158/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 158 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 158/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ, Αλεξάνδρα Κακκαβά και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Η. Μ. του Λ., κατοίκου ..., 2) Σ. Κ. του Λ., κατοίκου ..., 3) Λ. Μ. του Η., κατοίκου ..., 4) Γ. Μ. του Η., κατοίκου ..., 5) Ε. Κ. του Δ. και 6) Λ. Λ. του Η., κατοίκων ..., ατομικά και ως εχόντων τη γονική μέριμνα της ανήλικης θυγατέρας τους Δ. Λ. και 7) Γ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Θεοδωρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) M. K. του G., κατοίκου ... και 2) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, εκ των οποίων ο 1ος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και το 2ο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-3-2010 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και συνεκδικάστηκε με την από 6-3-2010 αγωγή της Ν. Π., μη διαδίκου στην παρούσα δίκη και τις από 22-10-2010 (αρ. κατάθ. .../2010) παρεμπίπτουσες αγωγές του ήδη 2ου των αναιρεσιβλήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3115/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 470/2015 του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2-12-2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο οι αναιρεσείοντες και το 2ο των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 14-10-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου αναίρεσης και την απόρριψη του δευτέρου.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του παραστάντος αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ’ αριθμ. ...22-6-2016 έκθεση επιδόσεως του Δικαστικού Επιμελητή στο Πρωτοδικείο Πειραιώς Α. Π. προκύπτει ότι αυτός μετά από γραπτή παραγγελία του επισπεύδοντος τη συζήτηση Γ. Θ., δικαστικού πληρεξουσίου των αναιρεσειόντων, αντίγραφο της από 2-12-2015 αίτησης για αναίρεση της 470/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς με πράξη κατάθεσης του Αρμόδιου Γραμματέα του οικείου Εφετείου Πειραιώς με αριθμό …/23-12-2015 και πράξη προσδιορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο και κλήση να παραστεί σ’ αυτή επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων M. K.. Επομένως εφόσον αυτός δεν εμφανίστηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε από Πληρεξούσιο Δικηγόρο, πρέπει να εξετασθεί η βασιμότητα της ένδικης αίτησης αναίρεσης παρά την απουσία του ανωτέρω αναιρεσιβλήτου (άρθρο 576 παρ. 2 εδ. 3 ΚΠολΔ).

Από τη διάταξη του άρθρου 556 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι δικαίωμα αναίρεσης έχουν, εφόσον νικήθηκαν ολικά ή εν μέρει στη δίκη, που εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, ο ενάγων, ο εκκαλών, ο εφεσίβλητος κ.λπ., οι οποίοι προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι δικάστηκαν από αυτή, κατά μείζονα δε λόγο δεν νομιμοποιείται σε άσκηση αναίρεσης πρόσωπο, μη διάδικο στη δίκη επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε την από 18.6.2013 έφεση του δεύτερου αναιρεσιβλήτου, Επικουρικού Κεφαλαίου, απέρριψε την αντέφεση των πρώτων πέντε (5) και του εβδόμου των νυν αναιρεσειόντων και ακολούθως απέρριψε την από 6.3.2010 (και με αριθμό κατάθεσης .../2010) αγωγή κατά το μέρος, που αφορούσε και είχε μεταβιβασθεί στο Εφετείο, ως προς όλους τους νυν αναιρεσείοντες εκτός του έκτου Λ.

Λ., συζύγου της 5ης αναιρεσείουσας - εγγονής της θανούσης, ως προς τον οποίο με την 3115/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς είχε απορριφθεί η ως άνω αγωγή τόσο για τον ίδιο ατομικά όσο και ως ασκούντα την γονική μέριμνα της ανηλίκου Δ. Λ. - δισέγγονης της θανούσας. Επομένως η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ως προς τον μη διάδικο στην κατ’ έφεση δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση έκτο αναιρεσείοντα, ο οποίος ασκεί την αναίρεση ατομικά και ως ασκών την γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης του Δ.

Λ. αλλά και ως προς την πέμπτη αναιρεσείουσα κατά το μέρος που ασκεί την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ως ασκούσα τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης της Δ. Λ. είναι απαράδεκτη και πρέπει ν’ απορριφθεί, καθόσον στην κατ’ έφεση δίκη παραστάθηκε μόνο ατομικά και όχι ως ασκούσα τη γονική μέριμνα της ανήλικης κόρης της.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006 και 4/2005).

Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, ο λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, που αποκλείει την εφαρμογή τους, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 30/1997, 28/1997).

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του ως προς την υπαιτιότητα του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και της θανούσας πεζής δέχθηκε, ανελέγκτως, ως προκύψαντα από τις αποδείξεις τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Την ίδια ώρα, η ενάγουσα στην υπό στοιχείο (Α) αγωγή Ν. Π., ηλικίας τότε 69 ετών, μαζί με την Ε.

