1594/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1594 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1594/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή, Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Π. Π. χήρας Χ. Μ., για την ίδια ατομικά και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα των τέκνων της: α) Σ. Μ. του Χ. και β) Ε. Μ. του Χ., όλων κατοίκων ..., 2. Δ. χήρας Α. Μ., 3. Ν. Μ. του Α., 4. Μ. συζ. Ν. Μ., όλων κατοίκων ..., 5. Μ. Μ. του Α., κατοίκου ..., 6. Ά. Γ. του Χ., κατοίκου ... και 7. Ε. χήρας Σ. Π., κατοίκου ..., όλοι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Σωκράτη Γοριδάρη, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Εδρεύουσας στην Αθήνα ανωνύμου ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ Α.Ε.Γ.Α." για την οποία, λόγω ανακλήσεως της άδειας της, υπεισέρχεται ως ειδικός διάδοχος του Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" το οποίο εδρεύει στην Αθήνα, νομίμως εκπροσωπούμενο, το οποίο εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Γεώργιο Μανουσάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις με αριθμό κατάθεσης 20718/2006, 20719/2006, 45264/2007, 102226/2008 και 10228/2008 αγωγές και πλαγιαστικές αγωγές όλων των διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Αφού συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 30333/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2873/2009 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 23-8-2010 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Γεώργιος Σακκάς ανέγνωσε την από 26-10-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Κατά το άρθρο 11 παρ.2 εδ. α' και β' του Π.Δ. 237/1986, που κωδικοποίησε τις διατάξεις του ν. 489/1976, όπως συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε από το ν. 1569/1985 και τα Π.Δ. 1019/1981 και 11811/1985, η ακύρωση, η λήξη ή η αναστολή της ασφαλιστικής σύμβασης δύναται να αντιταχθεί κατά του τρίτου που ζημιώθηκε μόνο αφού το ατύχημα συνέβη μετά την πάροδο δεκαέξι ημερών από την εκ μέρους του ασφαλιστή γνωστοποίηση της ακύρωσης ή λήξης ή αναστολής.

Η γνωστοποίηση γίνεται στην κατοικία ή διαμονή του ασφαλισμένου ή αντισυμβαλλομένου με έγγραφο του οποίου αποδεικνύονται η χρονολογία λήψης και το περιεχόμενο. Η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 7 του ν. 2170/1993, στο οποίο ορίζεται ότι η γνωστοποίηση γίνεται στην κατοικία ή διαμονή του ασφαλισμένου ή του αντισυμβαλλομένου με επιστολή του ασφαλιστή προς αυτόν.

Η γνωστοποίηση αυτή της λύσεως της συμβάσεως ασφάλισης δεν ισχύει για τις σχέσεις μεταξύ ασφαλιστή και ασφαλισμένου, αλλά για εκείνες μεταξύ ασφαλιστή και τρίτου. Τρίτος δε με την έννοια του όρου δεν είναι ο ζημιωθείς, όταν ασκεί δικαιώματα του ασφαλισμένου έναντι του ασφαλιστή με πλαγιαστική αγωγή (αρθρ. 72 ΚΠολΔ) κατά του τελευταίου.

Όταν, δηλαδή, δεν τον ενάγει ευθέως και με ίδιο δικαίωμα, κατά το άρθρο 10 παρ.1 του ν. 489/1976, αλλά πλαγιαστικώς. Στην περίπτωση αυτή ο ασφαλιστής έχει εναντίον του όλες τις ενστάσεις που έχει κατά του ζημιώσαντος ασφαλισμένου, μεταξύ των οποίων και την ένσταση λύσεως της ασφαλιστικής σχέσεως πριν από το ατύχημα.

Για την ένσταση αυτή δεν μπορεί ο ζημιωθείς να επικαλεστεί τις ρυθμίσεις του άρθρου 11 παρ.2 του ν.489/1976, διότι οι ρυθμίσεις αυτές αναφέρονται μόνο στην ευθεία αξίωση κατά του ασφαλιστή. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 9 παρ.1 της Κ4/585/5-4-1978 η λύση της ασφαλιστικής συμβάσεως επέρχεται και με καταγγελία οποτεδήποτε και από οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος, καθώς και με κατάργησή της με αντισυμφωνία των μερών κατά το γενικό κανόνα του άρθρου 361 ΑΚ (ΑΠ 235/2010, 1742/2007, 1690/2005).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με την απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006, 4/2005).

Κατά δε τη διάταξη του αριθμού 19 του ίδιου ως άνω άρθρου έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, που στοιχειοθετεί τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή αναιρετικό λόγο, υπάρχει και όταν στο αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι' έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα, που εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν οι ελλείψεις ή οι αντιφάσεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην πληρέστερη ανάλυση του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς στην απόφαση.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει, ότι οι αναιρεσείοντες άσκησαν κατά τις ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", στη θέση της οποίας υπεισήλθε το "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ" λόγω ανάκλησης της άδειας λειτουργίας της για παράβαση του νόμου (ΦΕΚ 1706/4-4-2011 τ.

ΑΕ και ΕΠΕ), τις από 5-9-2008 πλαγιαστικές αγωγές, με τις οποίες ζητούσαν, λόγω θανάτου του συγγενή τους Χ. Μ. (συζύγου, πατέρα κ.λπ.) σε τροχαίο ατύχημα, συνεπιβάτη σε μοτ/τα ασφαλισμένη στην ανωτέρω ασφαλιστική εταιρεία για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη, να υποχρεωθεί να καταβάλει στον ιδιοκτήτη και ασφαλισμένο της Χ.

