1604/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1604 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1604/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντανάκα.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Χ1 χας Χ, για τον εαυτό της ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα του ανηλίκου υιού της Χ2 , 2. Χ3 , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Μιχαήλ Νικολιδάκη, ο οποίος ανακάλεσε την από 14-12-2006 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ. και 3. ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ALLIANZ ΑΕΓΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κοπακάκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 6-7-2001, 6-7-2001, 9-7-2001 και 11-7-2001 αγωγές, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4524/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5764/2003 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23 Δεκεμβρίου 2003 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Πλαστήρας Αναστασάκης ανέγνωσε την από 28 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και ο πληρεξούσιος των 1ης και 2ου εκ των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 20 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται (και) αν το δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό. "Παραμόρφωση" υπάρχει όταν το δικαστήριο δέχθηκε ότι το έγγραφο έχει περιεχόμενο καταδήλως διάφορο από το αληθινό και κατέληξε σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα δηλαδή όταν υπήρξε διαγνωστικό σφάλμα (λάθος στην "ανάγνωση") του κειμένου του εγγράφου.

Ο λόγος ιδρύεται όταν το δικαστήριο μόρφωσε τη γνώμη του αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από το περιεχόμενο του εγγράφου. "Έγγραφα" κατά την έννοια του άνω άρθρου είναι τα κατά τα άρθρα 339 και 432-465 ΚΠολΔ αποδεικτικά έγγραφα που παρέχουν άμεση ή έμμεση απόδειξη κατά του αντιδίκου. Με την έννοια αυτή αποτελούν έγγραφα και οι αποφάσεις δικαστηρίου ποινικού ή πολιτικού σε άλλη δίκη ως προς το μέρος που έχουν αποδεικτική δύναμη.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε ότι από την προηγούμενη υπ' αριθ. 9469/1999 απόφασή του (Εφετείου Αθηνών), η οποία εκδόθηκε μεταξύ των ίδιων διαδίκων υπό την ίδια ιδιότητα παρισταμένων και εξ αιτίας του ίδιου ιστορικού και νομικού γεγονότος, παράγεται δεδικασμένο μεταξύ αυτών ως προς τα εξής πραγματικά περιστατικά:

Ότι την 15-7-96 και περί ώραν 11.00 ο Ψ1 οδηγούσε το με αρ. κυκλ. ...... αγροτικό όχημα τύπου ΤΖΙΠ, πολλαπλής χρήσεως, ιδιοκτησίας του συζύγου του Ψ2 , το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην εκκαλούσα-εφεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΕΕΓΑ" και εκινείτο με αυτό επί της διπλής κατευθύνσεως περιφερειακής οδού .......

της πόλεως Θηβών με κατεύθυνση από Λειβαδιά προς Θήβα, όταν συγκρούσθηκε με το αντιθέτως κινούμενο επί της ίδιας οδού με στοιχεία .....Ι.Χ. αυτοκίνητο, το οποίο οδηγούσε ο Χ , σύζυγος και πατέρας των εκκαλούντων - εφεσιβλήτων Χ1 (ιδιοκτήτριας του αυτοκινήτου), Χ2 και Χ3 , αντιστοίχως, και ήταν ασφαλισμένο για την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην επίσης εκκαλούσα-εφεσίβλητη ασφαλισική εταιρία με την επωνυμία "ALLIANZ AEGA".

Η σύγκρουση αυτή, η οποία, εκτός άλλων, είχε ως αποτέλεσμα τη θανάτωση του οδηγού Χ και του συνεπιβαίνοντος στο οδηγούμενο από αυτόν ως άνω αυτοκίνητο (ανήλικου) υιού του Χ4 και ακόμη τον τραυματισμό του επίσης συνεπιβαίνοντος στο ίδιο όχημα, υιού του Χ3 , κρίθηκε με την πιο πάνω τελεσίδικη εφετειακή απόφαση, ότι οφείλεται σε συνυπαιτιότητα των οδηγών των οχημάτων, τα οποία συγκρούσθηκαν, την οποία επιμέρισε κατά ποσοστά 75% σε βάρος του Χ και 25% σε βάρος του Ψ1 .

Ότι με την ίδια απόφαση κρίθηκε ότι οφείλονται, μετά από συνεκτίμηση και των ποσοστών της συνυπαιτιότητας των πιο πάνω οδηγών, τα πιο κάτω χρηματικά ποσά, ως χρηματικές ικανοποιήσεις ψυχικής οδύνης, λόγω της θανάτωσης των Χ και Χ4 στους οικείους αυτών: Ι. Στην Χ1 3.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του συζύγου της Χ και 6.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του υιού της Χ4 .

ΙΙ. Στον καθένα των Χ2 και Χ3 (εκπροσωπουμένων από την ασκούσα τη γονική μέριμνα ως προς αυτούς μητέρα τους Χ1 ) 3.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του πατέρα τους και 4.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του αδελφού τους Χ4 .

