1609/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1609 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1609/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Ιωάννα Πετροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Σεπτεμβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντα: Θ. Γ. του Θ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με δήλωση της πληρεξουσίας δικηγόρου του Άννας Λαζαράκη, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Κ. Κ. του Θ., κατοίκου ..., 2. Κ. Α. του Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι ήταν απόντες και δεν εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο. Και 3. Της Ασφαλιστικής Εταιρείας, υπό την επωνυμία "ALPHA ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Α.Ε." και ήδη με την επωνυμία "ΑΧΑ (ΑΞΑ) ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία παραστάθηκε με δήλωση της πληρεξουσίας δικηγόρου της, Χρύσας Σαλαβράκου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-11-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:31815/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 731/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 7-8-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 5-10-2009 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, Αρεοπαγίτη Ευτύχιου Παλαιοκαστρίτη, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του λόγου αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμ.19 Κ.Πολ.Δ. και την απόρριψη των υπολοίπων λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 576 παρ. 1 και 3, 568 παρ. 1 και 4 και 498 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, αν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί κάποιος διάδικος, το δικαστήριο οφείλει να εξετάσει αν επισπεύδει αυτός τη συζήτηση ή όταν την επισπεύδει άλλος, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, σε αποφατική, δε περίπτωση να κηρύξει απαράδεκτη τη συζήτηση ως προς όλους τους διαδίκους. Προκύπτει επίσης ότι, αν ο μη εμφανισθείς διάδικος είναι αναιρεσίβλητος, δεν αρκεί για το νόμιμο της κλήτευσής του η προς αυτόν επίδοση της κλήσης προς συζήτηση, αλλά απαιτείται να του επιδοθεί και αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. 6076Β/26.11.2008 και 6075Β/26.11.2008 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ... που μετ' επικλήσεως προσκομίζει ο αναιρεσείων ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως ακριβές αντίγραφο αυτής με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο της 9ης Οκτωβρίου 2009 κατά την οποία η συζήτηση της υπόθεσης αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 5ης Νοεμβρίου 2010 οπότε και ματαιώθηκε, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους εκ των αναιρεσιβλήτων πρώτο και δεύτερη, Κ. Κ. και Κ. Α. αντίστοιχα. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. 10802Γ/25.5.2011 και 10803 Γ/25.5.2011 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ..., ακριβές αντίγραφο της από 10.11.2010 κλήσης με την οποία φέρεται προς συζήτηση η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (23.9.2011), επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους πρώτο και δεύτερη αναιρεσιβλήτους, οι οποίοι όμως δεν εμφανίστηκαν κατά την ως άνω συνεδρίαση κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο. Επομένως και σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης που επισπεύδεται από τον αναιρεσείοντα, παρά την απουσία του πρώτου και δεύτερης από τους αναιρεσίβλητους.

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν. ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 330 εδ. β, 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει, ότι σε περίπτωση συγκρούσεων μεταξύ δύο ή περισσοτέρων αυτοκινήτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, οι ανωτέρω έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αρ. 1 εδ.

α' και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία η εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου ειδικότερα, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ήτοι εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικού κανόνα, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υπάρχει, όταν στις αιτιολογίες της αποφάσεως, που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν οι ελλείψεις ή οι αντιφάσεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση και αξιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς στην απόφαση.

Εν προκειμένω, το Εφετείο, αναφορικώς με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων, στο αυτοκινητικό ατύχημα οχημάτων δέχθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφασή του τ' ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Την 23.5.2005 και περί ώρα 10.45 πρωϊνή, ο πρώτος εναγόμενος οδηγώντας το υπ' αριθμ. Κυκλοφορίας ... ΙΧΕ αυτοκίνητο συγκυριότητας κατ' ισομοιρίαν των δύο πρώτων εναγομένων, το οποίο ήταν ασφαλισμένο στην τρίτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, η οποία παραστάθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου κατά τη συζήτηση αυτή της υπόθεσης υπό τη νέα της επωνυμία (ΑΧΆ (ΑΖΑ) Ασφαλιστική Α.

Ε" μετά από τροποποίηση του καταστατικού της, που εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. Κ3-10514/26-10-2007 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης), εκινείτο στη οδό ... του Δήμου Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης, με κατεύθυνση προς την οδό .... Στο αυτοκίνητο αυτό επέβαινε, στη θέση του συνοδηγού και ο αδελφός και μάρτυς του πρώτου εναγομένου Χ.

