1589/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1589 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1589/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, Παναγιώτη Ρουμπή, Δημητρούλα Υφαντή, Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Θ.-Α. Α. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Μιχαήλ Νικολιδάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Γ. Σ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίσθηκε και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και 2. Της εδρεύουσας στη ... Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Γενικών Ασφαλειών με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ-ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ Α.Ε.Ε.Γ.Α" νομίμως εκπροσωπούμενη, η οποία εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Ευθύμιου Καραΐσκου, βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-6-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2587/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3702/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15-9-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης, ανέγνωσε την από 27-10-2011 έκθεσή της κωλυομένης να συμμετάσχει στη σύνθεση, Αρεοπαγίτου Μαρίας Βασιλάκη-Φραγκίσκου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Από την υπ' αριθμ. 4577δ'/29.11.2010 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών ..., που προσκομίζει και επικαλείται ο αναιρεσείων, προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την 4.11.2011, οπότε αναβλήθηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας απόφασης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων Γ. Σ. (αρθρ. 128§1,4 Κ.Πολ.Δ.). Ο τελευταίος, όμως, δεν εμφανίστηκε κατά την παραπάνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του πινακίου και, συνεπώς, ενόψει του ότι η αναβολή της συζήτησης και η εγγραφή στο πινάκιο θεωρείται ως κλήτευση όλων των διαδίκων, το Δικαστήριο πρέπει να προχωρήσει στη συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία του (αρθρ. 226§4, 575 εδ. β', 576§2 Κ.Πολ.Δ.).

-2.- Κατά τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ, προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η ύπαρξη μεταξύ του ιδρυτικού λόγου της ευθύνης (ζημιογόνου γεγονότος) και της ζημίας, αιτιώδους συνάφειας, η οποία υπάρχει όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, ήταν ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων το επιζήμιο αποτέλεσμα.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε κυριαρχικά ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας, υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, γιατί είναι κρίση νομική. Περαιτέρω, η παράβαση των διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί, όμως, στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης ή παράλειψης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Εξάλλου, κατά τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Έλλειψη δε ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά : Στις 26.12.2005 και περί ώρα 23.00 ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων Θ. - Α. Α. βρισκόταν πεζός στη λεωφόρο Αλίμου και συγκεκριμένα στο πεζοδρόμιο του ρεύματος κυκλοφορίας αυτής με κατεύθυνση προς τη λεωφόρο Βουλιαγμένης, σε σημείο που υπάρχουν φωτεινοί σηματοδότες και διαγραμμισμένη διάβαση πεζών, έχοντας σκοπό να διασχίσει κάθετα το οδόστρωμα και των δύο ρευμάτων κυκλοφορίας της εν λόγω λεωφόρου Αλίμου για να βρεθεί στο απέναντι πεζοδρόμιο.

Τόσο δε το ρεύμα κυκλοφορίας της λεωφόρου Αλίμου με κατεύθυνση προς τη λεωφόρο Βουλιαγμένης, όσο και το αντίθετο ρεύμα με κατεύθυνση προς την παραλία, διαθέτουν από δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Στο συγκεκριμένο σημείο που στεκόταν ο πεζός, η κυκλοφορία πεζών και οχημάτων ρυθμιζόταν από τη λειτουργία φωτεινών σηματοδοτών, οι οποίοι κατά το χρόνο του ατυχήματος λειτουργούσαν κανονικά.

Κατά την ίδια χρονική στιγμή ο πρώτος των εναγομένων και ήδη πρώτος των αναιρεσιβλήτων Γ. Σ., οδηγώντας το ανήκον στην κυριότητα του υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... 1ΧΕ αυτοκίνητο, το οποίο ήταν ασφαλισμένο στην δεύτερη των εναγομένων και ήδη δεύτερη των αναιρεσιβλήτων ασφαλιστική εταιρία, εκινείτο επί της ως άνω λεωφόρου Αλίμου με κατεύθυνση από την λεωφόρο Βουλιαγμένης προς την παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος και επί της δεξιάς λωρίδας κυκλοφορίας αυτής.

Όταν αυτός έφθασε στη διασταύρωση της λεωφόρου Αλίμου με την οδό Βαλιάνου και ενώ ο σηματοδότης στην πορεία του είχε πράσινο φως, τότε ο ενάγων - αναιρεσείων κατήλθε στο οδόστρωμα της λεωφόρου Αλίμου, χρησιμοποιώντας την υπάρχουσα διάβαση, ενώ ο σηματοδότης για τους πεζούς είχε κόκκινο φως, διέσχισε κάθετα την αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας και μετά τη δεξιά, του ρεύματος πορείας προς την παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος, με συνέπεια να τον παρασύρει το αυτοκίνητο του πρώτου εναγόμενου και ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου και να τον τραυματίσει.

Το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του ενάγοντος (ήδη αναιρεσείοντος) πεζού, ο οποίος, αν και ο σηματοδότης για τους πεζούς είχε ερυθρά ένδειξη, κατήλθε στο οδόστρωμα προκειμένου να διασχίσει τις δύο λωρίδες κυκλοφορίας της λεωφόρου Αλίμου και να κατευθυνθεί στο απέναντι πεζοδρόμιο, με αποτέλεσμα να παρεμβληθεί στην πορεία του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο πρώτος αναιρεσίβλητος, ο οποίος, αιφνιδιασθείς από την παρουσία του στο οδόστρωμα, τον παρέσυρε.

