1597/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1597 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1597/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Ιωάννη Ιωαννίδη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαΐου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1. ..... και 2. ....., κατοίκου του ...., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Βασιλακάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚπολΔ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ....του Φ1 και 2. .... χας Φ1, που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Καλαϊτζίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-6-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Γιαννιτσών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 908/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 1761/2005 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 28-11-2005 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Ιωαννίδης ανέγνωσε την από 2-5-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η ένδικη αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1761/2005 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ κατά την έννοια του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στην συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της ουσιαστικής διατάξεως που εφαρμόσθηκε, ή δεν συντρέχουν ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή της καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ελλιπείς και αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά υπέχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ολ.

ΑΠ 12-13/95). Εξάλλου από τις διατάξεις των άρθρων 980, 981, 982, 984, 994 ΑΚ οι οποίες διέπουν την συννομή σαφώς προκύπτει ότι ο εξ αδιαιρέτου συγκύριος αν κατέχει ολόκληρο το κοινόν, θεωρείται ότι το κατέχει στο όνομα και των λοιπών συγκυρίων, και δεν μπορεί να αντιτάξει κατ' αυτών, αποσβεστική ή κτητική παραγραφή, πριν ή καταστήσει γνωστόν στους συγκυρίους ότι νέμεται μεγαλύτερο της μερίδος του μέρος ή το όλον αποκλειστικώς στο όνομά του ως κύριος (ολ.

ΑΠ 485/1982). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, μετ' εκτίμηση των αποδείξεων, δέχθηκε ανελέγκτως τα εξής πραγματικά περιστατικά αναφορικώς με τις ενστάσεις των εναγομένων περί παραγραφής του αγωγικού δικαιώματος ως προς την κύρια βάση της αγωγής περί κλήρου, και περί ίδιας κυριότητος ως προς την επικουρική βάση της διεκδικητικής αγωγής επί των επιδίκων ακινήτων με έκτακτη χρησικτησία.

Ο Σ2 όταν πέθανε στις 30-4-1959 είχε στην κυριότητά του τα εξής ακίνητα: α) το υπ' αριθμ...... αγροτεμάχιο εκτάσεως 9000 τ.μ., το οποίο περιήλθε στην κυριότητά του με το ..... συμβόλαιο του άλλοτε συμβολαιογράφου Γιαννιτσών Δ. Κόντου που νόμιμα μεταγράφηκε, β) τμήμα εκτάσεως 5.000 τ.μ. από το υπ' αριθμ...... αγροτεμάχιο εκτάσεως συνολικώς 9.000 τ.μ., που απέμεινε μετά τη μεταβίβαση από το ίδιο, προς τρίτο πρόσωπο 4.000 τ.μ.

και περιήλθε στον ίδιο το όλο ακίνητο με το υπ' αριθμ. .... του ίδιου ως άνω συμβολαιογράφου που νόμιμα μεταγράφηκε, γ) το υπ' αριθμ...... αγροτεμάχιο εκτάσεως 4.687 τ.μ. από παραχώρηση του Ελληνικού Δημοσίου δυνάμει του..... τίτλου κυριότητος της Δ/νσεως Γεωργίας Γιαννιτσών που νόμιμα μεταγράφηκε, δ) το υπ' αριθμ......

αγροτεμάχιο εκτάσεως 5810 τ.μ. και ε) το υπ' αριθμ...... οικόπεδο εκτάσεως 416 τ.μ. Τα δύο ως άνω ακίνητα (δ και ε), απέκτησε ο παραπάνω θανών με άτυπη δωρεά, κατά το έτος 1954, το μεν αγροτεμάχιο από τον .... το δε οικόπεδο από την .... , όπως συνάγεται από τα υπ' αριθμ..... και .....έγγραφα της ιδίας Διευθύνσεως Γεωργίας. Τα δύο αυτά ακίνητα ο Σ2 νεμόταν με διάνοια κυρίου μέχρι θανάτου του και στα πλαίσια ασκήσεως επ' αυτών διακατοχικών πράξεων διέμενε με την οικογένειά του, σύζυγο και τα πέντε τέκνα του.

