158/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 158 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 158/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Χαράλαμπο Καλαματιανό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, όπως νόμιμα εκπροσωπείται από τους Υπουργούς Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, που κατοικοεδρεύουν στην Αθήνα και το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Πάρεδρο του ΝΣΚ Ευάγγελο Μαρίνη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1.α) Ε. χήρας Κ. Γ., ) Ι. Γ. του Κ. ) Γ. Γ. του Κ., ) Γ. Β. Δ., το γένος Κ. Γ., ) Σ. Γ. του Κ., 2) Β. Γ. του Ν. και ) Θ. Γ. του Ν., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Περικλή Στρούμπο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ'αρ.80/20-3-2006 αίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Εφετείο Κέρκυρας.

Εκδόθηκε η απόφαση 11/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 9-5-2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Χαράλαμπος Καλαματιανός ανέγνωσε την από 5-3-2012 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Μιλτιάδη Σπυρόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 34/23-5-2007 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 11/2007 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας, η οποία αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης δικαστικής διαδρομής, όπως αυτή προκύπτει από την επιτρεπτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων.

Οι αναιρεσίβλητοι, ισχυριζόμενοι ότι, αν και είναι κύριοι των υπ' αριθ. 70Α οι πέντε πρώτοι και 70Β οι δύο τελευταίοι, ακινήτων του από Ιουλίου 1993 κτηματολογικού πίνακα, ο οποίος απεικονίζει την έκταση που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά δυνάμει της 1108009/6639/ 0010/26-9-1994 κοινής απόφασης του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., για την οποία είχε καθοριστεί προσωρινή τιμή μονάδας και, στη συνέχεια, οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης με την 221/1996 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας και του Εφετείου Κερκύρας, αντίστοιχα, εν τούτοις δεν κλητεύθηκαν και δεν έλαβαν μέρος στις ανωτέρω δίκες, με συνέπεια να μην έχει καθορισθεί αποζημίωση για τα εν λόγω ακίνητα, άσκησαν την από 16-6-1999 αίτηση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσπρωτίας για καθορισμό προσωρινής τιμής μονάδας αποζημίωσης.

Το ως άνω Δικαστήριο, μετά την έκδοση της 269/1999 μη οριστικής απόφασης του, καθόρισε με την 387/2005 απόφαση προσωρινή αποζημίωση των ανωτέρω απαλλοτριουμένων ακινήτων. Το Ελληνικό Δημόσιο, στη συνέχεια, άσκησε την από 15-3-2006 αίτησή του ενώπιον του Εφετείου Κερκύρας ζητώντας τον καθορισμό οριστικής αποζημίωσης.

Επί της αίτησης του Δημοσίου και της ανταίτησης των καθ' ών - ήδη αναιρεσιβλήτων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία καθορίσθηκε η οριστική τιμή μονάδας των ακινήτων σε 73,36 ευρώ ανά τ.μ., των μεγάλων ελαιοδένδρων σε 302,27 ευρώ δι' έκαστον και των εναπομεινάντων εκτός απαλλοτρίωσης τμημάτων σε 36,68 ευρώ.

Επίσης, επέβαλε τα δικαστικά έξοδα των δικαιούχων της αποζημίωσης εις βάρος του αιτούντος, τα οποία καθόρισε σε 250 ευρώ και καθόρισε την αμοιβή της πληρεξούσιας δικηγόρου των καθ' ών σε ποσοστό 3% επί του ποσού της αποζημίωσης.

Κατά το άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Στο αναιρετήριο πρέπει να αναφέρεται ότι ο ισχυρισμός, που στηρίζει το λόγο αναιρέσεως, είχε προταθεί στο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση και μάλιστα ότι είχε προταθεί νομίμως. Το απαράδεκτο εκ της άνω διατάξεως αναφέρεται σε όλους τους λόγους αναιρέσεως (Α.Π. 495/2009, 30/2006). Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 Κ.Πολ.Δ., με την οποία ορίζεται ότι επιτρέπεται αναίρεση, αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα τα οποία οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, προκύπτει ότι θεμελιώνεται ο λόγος αυτός της αναίρεσης στην περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη στα πλαίσια των άρθρων 335 και 338 έως 341 του ίδιου κώδικα και τα έγγραφα τα οποία προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, αλλά και όταν υπάρχουν αμφιβολίες περί του αν έχουν ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν με επίκληση ή, παρά την περί αυτού βεβαίωση, δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο, από το περιεχόμενο της απόφασης, ότι έχουν ληφθεί υπόψη όλα ή ορισμένα από τα εν λόγω έγγραφα.

Εξάλλου για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός αναίρεσης για μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν με επίκληση, πρέπει να εξειδικεύονται στο αναιρετήριο αυτά, να προσδιορίζεται το περιεχόμενο τους και το παραδεκτό της προσαγωγής τους, να αναφέρεται ότι έγινε επίκληση και προσκομιδή τους και να καθορίζεται ο συγκεκριμένος ουσιώδης ισχυρισμός, το βάσιμο ή αβάσιμο του οποίου θα αποδεικνύονταν με τα εν λόγω αποδεικτικά μέσα και οι λόγοι για τους οποίους ο ισχυρισμός αυτός ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. (Α.Π. 58/2008).

