Η υπόθεση επανήλθε για συζήτηση με την από 9-1-2013 κλήση των ήδη αναιρεσιβλήτων - καλούντων και άλλων προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 2227/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία κήρυξε και πάλι απαράδεκτη τη συζήτηση για κάποιους από τους αναιρεσιβλήτους, μεταξύ των οποίων και οι αναιρεσίβλητοι - καλούντες και απέρριψε την αίτηση αναίρεσης ως προς τους λοιπούς. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 9-4-2014 κλήση των αναιρεσιβλήτων - καλούντων. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 1-10-2012 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Βασιλείου Λαμπρόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των τρίτου και τετάρτου λόγων, κατά ένα μέρος και την απόρριψη των λοιπών λόγων αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 63/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου. Ο πληρεξούσιος των καλούντων ζήτησε την παραδοχή της κλήσης, την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την από 9-4-2014 κλήση φέρεται για συζήτηση η από 7-3-2007 (αριθ. κατ. 10/2007) αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 63/2006 απόφασης του Εφετείου Αιγαίου, η συζήτηση της οποίας κηρύχτηκε απαράδεκτη ως προς τους καλούντες και αναιρεσιβλήτους Λ. Γ. και "ΚΥΚΛΑΔΙΤΙΚΕΣ ΒΙΛΛΕΣ Α.Ε." με την υπ' αριθμ. 2227/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου, λόγω ελλείψεως πληρεξουσιότητας του δικηγόρου που τους εκπροσωπούσε. 2.

Κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. γ' του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (ΚΑΑΑ), ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριουμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη ιδίως η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα που προσδιορίζονται, κυρίως, από την αντικειμενική αξία τα τμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων τα οποία συντάχθηκαν, κατά τον χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριουμένου.

Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι τα δικαστήρια, κατά τον καθορισμό της τιμής μονάδας αποζημίωσης ακινήτου, που εμπίπτει στο ισχύον σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη και την αντικειμενική αξία αυτού καθώς και των όμορων και ομοειδών προς αυτό ακινήτων, κατά τον κρίσιμο χρόνο, ως ασφαλές και αντικειμενικό μέτρο κρίσης για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριουμένου ακινήτου, η οποία, πάντως, σε καμιά περίπτωση δεν δεσμεύει την δικαστική κρίση για την πραγματική του αξία.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για την διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριουμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται, στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του, ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του, για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποίησης στην ανωτέρω διάταξη της λέξης, "ιδίως", σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με την διάταξη του άρθ. 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. (ΑΠ 877/2007, ΑΠ 1782/2009, ΑΠ 600/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλομένη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον, εν προκειμένω μέρος, του καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, τα εξής: "...Με τη με αριθμό 10111572/1015/0010/6-3-2002 κοινή απόφαση των Υφυπουργών Οικονομικών, Μεταφορών και Επικοινωνιών που έχει δημοσιευθεί νόμιμα (ΦΕΚ 204/Δ/14-3-2002) και μεταγράφτηκε στα βιβλία Απαλλοτριώσεων του Υποθηκοφυλακείου της νήσου Πάρου (τόμος Ι αριθμός 19), όπως βεβαιώνεται με το με αριθμό πρωτ. 1056/22-10-2002 πιστοποιητικό του Υποθηκοφύλακα της νήσου Πάρου, κηρύχθηκε αναγκαστικά απαλλοτριωτέα, υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, σε βάρος του τέλους εκσυγχρονισμού αεροδρομίων, για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για τη δημιουργία νέου αεροδρομίου στην νήσο Πάρο, εδαφική έκταση συνολικής επιφανείας 728.281,56 τ.μ., μετά των επικειμένων της, στην περιοχή Βουτάκος -Κάμπος στη Πάρο Κυκλάδων.

Η απαλλοτριουμένη έκταση και τα επικείμενά της εμφαίνεται με κλίμακα 1/500 στα από Απριλίου 1998 κτηματολογικό πίνακα και με αριθμούς σχεδίων 1 έως 12 κτηματολογικά διαγράμματα που έχουν συνταχθεί από τον αγρονόμο τοπογράφο Η. Κ., έχουν ελεγχθεί από τον Α. Κ. και έχουν θεωρηθεί από το Δ/ντή της Πολιτικής Αεροπορίας Γ.

