Supreme Court dismisses appeal on promotion denial, upholding lower court's finding of employer's good faith reliance on internal rules.

Απόφαση 1591 / 2009 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1591/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Χρήστο Αλεξόπουλο, Αντώνιο Αθηναίο, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Μαΐου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Μαριάννας Νίκου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε", η οποία εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αναστάσιο Οικονόμου.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Κάπο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9-9-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2597/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 25/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 8-5-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γρηγόριος Κουτσόπουλος ανέγνωσε την από 12-5-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος δικηγόρος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της και καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 201 ΑΚ, αν με την δικαιοπραξία τα αποτελέσματά της εξαρτήθηκαν από γεγονός μελλοντικό και αβέβαιο (αίρεση αναβλητική), τα αποτελέσματα αυτά επέρχονται μόλις συμβεί το γεγονός (πλήρωση της αίρεσης). Κατά δε το άρθρο 207 παρ. 1 ΑΚ η αίρεση θεωρείται ότι πληρώθηκε, αν την πλήρωσή της εμπόδισε αντίθετα προς την καλή πίστη εκείνος που θα ζημιωνόταν από την πλήρωσή της.

Τέτοια υπό αναβλητική αίρεση δικαιοπραξία, επί της οποίας έχει εφαρμογή το παραπάνω άρθρο 207 ΑΚ, είναι και εκείνη, με την οποία ο εργοδότης και ο μισθωτός συμφωνούν ότι η προαγωγή του τελευταίου θα γίνει αν συντρέξουν ορισμένες προϋποθέσεις, η διαπίστωση της συνδρομής των οποίων θα κρίνεται από τον εργοδότη ή όργανό του.

Αυτό συμβαίνει και όταν η προαγωγή του υπαλλήλου προβλέπεται από τον κανονισμό του εργοδότη, που έχει συμβατική ισχύ. Στην περίπτωση αυτή παρακώλυση της πληρώσεως της αιρέσεως εναντίον της καλής πίστεως κατά την έννοια της παραπάνω διατάξεως, υπάρχει και όταν κρίνεται από τον εργοδότη ότι ο μισθωτός δεν έχει τις προϋποθέσεις που συμφωνήθηκαν για προαγωγή, πλην όμως η κρίση αυτή είναι κατάφωρα άδικη, λόγω της σημαντικής υπεροχής του μη προαχθέντος έναντι του προαχθέντος, όχι δε και όταν η κρίση αυτή θα μπορούσε κατ' εκτίμηση υποκειμενικά, να είναι διάφορη.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, που δίκασε, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ανελέγκτως τα εξής: Ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος προσλήφθηκε από την εναγόμενη και ήδη αναιρεσείουσα στις 14.10.1971, κατόπιν διαγωνισμού, με σύμβαση εξαρτήμενης εργασίας ορισμένου χρόνου, ως υπάλληλος της, και στις 1.10.1989 προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη.

Είναι πτυχιούχος της Α.Σ.Ο.Ε.Ε. από το έτος 1968. Γνωρίζει την αγγλική γλώσσα και έχει παρακολουθήσει μέχρι τις 16.10.2001 τα παρακάτω σεμινάρια: α) ενδοτραπεζικά: 1) Αρχές Διοικητικής Επιμόρφωσης, 2) Δημόσια οικονομικά - Λειτουργία και προϊόντα Αγοράς Χρήματος, 3) Αξιολόγηση προσωπικού, 4) Ερμής, 5) Windows - Word - Excel, 6) Αναγνώριση Γνησιότητας Τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ και β) σε άλλους φορείς: 1) Διαπροσωπική Επικοινωνία, 2) Management 2001 +1 και 3) πρακτική εφαρμογή του NLP στο σύγχρονο Management.

