Supreme Court allows appeal against traffic accident compensation, ruling the 8,000 euro award for moral damage was disproportionate.

Απόφαση 1593 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1593/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σταύρο Μάλαινο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω κωλύματος της Αντιπρόεδρου Μυρσίνης Παπαχίου και των αρχαιοτέρων της συνθέσεως Αρεοπαγιτών Ασπασίας Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη και Σωκράτη Πλαστήρα), Αντιγόνη Τζελέπη, Ερασμία Λιούλη, Ζωή Καραχάλιου και Σπυριδούλα Λιάτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 31 Μαΐου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. Α. του Κ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιχαήλ Νικολιδάκη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας ζημιών με την επωνυμία "ERGO ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΕ" και ήδη "ERGO Ασφαλιστική Μονοπρόσωπη ΑΕ", που εδρεύει στη Νέα Σμύρνη Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ντανάκα, που δήλωσε στο ακροατήριο και με τις κατατεθείσες προτάσεις του την ως άνω μεταβολή της αναιρεσίβλητης εταιρείας.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-5-2019 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και του Κ. Κ. του Δ., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 120/2021 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 159/2022 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 23-11-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σταύρο Μάλαινο, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη, από 23-11-2022 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ...-2022), αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 159/2022 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 614 παρ. 6 του Κ.Πολ.Δ.), ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.) εντός της διετούς προθεσμίας από την δημοσίευση της ανωτέρω προσβαλλομένης αποφάσεως (στις 13-1-2022), σύμφωνα με το άρθρο 564 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ. (όπως ισχύει για τα ένδικα μέσα, που ασκούνται μετά την 1-1-2016, σύμφωνα με το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του Ν. 4.335/2015).

Συνεπώς, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του Κ.Πολ.Δ.).

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρ. 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη, υπ' αριθμ. 159/2022, τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης δικαστικής διαδρομής: Με την από 20-5-2019 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ...-2019) αγωγή της, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα ισχυρίσθηκε ότι, κατά τον αναφερόμενο σ' αυτήν τόπο και χρόνο, από αποκλειστική υπαιτιότητα της μη διαδίκου Β.

Ν., οδηγού του υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... Ι.Χ.Ε. αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας της, το οποίο ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων από την κυκλοφορία του αστική ευθύνη στην εναγόμενη και ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, έλαβε χώρα αυτοκινητικό ατύχημα, υπό τις συνθήκες που αναφέρονται στην αγωγή, με αποτέλεσμα αυτή (ενάγουσα) να υποστεί σωματικές βλάβες.

Με βάση το ιστορικό αυτό και μετά από παραδεκτή μερική τροπή του αιτήματος της αγωγής της από καταψηφιστικό σε έντοκο αναγνωριστικό, ζήτησε να αναγνωρισθεί ότι η εναγόμενη οφείλει να της καταβάλει ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ποσό 100.000 ευρώ και να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει ως θετική της ζημία ποσό 23.621 ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, με την υπ' αριθμ. 120/2021 οριστική απόφασή του, απέρριψε την αγωγή ως αβάσιμη κατ' ουσίαν. Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως η ενάγουσα άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών την από 26-2-2021 έφεσή της. Επ' αυτής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη, υπ' αριθμ. 159/2022, απόφαση του τελευταίου Δικαστηρίου, με την οποία, η έφεση έγινε τυπικώς και κατ' ουσίαν δεκτή, εξαφανίσθηκε η εκκαλούμενη απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, διακρατήθηκε η από 20-5-2019 αγωγή, η οποία έγινε εν μέρει δεκτή ως βάσιμη κατ' ουσίαν, υποχρεώθηκε η εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία να καταβάλλει στην ενάγουσα, για θετική της ζημία, συνολικό ποσό 11.216,86 ευρώ και αναγνωρίσθηκε η υποχρέωση της ως άνω εναγομένης να καταβάλει στην ενάγουσα, ως χρηματική της ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, ποσό 8.000 ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Σύμφωνα με το άρθρο 932 του Α.Κ., "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του.

Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης". Σκοπός της διατάξεως είναι να επιτυγχάνεται μία, υπό ευρεία έννοια, αποκατάσταση του παθόντος για την ηθική του βλάβη, λόγω της αδικοπραξίας, ώστε αυτός να απολαύει μία δίκαιη και επαρκή ανακούφιση και παρηγοριά, χωρίς, από το άλλο μέρος, να εμπορευματοποιείται η προσβληθείσα ηθική αξία και να επεκτείνεται υπέρμετρα το ύψος της αποζημιώσεως για ηθική βλάβη, που δεν μπορεί να αποτιμηθεί επακριβώς σε χρήμα.

Το Δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι, συνεπεία αδικοπραξίας, προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, στη συνέχεια, καθορίζει το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποιήσεως, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας, ιδίως, υπ' όψιν, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τελέσεως της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υποχρέου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών (Ολ.

Α.Π. 10/2017, Ολ. Α.Π. 19/2011, Α.Π. 1230/2024, Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024), πλην της περιουσιακής καταστάσεως της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική (Α.Π. 1230/2024, Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024, Α.Π. 1085/2024), χωρίς να απαιτείται η ειδικότερη αιτιολόγηση καθενός στοιχείου (Α.Π. 1230/2024, Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024, Α.Π. 1085/2024, Α.Π. 1068/2024).

Ο προσδιορισμός του ποσού της ευλόγου χρηματικής ικανοποιήσεως αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του Δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρ. 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νομίμου βάσεως.

Κρίσιμος χρόνος για τον υπολογισμό του εύλογου αυτού χρηματικού ποσού είναι ο χρόνος της συζητήσεως της υποθέσεως ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, οπότε και λαμβάνεται υπ' όψιν η τότε κατάσταση της υγείας του παθόντος (Α.Π. 1230/2024, Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024, Α.Π. 1085/2024, Α.Π. 1068/2024, Α.Π. 1060/2024). Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η Αρχή της Αναλογικότητας, ως γενική νομική Αρχή και, μάλιστα, αυξημένης τυπικής ισχύος (άρθρ. 2 παρ. 1 και 25 του ισχύοντος Συντάγματος), υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του Δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα το οποίο, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμός 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ.

Α.Π. 10/2017, Ολ. Α.Π. 9/2015, Α.Π. 1230/2024, Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024, Α.Π. 1085/2024, Α.Π. 1084/2024, Α.Π. 1068/2024, Α.Π. 1060/2024). Και τούτο, διότι μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπερμέτρως μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του Δικαστηρίου, προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης ή της ψυχικής οδύνης, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), τον σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στην δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το Δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (Α.Π. 1230/2024,Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024, Α.Π. 1085/2024, Α.Π. 1084/2024, Α.Π. 1068/2024, Α.Π. 1060/2024).

Εξάλλου, με το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προστασία των δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε (μαζί με την Σύμβαση) με το Ν.Δ. 53/1974 και έχει, σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος, αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ, κατοχυρώνεται ο σεβασμός της περιουσίας του προσώπου, το οποίο μπορεί να την στερηθεί μόνο για λόγους δημόσιας ωφέλειας. Στην έννοια της περιουσίας περιλαμβάνονται, όχι μόνο τα εμπράγματα δικαιώματα, αλλά και όλα τα δικαιώματα "περιουσιακής φύσεως" και τα κεκτημένα "οικονομικά συμφέροντα". Καλύπτονται, έτσι, τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα και, ειδικότερα, απαιτήσεις, είτε αναγνωρισμένες με δικαστική ή διαιτητική απόφαση, είτε απλώς γεννημένες κατά το Εθνικό Δίκαιο, εφόσον υπάρχει νόμιμη προσδοκία, με βάση το ισχύον, έως την προσφυγή στο Δικαστήριο, Δίκαιο, ότι μπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικώς. Τέτοιες είναι, κατά το Ελληνικό Δίκαιο και οι απαιτήσεις από αδικοπραξία για καταβολή αποζημιώσεως ή χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης κατά τα άρθρα 297, 298, 299, 57, 59, 932 του Α.Κ. (Ολ. Α.Π. 40/1998, Α.Π. 1230/2024, Α.Π. 1097/2024, Α.Π. 1091/2024, Α.Π. 1085/2024, Α.Π. 1068/2024, Α.Π. 1060/2024).

