1606/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1606 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1606/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Μαΐου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1 και 2. Χ2, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους τους Χρήστο Μήλιο και Θεόδωρο Τζαμαλούκα .

Του αναιρεσίβλητου: Ελληνικού Δημοσίου, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Ευθύμιο Τσάκα Πάρεδρο Ν.Σ.Κ. με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-8-2001 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 60/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 861/2005 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3-1-2006 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Παπαηλιού ανέγνωσε την από 27-4-2007 έκθεσή του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτη Γεωργίου Καπερώνη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 περ. β' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα, που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την ανωτέρω διάταξη, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί, που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ ΑΠ 3/1997).

Δεν αποτελούν, όμως, πράγματα, κατά την έννοια της προαναφερομένης διατάξεως, οι αλυσιτελείς και οι επουσιώδεις ισχυρισμοί, η μη λήψη υπόψη των οποίων δεν ιδρύει τον παραπάνω λόγο αναιρέσεως. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν, ότι το εκδόσαν την προσβαλλομένη απόφαση Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια της προμνημονευομένης διατάξεως (άρθρ. 559 αριθ. 8 περ.

β' ΚΠολΔ), "διότι παρέλειψε να εξετάσει και απέρριψε σιωπηρώς τον λόγο εφέσεως των αναιρεσειόντων, με τον οποίο ζητείτο η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης για το επίδικο ακίνητο", είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι είναι ανέλεγκτη η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, να διατάξει ή μη τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης και, επομένως, η μη λήψη υπόψη σχετικού αιτήματος, δεν συνιστά πράγμα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, κατά τα ενδιαφέροντα εδώ σημεία, τα ακόλουθα: Οι εκκαλούντες, Χ1 και Χ2, είναι εξ αδιαιρέτου συγκύριοι, ο πρώτος κατά τα 60% και η δεύτερη κατά τα 40%, ενός αγροτεμαχίου εκτάσεως περίπου 132 στρεμμάτων, που βρίσκεται στην αγροτική 'θεση "...." ή ".....¨ της περιφέρειας της τέως Κοινότητας "....." του ....

Αιτωλοακαρνανίας και συνορεύει δυτικά προς το μέρος της θάλασσας (".....") κατά ένα μέρος "με μικρή λίμνη" (επίδικο). Το ως άνω αγροτεμάχιο, το οποίο δεν είναι αντικείμενο της δίκης, περιήλθε στους εκκαλούντες από αγορά από τους αληθινούς κυρίους ..., ... κλπ. Το επίδικο, εμβαδού περίπου 7.200 τ.μ., είναι η προαναφερθείσα μικρή λίμνη με την ονομασία ".....", που έδωσαν με την πάροδο των ετών οι κτηνοτρόφοι της περιοχής λόγω της περιεκτικότητας του νερού της σε θαλασσινό αλάτι και η οποία επιχωματώθηκε (μπαζώθηκε) από τους εκκαλούντες κατά το χρονικό διάστημα από 8 Μαΐου 1998 έως και 23 Ιουλίου του ιδίου έτους, μετατραπείσα πλέον έκτοτε σε επίπεδο χερσαίο χώρο (γήπεδο).

Το επίδικο, όπως ήταν πριν από την επέμβαση των εκκαλούντων, αλλά και όπως διαμορφώθηκε εκ των υστέρων, απεικονίζεται ευκρινώς τόσο στις προσαγόμενες από το εφεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο φωτογραφίες, όσο και στις φωτογραφίες που δημοσιεύθηκαν στα φύλλα των τοπικών εφημερίδων του .... "....." στο φύλλο ....., "....." (σελίδα 3 του φύλλου της 13ης Ιουλίου 2000) και "......" (σελίδα 1 του φύλλου της 4ης Απριλίου 2001).

Η επίδικη λίμνη, κατά τη διαδρομή του χρόνου, σχηματίστηκε πρωτίστως από τα θαλάσσια κύματα, όταν κατά τους χειμερινούς ιδίως μήνες λόγω των κακών καιρικών συνθηκών και των ισχυρών ανέμων παρατηρούνταν στον κόλπο θαλασσοταραχή και μεγάλος κυματισμός, με αποτελέσματα τα νερά της θάλασσας, υπερβαίνοντας την αμμολωρίδα και δημιουργώντας κατά τη διέλευσή τους από την επιφάνεια αυτής ανοίγματα - διαύλους ("μπασιές"), να εισέρχονται στη συνέχεια στη συγκεκριμένη αυτή λωρίδα της ξηράς (επίδικο) και να την διαβρέχουν.

Τα νερά της θάλασσας, που, κατά τα άνω, εισχωρούσαν στην επίδικη λωρίδα της ξηράς και την διέβρεχαν, σχηματίζοντας μικρή λίμνη, ήταν αποτέλεσμα της μεγάλης αλλά συνηθισμένης ανάβασης αυτής (θάλασσας) και όχι έκτακτης πλημμύρας ή εξαιρετικού κατακλυσμιαίου φαινομένου, διότι η θαλασσοταραχή και ο μεγάλος κυματισμός είναι φαινόμενα τακτικά και συνήθη, που εκδηλώνονται πολλές φορές στην περιοχή της θάλασσας σε περίοδο δυσμενών καιρικών συνθηκών, ιδίως κατά το χειμώνα.