Υπηρέτησε στο Υποκατάστημα ... και άσκησε καθήκοντα Αναπληρωτή Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Εργασίας Εσωτερικού από 6.6.1983, Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Γενικών Εργασιών από 13.3.1991 και Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Εποπτείας και Στατιστικής από 1.8.2001, ενώ άσκησε κατά καιρούς και καθήκοντα Αναπληρωτή του Διευθυντή του παραπάνω Υποκαταστήματος, Στις εκθέσεις αξιολόγησης των ετών 1999, 2000, 2001 και 2002 χαρακτηρίζεται για το έτος 1999 εξαίρετος σε 10 κριτήρια (σε σύνολο 17) και πολύ καλός σε 7, για το έτος 2000 εξαίρετος σε 12 και πολύ καλός σε 5 και για τα έτη 2001 και 2002 εξαίρετος σε 15 κριτήρια και πολύ καλός σε 2.

Κατά τις προαγωγικές κρίσεις του Μαΐου 2002 για την κάλυψη κενών οργανικών θέσεων στο βαθμό του εντεταλμένου Τμηματάρχη Προϊσταμένου το γενικό συμβούλιο της αναιρεσίβλητης παρέλειψε τον αναιρεσείοντα, ο οποίος συγκέντρωνε κατά τον ίδιο χρόνο όλες τις προϋποθέσεις προαγωγής, ενώ προήγαγε τους παρακάτω προτεινομένους προς σύγκριση ομοιοβάθμους του, ήτοι τους ΑΑ, ΒΒ, ΓΓ και ΔΔ, οι οποίοι διαθέτουν τα ακόλουθα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα: 1) ΑΑ:

προσλήφθηκε στις 14.2.1972 και προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη στις 1.4.1992. Είναι κάτοχος απολυτηρίου εξαταξίου Γυμνασίου και γνωρίζει πολύ καλά την αγγλική γλώσσα (τίτλος ECE). Άσκησε καθήκοντα προϊσταμένου υπηρεσίας από 17.8.1992 και ήταν μέλος κλιμακίου επιθεώρησης όλων των μονάδων της αναιρεσίβλητης. Έχει παρακολουθήσει τα παρακάτω σεμινάρια: 1) εσωτερικού ελέγχου, 2) Γενικής Τραπεζικής λογιστικής, 3) ελέγχου μηχανογραφικών συστημάτων, 4) αξιολόγησης προσωπικού (Α' και Β' Μέρος) και 5) εξειδικευμένης τραπεζικής ελεγκτικής.

Το 1999 βαθμολογήθηκε με 12 εξαίρετος και 1 πολύ καλός και το 2000 με 13 εξαίρετος, ενώ δεν φέρει βαθμολογία σε 4 κριτήρια που αναφέρονται στις διοικητικές ικανότητες, 2) ΒΒ: Προσλήφθηκε στις 8.7.1974 και προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη την 1.1.1995. Είναι κάτοχος απολυτηρίου εξαταξίου Γυμνασίου και βρίσκεται στο Η' εξάμηνο ΟΠΑ- ΑΣΟΕΕ και γνωρίζει καλά την Αγγλική γλώσσα.

Ήταν εισηγητής σε σεμινάρια επιμόρφωσης προσωπικού Υποκαταστημάτων και Πρακτορείων και εκπαίδευσης προσωπικού διαφόρων υπηρεσιακών μονάδων στην εφαρμογή νέων μηχανογραφικών συστημάτων και μεθόδων. Συμμετείχε στη σύνταξη μελετών για λογιστικό σχέδιο, σχέδιο διοικητικής λογιστικής και κοστολόγησης εργασιών, σε επιτροπές αξιολόγησης προσφορών για προμήθειες και σε ομάδα εργασίας που συστήθηκαν για το τμήμα οργάνωσης, ενώ συμμετείχε σε σεμινάρια: 1) πληροφορικής (Windows, Excel, Word), 2) αναλυτικής λογιστικής - λογιστικής κόστους, 3) Αγγλικής, 4) ελέγχου συστημάτων πληροφορικής, 5) Αρχών πληροφορικής, 6) Μεθόδων επιμέτρησης εργασίας και αποδοτικότητας, και 7) Διεθνών Τραπεζικών Συναλλαγών.