Φ.. Τα απαλλοτριούμενα ακίνητα προσδιορίζονται κατ' αύξοντα αριθμό, φερόμενο ιδιοκτήτη, όρια, εμβαδόν και επικείμενα, εναπομένουσα έκταση, στα νέα [διορθωτικά] από Ιανουαρίου 2004 κτηματολογικό πίνακα και με αριθμούς σχεδίου Κ1, Κ2, Κ3, Κ4, Κ5 διαγράμματα της εταιρείας Ελληνική Φωτογραμμετρική ΕΠΕ, που ήλεγξε ο Γ.

Φ. και θεώρησε ο Γ. Φ.. Με τη με αριθμό 44/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου καθορίσθηκε προσωρινή τιμή αποζημιώσεως με κρίσιμο χρόνο συζητήσεως 27-5-2004. Η απαλλοτριουμένη έκταση βρίσκεται εκτός οικισμού, είναι επίπεδη και η απόστασή της από τη θάλασσα είναι περίπου 800 μέτρα, απέχει από τη πόλη Παροικία περίπου 6 χιλιόμετρα, έχει καλό οδικό δίκτυο, και εξυπηρετείται, ανά ώρα, περίπου, με συγκοινωνία, [λεωφορείο], απέχει περίπου ένα χιλιόμετρο από το λιμάνι της Πούντας που συνδέει την Πάρο με την Αντίπαρο.

Η περιοχή εξυπηρετείται από όλα τα δίκτυα κοινής ωφελείας και στην ευρύτερη περιοχή έχουν κτισθεί καλής κατασκευής οικοδομές. Η χρήση της απαλλοτριούμενης γης είναι κυρίως αγροτική, καλλιεργήσιμη και για βοσκή, υπάρχουν όμως σ' αυτή και μερικές οικίες. Το Ελληνικό Δημόσιο ζητεί να καθοριστεί η αξία του εδάφους στο ποσό των 5 ευρώ ανά τ.μ.

Οι καθών η αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, [ανταιτούντες], οι παρεμβαίνοντες - αιτούντες, οι αιτούντες και οι αιτούντες [ανταιτούντες], ζητούν, να καθοριστεί η αξία του εδάφους σε 25 έως και 30 ευρώ ανά τ.μ. Με την με αριθμό 44/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου, που εκδόθηκε επί αιτήσεως του Ελληνικού Δημοσίου και ανταιτήσεων μερικών εκ των καθών καθορίσθηκε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως, με κρίσιμο χρόνο συζητήσεως 27-5-2004, για το έδαφος στο ποσό των 15 ευρώ ανά τ.μ.

Οι μάρτυρες των καθών - ανταιτούντων, κυρίως παρεμβαινόντων - αιτούντων, αιτούντων και αιτούντων, {ανταιτούντων}, προσδιορίζουν την αξία των ακινήτων στο ποσό των 30 ευρώ ανά τ.μ. Από το με αριθμό πρωτ. 1892/2004 έγγραφο της ΔΟΥ Πάρου προκύπτει ότι ακίνητα στη θέση Βουτάκος - Κάμπος, της αυτής Κτηματικής περιφερείας μεταβιβάσθηκαν κατά τα έτη 1991, 1994, 1996, 1998, 1999 με αξία από 3,52 έως και 7,92 ευρώ ανά τ.μ., όμως οι παραπάνω τιμές ανάγονται σε χρόνο πολύ προγενέστερο της παρούσης συζητήσεως.

Από το με αριθμό 5250/12-12-2005 έγγραφο της Νομαρχίας Κυκλάδων προκύπτει ότι οι παραπάνω αντικειμενικές αξίες δεν έχουν μεταβληθεί. Από τη με αριθμό 636/11-2-1998 έκθεση προεκτιμήσεως αξίας των επιδίκων ακινήτων της ΔΟΥ Πάρου η πραγματική αξία του εδάφους υπολογίζεται σε 5,87 ευρώ ανά τ.μ., των οικιών σε 352,16 ευρώ ανά τ.μ., των αποθηκών σε 111,51 ευρώ ανά τ.μ., για τις μάντρες - σταύλους σε 111,51 ευρώ ανά τ.μ., για γεώτρηση σε 1467,35 ευρώ, για πηγάδι στην αυτή τιμή και για δεξαμενή σε 2.934,70 ευρώ, για τις ξερολιθιές η τιμή τους έχει ενσωματωθεί στην αξία του εδάφους των ακινήτων, για οπωροφόρα δένδρα σε 88,04 ευρώ, για μικρές ελιές σε 58,69 ευρώ, για ελιές μεγάλες σε 117,39 ευρώ, και για τα κλήματα σε 2,93 ευρώ.