Γ. κάθε ποσό που υποχρεωθεί αυτός να καταβάλει σ' αυτούς για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης κ.λπ., για το ενδεχόμενο παραγραφής της αξίωσης αυτών κατά της ασφαλιστικής εταιρείας. Η τελευταία πρόβαλε την ένσταση λύσεως της ασφαλιστικής συμβάσεως πριν από το ατύχημα. Την ένσταση αυτή επανέφερε στο Εφετείο με την από 17-12-2008 έφεσή της.

Το Εφετείο δέχτηκε την έφεση αυτή και απέρριψε τις ανωτέρω πλαγιαστικές αγωγές ως κατ' ουσίαν αβάσιμες με την εξής αιτιολογία: "Στην ένδικη περίπτωση, όσον αφορά το επίδικο τροχαίο ατύχημα, αποδείχθηκε, ειδικά με την επίδικη ασφαλιστική σύμβαση, όχι το ζημιογόνο όχημα, ήτοι η υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... δίκυκλη μοτοσικλέτα ήταν ασφαλισμένη για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην πλαγιαστικώς εναγομένη και νυν εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρία, με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ", δυνάμει του υπ' αριθμ. ...

ασφαλιστηρίου συμβολαίου για το χρονικό διάστημα από 21-7-2003 μέχρι 21-1-2004. Όμως ο ιδιοκτήτης του ως άνω οχήματος Χ. Γ., την 18-8-2003, ενόψει της επικείμενης μεταβίβασης της κατοχής, της εν λόγω μοτοσυκλέτας στον Ι. Μ. πρότεινε, με την από 18-8-2003 αίτηση του, την λύση της ασφαλιστικής αυτής συμβάσεως και την κατάρτιση νέας με τον ίδιο αριθμό ασφαλιστηρίου συμβολαίου, σχετικά με την υπ' αριθμ.

κυκλοφορίας ... νέα δίκυκλη μοτοσικλέτα πρόταση την οποία και απεδέχθη η ασφαλιστική εταιρία. Η τελευταία μάλιστα εξέδωσε για το λόγο αυτό την υπ' αριθμ. ... πρόσθετη πράξη, την οποία απέστειλε νόμιμα με επιστολή στον Χ. Γ., την οποία αυτός παρέλαβε, ενώ την 20-8-2003 ο τελευταίος μεταβίβασε οριστικά τη νομή και κατοχή της εν λόγω μοτοσικλέτας (...) στον Ι.

Μ.. Η εκκαλούσα ασφαλιστική εταιρία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΓΑ" ισχυρίζεται, ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος, την 12-6-2004, είχε λυθεί η ένδικη ασφαλιστική σύμβαση με αντισυμφωνία των μερών και ως εκ τούτου η εκκαλουμένη απόφαση εσφαλμένα δέχθηκε τις ασκηθείσες πλαγιαστικές αγωγές των εφεσίβλητων εναντίον της και την υποχρέωσε να καταβάλει στον Χ.

Γ. τα προαναφερθέντα χρηματικά ποσά. Ο ισχυρισμός αυτός, ο οποίος αποτελεί και τον πρώτο λόγο της από 17-12-2008 έφεσης της εν λόγω ασφαλιστικής εταιρίας, κρίνεται βάσιμος, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, εφ' όσον δεν απαιτείται η τήρηση του συστατικού τύπου της εγγράφου της αντισυμφωνίας των μερών, με την οποία η ασφαλιστική σύμβαση καταργείται οποτεδήποτε είτε με την ίδια τη σύμβαση ασφάλισης, είτε με πρόσθετη αυτοτελή και χωριστή από το ασφαλιστήριο πράξη, ακόμη και με σιωπηρή συμφωνία η προφορικώς".

Με αυτές τις παραδοχές το Εφετείο δεν παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 11 παρ.2 ν. 489/1976, διέλαβε δε στην προσβαλλομένη απόφασή του επαρκείς και μη αντιφατικές αιτιολογίες. Ειδικότερα δεν υπάρχει αντιφατική αιτιολογία με το να δεχθεί αφενός ότι η επίδικη μοτοσυκλέτα ήταν ασφαλισμένη για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην πλαγιαστικώς εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία και αφετέρου ότι η σύμβαση ασφαλίσεως έληξε με αντισυμφωνία των συμβληθέντων μερών, διότι στη πρώτη περίπτωση η αναιρεσιβαλλομένη αναφέρεται στην έναντι τρίτων αστική ευθύνη και στη δεύτερη περίπτωση στη λύση της σύμβασης ασφάλισης στις μεταξύ του ασφαλισμένου και ασφαλιστή σχέσεις.

Επομένως, οι πρώτος και δεύτερος λόγοι της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν. 2. Με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από το εδάφιο 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί δέχτηκε πράγματα αληθινά χωρίς απόδειξη και ειδικότερα κατά την κρίση της ότι η επίδικη ασφαλιστική σύμβαση είχε λυθεί με αντισυμφωνία των συμβληθέντων μερών, δεν εκθέτει από ποια αποδεικτικά στοιχεία άντλησε την απόδειξη για το ζήτημα αυτό, που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Όπως όμως προκύπτει από το όλο γενικά περιεχόμενο της πληττόμενης απόφασης, το Εφετείο κατέληξε στην παραδοχή του σχετικού ισχυρισμού της αναιρεσίβλητης, ύστερα από εκτίμηση των εγγράφων, τα οποία προσκόμισε αυτή με επίκληση. Επομένως ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου (αρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), το οποίο παρέστη και κατέθεσε προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-8-2010 αίτηση της Π. Π. χήρας Χ. Μ. κ.λπ. για αναίρεση της 2873/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Οκτωβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