Τέλος, το δεδικασμένο, αν και λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 332 ΚΠολΔ, δεν αφορά τη δημόσια τάξη και γι' αυτό για να δημιουργηθεί λόγος αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 16 ΚΠολΔ πρέπει ο ισχυρισμός για ύπαρξη (ή μη) δεδικασμένου να έχει προταθεί νομίμως στο δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ) και να αναφέρεται τούτο στο αναιρετήριο και δεν μπορεί να προταθεί το πρώτον ενώπιον του Αρείου Πάγου (Α.Π. 1054/2010).

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 11 Κ.Πολ.Δ., με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τα εξής έγγραφα, που το αναιρεσείον επικαλέσθηκε και προσκόμισε: 1) Την προαναφερθείσα 1108009/ 6636/ 0010/ 26-9-1994 κοινή υπουργική απόφαση, 2) το ΦΕΚ 1037/6-10-1994 τ. Δ', όπου δημοσιεύθηκε η εν λόγω απαλλοτρίωση, 3)το από Ιουλίου 1993 κτηματολογικό διάγραμμα και τον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα της Δ/νσης Τοπογραφήσεων και Απαλλοτριώσεων του ΥΠ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., 4)την από 15-5-1996 έκθεση της Επιτροπής του άρθρου 15 του ν.δ. 797/1971, 5) τον από 15-4-1999 κτηματολογικό πίνακα, που συνέταξε η πολ.

μηχανικός Β. Π., 6) την από 15-4-1999 έκθεση της ίδιας, 7) την 221/1996 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας, 8) την από 2-12-1996 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης και 9) την 261/1997 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας περί καθορισμού της οριστικής τιμής μονάδας. Διατείνεται δε ότι, με το να μη λάβει υπόψη του τα ως άνω έγγραφα, το Εφετείο εσφαλμένως έκρινε ότι δήθεν οι αναιρεσίβλητοι δεν είχαν νομίμως κλητευθεί στις πρώτες δίκες για καθορισμό προσωρινής και οριστικής αποζημίωσης.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, προεχόντως, ως αόριστος, διότι δεν καθορίζεται ο συγκεκριμένος ουσιώδης ισχυρισμός, που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης επί της ένδικης αίτησης του Δημοσίου για καθορισμό οριστικής αποζημίωσης των επιδίκων, ο οποίος θα αποδεικνυόταν από τα έγγραφα αυτά, λαμβανομένου επιπροσθέτως υπόψη ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε κατά παραδοχή σχετικής αιτήσεως του αναιρεσείοντος (ΚΠολΔ 562 παρ.3) και υποβολής ανταιτήσεως από τους αναιρεσίβλητους με τις προτάσεις, αποδεχόμενο με τον τρόπο αυτό την ορθότητα της 397/2005 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας με την οποία καθορίσθηκε η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημιώσεως, την οποία δεν προσέβαλε, παρά την ύπαρξη, κατά τους ισχυρισμούς του, των 221/1996 και 261/1997 αποφάσεων του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας και του Εφετείου Κέρκυρας, αντίστοιχα, με τις οποίες καθορίσθηκε προσωρινή και οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως μετά από κλήτευση κατά τις δίκες εκείνες των αναιρεσίβλητων.

Εάν εκτιμηθεί, ότι με τον λόγο αυτό προσάπτεται στην αναιρεσιβαλλομένη η πλημμέλεια που προβλέπεται από το άρθρο 559 αρ. 16 Κ.Πολ.Δ., ότι δηλαδή κακώς δέχθηκε το Εφετείο ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο από την 261/1997 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας, με την οποία, κατά την άποψη του αναιρεσείοντος, είχε καθορισθεί οριστική τιμή μονάδας και για τα επίδικα, ο λόγος είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, κατ' άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., διότι το πρώτον προτάθηκε ενώπιον του Αρείου Πάγου.

Σε κάθε περίπτωση, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, ο λόγος αυτός είναι και αβάσιμος, διότι με την 261/1997 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας (και με την 221/1996 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσπρωτίας) δεν καθορίσθηκε οριστική (και προσωρινή αντίστοιχα) αποζημίωση για τα υπ1 αριθ.

κτηματολογικού πίνακα 70Α και 70Β ακίνητα.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), όπως ίσχυε πριν την τροποποίηση του με το άρθρο 130 του ν. 4070/2012, η δικαστική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση και επιδικάζεται από το δικαστήριο με την ίδια απόφαση, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά από τον παρόντα νόμο. Η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις που ισχύουν κάθε φορά.

Το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957 δεν εφαρμόζεται. Η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου, με την οποία καθορίζεται η προσωρινή τιμή μονάδας, αποτελεί, ως προς τη δικαστική δαπάνη, εκτελεστό τίτλο σε βάρος του υπόχρεου προς αποζημίωση, εάν και οι δύο διάδικοι αποδέχθηκαν την απόφαση αυτή ή πέρασε άπρακτη η προθεσμία της παρ. 2 του άρθρου 20.

Σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης, το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης. Από τη διάταξη αυτή, κατά την οποία τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβάλλεται α δικαιούχος της αποζημίωσης, προκειμένου να επιτύχει τον προσδιορισμό και την είσπραξης αυτής, στο οποία περιλαμβάνεται και η αμοιβή του δικηγόρου του, αποτελούν σύμφωνα και με την επιταγή του άρθρου 17 του Συντάγματος περί πλήρους αποζημιώσεως, παρακολούθημα της εν λόγω αποζημίωσης και προσαυξάνουν το ποσό αυτής, ώστε να μην επέρχεται, φαλκίδευση της πλήρους αποζημίωσης που αυτός δικαιούται (Ολ.

ΑΠ 502/2005 και 17/2000, Α.Π. 413/2012), προκύπτει, ότι στη δίκη του προσωρινού ή οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης του απαλλοτριωμένου, σύμφωνα με τα άρθρα 18, 19 και20 του άνω νόμου (ΚΑΑΑ), ένα είναι το αντικείμενο της δίκης, ο προσδιορισμός της αποζημίωσης και συνεπώς μία αμοιβή του δικηγόρου σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου αυτού της δίκης ορίζεται, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1 και 114 παρ. 5 του Κώδικα Δικηγόρων.

Έτσι, σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης στο Εφετείο, μετά τον προσωρινό προσδιορισμό αυτής, η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει: 1) τα γενόμενα για την διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα που ήταν απαραίτητα (αρθ. 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράσταση του ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και ενώπιον του Εφετείου (άρθρα 109 και 11 του Κώδικα Δικηγόρων) και 3) την αμοιβή του δικηγόρου δικαιούχου σε ποσοστό επί της καθοριζομένης οριστικής αποζημίωσης και δη 2% για τη σύνταξη αίτησης, ανταίτησης ή παρέμβασης και 1% για τη σύνταξη περιστάσεων επί της αίτησης, αντένστασης ή παρέμβασης.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης οι αναιρεσίβλητοι κατά τη συζήτηση της αιτήσεως του αναιρεσείοντος ενώπιον του Εφετείου Κερκύρας για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης των ακινήτων τους, τα οποία απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά με την 1108009/6639/0010/26-9-1994 κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε.

για δημόσια ωφέλεια, με τις επί της άνω αίτησης κατατεθείσες έγγραφες προτάσεις τους άσκησαν ανταίτηση. Αίτηση και ανταίτηση συνεκδικάσθηκαν και καθορίσθηκε η αμοιβή της πληρεξούσιας δικηγόρου των ανταιτούντων σε ποσοστό 3% επί της αποζημίωσης. Σύμφωνα όμως με τις πιο πάνω διατάξεις εφόσον η ανταίτηση ασκήθηκε με τις προτάσεις η αμοιβή της πληρεξούσιας δικηγόρου τους έπρεπε να καθορισθεί σε ποσοστό 2% επί της αποζημίωσης.

Επομένως το Εφετείο με το να προσδιορίσει την αμοιβή της δικηγόρου των ανταιτούντων σε ποσοστό 3% επί της αποζημίωσης παραβίασε τις προπαρατεθείσες διατάξεις και ως εκ τούτου ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ διότι το Εφετείο καθόρισε την αμοιβή της πληρεξούσιας δικηγόρου των ανταιτούντων και ήδη αναιρεσίβλητων σε ποσοστό 3% επί της αποζημίωσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή η αναίρεση και δη μόνο κατά το κεφάλαιο της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων των ανταιτούντων, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τούτο και, δεδομένου ότι η υπόθεση δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση, να κρατηθεί η υπόθεση κατά το μέρος αυτό (άρθρο 580 παρ. 3 εδ.

α' Κ.Πολ.Δ.) και να καθορισθεί η αμοιβή της πληρεξούσιας δικηγόρου των καθ' ών-ανταιτούντων (δικαιούχων της αποζημίωσης), που βαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο, στο ως άνω νόμιμο ποσοστό, 2% επί του ποσού της αποζημίωσης.

Τέλος, τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων κατανεμόμενα κατά τον λόγο της κατ' ίσο μέρος εν μέρει νίκης και ήττας εκάστου μέρους τούτων, πρέπει να συμψηφισθούν στο σύνολο τους (Κ.Πολ.Δ 183, 178 παρ. 1).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Αναιρεί την 11/2007 απόφαση του Εφετείου Κερκύρας κατά το αναφερόμενο στο αιτιολογικό της παρούσης κεφάλαιο.

-Κρατεί και δικάζει την υπόθεση κατά το ανωτέρω κεφάλαιο.

-Καθορίζει την αμοιβή της πληρεξούσιας δικηγόρου των καθ' ών-ανταιτούντων σε ποσοστό 2% επί του ποσού της αποζημίωσης.

-Συμψηφίζει σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα των διαδίκων.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Ιανουαρίου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