Μ. του Κ., ηλικίας τότε 94 ετών, μητέρα των δύο πρώτων εναγόντων και γιαγιά των 7ου, 3ου, 4ου και 5ης εξ αυτών, βάδιζαν επί της νησίδος, που διαχωρίζει την οδό ..., οι οποίες λίγα μέτρα μετά καταλήγουν και οδηγούν στην ταχείας κυκλοφορίας Λεωφόρο .... Στη διασταύρωση της οδού ... υπάρχει φωτεινός σηματοδότης και ο εναγόμενος οδηγός, που είχε πλησιάσει στο σημείο αυτό, συνέχισε κανονικά την πορεία του, όπως και τα υπόλοιπα αυτοκίνητα που κινούνταν στην εν λόγω οδό, όπως τους επέτρεπε η πράσινη ένδειξη.

Εκείνη τη στιγμή όμως και ενώ, δηλαδή, οι φωτεινοί σηματοδότες της οδού ... είχαν πράσινη ένδειξη, η ενάγουσα Ν. Π. με την Ε. Μ., επεχείρησαν να διασχίσουν κάθετα την οδό ..., προκειμένου να φθάσουν απέναντι στην οδό ..., (και όχι στην αντίστροφη κατεύθυνση, όπως από παραδρομή αναφέρει η από 15.7.2009 σχετική έκθεση αυτοψίας - σχεδιάγραμμα), η οποία ευρίσκεται λίγα μέτρα μετά την οδό ..., από το ύψος της οποίας είχε μόλις διέλθει νόμιμα ο εναγόμενος και είναι παράλληλη προς αυτήν (...).

Συγκεκριμένα, κατά τη στιγμή που ο εναγόμενος είχε διέλθει από τον άνω σηματοδότη της οδού ... και πλησίαζε στο ύψος της οδού ..., η ως άνω ενάγουσα με την Ε. Μ. κατέβηκαν στο οδόστρωμα της οδού ..., από μη επιτρεπόμενο σημείο, αφού σε απόσταση περίπου δέκα μέτρων υπήρχε διάβαση πεζών με σηματοδότη και για πεζούς, για τους οποίους η ένδειξη ήταν απαγορευτική (ερυθρό), οπότε, ο εναγόμενος οδηγός, που είχε ήδη πλησιάσει στο σημείο αυτό, κινούμενος στην αριστερή λωρίδα, (όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα της έκθεσης αυτοψίας) αιφνιδιάστηκε και δεν μπόρεσε να τροχοπεδήσει κατά τρόπο ώστε να αποφύγει το ατύχημα, με αποτέλεσμα να κτυπήσει αυτές με το εμπρόσθιο μέρος του οχήματός του...

Με δεδομένο, το ότι ο εναγόμενος οδηγός κινούνταν κανονικά, σε δρόμο με ελαφρά κατωφέρεια, χωρίς να παραβιάσει κάποιο σήμα και χωρίς να είναι σε θέση να πραγματοποιήσει αποφευκτικό ελιγμό, ικανό να οδηγήσει στην αποφυγή του ατυχήματος και τούτο λόγω της πυκνής κίνησης των οχημάτων, όπως βεβαιώνεται από την έκθεση αυτοψίας και την ιδιαίτερα αξιόπιστη κατάθεση της αυτόπτου μάρτυρος, δεν αποδείχθηκε ότι αυτός όφειλε και μπορούσε να πράξει κάτι επί πλέον, το οποίο δεν έπραξε.

Εξάλλου, αν πράγματι είχε αναπτύξει υπερβολική ταχύτητα, στο συγκεκριμένο σημείο, τέτοια που δεν θα του επέτρεπε να έχει τον απόλυτο έλεγχο του οχήματός του, οι βλάβες της υγείας της ενάγουσας θα ήταν πολύ σοβαρότερες από τις άνω εκτιθέμενες. Τέλος, το γεγονός ότι ο εναγόμενος M. K. οδηγούσε το αυτοκίνητό του, χωρίς να έχει τη νόμιμη ελληνική άδεια ικανότητας οδήγησης, αλλά μόνο την από 10ετίας αλβανική, δεν συνδέεται αιτιωδώς με την πρόκληση του ατυχήματος, βάσει των ως άνω πλήρως αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών.