Με τον μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως και υπό την επίκληση των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 1, περ. δ' του Συντάγματος και του άρθρου 932 του Α.Κ., η αναιρεσείουσα μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση για την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1, περ. α' του Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο, κατ' ευθείαν παραβίαση της Αρχής της Αναλογικότητας και των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, κατά την υπαγωγή στο πραγματικό τους των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών, επιδίκασε ως χρηματική της ικανοποίηση λόγω της ηθικής βλάβης που υπέστη εξαιτίας του τραυματισμού της, το ποσό των 8.000 ευρώ, το οποίο υπολείπεται δυσανάλογα του ποσού, που επιδικάζεται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτουν από τις συνθήκες της αδικοπραξίας του τροχαίου ατυχήματος.

Από την επιτρεπτή, κατ' άρθρον 561 αριθμ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως, για τις ανάγκες του ερευνώμενου ως άνω αναιρετικού λόγου, προκύπτει ότι το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, κατά την ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του, αναφορικώς με την αποζημίωση λόγω ηθικής βλάβης που υπέστη η αναιρεσείουσα συνεπεία του τραυματισμού της, δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Το ατύχημα συνέβη την 19.9.2012 και περί ώρα 11:20 εντός της πόλεως του Αγρινίου, επί της οδού ...

Η παραπάνω οδός έχει μία λωρίδα κυκλοφορίας καθώς είναι μονόδρομος με πλάτος οδοστρώματος 6,8 μέτρα και στο δεξιό τμήμα του υπάρχει πεζοδρόμιο 4,5 μέτρων και στο αριστερό του τμήμα πεζοδρόμιο περίπου 0,80 μέτρων ενώ στο δεξιό τμήμα υπάρχει διαγραμμισμένη λωρίδα με πινακίδα Ρ-70 ήτοι χώρος στάθμευσης ταξί.

Στην εν λόγω οδό το όριο ταχύτητας είναι 50 χλμ την ώρα, δεδομένου ότι πρόκειται για κατοικημένη περιοχή. Κατά τον παραπάνω χρόνο το οδόστρωμα της ως άνω οδού ήταν ξηρό, ήταν ημέρα, η ορατότητα ήταν καλή και η κυκλοφορία οχημάτων και πεζών ήταν αυξημένη. Να σημειωθεί, επίσης, ότι στο παραπάνω σημείο της οδός ...

δεν υπάρχει διάβαση πεζών. Στον παραπάνω τόπο και χρόνο η πρώτη ενάγουσα Μ. Α., επιχείρησε πεζή να διασχίσει κάθετα την οδό ... στο ύψος που υπάρχει η πινακίδα Ρ- 70 από Βορρά (Πλατεία Δημοκρατίας) προς Νότο (οδό ...) και να μεταβεί στο απέναντι πεζοδρόμιο. Το σημείο που επιχείρησε η πρώτη ενάγουσα να διασχίσει την οδό ...

βρίσκεται πλησίον της διασταύρωσης της ανωτέρω οδού με την οδό ..., όπως αποδεικνύεται από το σχεδιάγραμμα που συνέταξε το ΤΤ Αγρίνιου χωρίς όμως να προκύπτει η ακριβής απόστασή του από τη ανωτέρω διασταύρωση. Η οδός ... είναι επίσης μονόδρομος με κατεύθυνση από Νότο προς Βορρά, πλάτος οδοστρώματος 5,5 μέτρα, στο δεξιό της τμήμα υπάρχει πεζοδρόμιο 3,4 μέτρα και στο αριστερό υπάρχει πεζοδρόμιο 0,8 μέτρα ενώ προ και μετά τη διασταύρωσή της με την οδό ...