Με το από 30-1-2003 έγγραφο της ΔΟΥ Πάρου η αντικειμενική αξία του εδάφους προσδιορίζεται σε 3,52 ευρώ ανά τ.μ. Με τη με αριθμό 182/2003 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου καθορίσθηκε οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως με κρίσιμο χρόνο 25-1-2002 για ακίνητα που βρίσκονται στη Σύρο στο ποσό των 9 ευρώ ανά τ.μ. Με τη με αριθμό 380/2003 απόφαση του αυτού Δικαστηρίου καθορίσθηκε οριστική τιμή αποζημιώσεως με κρίσιμο χρόνο 23-5-2002 για ακίνητα στην νήσο 'Ιο στο ποσό των 22 έως και 18 ευρώ.

Με τη με αριθμό 4 Ειδ/2000 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σύρου καθορίσθηκε προσωρινή τιμή με κρίσιμο χρόνο 26-11-1999 για ακίνητα στη θέση Άγιος Πέτρος Μυκόνου σε 10,27 ευρώ ανά τ.μ. Οι παραπάνω αποφάσεις, όμως, δεν αποτελούν πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία, διότι αφορούν ακίνητα σε άλλα νησιά και με κρίσιμο χρόνο συζητήσεως των σχετικών αιτήσεων πολύ προγενέστερο της παρούσης συζητήσεως.

Τα συμβόλαια αγοράς ακινήτων στην αυτή περιοχή που, επικαλούνται και προσκομίζουν οι καθών, ανταιτούντες ανάγονται σε χρόνο προγενέστερο [1991 έως και 1999] και δεν αποτελούν πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία. Από αγγελίες στην Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ [10-4-2005, 4-9-2005, 15-5-2005], προκύπτει ότι, προσφέρονται προς πώληση ακίνητα στην αυτή περιοχή του Κάμπου Βουτόκου αντί 21,71 ευρώ, 26,25 ευρώ, 31,25 ευρώ ανά τ.μ., αλλά, η αγοραία αξία των ακινήτων είναι εύλογα μικρότερη, αφού δεν συντελέσθηκε αγορά με τα ποσά αυτά.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, λαμβανομένων υπόψη των σημερινών οικονομικών και νομισματικών συνθηκών ως προς την αξία των ακινήτων και των επικειμένων τους, χωρίς να υπολογιστεί η τυχόν ανατίμηση ή υποτίμηση της αξίας τους, λόγω της κηρύξεως της απαλλοτριώσεως ή της εκτελέσεως του έργου για το οποίο έγινε, το Δικαστήριο κρίνει ότι η πραγματική αξία των ακινήτων και των επικειμένων τους, κατά το χρόνο της παρούσης συζητήσεως 9-12-2005 [λόγω παρελεύσεως έτους από του χρόνου συζητήσεως του προσωρινού προσδιορισμού στις 27-5-2004], κατά συνέπεια η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία οι κύριοί τους θα μπορέσουν να τα αντικαταστήσουν με άλλα ισάξιά τους ανέρχεται για το έδαφος σε είκοσι 20 ευρώ ανά τ.μ.".

Από τις ως άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, το αποδεικτικό της πόρισμα, προκύπτει, ότι έχει νόμιμη βάση και δη την απαιτουμένη αιτιολογία, γιατί καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις, με πληρότητα και σαφήνεια, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω παραδοχή, με αποτέλεσμα το πραγματικό του εφαρμοστέου εδώ κανόνα ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 13 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) να μη έχει παραβιαστεί εκ πλαγίου με ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Επομένως, τα όσα αντίθετα υποστηρίζει το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμα και ο σχετικός λόγος απορριπτέος. 3. Ως ενιαία απόφαση του Εφετείου για τη δικαστική δαπάνη αμφοτέρων των διαδικασιών, προσωρινού και οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης, είναι νοητέα η επιδίκαση των δικαστικών εξόδων του δικαιούχου και όχι η επιπρόσθετη επιδίκαση δικαστικών εξόδων για τη δίκη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης, δεδομένου ότι σε περίπτωση αίτησης στο Εφετείο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης η προσωρινώς καθορίσασα την αποζημίωση απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου καθίσταται, σύμφωνα με τα άρθρα 18 επομ.