Αντίθετα, εντελώς παρακινδυνευμένα η ενάγουσα και η Ε. Μ. και μάλιστα με τη βοήθεια βακτηρίας επιχείρησαν να διασχίσουν δρόμο πυκνής κυκλοφορίας, μολονότι δέκα μέτρα μετά υπήρχε σηματοδότης πεζών που έδειχνε κόκκινο, αιφνιδιάζοντας έτσι τον εναγόμενο. Δεν αποδείχθηκε με βάση τα ανωτέρω ότι ο εναγόμενος ήταν υποχρεωμένος σε κάποια άλλη πράξη ή παράλειψη από το νόμο ή την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην άνω μείζονα σκέψη και συνεπώς δεν μπορεί να αποδοθεί σε αυτόν κάποιος βαθμός υπαιτιότητας.

Έπρεπε, επομένως, αμφότερες οι αγωγές να απορριφθούν ως κατ’ ουσίαν αβάσιμες. Το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που έκρινε αυτόν συνυπαίτιο του ενδίκου ατυχήματος κατά ποσοστό 60%, έσφαλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και την εφαρμογή του νόμου. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει, κατά παραδοχή του σχετικού λόγου εφέσεως του εκκαλούντος, να γίνει δεκτή η έφεση αυτή και να απορριφθεί η αντέφεση, να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση κατά το μέρος που έκανε εν μέρει δεκτές τις δύο κύριες αγωγές, πλην της διατάξεως περί συμψηφισμού των εξόδων του 6ου εκ των εναγόντων, που δεν προσβάλλεται από αυτόν, αφού δεν άσκησε έφεση, καθώς και των διατάξεων που απορρίπτουν τις παρεμπίπτουσες αγωγές, αφού παρέλκει η κατ’ ουσίαν έρευνα των σχετικών λόγων εφέσεως επί της απορρίψεως αυτών, να κρατηθεί η υπόθεση από το παρόν Δικαστήριο (535 ΚΠολΔ) και αφού ερευνηθεί κατ’ ουσίαν αυτή, να απορριφθούν αμφότερες οι αγωγές ως ουσιαστικά αβάσιμες....".

Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες για το κρίσιμο ζήτημα της υπάρξεως ή μη συντρέχουσας αμέλειας του πρώτου αναιρεσιβλήτου, οδηγού του ζημιογόνου ΙΧΕ αυτοκινήτου, στην επέλευση του ατυχήματος και στην έκταση των συνεπειών του, που αφ’ ενός ασκούσε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα στην επιδίκαση ή μη χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ψυχικής οδύνης στους αναιρεσείοντες και αφετέρου καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Ειδικότερα:

1) δεν διευκρινίζεται στην απόφαση από πόση απόσταση ο πρώτος αναιρεσίβλητος αντιλήφθηκε ή μπορούσε να αντιληφθεί την θανούσα πεζή, που μαζί με την Ν. Π. διέσχιζαν κάθετα το οδόστρωμα που κινούνταν το αυτοκίνητο, λαμβανομένου υπόψη ότι ο τραυματισμός συντελέσθηκε την 7η πρωινή στις 15.7.2009 και η οδός στο σημείο του ατυχήματος ήταν ευθεία σε απόσταση 150 μέτρων, 2) δεν διευκρινίζεται σε ποιο ακριβώς σημείο της οδού έγινε το ατύχημα, καθώς και η απόσταση που διήνυσαν οι πεζές επί του οδοστρώματος πριν από την παράσυρσή τους, ενόψει της παραδοχής ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος κτύπησε τις πεζές με το εμπρόσθιο τμήμα του αυτοκινήτου του, 3) δεν εξειδικεύεται η ταχύτητα με την οποία κινούνταν το ζημιογόνο αυτοκίνητο και 4) δεν προσδιορίζεται αν ο πρώτος αναιρεσίβλητος επιχείρησε τροχοπέδηση για την αποφυγή του ατυχήματος.

Επομένως ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η προβλεπόμενη από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Μετά από αυτά παρέλκει η έρευνα του δεύτερου από τον αριθ. 11β’ του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγου αναίρεσης και πρέπει ν’ αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος της που αφορά τους αναιρεσείοντες και να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο εκδώσαν αυτή Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από Δικαστή άλλο, πλην εκείνου που δίκασε (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων που κατέθεσαν και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2.12.2015 αίτηση για αναίρεση της 470/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς, ως προς τον 6° αναιρεσείοντα, τόσο ατομικά όσο και ως ασκούντα τη γονική μέριμνα της ανηλίκου Δ. Λ. καθώς και ως προς την πέμπτη αναιρεσείουσα μόνο κατά το μέρος που ασκεί την αίτηση αναίρεσης για λογαριασμό της ως άνω ανήλικης κόρης της.

Αναιρεί, κατά λοιπά και κατά το παραπάνω κεφάλαιό της την 470/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στους αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, πλην του έκτου (6ου) εξ αυτών, από τρεις χιλιάδες (3.000,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Δεκεμβρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιανουαρίου 2017.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