υπάρχουν σημασμένες διαβάσεις πεζών ενώ προ της διασταυρώσεως της με την οδό ... υπάρχουν πινακίδες Ρ-2 (ΣΤΟΠ) και Ρ-47 (υποχρεωτική κατεύθυνση πορείας προς τα αριστερά. Κατά τον ίδιο χρόνο η Β. Ν. του Γ. ετών 36, οδηγώντας το με αριθμ. κυκλ. ... ΙΧΕ αυτοκίνητο το οποίο ήταν ασφαλισμένο για τις προς τους τρίτους ζημίες στην εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, έβαινε επί της οδού ...

με κατεύθυνση από την οδό ... προς την οδό ..., ενήργησε αριστερή στροφή στη διασταύρωση των ανωτέρω οδών και εισήλθε στην οδό ... Όμως δεν αντιλήφθηκε την πρώτη ενάγουσα η οποία είχε ήδη διασχίσει το μεγαλύτερο μέρος του οδοστρώματος της οδού ... και ήταν στη διαδικασία να ανέβει το κράσπεδο στο έναντι πεζοδρόμιο με αποτέλεσμα να την κτυπήσει με σφοδρότητα με τον εμπρόσθιο εξωτερικό αριστερό καθρέφτη του οχήματος της και να την ρίξει στο οδόστρωμα, τραυματίζοντας αυτήν.

Τα ανωτέρω αποδεικνύονται από την έκθεση αυτοψίας του ΤΤ Αγρίνιου και το πρόχειρο σχεδιάγραμμα του τόπου του ατυχήματος, που συνέταξε η ως άνω Τροχαία, από την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης από τις προσκομισθείσες φωτογραφίες κι από τα διδάγματα ης κοινής πείρας και λογικής. Με βάση τα προαναφερθέντα πραγματικά περιστατικά το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε συντρέχουσα αμέλεια των εμπλακέντων προσώπων.

Συγκεκριμένα η οδηγός του με αριθμ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου από έλλειψη της προσοχής, που όφειλε κατά. τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, οδηγώντας χωρίς σύνεση και χωρίς να έχει συνεχώς τεταμένη την προσοχή της στην οδήγηση και χωρίς να ασκεί τον πλήρη έλεγχο του αυτοκινήτου, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς, αλλά και χωρίς να ρυθμίσει την ταχύτητα του οχήματος του λαμβάνοντας υπόψιν τις επικρατούσες συνθήκες, ιδιαίτερα δε τις συνθήκες κυκλοφορίας, ώστε κατά την διέλευσή του από κατοικημένη περιοχή να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματος της αν πεζοί που βρίσκονται στη τροχιά του καθυστερούν ν' απομακρυνθούν, συνέχισε την πορεία της, χωρίς ν' αντιληφθεί εγκαίρως την ως άνω πεζή πρώτη ενάγουσα η οποία διέσχιζε κάθετα το οδόστρωμα της ως άνω οδού και είχε διασχίσει το μεγαλύτερο τμήμα αυτού και δεν μείωσε την ταχύτητά του, με αποτέλεσμα να κτυπήσει με το εμπρόσθιο εξωτερικό αριστερό καθρέφτη του αυτοκίνητού της την πεζή και να την τραυματίσει σοβαρά.

Μάλιστα ο μάρτυρας Α. Α. που κατέθεσε ενόρκως στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και βρέθηκε στο σημείο του ατυχήματος λίγα λεπτά αργότερα κατέθεσε ότι η οδηγός του αυτοκινήτου ζήτησε συγνώμη για το ατύχημα και μάλιστα την άκουσε να λέει ότι αυτή ήταν υπεύθυνη γι' αυτό (να φταίει αυτή). Από την άλλη μεριά η πρώτη ενάγουσα, από έλλειψη της προσοχής που μπορούσε και όφειλε να επιδείξει, δεν ήλεγξε επιμελώς το οδόστρωμα της ιδίας οδού καθόν χρόνο διέσχιζε αυτό, ούτε συνέχισε να έχει διαρκώς τεταμένη την προσοχή της στο οδόστρωμα, ιδίως εν όψει του ότι διέσχιζε το οδόστρωμα εκτός διάβασης πεζών και της αυξημένης κυκλοφορίας των οχημάτων, με αποτέλεσμα να μην αντιληφθεί το οδηγούμενο από την Β.