ΙΙΙ. Στον Ζ1 1.500.000 δραχμές για τη θανάτωση του υιού του Χ και 2.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του εγγονού του Χ4 . IV. Στη Ζ2 1.500.000 δραχμές για τη θανάτωση του υιού της Χ και 2.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του εγγονού της Χ4 . V. Στο Ζ3 500.000 δραχμές για τη θανάτωση του αδελφού του Χ . VI. Στην Ζ4 500.000 δραχμές για τη θανάτωση του αδελφού της Χ . VII. Στην Ζ5 5000.000 δραχμές για τη θανάτωση του γαμπρού της Χ και 2.000.000 δραχμές για τη θανάτωση του εγγονού της Χ4 . Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε περαιτέρω ότι η ασφαλιστική εταιρεία "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕΕΕΓΑ" σε εκτέλεση της 9469/99 τελεσίδικης απόφασης του εν λόγω Δικαστηρίου κατέβαλε ως χρηματική ικανοποίηση ψυχικής οδύνης για τη θανάτωση του Χ4 στους ενάγοντες οικείους του, τα εξής χρηματικά ποσά: Ι.- Στην Χ1 (μητέρα) 6.000.000 δραχμές ατομικώς και με την ιδιότητά της να ασκεί τη γονική μέριμνα στον ανήλικο υιό της Χ2 (αδελφό) 4.000.000 δραχμές.

ΙΙ.- Στον Χ3 (αδελφό) 4.000.000 δραχμές.

ΙΙΙ.- Στον Ζ1 (παππού) 2.000.000 δραχμές. IV. Στην Ζ2 (γιαγιά) 2.000.000 δραχμές. V.- Στην Ζ5 (γιαγιά) 2.000.000 δραχμές, με τους επί πλέον τόκους από την επίδοση της αγωγής επί της οποίας εκδόθηκε η πιο πάνω τελεσίδικη απόφαση του εν λόγω Δικαστηρίου και συνολικά 37.625.583 δραχμές αλλά ότι, μολαταύτα, τα ποσά αυτά, τα οποία κατέβαλε στους δικαιούχους οικείους του θανατωθέντος Χ4 , σε εκτέλεση της ως άνω τελεσίδικης απόφασής του (Εφετείου Αθηνών) καθορίστηκαν από το τελευταίο με βάση το ποσοστό συνυπαιτιότητας (25%) του ασφαλισμένου της, οδηγού του ....

αγροτικού οχήματος, Ψ1 , στην πρόκληση του ατυχήματος που είχε ως αποτέλεσμα και τη θανάτωση του Χ4 , συνεπιβάτη του ετέρου οχήματος. Ακολούθως το Εφετείο δικάζοντας ύστερα από την εξαφάνιση, μετά την τυπική παραδοχή των εναντίον της εφέσεων, της 4524/2002 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών επί της με αρ.

καταθ. 6014/2001 αγωγής (ανταγωγής) της ασφαλιστικής εταιρίας "ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΕΕΓΑ" κατά της Χ1 ατομικώς και ως εκπροσώπου του ανηλίκου τέκνου της Χ2 , Χ3 και κατά της ασφαλιστικής εταιρίας "ALLIANZ AΕΓΑ", με την οποία η ενάγουσα, κατ' επίκληση των πιο π΄ναω καταβολών αυτής προς τους οικείους του Χ4 σε εκτέλεση της 9469/99 τελεσίδικης αποφάσεώς του (Εφετείου Αθηνών) ζητούσε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι: 1) Χ1 με την ιδιότητα της ιδιοκτήτριας του πιο πάνω αυτοκινήτου, το οποίον οδηγού σε ο Χ και 2) εταιρία "ALLIANZ AEGA" με την ιδιότητα του ασφαλιστή του ιδίου αυτοκινήτου, να της καταβάλουν, εις ολόκληρον, ποσό 28.219.187 δραχμών, που αντιστοιχεί στο μερίδιο ευθύνης του Χ στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος (37.625.583Χ75%) και ακόμη οι εναγόμενοι Χ2 και Χ3 , ως νόμιμα τέκνα του Χ 10.582.194 δραχμές, ο καθένας εις ολόκληρον με τους λοιπούς εναγομένους, που αντιστοιχούν στο κληρονομικό τους μερίδιο (28.219.187Χ3/8), έκρινε με την προσβαλλόμενη απόφασή του ότι αυτή (αγωγή) δεν είναι νόμιμη με το αιτιολογικό ότι η υποχρέωση της ενάγουσας ασφαλιστικής εταιρίας να καταβάλει στους οικείους του Χ4 τα πιο πάνω χρηματικά ποσά, λόγω ψυχικής οδύνης, προσδιορίστηκε από την 9469/99 τελεσίδικη απόφαση τούτου του Δικαστηρίου με βάση το μερίδιο ευθύνης (25%) του οδηγού του ασφαλισμένου από αυτήν αγροτικού οχήματος Ψ1 στην πρόκληση του επιδίκου ατυχήματος και συνεπώς η ίδια δεν υποχρεώθηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 926 ΑΚ, να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό πέραν από εκείνο, το οποίο αντιστοιχεί στη δική της αναλογία με βάση το ευθύς ως άνω ποσοστό συνυπαιτιότητας του ασφαλισμένου της, ώστε (για το πέραν του ποσού της δικής της ευθύνης) να ανακύπτει ζήτημα διακανονισμού ευθύνης, σύμφωνα με το άρθρο 927 ΑΚ.