Κ.. Η οδός ... είναι μονής κατεύθυνσης, με πλάτος οδοστρώματος 10,50 μ. και έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας, ενώ στο ύψος περίπου του στρατοπέδου "ΝΤΑΛΙΠΗ", η παραπάνω οδός διασταυρώνεται με την οδό ..., η οποία οδηγεί προς το κέντρο της πόλης Θεσσαλονίκης, είναι επίσης μονής κατεύθυνσης, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας, με πλάτος οδοστρώματος 9 μέτρων.

Πίσω από το παραπάνω αυτοκίνητο και προς την ίδια με αυτό κατεύθυνση δηλ. επί της οδού ..., εκινείτο ο ενάγων, οδηγώντας τη με αριθμ. κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα του, Ο πρώτος εναγόμενος, έχοντας πρόθεση να πραγματοποιήσει επιτρεπόμενο ελιγμό προς τ' αριστερά προκειμένου να εισέλθει στην οδό ..., είχε καταλάβει σταδιακά την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας της οδού ..., κινούμενος όσο αριστερότερα μπορούσε διότι στο άκρο της υπήρχαν σταθμευμένα αυτοκίνητα, όπως εκθέτει και ο ενάγων στην αγωγή του, και από αρκετή απόσταση είχε θέσει σε λειτουργία τους αριστερούς δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης (φλας), προειδοποιώντας τους όπισθεν αυτού κινούμενους οδηγούς για την πρόθεση του αυτή, ενώ μείωσε και την ταχύτητα του.

Τη στιγμή που έφθασε στο ύψος της ως άνω διασταύρωσης, κινούμενος σταθερά στο άκρο της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας και είχε μειώσει αισθητά την ταχύτητα του ώστε να πραγματοποιήσει με ασφάλεια αριστερή στροφή για να εισέλθει στην οδό ... και ήδη το εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου του μόλις είχε αρχίσει να παίρνει ελαφρά κλίση προς τ' αριστερά, δέχτηκε ξαφνικά ένα χτύπημα από την ως άνω δίκυκλη μοτοσικλέτα που οδηγούσε ο ενάγων, η οποία επέπεσε με το εμπρόσθιο τμήμα της στην πλάγια αριστερή πλευρά του εν λόγω ΙΧΕ αυτοκινήτου, στη συνέχεια δε, λόγω της μεγάλης ταχύτητας που είχε, σύρθηκε επί του οδοστρώματος, όπου επέπεσε ο .ενάγων και ακινητοποιήθηκε τελικά αυτή στο έρεισμα της οδού ....

Το ένδικο τροχαίο ατύχημα, κατά οποίο τραυματίσθηκε ο ενάγων, υποστάς κάταγμα κλείδας (ΔΕ), κάκωση κεφαλής, ευθειασμό Α.Μ.Σ.Σ, εκδορές γόνατος και θλαστικό τραύμα ποδοκνημικής, οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στην αμελή οδηγική συμπεριφορά του ίδιου, αφού, σύμφωνα με τα παραπάνω, επιχείρησε όλως παρανόμως και αντικανονικά να προσπεράσει με αριστερό ελιγμό (σφήνα) το προπορευόμενο όχημα του πρώτου εναγομένου, κινούμενος με μεγάλη ταχύτητα, σε κατοικημένη περιοχή, πάνω από 60 χιλ/ω, ενώ μάλιστα πλησίαζε σε οδό κόμβο, καταλαμβάνοντας το άκρο αριστερό της αριστερής λωρίδας κυκλοφορίας, αν και η πρόθεση του ήταν να κινηθεί ευθεία στην οδό ...

προκειμένου να κατευθυνθεί στην οδό ... του Δήμου Καλαμαριάς και όφειλε συνεπώς να κινείται στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας της άνω οδού. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, αποκλειστικά υπαίτιος της ένδικης σύγκρουσης είναι ο ενάγων, οδηγός της μοτ/τας. Ο ισχυρισμός του ενάγοντος ότι ο εναγόμενος οδηγός του ΙΧΕ χωρίς να βγάλει "φλας" επιχείρησε απαγορευμένη στροφή προς τ' αριστερά, δεν αποδείχτηκε από κανένα αποδεικτικό στοιχείο.

