1583/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1583 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1583/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1 Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Μαρία Νικολακέα, προεδρεύουσα αρεοπαγίτη, Αρετή Παπαδιά, Αντιγόνη Καραΐσκου- Παλόγου, Σοφία Τζουμερκιώτη και Γεώργιο Δημάκη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 6η Μαρτίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέα Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ.

Του αναιρεσείοντος: Αγροτικού συνεταιρισμού με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "...", όπως νόμιμα εκπροσωπείται, που εδρεύει ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Γεωργίου Οικονόμου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Τ. του Κ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας δικηγόρου Ελισάβετ Διβανίδου- Βρακά, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-12-2014 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο ... με αριθμό 1784 εργ 53/31-12-2014. Εκδόθηκαν η 178/2015 απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως κατ' αυτής, η 333/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 24-10-2017 και με αριθμό κατάθεσης 73/26-10-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Εισηγήτρια ορίσθηκε η αρεοπαγίτης, Σοφία Τζουμερκιώτη.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ.1 και 2 του ν. 435/1976, συνάγεται ότι η απασχόληση του μισθωτού κατά το μέρος που υπερβαίνει το ανώτατο όριο διάρκειας της εργασίας κατά τη μονάδα του χρόνου, που έχει ορισθεί με διάταξη νόμου ή με κανονιστική διοικητική πράξη κατά νόμιμη εξουσιοδότηση, συνιστά, εφόσον δεν συντρέχουν οι όροι του άρθρου 3 του ν.δ. 515/1970 ή άλλη νόμιμη εξαίρεση, παράνομη υπερωρία, για την οποία ο μισθωτός έχει τις απαιτήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 παρ.2 του ως άνω ν. 435/1976.

Περαιτέρω, με το άρθρο 6 της από 14-2-1984 ΕΓΣΣΕ, που κηρύχθηκε εκτελεστή με την ΥΑ 11770/20-2-1984 (ΦΕΚ Β' 81), η εβδομαδιαία διάρκεια της εργασίας των μισθωτών ορίσθηκε από 1-1-1984 σε 40 ώρες, για την απασχόληση δε πέραν από το συμβατικό (συλλογικό) αυτό εβδομαδιαίο ωράριο έως τη συμπλήρωση του νομίμου ανωτάτου ωραρίου εβδομαδιαίας εργασίας, δηλαδή της υπερεργασίας, καταβάλλεται αμοιβή σύμφωνα με το άρθρο 9 της 1/1982 απόφασης του ΔΔΔΔ Αθηνών, που κυρώθηκε με το άρθρο 29 του ν. 1346/1983.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι: α) ως προς τη συνδρομή υπερεργασίας υπό την ανωτέρω έννοια, κριτήριο αποτελεί όχι η ημερήσια, αλλά η εβδομαδιαία απασχόληση του μισθωτού και μάλιστα εκείνη που πραγματοποιείται κατά τις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας και όχι κατά τις Κυριακές ή άλλες ημέρες ανάπαυσης, για τις οποίες υφίσταται αυτοτελής νομοθετική πρόνοια και, συνεπώς, ο απασχολούμενος υπό καθεστώς πέντε εργασίμων ημερών εβδομαδιαίως πραγματοποιεί υπερεργασία, για την οποία δικαιούται την οικεία αμοιβή (ωρομίσθιο επαυξανόμενο κατά 25%), αν η απασχόλησή του υπερβαίνει κατά τις ημέρες αυτές το συμβατικό όριο των 40 ωρών, β) ως προς τη συνδρομή υπερωριακής εργασίας, στην οποία αφορούν οι παροχές του άρθρου 1 του ν. 435/1976, λαμβάνεται υπόψη όχι η εβδομαδιαία, αλλά η ημερήσια εργασία, υπό την έννοια ότι υφίσταται υπερωριακή εργασία, όταν ο μισθωτός της προκειμένης κατηγορίας απασχοληθεί πέραν των οκτώ ωρών ημερησίως (ή πέραν των εννέα ωρών υπό τους όρους του άρθρου 6 της από 26-2-1975 ΕΓΣΣΕ, που κυρώθηκε με το άρθρο μόνο του ν. 133/1975), έστω και αν με την υπεραπασχόληση αυτή δεν πραγματοποιείται υπέρβαση του οριζομένου από το νόμο ανωτάτου ορίου εβδομαδιαίας εργασίας, αφού δεν χωρεί συμψηφισμός της επιπλέον ημερήσιας εργασίας με τις λιγότερες ώρες εργασίας άλλης ημέρας της ίδιας εβδομαδιαίας περιόδου.