ν. 2882/ 2001, ενόλω ανίσχυρη, ο δε δικαιούχος της αποζημίωσης διάδικος αφού μια φορά θα πληρώσει την αμοιβή του δικηγόρου του, ακόμη και, σε περίπτωση διπλού, προσωρινού και οριστικού, προσδιορισμού της αποζημίωσης, μια φορά πρέπει να λάβει την αμοιβή αυτή από τον αντίδικό του υπόχρεο. Τα δικαστικά έξοδα περιλαμβάνουν α) τα γενόμενα για τη διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα, που ήταν απαραίτητα (άρθρο 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), β) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την ενώπιον του Εφετείου παράσταση (άρθρο 111 του Κώδικα περί Δικηγόρων), γ) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για τη σύνταξη της αίτησης ή ανταίτησης και των προτάσεων (άρθρα 103 και 107 του Κώδικα Περί Δικηγόρων).

Οι υπό στοιχ. (β) και (γ) δικηγορικές αμοιβές καθορίζονται πλήρεις, αφού δεν επιτρέπεται εν προκειμένω ο συμψηφισμός των δικαστικών εξόδων που προβλέπει η διάταξη του άρθρου 22 παρ. 1 του ν. 2882/2001 (άρθρο 18 παρ. 4 ν. 2882/2001). Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 4 εδ. τελευταίο του Συντάγματος, 17 παρ. 4 του ν.δ. 446/1974, 9 παρ. 1, 1α, 5 και 6 του ν. 1093/1980, όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την τροποποίησή του από το άρθρο 22 παρ. 10 του ν. 1868/1989, 189 ΚΠολΔ και 100 επομ.

του Κώδικα Δικηγόρων, συνάγεται ότι η αμοιβή την οποία καταβάλλει ο δικαιούχος της αποζημίωσης στο δικηγόρο του για τη σύνταξη αίτησης και προτάσεων ή ανταίτησης και προτάσεων προκειμένου να επιτύχει τον καθορισμό και την είσπραξη της αποζημίωσης, αποτελεί παρακολούθημα της αποζημίωσης, προσαυξάνει το ποσό της, βαρύνει τον υπόχρεο αυτής και πρέπει να επιδικάζεται σε βάρος του υπόχρεου και περιέρχεται στο δικαιούχο ώστε να μη επέρχεται φαλκίδευση της πλήρους αποζημίωσης, ανέρχεται δε, προκειμένου περί δίκης καθορισμού οριστικής αποζημίωσης ενώπιον του Εφετείου, κατά τα άρθρα 100, 103, 107 παρ. 1 και 110 παρ. 3 του Κώδικα περί Δικηγόρων, α) σε ποσοστό 2% της αποζημίωσης, για τη σύνταξη αίτησης ή ανταίτησης με ιδιαίτερο δικόγραφο ή κυρίας παρέμβασης με ιδιαίτερο δικόγραφο, β) σε ποσοστό 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης ή ανταίτησης και κυρίας παρέμβασης, που ασκήθηκαν με ιδιαίτερο δικόγραφο και γ) σε ποσοστό 2% για την άσκηση ανταίτησης ή κυρίας παρέμβασης με τις προτάσεις (ΑΠ 526/2009).