Αντίθετα, όπως προκύπτει από το σχεδιάγραμμα της τροχαίας, στην εν λόγω διασταύρωση επιτρέπεται η στροφή προς τ' αριστερά, ενώ δεν αναιρείται από κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο η ένορκη κατάθεση του αυτόπτη μάρτυρα που εξετάσθηκε από την πλευρά του πρώτου εναγόμενου, Χ. Κ., ότι ο εναγόμενος οδηγός του ΙΧΕ "είχε ανάψει φλας αριστερά, με πρόθεση να στρίψει αριστερά και ότι βρισκόταν στην αριστερή λωρίδα, εντός της οποίας άλλωστε, σύμφωνα με το σχεδιάγραμμα της τροχαίας, βρίσκεται το σημείο σύγκρουσης των δύο οχημάτων.

Εξάλλου και ο μάρτυρας του ενάγοντος, αδελφός του, επιβεβαιώνει το γεγονός ότι στη ένωση των οδών (... και ...) υπάρχει μια μικρή λωρίδα, (βοηθητική) που όμως υπήρχαν παρκαρισμένα αυτοκίνητα με συνέπεια, ο εναγόμενος οδηγός, να μην έχει τη δυνατότητα να κινηθεί αριστερότερα. Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, απέρριψε ως αβάσιμη κατ' ουσία τη με αρ.

κατ. 5141/2006 έφεση του ενάγοντος και νυν αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης η οποία έκρινε ως οφειλόμενο το ένδικο ατύχημα σε αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου εναγόμενου και νυν αναιρεσίβλητου και κατά παραδοχή ως βάσιμων και κατ' ουσία των με αρ. κατ. 802/2007 και 262/200 εφέσεων αντίστοιχα του πρώτου και δεύτερης των εναγομένων και νυν αναιρεσιβλήτων Κ.

Κ. και Κ. Α. καθώς και της τρίτης των εναγομένων και νυν αναιρεσίβλητης ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ALPHA ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ", εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και δικάζοντας επί της αγωγής απέρριψε αυτή κατ' ουσία, καθ' όσον έκρινε, ότι αποκλειστικώς υπαίτιος περί την πρόκληση του ένδικου ατυχήματος τυγχάνει ο ενάγων και νυν αναιρεσείων.

Το Εφετείο όμως, με την εξενεχθείσα ως άνω κρίση του διέλαβε στην απόφαση ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες αναφορικά με το ουσιώδες για την έκβαση της δίκης ζήτημα της υπαιτιότητας ή συνυπαιτιότητας περί την πρόκλησή του και του πρώτου εναγόμενου και νυν αναιρεσιβλήτου: Ειδικότερα, δεν αποσαφηνίζονται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση α) αν ο οδηγός του υπ' αριθμ. ...

ΙΧΕ αυτοκινήτου κινούμενος επί την οδόν ... του Δήμου Καλαμαριάς Θεσσαλονίκης με κατεύθυνση προς την οδό ... προ της διενέργειας αριστερά ελιγμού του οχήματος του προκειμένου να εισέλθει στην οδό αυτή, ήλεγξε την κίνηση την όπισθεν του κινουμένων οχημάτων προκειμένου να βεβαιωθεί ότι στην ενέργειά του αυτή δύναται να προβεί ακινδύνως για τα λοιπά επί της αυτής οδού, και με την ίδια κατεύθυνση κινούμενα τροχοφόρα και β) σε πόση απόσταση ευρίσκετο κινούμενη η υπ' αριθμ. ...

δίκυκλη μοτοσυκλέτα από το ανώτερω υπ' αριθμ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο ευθύς ως ο οδηγός του τελευταίου αυτού οχήματος έχοντας ήδη καταλάβει σταδιακά την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας της οδού ... και θέσει σε λειτουργία τους αριστερούς δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης άρχισε να διενεργεί αριστερό ελιγμό προς τα αριστερά προκειμένου να εισέλθει στην οδό ....

Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτός ο προτεινόμενος από την Εισηγήτρια λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ για εκ πλαγίου παραβίαση των προαναφερόμενων ουσιαστικού δικαίου διατάξεων ως βάσιμος και κατ' ουσία και συνακόλουθα η αίτηση αναιρέσεως.

Επομένως, και αφού παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω, εκδίκαση στο Εφετείο αφού είναι δυνατή η συγκρότηση του από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 1 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ)όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 731/2008 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει, την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και,

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2011. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 11 Νοεμβρίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