Εργάστηκε στα τμήματα καταθέσεων και οργάνωσης και από 1-2-2000 άσκησε καθήκοντα προϊσταμένου του Τμήματος Επιχειρησιακού Σχεδιασμού και Υποστήριξης Διαδικασιών. Βαθμολογήθηκε για το έτος 1999 εξαίρετος σε 13 κριτήρια, ενώ σε τέσσερα κριτήρια που αφορούν τις διοικητικές ικανότητες δεν αξιολογήθηκε για τις θέσεις ευθύνης, ενώ για το έτος 2000 βαθμολογήθηκε εξαίρετος σε όλα τα κριτήρια, 3) ΓΓ:

Προσλήφθηκε στις 12.8.1972 και προήχθη στο βαθμό του Τμηματάρχη την 1.7.1992. Είναι κάτοχος απολυτηρίου εξαταξίου γυμνασίου και πτυχίου λογιστή του Υπουργείου Παιδείας και γνωρίζει μέτρια την Αγγλική, την Γαλλική και την Ιταλική γλώσσα. Άσκησε καθήκοντα Αναπληρωτή προϊσταμένου Υπηρεσίας από 28.11.1988 και Προϊσταμένου Υπηρεσίας από 23.6.1993 έως 7.9.1995, που αποσπάσθηκε ως συνδικαλιστής στο Σύλλογο υπαλλήλων της αναιρεσείουσας.

Παρακολούθησε τα παρακάτω σεμινάρια: 1) βασικής εκπαίδευσης, 2) τραπεζικής πίστης, 3) αγοράς συναλλάγματος, 4) γαλλικής γλώσσας. Για τα έτη 1999 και 2000 βαθμολογήθηκε εξαίρετος σε 13 κριτήρια, ενώ δεν φέρει βαθμολογία στα υπόλοιπα 4 κριτήρια διοικητικές ικανότητες, γιατί δεν κατείχε θέσεις ευθύνης, 4) ΔΔ: Προσλήφθηκε στις 21.8.1980 και προήχθη στο βαθμό του τμηματάρχη την 1.10.1996.

Είναι πτυχιούχος του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων της Ανωτάτης Βιομηχανικής Σχολής Θεσσαλονίκης από το 1978 και γνωρίζει πολύ καλά τη γαλλική γλώσσα (τίτλος SUPERIEUR) και μέτρια την αγγλική. Διετέλεσε γραμματέας της υποεπιτροπής βιοτεχνικών πιστώσεων από 1.1.1986 έως 31.12.1988 και άσκησε καθήκοντα προϊσταμένου υπηρεσίας από 15.3.1995.

Παρακολούθησε τα ακόλουθα σεμινάρια: 1) πρόγραμμα για τη διενέργεια πιστωτικών ελέγχων, 2) Ανθρώπινες σχέσεις και ομαδική συνεργασία, 3) Εποπτεία Τραπεζών και Τραπεζικοί κίνδυνοι, 4) ισοζύγιο πληρωμών, 5) Επικοινωνία - διαπροσωπική επικοινωνία, 6) Management 2000-2001 και 7) Διοίκηση προσωπικού - αξιολόγηση. Στις εκθέσεις του 1999 βαθμολογήθηκε εξαίρετος σε 9 κριτήρια και πολύ καλός σε 8 κριτήρια και για το έτος 2000 βαθμολογήθηκε εξαίρετος σε 16 κριτήρια και πολύ καλός σε 1.