Ν. όχημα και να μην επιταχύνει την κίνησή του προκειμένου να το αποφύγει, δεδομένου ότι την χώριζε ελάχιστη απόσταση από το ασφάλτινο έρεισμα της οδού. Έτσι η μεν πρώτη, ως οδηγός, παρέβη τις διατάξεις των άρθρων 12 παρ. 1, 19 παρ. 1, 2, 3, 39 παρ. 4 του ΚΟΚ, η δε δεύτερη ως πεζή, παρέβη τις διατάξεις του άρθρ. 3 8 παρ. 4 περ.

δ και ε του ΚΟΚ, η παράβαση των οποίων συνδέεται με την πρόκληση του ατυχήματος. Το ποσοστό συντρέχοντας πταίσματος του κάθε εμπλεκόμενου προσώπου πρέπει να καθορισθεί σε 80% για την πρώτη εναγόμενη και σε 20% για την πεζή πρώτη ενάγουσα, γενομένης δεκτής της ένστασης περί συντρέχοντας πταίσματος αυτού, που προέβαλε η εναγόμενη πρωτοδίκως κι επαναφέρει με τις έγγραφες προτάσεις της (άρθρο 300 ΑΚ) ...

Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι η πρώτη ενάγουσα μετά την πρόκληση του ενδίκου ατυχήματος διακομίστηκε με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ στο Γενικό Νοσοκομείο Αιτωλοακαρνανίας όπου διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα του αυχένα του αριστερού μηριαίου οστού. Κατόπιν τούτου νοσηλεύτηκε στην ορθοπεδική κλινική του ανωτέρω νοσοκομείου από 19.9.2018 μέχρι την 21.9.2018.

Κατά το χρόνο της νοσηλείας της υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση κατά την οποία έγινε κοχλίωση του κατάγματος της με τρεις βίδες τύπου ASNIS (βλ. προσκομιζόμενο με αριθμ. πρωτ. ....2018 πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Αιτωλοακαρνανίας). Μετά την έξοδό της από το Νοσοκομείο σύμφωνα με τις οδηγίες των θεραπόντων Ιατρών της είτε παρέμενε κλινήρης στην οικία της είτε κινητοποιείτο εντός της οικίας της με περιπατητήρα τύπου "Π" και χωρίς φόρτιση του πάσχοντος σκέλους της για τους 3 πρώτους μήνες δηλαδή μέχρι της 22/12/2018.

Έκτοτε και μέχρι τέλους του μηνός Ιουλίου 2019 βάδιζε με τη χρήση δύο βακτηριών μασχάλης, χωρίς φόρτιση του πάσχοντος σκέλους της. Κατά το ανωτέρω διάστημα δηλαδή από του χρόνου του ατυχήματος της μέχρι τέλους του μηνός Ιουλίου 2019 ετύγχανε πλήρως ανίκανη για κάθε εργασία και είχε την ανάγκη 24ωρης βοήθειας από τρίτο πρόσωπο.

Στη συνέχεια ξεκίνησε η προοδευτική φόρτιση του σκέλους αρχικά με τη χρήση βακτηριών μασχάλης και στη συνέχεια μπαστουνιού το οποίο άφησε μετά το τέλος Αυγούστου 2019 (βλ. προσκομιζόμενη από ....2021 ιατρική γνωμοδότηση του ορθοπεδικού χειρούργου Κ. Κ. και την από ....2019 ιατρική βεβαίωση του ορθοπεδικού χειρούργου Θ.

Κ.) ...