Η πραγματική αυτή κατάσταση, που επικρατούσε στο επίδικο καθόλη τη διαδρομή του χρόνου, προσδίδοντας σ' αυτό την ιδιότητα του αιγιαλού, δηλαδή κοινοχρήστου πράγματος ανεπίδεκτου ιδιωτικής κτήσης (χαρακτήρα, που δεν απέβαλε τούτο και μετά την επιχωμάτωσή του από τους εκκαλούντες) επιβεβαιώνεται παραστατικά και από...

Εκτός αυτού και η επιτροπή του άρθρου 100 του π.δ. 284/1988... διαπίστωσε ότι το επίδικο ήταν παλιός γιαλός... Η περαιτέρω έρευνα της κτηματικής υπηρεσίας έδειξε ότι το επίδικο ήταν γιαλός, δηλαδή ζώνη της ξηράς, που βρεχόταν από πολύ παλιά από τις μέγιστες, αλλά συνήθεις, αναβάσεις του χειμέριου κύματος... Επομένως, το επίδικο ήταν γιαλός και το έτος 1996...

καίτοι η επιτροπή (καθορισμού του αιγιαλού) αποφάνθηκε ότι δεν υπήρχε παλιός γιαλός". Στη συνέχεια, το Εφετείο απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της 60/2002 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου. Με αυτά, που δέχθηκε και, έτσι, που έκρινε το προαναφερόμενο Δικαστήριο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση, επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες και κατέληξε σε σαφές και πλήρες αποδεικτικό πόρισμα, όσο αφορά την ιδιότητα του επιδίκου ως γιαλού και συνεπώς κοινοχρήστου πράγματος και ανήκοντος, ως εκ τούτου, στο αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο.

Συνακόλουθα, πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμος ο δεύτερος λόγος της κρινομένης αιτήσεως από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως απορρίπτεται ως κατ' ουσίαν αβάσιμος, αν αποδεικνύεται από την απόφαση, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, που προσκομίσθηκαν και των οποίων έγινε επίκληση. Στην προκειμένη περίπτωση, από την βεβαίωση του Εφετείου ότι στο σχετικό αποδεικτικό πόρισμά του κατέληξε συνεκτιμώντας "και όλα εν γένει τα έγγραφα, που νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι", συνάγεται αδιστάκτως, ότι το ανωτέρω Δικαστήριο έλαβε υπόψη και όλα τα έγγραφα, που μνημονεύουν οι αναιρεσείοντες στον τρίτο λόγο της υπό κρίση αιτήσεως, ο οποίος, έτσι, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΙΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 12 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με την δύναμη των αποδεικτικών μέσων. Ο παραπάνω λόγος είναι αόριστος και απορρίπτεται ως απαράδεκτος, αν δεν αναφέρεται σ' αυτόν για την απόδειξη ποιου συγκεκριμένου ισχυρισμού προσκομίσθηκε το αποδεικτικό μέσο, ποια επίδραση θα ασκούσε ο ισχυρισμός αυτός στην έκβαση της δίκη, ποια αποδεικτική δύναμη προσδόθηκε σ' αυτό από το δικαστήριο της ουσίας και ποιο είναι το σχετικό σφάλμα της αποφάσεως.

Συνακόλουθα, ο τέταρτος και τελευταίος λόγος της κρινομένης αιτήσεως, με τον οποίο οι αναιρεσείοντες υποστηρίζουν, ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια της προαναφερομένης διατάξεως (του αριθ. 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) "αγνοώντας όσα παραπάνω εκτίθενται ως δημόσια έγγραφα, εμπεριέχουσα μάλιστα και ομολογίες του αντιδίκου, τεχνικές εκθέσεις του ιδίου του αντιδίκου και φορέων του, νομίμως ληφθείσες ένορκες βεβαιώσεις, δικαστικές πραγματογνωμοσύνες κλπ, προκρίνοντας ανύπαρκτα, άλλως μη νόμιμα αποδεικτικά μέσα, όπως ένορκες καταθέσεις αγροκτηνοτρόφων της περιοχής ενώπιον εντεταλμένου οργάνου του αναιρεσιβλήτου, αεροφωτογραφίες, χωρίς τη συνοδεία φωτοερμηνείας και έκθεση έρευνας του αντιδίκου από δυο απλούς υπαλλήλους...

και συνεπώς παραβίασε τους κανόνες για την αποδεικτική δύναμη των αποδεικτικών μέσων, καθιστώντας έτσι αναιρετέα την απόφασή του", χωρίς να διαλαμβάνουν σ'αυτόν τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη στοιχεία, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος λόγω αοριστίας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-1-2006 αίτηση των Χ1 και Χ2 για αναίρεση της 861/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Ιουνίου 2008. Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Ιουλίου 2008.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