Η υπερωριακή εργασία που παρέχεται χωρίς την τήρηση των προϋποθέσεων του ν.δ. 515/1970, αμείβεται με αποζημίωση βάσει των διατάξεων του αδικαιολογήτου πλουτισμού και με προσαύξηση 100% του καταβαλλομένου ωρομισθίου. Ειδικώς για τους εργαζομένους με το σύστημα της πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας, ως υπερεργασία θεωρείται η κατά τις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας απασχόληση πέραν των 40 ωρών και μέχρι τη συμπλήρωση 45 ωρών εβδομαδιαίως, ενώ για τους εργαζομένους με το σύστημα των έξι ημερών την εβδομάδα, ως υπερεργασία θεωρείται η κατά τις εργάσιμες ημέρες της εβδομάδας απασχόληση πέραν των 40 ωρών και μέχρι τη συμπλήρωση των 48 ωρών εβδομαδιαίως.

Για τους ίδιους εργαζομένους και ανάλογα με το σύστημα των πέντε ή έξι ημερών εβδομαδιαίας εργασίας, ως υπερωριακή θεωρείται η απασχόληση πέραν των εννέα ή οκτώ, αντίστοιχα, ωρών ημερησίως (ΑΠ 684/2017, ΑΠ 314/2017, ΑΠ 534/2014). Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 2874/2000, όπως αυτό ισχύει μετά τη διαδοχική αντικατάστασή του με τα άρθρα 1 του ν. 3385/2005 (με έναρξη ισχύος από 1-10-2005) και 74 παρ.10 του ν. 3863/2010 (με έναρξη ισχύος από 15-7-2010), ως υπερωριακή θεωρείται η απασχόληση πέραν των 45 ωρών, σε επιχειρήσεις που απασχολούν το προσωπικό τους σε πενθήμερη βάση και πέραν των 48 ωρών, σε επιχειρήσεις που απασχολούν το προσωπικό τους σε εξαήμερη βάση.

Ο νόμιμος χρόνος ημερήσιας απασχόλησης και μετά τη νέα ρύθμιση, παραμένει η κύρια βάση του υπολογισμού των υπερωριών, αφού στην ίδια διάταξη ορίζεται ότι οι ρυθμίσεις για το νόμιμο ημερήσιο ωράριο (8ωρο για εξαήμερη και 9ωρο για πενθήμερη απασχόληση) διατηρούνται σε ισχύ.

Συνεπώς, η απασχόληση πέραν των εννέα ή οκτώ ωρών ημερησίως (υπό το σύστημα του πενθημέρου ή εξαημέρου, αντίστοιχα) είναι πάντα υπερωρία, είτε νόμιμη είτε παράνομη, διότι υπερβαίνει το ανώτατο όριο διάρκειας του νομίμου ημερήσιου ωραρίου. Το ύψος της αποζημίωσης για την παράνομη υπερωριακή απασχόληση προσδιορίσθηκε αρχικά, με το άρθρο 4 παρ.5 του ν. 2874/2000, στο 250% του καταβαλλομένου ωρομισθίου και, στη συνέχεια, καθορίσθηκε η αποζημίωση για κάθε ώρα παράνομης υπερωρίας ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 100% (άρθρο 1 ν. 3385/2005). Με τη διάταξη του άρθρου 74 παρ.10 του ν. 3863/2010, η οποία ισχύει από 15-7-2010 (άρθρο 76 ν. 3863/2010), το ωρομίσθιο της υπερεργασίας και της υπερωριακής εργασίας μειώθηκε ως ακολούθως: α) για τις ώρες της υπερεργασίας (από την 41η έως και την 45η ώρα κάθε εβδομάδας επί πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας και συμβατικό ωράριο 40 ωρών εβδομαδιαίως), η οφειλόμενη προσαύξηση ανέρχεται σε ποσοστό 20% επί του καταβαλλόμενου ωρομισθίου, β) για τις ώρες της νόμιμης υπερωρίας μέχρι τη συμπλήρωση 120 ωρών ετησίως ανέρχεται σε ποσοστό 40% και για την πέραν των 120 ωρών ετησίως σε ποσοστό 60% και γ) για κάθε ώρα κατ' εξαίρεση υπερωριακής εργασίας η δικαιούμενη αποζημίωση του εργαζομένου ορίζεται σε ποσοστό 80% επί του καταβαλλόμενου ωρομισθίου (ΑΠ 288/2018, ΑΠ 1109/2017).

2. Κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Ανεπάρκεια αιτιολογιών, κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει, όταν δεν προκύπτουν από την απόφαση σαφώς και επαρκώς τα περιστατικά, που είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι όμως όταν υφίστανται ελλείψεις αναγόμενες στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση των αποδείξεων εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 15/2006).

Ειδικότερα, για την πληρότητα της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, που κρίνει επί αγωγής με αντικείμενο την καταβολή αποδοχών για παροχή υπερεργασίας και υπερωριακής απασχόλησης, λόγω υπέρβασης από το μισθωτό του χρόνου απασχόλησης αυτού για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, αρκεί να διαλαμβάνεται σε αυτήν, εκτός από την εργασιακή σχέση και τους όρους αυτής, η διάρκεια της ημερήσιας και εβδομαδιαίας απασχόλησης κατά περίπτωση, καθώς και το χρονικό διάστημα στο οποίο αναφέρονται, από όπου προκύπτουν συνακόλουθα οι ώρες υπερεργασίας και υπερωρίας, ενώ δεν απαιτείται επιπλέον ειδικός προσδιορισμός καθ' ημέρα της υπερωριακής εργασίας του μισθωτού, ούτε η αναφορά του χρόνου έναρξης και λήξης της παρεχόμενης υπερωριακής εργασίας και γενικότερα του χρόνου έναρξης και λήξης της ημερήσιας εργασίας ανά ημέρα απασχόλησης, διότι κρίσιμο είναι εάν η διάρκεια απασχόλησης του μισθωτού κατά την συγκεκριμένη περίοδο υπερέβη και για πόσες ώρες το νόμιμο ημερήσιο (ή το συμβατικό εβδομαδιαίο επί υπερεργασίας) ωράριο εργασίας των μισθωτών της κατηγορίας του ενάγοντος και όχι το πότε άρχισε και το πότε τελείωσε η εργασία του μισθωτού (ΑΠ 232/2018).

3. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (ΚΠολΔ 561 παρ.2), το Μονομελές Εφετείο Θράκης, εκτιμώντας όλα τα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, σε σχέση με την υπερεργασία και την υπερωριακή απασχόληση του ενάγοντος, τα εξής ουσιώδη:

Ότι ο εναγόμενος (ήδη αναιρεσείων) είναι αγροτικός συνεταιρισμός, ο οποίος έχει ως σκοπό αφενός το χονδρικό εμπόριο λιπασμάτων, σπόρων και φαρμάκων, αφετέρου δε τη συγκέντρωση δημητριακών και αραβοσίτου, για την εκπλήρωση του οποίου διατηρεί ΣΙΛΟ (αποθηκευτικούς χώρους) στις περιοχές ... και .... Ότι στα ΣΙΛΟ αυτά οι αγρότες των ως άνω περιοχών αποθηκεύουν τα παραγόμενα προϊόντα τους (σιτηρά και αραβόσιτο) με σκοπό, είτε να πωληθούν για λογαριασμό τους από τον εναγόμενο είτε να τα παραλάβουν για να τα πωλήσουν οι ίδιοι, πληρώνοντας τέλη αποθήκευσης.

Ότι ο ενάγων προσλήφθηκε από το εναγόμενο, ως μηχανολόγος- μηχανικός, την 1-9-2006, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, διάρκειας μέχρι την 30-11-2006, η οποία την 1-12-2006 μετατράπηκε σε αορίστου χρόνου, με πλήρη απασχόληση επί οκτάωρο ημερησίως (από ώρα 07:00 έως 15:00) και επί πέντε ημέρες την εβδομάδα (από Δευτέρα έως και Παρασκευή) και συνολικά 40 ώρες εβδομαδιαίως, με μηνιαίο μισθό τον προβλεπόμενο από τις εκάστοτε ισχύουσες συλλογικές συμβάσεις εργασίας των συνεταιριστικών οργανώσεων.

Ότι ο ενάγων αρχικά τοποθετήθηκε ως διαχειριστής στο ΣΙΛΟ ..., με αντικείμενο εργασίας την παραλαβή και ζύγιση αγροτικών προϊόντων, τα οποία μετέφεραν στις εγκαταστάσεις του ΣΙΛΟ οι αγρότες της περιοχής, τον έλεγχο της ποιότητας και της υγρασίας αυτών, την αποθήκευσή τους ανάλογα με την ποιότητά τους σε χωριστούς αποθηκευτικούς χώρους (κυψέλες), την ξήρανση, τη συντήρησή τους επί μακρό χρονικό διάστημα, είτε με χημικά μέσα (φάρμακα) είτε με τεχνητά (αερισμός ή ανακυκλώσεις), μέχρι να ολοκληρωθεί η πώλησή τους, τη φόρτωση των προϊόντων προς πώληση, την έκδοση όλων των παραστατικών στοιχείων για την παραλαβή και φόρτωση, την αποκατάσταση των τεχνικών βλαβών που παρουσιάζουν και, γενικά, τη συντήρηση και σωστή λειτουργία όλων των μερών του ΣΙΛΟ.