Εξάλλου αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα νοσηλεύτηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Αιτωλοακαρνανίας για τρεις ημέρες μέχρι την 21.9.2018 οπότε εξήλθε με οδηγίες πλήρους αποφόρτισης του σκέλους. Για τους τρεις πρώτους μήνες μετά την έξοδό της από το νοσοκομείο είτε παρέμεινε κλινήρης στην οικία της είτε κινητοποιείτο εντός της οικίας με περιπατητήρα τύπου "Π". Έκτοτε και μέχρι τέλους Ιουλίου 2019 βάδιζε με τη χρήση δύο βακτηριών μασχάλης χωρίς φόρτιση του πάσχοντος σκέλους της. Έτσι κατά το χρονικό διάστημα από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι το τέλος του μηνός Ιουλίου 2019 ετύγχανε πλήρως ανίκανη για κάθε εργασία, αδυνατούσε να αυτοεξυπηρετηθεί και είχε ανάγκη από τρίτο πρόσωπο το οποίο εκτελούσε χρέη αποκλειστικής νοσοκόμου και οικιακής βοηθού για το σπίτι (βλ. από ....2021 ιατρική βεβαίωση του χειρούργου Κ. Κ.)...

Περαιτέρω, από την από ....2019 ιατρική γνωμάτευση του ιατρού-πλαστικού χειρουργού Λ. Π. αποδεικνύεται ότι η πρώτη ενάγουσα λόγω του ένδικου τραυματισμού της φέρει: 1. Κατά την έξω επιφάνεια του αριστερού άνω μηρού ουλή χειρουργικής αιτιολογίας, μήκους 13 εκατοστών και πλάτους 1 εκατοστού. Η εν λόγω ουλή είναι συμφυτική, στερρά προσπεφυμένη τόσο προς το παρακείμενο δέρμα όσο προς τα υποκείμενα μαλακά μόρια, ανελαστική, μονίμως κνησμώδης ακόμη και κατά την ελαφρά επαφή και επώδυνη και 2.

Στο πίσω μέρος του άνω πόλου της ουλής της παραγ. 1 απαντάται ομότιμη, υπόσκληρη, ινοελαστική υποδόρια ουλή (μάζα), επίσης προσπεφυμένη δια συμφύσεων προς τους πέριξ ιστούς, σχήματος ωοειδούς με διαμέτρους οριζοντίως εκατοστών και καθέτως 7 εκατοστών. Η ουλή αυτή είναι επώδυνη και δύσμορφη λόγω της προκαλούμενης ασυμμετρίας προς την ετερόπλευρη υγιή περιοχή, δεδομένου ότι δεν αποκρύπτεται με τα συνήθη ενδύματα.

Οι μορφολογικοί και οι κλινικοί χαρακτήρες της ανωτέρω μάζας οδηγούν στη διάγνωση του μετατραυματικού ινολιπώματος (ινώδους αντιδράσεως συνεπεία κυρίως τραυματικών αιματώσεων). Με τα ανωτέρω δεδομένα, είναι πρόδηλη η ανάγκη υποβολής της ενάγουσας σε επανορθωτική πλαστική επέμβαση, προκειμένου να βελτιωθούν οι δύσμορφες ουλές που της δημιουργούν λειτουργικά, αισθητικά και ψυχολογικά προβλήματα, που θα παραμείνουν δια βίου, καθόσον η πλήρη εξαφάνισή τους είναι αδύνατη και είναι δικαιολογημένη η επιθυμία της για τούτο.

Άλλωστε η ενάγουσα έχει πρόθεση να προβεί στην παραπάνω επανορθωτική διαδικασία, έχοντας μάλιστα, επιλέξει τον ως άνω πλαστικό χειρουργό ο οποίος ήδη την εξέτασε και την ενημέρωσε σχετικά και συνεπώς κρίνεται βέβαιο ότι θα υποβληθεί στο μέλλον στη σχετική δαπάνη η οποία θα ανέλθει με επιλογή μιας ιδιωτικής κλινικής ...