Ο προσδιορισμός της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων στο ήμισυ των νόμιμων αμοιβών του Κώδικα Δικηγόρων σε περίπτωση κατά την οποία υπόχρεος προς αποζημίωση είναι φορέας που υπάγεται στη Γενική Κυβέρνηση κατά την έννοια του άρθρου 1Β του ν. 2362/1995 (άρθρο 18 παρ. 4 εδ. 3 ν. 2882/2001, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 130 παρ. 2 ν. 4070/2012), εφαρμόζεται σε υποθέσεις που συζητήθηκαν στο δικαστήριο της ουσίας μετά την ισχύ της τελευταίας αυτής διατάξεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, αφού προσδιόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και των επικειμένων τους, για τα οποία είχε προηγηθεί προσωρινός προσδιορισμός αποζημίωσης, καταδίκασε το αιτούν και ήδη αναιρεσείον, Ελληνικό Δημόσιο, ως υπόχρεο καταβολής της αποζημιώσεως, στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων - καθ' ων που άσκησαν ανταιτήσεις και κύριες παρεμβάσεις με τις εμπρόθεσμα κατατεθείσες προτάσεις τους σε ποσοστό 2%, και αυτών που άσκησαν αντίθετες αιτήσεις με αυτοτελές δικόγραφο και κατέθεσαν προτάσεις σε 3% και επί πλέον το ποσό των 300 ευρώ για την αμοιβή κάθε πληρεξουσίου δικηγόρου. 'Ετσι, που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1, 103, 107, 110, 111 και 114 παρ. 5 του Ν.Δ. 3026/1984 (Κώδικας περί Δικηγόρων) διότι, σύμφωνα με την ανωτέρω νομική σκέψη, ορθά καθόρισε την αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων που άσκησαν ανταίτηση με τις προτάσεις σε 2%, και, για αυτούς που άσκησαν αντίθετες αιτήσεις με αυτοτελές δικόγραφο και κατέθεσαν προτάσεις σε 3%, αντίστοιχα.

Επομένως, οι τρίτος και τέταρτος λόγοι αναιρέσεως με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ σε ότι αφορά την επιδίκαση των αμέσως ανωτέρω αμοιβών (2%, 3%) είναι αβάσιμοι, όπως και σε ότι αφορά την επιδίκαση, επιπλέον της ποσοστιαίας αμοιβής, και του ποσού των 300 ευρώ με αποτέλεσμα οι ως άνω λόγοι, κατά το οικείο μέρος, τους και ο πέμπτος λόγος αναίρεσης στο σύνολό του, να είναι αβάσιμοι.

4. Κατά το άρθρο 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.), εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Περαιτέρω, βάσει του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, αναιρετικώς ελέγχεται μόνο η έλλειψη ή αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια των πραγματικών παραδοχών, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη υπαγωγής αυτών στον ουσιαστικό κανόνα δικαίου. Λόγος δε αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από το εδ. 1 ιδίου άρθρου, γιατί περιέχει σιωπηρά και παράπονο για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ανελέγκτως ως προς το ζήτημα της μείωσης της αξίας των εναπομενόντων ακινήτων, τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Οι αιτούντες (καλούντες) προβάλλουν δικαιώματα σε τμήματα των ιδιοκτησιών 14, 64, 70, 125 [παλιός πίνακας].

Ειδικότερα στην ιδιοκτησία 14 έχουν 4 αγροτεμάχια, που απαλλοτριώνονται μερικά. Από το πρώτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4128 τ.μ. [συμβόλαιο .../1983 του συμ/φου Πάρου Δ. Κονδύλη] απαλλοτριώνεται τμήμα 3.822,39 τ.μ., απομένει τμήμα 305,61 τ.μ., από το δεύτερο αγροτεμάχιο επιφανείας 4009 τ.μ. [συμβόλαιο .../1983 του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 3972,90 τ.μ., απομένει τμήμα 36,10 τ.μ., από το τρίτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4348 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 572,04 τ.μ., απομένει τμήμα 3.775,96 τ.μ., από το τέταρτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4010 τ.μ. [συμβόλαιο .../1983 του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 645,47 τ.μ., απομένει τμήμα 3364,53 τ.μ.

Στην ιδιοκτησία με κωδικό αριθμό 64 [παλιός πίνακας] έχουν 5 αγροτεμάχια. Ειδικότερα μετά την απαλλοτρίωση από το πρώτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4008 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 2218,73 τ.μ., απομένει τμήμα 1.789,27 τ.μ., από το δεύτερο αγροτεμάχιο επιφανείας 4009 τ.μ. [συμβόλαιο .../1983 του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 890,47 τ.μ., απομένει τμήμα 3.118,53 τ.μ., από το τρίτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4016 τ.μ. [συμβόλαιο .../1983 του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 3938,72 τ.μ., απομένει τμήμα 77,28 τ.μ., από το τέταρτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4006 τ.μ. [συμβόλαιο .../1983 του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 144,48 τ.μ., απομένει τμήμα 3.861,52 τ.μ.