Ο παραπάνω θανών κατέλιπε μόνους πλησιεστέρους συγγενείς και εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, τα κατωτέρω πρόσωπα και δη τη σύζυγό τουΣ1 που πέθανε το έτος 1982 και τα τέκνα τους, ...., ....(ενάγουσες), ....,.... και Φ1, πατέρα του πρώτου και σύζυγο της δευτέρας των εναγομένων. Έτσι, περιήλθαν τα παραπάνω ακίνητα στα ανωτέρω πρόσωπα, κληρονόμους εκείνου κατά ποσοστό 5/20 εξ αδιαιρέτου στην πρώτη και ανά 3/20 εξ αδιαιρέτου σε έκαστον των λοιπών.

Μετά τον θάνατο του Σ2 στην κατοικία εξακολουθούσαν να διαμένουν τα ανωτέρω πρόσωπα, εκ των οποίων οΦ1 συνέχισε την καλλιέργεια των αγροτεμαχίων και εκτροφή ζώων, εργασίες που διεξήγε ο ίδιος ή κατόπιν μισθώσεως από τρίτα πρόσωπα, εισπράττοντας ο ίδιος τα συμφωνηθέντα μισθώματα. Με δική του φροντίδα και έξοδα ήλθαν σε γάμου κοινωνία οι τέσσερις αδελφές του (....

το έτος 1967, η.... το έτος 1965-66, η.... το έτος 1987), οι οποίες, μετά την δημιουργία νέων οικογενειών, αποχώρησαν της κατοικίας, όπου όλοι διέμεναν. Βέβαια οι αδελφές του Φ1 επισκέπτονταν την ως άνω κατοικία μόνον όμως ως επισκέπτριες (ως μουσαφίρισσες) χωρίς να έχουν λόγο για τα εκεί δρώμενα. Ο δικαιοπάροχος των εναγομένων επεξέτεινε, μετά τον θάνατο του πατρός του την υπάρχουσα στο οικόπεδο παλιά κατοικία, κατά το έτος 1958 και ανήγειρε σ' αυτό και αποθήκη, νέο στάβλο στο αγροτεμάχιο, μετά την καταστροφή του υπάρχοντος από πυρκαγιά του έτους 1967, φρόντισε ο ίδιος για την ηλεκτροδότηση των ανωτέρω κτισμάτων, καταβάλλοντας ο ίδιος ανελλιπώς, τα τέλη καθαριότητος, φωτισμού, υδρεύσεως του οικοπέδου μετά των επ' αυτού κτισμάτων.

Τα ανωτέρω αποδεικνύονται από τις, ενδεικτικά, προσκομιζόμενες αποδείξεις καταβολής τελών στις επιχειρήσεις αυτές κοινής ωφελείας (Δ.Ε.Η., Υπηρεσία Ύδρευσης Γιαννιτσών) και άλλων οργανισμών, για την συνεχή καλλιέργεια του αγροτεμαχίου (εκκοκκιστήρια Γιαννιτσών), τα δε παραστατικά αυτά πληρωμών καλύπτουν χρονικά διάστημα από το έτος 1962 μέχρι και του θανάτου του, το έτος 2002.

Μετά τον θάνατό του, ο Φ1 , κατέλιπε πλησιεστέρους συγγενείς και εξ αδιαθέτου κληρονόμους του την σύζυγό του, δεύτερη εναγομένη και τα τέκνα του,.... -πρώτο εναγόμενο- ...,... και ..., στους οποίους περιήλθε η κληρονομία του, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου στην πρώτη και κατά ποσοστό 3/4 εξ αδιαιρέτου στους λοιπούς τούτων.

Ο ως άνω δικαιοπάροχος των εναγομένων (Φ1) τις ανωτέρω διακατοχικές πράξεις νομής (καλλιέργεια αγροτεμαχίου, ανέγερση κατοικίας με την καταβολή των σχετικών τελών) γνωστοποίησε με σαφήνεια στις ενάγουσες ότι τα ανωτέρω ακίνητα τα νέμεται για ίδιο λογαριασμό, αφού μάλιστα οι ίδιες (ενάγουσες) γνώριζαν τα υπό του δικαιοπαρόχου των εναγομένων γενόμενα (διακατοχικές πράξεις νομής με διάνοια κυρίου), εφόσον μάλιστα οι ενάγουσες αποξενώθηκαν, μετά τον γάμο τους της κληρονομιάς του πατρός τους.