Περαιτέρω η πρώτη ενάγουσα -εκκαλούσα, λόγω του ένδικου τραυματισμού της και των συνεπειών του εξ αυτού υπέστη ηθική βλάβη. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες του ατυχήματος, το ποσοστό συνυπαιτιότητας της οδηγού του με αριθμ. κυκλ. ... ΙΧΕ αυτοκινήτου Β. Ν. αλλά και το ποσοστό της δικής της συνυπαιτιότητας στην πρόκληση του ατυχήματος και στην επέλευση του τραυματισμού του, το είδος και τη βαρύτητα του τραυματισμού του, των ταλαιπωριών που δοκίμασε κατά τη διάρκεια των νοσηλειών της, της χειρουργικής επέμβασης που υποβλήθηκε και των ταλαιπωριών που θα υποστεί από τις μελλοντικές χειρουργικές επεμβάσεις που προεκτέθηκαν, των προβλημάτων που εξακολουθεί και αντιμετωπίζει στις καθημερινές του δραστηριότητες και της κοινωνικής και οικονομικής καταστάσεως αυτής, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική κατάσταση της δεύτερης εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική ..., δικαιούται χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ύψους 8.000 ευρώ, ποσό, που μετά στάθμιση των κατά νόμο στοιχείων, κρίνεται εύλογο".

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, με την πληττόμενη απόφασή του, κατά το μέρος που ενδιαφέρει την παρούσα αναιρετική δίκη, επιδίκασε στην ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, ως χρηματική της ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, συνεπεία του τραυματισμού της, το ποσό των 8.000 ευρώ.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δηλαδή με το να καθορίσει την χρηματική ικανοποίηση της αναιρεσείουσας λόγω ηθικής βλάβης στο ανωτέρω ποσό, παραβίασε ευθέως την Αρχή της Αναλογικότητας και υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, δεδομένου ότι το ποσό αυτό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την συνείδηση για το Δίκαιο, υπολείπεται και, μάλιστα, καταφανώς εκείνου, που συνήθως επιδικάζεται σε παρόμοιες περιπτώσεις χρηματικής ικανοποιήσεως.

Επομένως, είναι βάσιμος ο μοναδικός, από τον αριθμό 1, περ. α' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο η αναιρεσείουσα, με την επίκληση των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 1 εδάφ. δ' του Συντάγματος και 932 του Α.Κ., αποδίδει στην πληττόμενη απόφαση την αιτίαση, ότι κατά παράβαση της Αρχής της Αναλογικότητας, που εκφράζουν οι ανωτέρω ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις και καθ' υπέρβασιν των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των διατάξεων αυτών με την υπαγωγή στο πραγματικό τους των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών, επιδίκασε σε αυτήν, ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το προαναφερόμενο ποσό των 8.000 ευρώ, το οποίο υπολείπεται δυσανάλογα σε σχέση με το ποσό, που επιδικάζεται σε ανάλογες περιπτώσεις και προκύπτει από τις συνθήκες της αδικοπραξίας του τροχαίου ατυχήματος.

Κατόπιν τούτου, ο μοναδικός αναιρετικός λόγος για την ευθεία παραβίαση της Αρχής της Αναλογικότητας, κατά τα ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος κατ' ουσίαν. Τούτων δοθέντων και κατά ουσιαστική παραδοχή του μοναδικού αναιρετικού λόγου πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το κεφάλαιο της επιδικασθείσας στην αναιρεσείουσα χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης.

Ακολούθως, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλον Δικαστή (άρθρο 580 αριθμ. 3 του Κ.Πολ.Δ.), για να ερευνηθεί κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος αυτής, που αφορά το κεφάλαιο της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης.

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου, που κατέθεσε για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως (άρθρο 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.). Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183 και 191 του Κ.Πολ.Δ.), στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα αυτής, κατά τα, ειδικότερα, οριζόμενα στο διατακτικό της παρούσας αποφάσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την από 23-11-2022 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 159/2022 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 159/2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, κατά το ως άνω αναιρεθέν κεφάλαιο, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλον Δικαστή, πλην εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του παραβόλου, που κατέθεσε για την άσκηση της αιτήσεως αναιρέσεως.

Και Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, το ποσό των οποίων ορίζει σε τρεις χιλιάδες ευρώ (3.000€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Οκτωβρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Οκτωβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