Από τη συγκριτική αντιπαράθεση των πιο πάνω τυπικών και ουσιαστικών προσόντων του αναιρεσίβλητου και των ανωτέρω ομοιοβάθμων συναδέλφων του που προτάθηκαν προς σύγκριση προκύπτει ότι ο πρώτος υπερείχε έναντι των τελευταίων. Συγκεκριμένα ο αναιρεσίβλητος: 1) έναντι του ΑΑ υπερείχε ως προς τη γενική αρχαιότητα στον κατεχόμενο βαθμό κατά 3 έτη και 3 μήνες, ως προς τους τίτλους σπουδών (πτυχίο ΑΣΟΕΕ από το 1968 αντί απολυτηρίου εξαταξίου Γυμνασίου), στην άσκηση υπευθύνων καθηκόντων (Αναπληρωτής προϊστάμενος υπηρεσίας από 6.8.1983 και Προϊστάμενος υπηρεσίας από 13.3.1991 και αρκετές φορές αναπληρωτής Διευθυντού του Υποκαταστήματος ..., αντί Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 17.8.1992), στον αριθμό των σεμιναρίων που παρακολούθησε (9 έναντι 5) και υστερούσε απλώς στη συμμετοχή σε ομάδες εργασίες, στο βαθμό γνώσης της αγγλικής γλώσσας (καλά αντί καλά με τίτλο Ο.Ο.Ε.) και τη βαθμολογία (για το 1999 10 εξαίρετος και 7 πολύ καλός αντί 12 εξαίρετος και 1 πολύ καλός και για το 2000 12 εξαίρετος και 5 πολύ καλός, αντί 13 εξαίρετος), πλην όμως η διαφορά αυτή είναι ασήμαντη, γιατί ο ΑΑ δεν φέρει βαθμολογία κατά τα έτη 1999 και 2000 σε 4 κριτήρια που αφορούν τις διοικητικές ικανότητες, γιατί δεν κατείχε θέσεις ευθύνης, 2) έναντι του ΒΒ υπερείχε ως προς τη γενική αρχαιότητα κατά 2 έτη και 10 μήνες, στην αρχαιότητα στον κατεχόμενο βαθμό κατά 6 έτη, στους τίτλους σπουδών (πτυχίο ΑΣΟΕΕ αντί απολυτήριο εξαταξίου γυμνασίου), στη διάρκεια άσκησης υπευθύνων καθηκόντων (Αναπληρωτής Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 6.6.1983 και Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 13.3.1991 και αρκετές φορές Αναπληρωτής του Διευθυντή του Υποκαταστήματος ..., αντί Προϊστάμενος Τμήματος από 1.1.2000), στον αριθμό των σεμιναρίων που παρακολούθησε (9 έναντι 7), ήταν ισοδύναμος ως προς το βαθμό γνώσης της ξένης γλώσσας και υστερούσε απλώς στη συμμετοχή σε επιτροπές και ομάδες εργασίας και στη βαθμολογία (για το 1999 10 εξαίρετος και 7 πολύ καλά, αντί 13 εξαίρετος και για το 2000 12 εξαίρετος και 5 πολύ καλός, αντί όλα εξαίρετος), πλην όμως η διαφορά αυτή δεν είναι σημαντική, δεδομένου ότι ο ΒΒ κατά το έτος 1999 δεν φέρει βαθμολογία σε 4 κριτήρια που αφορούν τις διοικητές ικανότητες, γιατί έως τότε δεν κατείχε θέσεις ευθύνης, 3) έναντι του ΓΓ υπερείχε ως προς τη γενική αρχαιότητα κατά 10 μήνες, στην αρχαιότητα στον κατεχόμενο βαθμό κατά 3 έτη και 6 μήνες, τους τίτλους σπουδών (πτυχίο ΑΣΟΕΕ αντί απολυτήριο εξαταξίου γυμνασίου και πτυχίο λογιστή του Υπουργού Παιδείας), στη διάρκεια άσκησης υπεύθυνων καθηκόντων (Αναπληρωτής προϊστάμενος υπηρεσίας από 6.6.1983 και Προϊστάμενος υπηρεσίας από 13.3.1991 και αρκετές φορές Αναπληρωτής του Διευθυντή του Υποκαταστήματος ..., αντί Αναπληρωτής Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 28.11.1988 και Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 23.6.1993), στον αριθμό των σεμιναρίων που παρακολούθησε (9 έναντι 4) και τον βαθμό γνώσης της αγγλικής γλώσσας (καλά αντί μέτρια) και υστερούσε στις ξένες γλώσσες (αγγλικά καλά, αντί αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά μέτρια), και απλώς στη βαθμολογία (για τα 1999 10 εξαίρετος και 7 πολύ καλός και για το 2000 12 εξαίρετος και 5 πολύ καλός αντί 13 εξαίρετος), πλην όμως η διαφορά αυτή δεν είναι σημαντική, δεδομένου ότι ο ΓΓ κατά τα έτη 1999 και 2000 δεν φέρει βαθμολογία σε 4 κριτήρια που αφορούν τις διοικητικές ικανότητες, γιατί δεν κατείχε θέσεις ευθύνης και 4) έναντι του ΔΔ υπερείχε στη γενική αρχαιότητα στον κατεχόμενο βαθμό κατά 7 έτη και 9 μήνες, στη διάρκεια άσκησης υπεύθυνων καθηκόντων (Αναπληρωτής Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 6.6.1983 και Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 13.3.1991 και αρκετές φορές Αναπληρωτής του Διευθυντή του Υποκαταστήματος ...