και από το πέμπτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4038 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 1629,14 τ.μ., απομένει τμήμα 2.408,86 τ.μ. Στην ιδιοκτησία με κωδικό αριθμό 70 [παλιός πίνακας] έχουν δύο αγροτεμάχια. Μετά την απαλλοτρίωση από το πρώτο αγροτεμάχιο, επιφανείας 4111 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 900,32 τ.μ., απομένει τμήμα 3210,68 τ.μ., από το δεύτερο αγροτεμάχιο επιφανείας 4013 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 3964,37 τ.μ., απομένει τμήμα 48,63 τ.μ.

Στην ιδιοκτησία με κωδικό αριθμό 125 [παλιός πίνακας] έχουν δύο ακίνητα. Μετά την απαλλοτρίωση από το πρώτο αγροτεμάχιο επιφανείας 4004 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 649,99 τ.μ., απομένει τμήμα 3.354,01 τ.μ., από δε το δεύτερο αγροτεμάχιο, επιφανείας 4001 τ.μ. [.../1983 συμβόλαιο του ιδίου συμ/φου] απαλλοτριώνεται τμήμα 1845,85 τ.μ., απομένει τμήμα 2155,15 τ.μ.

Τα παραπάνω ακίνητα ήταν άρτια και οικοδομήσιμα κατά παρέκκλιση. Τα εναπομένοντα τμήματα καθίστανται πλέον μη άρτια και οικοδομήσιμα, όπως αυτό βεβαιώνεται στις από 24-5-2004 και από 5-12-2005 εκθέσεις εκτιμήσεως ακινήτων του μηχανικού Κ. Τ. και στις από 27-1-2004 βεβαιώσεις του ιδίου μηχανικού επί των αντιστοίχων με τα αναφερόμενα παραπάνω συμβόλαια τοπογραφικά διαγράμματα του τοπογράφου Η.

Ο.. Τα εναπομένοντα ακίνητα υφίστανται μείωση της αξίας τους κατά 1/5". 'Ετσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2002 (Κ.Α.Α.Α.), διέλαβε δε πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ως προς το αποδεικτικό του πόρισμα, ότι τα εναπομείναντα τμήματα των ως άνω απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσιβλήτων καθίστανται πλέον, μετά την απαλλοτρίωση, μη άρτια και οικοδομήσιμα και έτσι υφίσταται μείωση της αξίας τους.

Δεν προκύπτει δε από την ανωτέρω διάταξη υποχρέωση του δικαστηρίου της ουσίας να διαλάβει αιτιολογία περί του αν τα όμορα τμήματα των ακινήτων, που ανήκουν στους ίδιους ιδιοκτήτες, καθίστανται άρτια με τη συνένωσή τους, διότι δεν συνάγεται τούτο ως προϋπόθεση της εν λόγω διάταξης που εφάρμοσε. Επομένως, ο αντίθετος από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ όγδοος λόγος αναιρέσεως (όπως ορθά εκτιμάται και ως χαρακτηρισμός από το εδ. 1 ιδίου άρθρου), κατά τον οποίο οι ανωτέρω ιδιοκτησίες είναι όμορες και ανήκουν στους ίδιους ιδιοκτήτες και συνεπώς έπρεπε το Εφετείο να αναφέρει αν τα εναπομείναντα τμήματα των ακινήτων δύνανται με τη συνένωσή τους να συγκροτήσουν άρτια ακίνητα, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

Τέλος οι δεύτερος, έκτος και έβδομος λόγοι αναιρέσεως δεν ερευνώνται διότι αφορούν άλλους αναιρεσιβλήτους, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο στη δικαστική δαπάνη των παρόντων αναιρεσιβλήτων, μειωμένη όμως κατ' άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957, δοθέντος ότι η διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 που αποκλείει την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου στις απαλλοτριώσεις, δεν έχει εφαρμογή στη δίκη της αναίρεσης, στην οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 173 έως 193 του ΚΠολΔ (άρθρο 22 παρ. 3 ν. 2882/2001).

Δικαστικά έξοδα δεν επιδικάζονται υπέρ της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, στην οποία εκ παραδρομής κοινοποιήθηκε αντίγραφο της επίδικης από 9-4-2014 κλήσης, διότι αυτή δεν κατέστη διάδικος στην προκειμένη δίκη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 7-3-2007 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της 63/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου, κατά το μέρος που αφορά τους αναιρεσιβλήτους - καλούντες. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Φεβρουαρίου 2015.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