Αντίθετα, ουδεμία υπαιτιότητα βαρύνει τον οδηγό του αυτοκινήτου, ο οποίος εκινείτο με ταχύτητα μη υπερβαίνουσα το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 70 χιλιομέτρων ανά ώρα, τροχοπέδησε αμέσως, πραγματοποιώντας ταυτόχρονα αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά προκειμένου να αποφύγει την πρόσκρουση του οχήματός του επί του πεζού, χωρίς τελικά να το κατορθώσει, αφού προσέκρουσε πάνω σε αυτόν με την εμπρόσθια αριστερή πλευρά του οχήματός του.

Δέχεται δε περαιτέρω το Εφετείο α) ότι τα προαναφερόμενα προκύπτουν με σαφήνεια και από την προανακριτική κατάθεση της αυτόπτου μάρτυρος Κ. Μ., η οποία εκινείτο με το αυτοκίνητό της στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας του προς την παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος ρεύματος της λεωφόρου Αλίμου και δίπλα από το αυτοκίνητο του πρώτου εναγόμενου και ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου, β) ότι δεν αποτυπώθηκαν ίχνη τροχοπέδησης στο οδόστρωμα, αν και αποδείχθηκε ότι ο πιο πάνω εναγόμενος τροχοπέδησε για να αποφύγει την πρόσκρουση του αυτοκινήτου του πάνω στον πεζό, πράγμα (έλλειψη ιχνών τροχοπέδησης) που οφείλεται στη βροχόπτωση που επικρατούσε κατά τη στιγμή του ατυχήματος, γ) ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου δεν είχε την δυνατότητα πραγματοποίησης αποφευκτικού ελιγμού προς τα αριστερά της πορείας του για να αποφύγει τον πεζό, διότι στο αριστερό ρεύμα πορείας εκινείτο με το αυτοκίνητο της η προαναφερόμενη μάρτυς και ο προς τα αριστερά αποφευκτικός ελιγμός θα είχε ως αποτέλεσμα την πρόσκρουση του αυτοκινήτου του στο πλάγιο δεξιό μέρος του αυτοκινήτου της μάρτυρος και δ) ότι ο ισχυρισμός του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος ότι ενώ ξεκίνησε για να διασχίσει τη λεωφόρο Αλίμου με πράσινη ένδειξη στους φανοστάτες για τους πεζούς, ξαφνικά άναψε στον συγκεκριμένο σηματοδότη κόκκινο χρώμα και πριν αυτός προλάβει να διασχίσει την λεωφόρο εντελώς τον παρέσυρε το όχημα που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος, είναι αναπόδεικτος και πρέπει να απορριφθεί.

Με βάση δε τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο έκρινε ότι η αγωγή έπρεπε να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσία και ότι το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που δέχθηκε τα ίδια ορθά είχε εκτιμήσει τις αποδείξεις και μετά από αυτά απέρριψε την έφεση του ενάγοντος με την οποία υποστήριζε αυτός τα αντίθετα. Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης ζήτημα της ανυπαρξίας υπαιτιότητας του πρώτου εναγόμενου - πρώτου εφεσίβλητου οδηγού του ζημιογόνου οχήματος στην επέλευση του ενδίκου ατυχήματος, που δεν επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο του ουσιαστικού κανόνα δικαίου που εφαρμόσθηκε.

Ειδικότερα δε, ενώ η απόφαση δέχεται ότι το ατύχημα έλαβε χώρα νυκτερινή ώρα (23.00), με συνθήκες βροχόπτωσης στον ισόπεδο κόμβο της λεωφόρου Αλίμου και με ταχύτητα του αυτοκινήτου που δεν υπερέβαινε το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 70χλμ/ώρα, εντούτοις δεν αναφέρει α) αν ενόψει των προαναφερομένων ειδικών συνθηκών (βροχόπτωση, νυκτερινή ώρα, ισόπεδος κόμβος) είχε μειώσει ο οδηγός την ταχύτητα του οχήματός του, β) ποία η διαμόρφωση της λεωφόρου Αλίμου στο επίμαχο σημείο, δηλαδή αν είναι ευθεία ή καμπύλη, αν υπάρχει επαρκής φωτισμός ή όχι και αν η ορατότητα του κινουμένου επί της λεωφόρου αυτής προς την συγκεκριμένη διασταύρωση εμποδίζεται ή όχι, γ) ποίο το πλάτος του οδοστρώματος στο σημείο που συνέβη το ατύχημα, δ) πόση απόσταση - κατά προσέγγιση - είχε διανύσει ο πεζός από το πεζοδρόμιο εντός του οδοστρώματος τη στιγμή του ατυχήματος (δηλαδή ποίο το σημείο του ατυχήματος, με βάση τα αναφερόμενα στο σχεδιάγραμμα και την έκθεση αυτοψίας της Τροχαίας ως προς το πλάτος του οδοστρώματος κάθε ρεύματος πορείας της λεωφόρου Αλίμου και τα εκτιθέμενα στην αγωγή σχετικά με το πόση απόσταση εντός του οδοστρώματος είχε διανύσει ο ενάγων κατά τη στιγμή του ατυχήματος) και ε) από πόση απόσταση -περίπου- αντιλήφθηκε ο οδηγός του αυτοκινήτου τον πεζό εντός του οδοστρώματος.

Συνεπώς, το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 19 του Κ.Πολ,Δ. και γι' αυτό πρέπει, κατά παραδοχή του μοναδικού συναφούς λόγου της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου είναι δυνατή από άλλους δικαστές (αρθρ. 580§3 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος, οι αναιρεσίβλητοι πρέπει να καταδικαστούν στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε και προτάσεις (αρθρ. 106, 176, 183 Κ.Πολ.Δ.).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 3702/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο.-

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.- Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Νοεμβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