Η δεύτερη ενάγουσα, μετά τον θάνατο του Φ1, το έτος 2002, εμφανίσθηκε και ζήτησε μερίδιο μισθώματος. Υπό τα δεδομένα αυτά, αποδεικνύεται ότι, ο Φ1 μετά τον ως άνω θάνατο του πατρός του, το έτος 1959, υπεισήλθε στο σύνολο της κληρονομιαίας εκείνου περιουσίας με τις ανωτέρω δε ενέργειές του γνωστοποίησε με σαφήνεια στις ενάγουσες ότι κατέχει τα κληρονομιαία ακίνητα για τον εαυτό του, οι οποίες γνώριζαν και συναίνεσαν στην κατάσταση αυτή, αφού μάλιστα οι ίδιες (ενάγουσες) μετά τον γάμο τους, με έξοδα του αδελφού τους, αποξενώθηκαν των κληρονομικών τους μεριδίων.

Έτσι και το ποσοστό της μητρός τους Σ1 επί των ακινήτων αυτών (5/20) δεν κατέστη κληρονομιαία περιουσία κατά τον θάνατό της, το έτος 1982, αφού περιήλθε στον δικαιοπάροχο των εναγομένων, ο οποίος ασκούσε πράξεις νομής, με διάνοια κυρίου, επί χρόνο μεγαλύτερο της εικοσαετίας (1959-1982), αλλά και μετά ταύτα, μέχρι του θανάτου εκείνου, το έτος 2002.

Επομένως ο δικαιοπάροχος των εναγομένων, πλην του δικού του ποσοστού επί των κληρονομιαίων ακινήτων ασκώντας διακατοχικές πράξεις νομής με διάνοια κυρίου επί χρόνο μεγαλύτερο των είκοσι ετών μετά την γνωστοποίηση των ενεργειών του στις ενάγουσες, οι οποίες και γνώριζαν τα γεγονότα αυτά, απέκτησε την κυριότητα των επιδίκων και ως προς τα ποσοστά της μητρός τους (Σ1) και των εναγουσών (αδελφών εκείνου) με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας.

Οι ενάγουσες, ως προς τα τρία, πρώτα, επίδικα ακίνητα, τα αποδέχθηκαν, ως κληρονομιαία (βλ. .....,..... δηλώσεις αποδοχής κληρονομίας της συμβολαιογράφου Γιαννιτσών Βάγιας Μαναβάκη-Παπαμανώλη, που νόμιμα μεταγράφηκαν) όμως οι ίδιες, με τον παράγωγο αυτό τρόπο, δεν κατέστησαν συγκύριες των ακινήτων αφού ο αδελφός τους Φ1 απέκτησε την κυριότητα και επί των ιδίων ποσοστών τους, κατά τα προαναφερόμενα.

Ακολούθως το Εφετείο με βάση τις ανωτέρω παραδοχές έκρινε ότι οι ενάγουσες δεν έγιναν συγκύριες των επιδίκων ακινήτων και απέρριψε την αγωγή. Έτσι όμως που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και ασαφείς αιτιολογίες ως προς το ζήτημα της γνωστοποιήσεως της βουλήσεως του δικαιοπαρόχου των εναγομένων, πατρός των, προς τις ενάγουσες αδελφές του ότι νέμεται τα επίδικα για τον εαυτό του και ως προς τα κληρονομικά τους μερίδια σ' αυτά, δηλαδή δεν αναφέρει συγκεκριμένα το χρόνο της γνωστοποιήσεως ώστε έκτοτε να αρχίσει η ταυτόχρονη κτητική και αποσβεστική παραγραφή, ως επίσης και ποίες είναι οι πράξεις του δικαιοπαρόχου των εναγομένων, με τις οποίες γνωστοποίησε στις ενάγουσες την θέλησή του να κατέχει τα επίδικα για δικά του, η ίδια δε παράλειψη υπάρχει και ως προς το ποσοστό της μητέρας των διαδίκων Σ1 επί των επιδίκων ακινήτων από 5/20, το οποίο απέκτησε από την κληρονομία του αποθανόντος συζύγου της Σ2.

Έτσι καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος ως προς το ζήτημα της συμπληρώσεως ή μή χρησικτησίας και του χρόνου παραγραφής και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη νομίμου βάσεως κατά τον βάσιμο περί τούτου 1ο λόγο αναιρέσεως από τον αριθμ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 1761/2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουνίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 26 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