αντί Προϊστάμενος Υπηρεσίας από 15.3.1995), στον αριθμό των σεμιναρίων, που παρακολούθησε (9 έναντι 7), στο βαθμό γνώσης της αγγλικής γλώσσας (καλά αντί μέτρια) και ελάχιστα στη βαθμολογία του έτους 1999 (10 εξαίρετος και 7 πολύ καλός, αντί 9 εξαίρετος και 8 πολύ καλός), ήταν ισοδύναμος στους τίτλους σπουδών και υστερούσε στις ξένες γλώσσες (1 έναντι 2) και την βαθμολογία του έτους 2000 (12 εξαίρετος και 5 πολύ καλός, αντί 16 εξαίρετος και 1 πολύ καλός), η οποία όμως δεν είναι σημαντική, γιατί ο αναιρεσίβλητος επί 10 περίπου έτη νωρίτερα άσκησε υπεύθυνα καθήκοντα.

Το Εφετείο έκρινε ότι τα αρμόδια όργανα της αναιρεσείουσας, που παρέλειψαν τον αναιρεσίβλητο για προαγωγή στο βαθμό του εντεταλμένου Τμηματάρχη - Προϊσταμένου από 27.5.2002 και προήγαγεν τους παραπάνω τέσσερις (4) συναδέλφους του, παρακώλυσαν εναντίον της καλής πίστεως την πλήρωση της αιρέσεως υπό την οποία τελούσε η προαγωγή του, κατά τον έχοντα συμβατική ισχύ οργανισμό της, γιατί η κρίση τους αυτή είναι κατάφωρα άδικη.

Με την κρίση του αυτή υπό τις παραπάνω παραδοχές του το Εφετείο δεν παραβίασε την εκτεθείσα ουσιαστική διάταξη του άρθρου 207 ΑΚ, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου, γιατί με αυτά που δέχτηκε η υπεροχή του αναιρεσίβλητου είναι σημαντική και κατάδηλη έναντι των αντ' αυτού προαχθέντων ως άνω ομοιοβάθμων του, καμία δε ανεπάρκεια δεν υπάρχει στις ανωτέρω αιτιολογίες του που καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου (άρθρο 207 ΑΚ), για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας.

Συνεπώς τα περί αντιθέτου, με τους πρώτο και δεύτερο λόγους αναιρέσεως, με επίκληση των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, εκτιθέμενα είναι αβάσιμα. Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ.11 ΚΠολΔ προβάλλεται η αιτίαση περί λήψεως υπόψη από το Εφετείο εγγράφων που δεν έγινε νόμιμη επίκλησή τους. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, λόγω αοριστίας του. Και τούτο διότι δεν προσδιορίζονται στο αναιρετήριο τα έγγραφα που ενώ δεν έπρεπε λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας και ο σχετικός ισχυρισμός για την απόδειξη του οποίου λήφθηκαν υπόψη, καθώς επίσης και ότι ο λόγος του απαραδέκτου αυτού προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας. Κατόπιν αυτών πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατάθεσε προτάσεις (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8-5-2008 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" για αναίρεση της 25/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και,

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