Από την επιτρεπτή κατ' αρθρ. 561 παρ. 2 κΠολΔ επισκόπηση της 9469/1999 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών προκύπτει ότι αυτή είχε δεχθεί σχετικώς τα εξής: "Οι παραπάνω ενάγοντες της από 7/4/1937 αγωγής από το θάνατο των δυο ως άνω προσφιλών τους συγγενικών προσώπων υπέστησαν ψυχική οδύνη προς αποκατάσταση της οποίας, πρέπει κατά τα άρθρα 914, 932 ΑΚ να τους επιδικασθεί η παρακάτω χρηματική ικανοποίηση, αφού λήφθηκε υπόψη ο ισχυρισμός ψυχικός και συγγενικός δεσμός τους, οι συνθήκες του ατυχήματος, ο βαθμός πταίσματος του υπαιτίου εναγομένου οδηγού Ψ1 , η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των εκ των μερών φυσικών προσώπων και η συνυπαιτιότητα του θανόντος οδηγού Χ , ενώ η συνυπαιιτότητα αυτή δεν θα επηρεάσει την επιδικαζόμενη χρηματική ικανοποίηση των εναγόντων για το θάνατο του ανυπαίτιου επιβάτη Χ .

Αντίθετα την τελευταία αυτή αξίωση θα επηρεάσει κατ' άρθρ. 932 ΑΚ ως προσδιοριστικός παράγων υπολογισμού του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως, ο βαθμός υπαιτιότητος (25%) του ως εναγόμενου υπαίτιου οδηγού". Ενόψει των παραδοχών αυτών της προεκδοθείσης αποφάσεώς του το Εφετείο με τις αναφερόμενες ανωτέρω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασής του σχετικά με την ευθύνη της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας προς αποζημίωση των αναιρεσιβλήτων συγγενών του αποβιώσαντος Χ4 παραμόρφωσε το περιεχόμενο της απόφασης αυτής (9469/1999 του Εφετείου Αθηνών), η οποία ενόψει του ότι εκδόθηκε επί της σχετικής από 7-4-1997 αγωγής των αναιρεσιβλήτων στρεφομένης μόνον κατά της αναιρεσειούσης ασφαλιστικής εταιρείας, της ιδιοκτήτριας και του οδηγού του ασφαλισμένου σ' αυτήν αυτοκινήτου Ψ1 , ως μόνου υπαιτίου οδηγού και της αντίθετης αγωγής των Ψ1 και Ψ2 κατ' αυτών και της ασφαλιστικής των εμπορείας και προσδιόρισε το ύψος της οφειλομένης χρηματικής ικανοποιήσεως των εναγόντων (ήδη αναιεσιβλήτων) "των οποίων υπέστησαν αυτοί από το θάνατο των δυο ως άνω προσφιλών τους προσώπων" (μεταξύ των οποίων και του Χ4 ) "αφού λήφθηκε υπόψη.....ο βαθμός πταίσματος του υπαιτίου εναγομένου οδηγού Ψ1 , η κοινωνική και οικονομική κατάσταση των εκ των διαδίκων μερών φυσικών προσώπων και η συνυπαιτιότητα του θανόντος οδηγού Χ , ενώ η συνυπαιτιότητα αυτή δεν θα επηρεάσει την επιδικαζόμενη χρηματική ικανοποίηση των εναγόντων για το θάνατο του συνυπαιτίου επιβάτη Χ4 ", σαφώς έχει την έννοια ότι προσδιόρισε την οφειλόμενη στην οικογένεια του θανόντος Χ4 χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης εφ' άπαξ και έναντι αμφοτέρων των συνυπαιτίτων (και των λοιπών εις ολόκληρον ευθυνομένων) και όχι μόνον "με βάση το μερίδιο ευθύνης (25%) του οδηγού του ασφαλισμένου στην αναιρεσείουσα αγροτικού οχήματος Ψ1 στην πρόκληση του ατυχήματος" και συνεπώς αυτή "δεν υποχρεώθηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 926 ΑΚ να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό πέρα από εκείνο το οποίο αντιστοιχεί στη δική της αναλογία με βάση το άνω ποσοστό συνυπαιτιότητας του ασφαλισμένου της, ώστε (για το πέραν του ποσού ης δικής της ευθύνης να ανακύπτει ζήτημα διακανονισμού ευθύνης κατά το άρθρο 927 ΑΚ" όπως δέχτηκε η προσβαλλόμενη απόφαση (5764/2003 του Εφετείου Αθηνών) και απέρριψε ως μη νόμιμη την αγωγή εξ αναγωγής της ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας κατά των ήδη αναιρεσιβλήτων (τότε εναγομένων) ως εις ολόκληρον συνυποχρέων.

Επομένως είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος της αιτήσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 20 του ΚΠολΔ και πρέπει, κατά παραδοχή του, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5764/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Μαΐου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 27 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