Ότι η λειτουργία του ΣΙΛΟ γινόταν από τον ενάγοντα προσωπικά, χωρίς τη συνδρομή άλλου εργαζομένου. Ότι από το έτος 2010 και εντεύθεν ο ενάγων τοποθετήθηκε ως διαχειριστής και του ΣΙΛΟ 2και περιστασιακά του ΣΙΛΟ ... ενώ κατέθεσε στη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης ... σχετική υπεύθυνη δήλωση ανάληψης καθηκόντων επιβλέποντος και υπευθύνου της λειτουργίας και συντήρησης όλων των πιο πάνω ΣΙΛΟ, καθώς και του ΣΙΛΟ ....

Ότι κατά το χρονικό διάστημα από Ιούνιο έως και Νοέμβριο κάθε έτους, η απασχόληση του ενάγοντος, σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση, ξεπερνούσε το νόμιμο προβλεπόμενο και συμφωνημένο ωράριο εργασίας του, ενώ εργαζόταν Σάββατα και Κυριακές, καθόσον κατά το ανωτέρω χρονικό διάστημα πραγματοποιείτο η συγκέντρωση στα ΣΙΛΟ των δημητριακών και του αραβοσίτου.

Ότι για την ως άνω εργασία του, είτε επρόκειτο για υπερεργασία, που μέχρι την 14-7-2010 αμειβόταν με προσαύξηση 25% (άρθρο 1 ν. 3385/2005) και από 15-7-2010 με προσαύξηση 20% (άρθρο 74 παρ.10 ν. 3863/2010), είτε για κατ' εξαίρεση υπερωρία, εφόσον ουδέποτε τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες νόμιμες διατυπώσεις και διαδικασίες έγκρισης, που αμειβόταν μέχρι 14-7-2010 με προσαύξηση 100% (άρθρο 1 ν. 3385/2005) και από 15-7-2010 με προσαύξηση 80% (άρθρο 74 παρ.10 ν. 3863/2010), είτε τέλος για την 6η ημέρα ανάπαυσης και τις Κυριακές, ουδέποτε του καταβλήθηκε οποιαδήποτε αμοιβή.

Ότι οι μηνιαίες μικτές αποδοχές του ενάγοντος, ως εγγάμου με ένα τέκνο και απόφοιτου ανώτερου εκπαιδευτικού ιδρύματος (ΤΕΙ διετούς φοίτησης), καθορίσθηκαν, σύμφωνα με την από 25-7-2008 συλλογική σύμβαση εργασίας Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων (πράξη κατάθεσης 89/25-7-2008) και διαμορφώθηκαν από 31-1-2010 έως 31-8-2010 στο ποσό των 1.787,34 €, από 1-9-2010 στο ποσό των 1.800,56 ευρώ (ήτοι β.μ. 1.101,93 €, επίδομα γάμου 110,19 €, επίδομα τέκνου 55,10 €, επίδομα πολυετίας 147,66 €, ανθυγιεινό επίδομα 110,19 €, διαχειριστικό επίδομα 55,10 €, επίδομα επικινδυνότητας 55,10 € και επίδομα σπουδών 165,29 €), ενώ από 1-7-2011 έως 1-9-2011, σύμφωνα με την από 16-12-2010 συλλογική σύμβαση εργασίας Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων (πράξη κατάθεσης 56/17-12-2010), διαμορφώθηκαν στο ποσό των 1.829,39 ευρώ (ήτοι β.μ. 1.119,57 €, επίδομα γάμου 111,96 €, επίδομα τέκνου 55,98 €, επίδομα πολυετίας 150,02 €, ανθυγιεινό επίδομα 111,96 €, διαχειριστικό επίδομα 55,98 €, επίδομα επικινδυνότητας 55,98 € και επίδομα σπουδών 167,94 €), περαιτέρω δε, από 1-9-2011 έως 1-8-2012 διαμορφώθηκαν στο ποσό των 1.884,24 ευρώ (ήτοι β.μ. 1.144,74 €, επίδομα γάμου 114,47 €, επίδομα τέκνου 57,24 €, επίδομα πολυετίας 167,13 €, ανθυγιεινό επίδομα 114,47 €, διαχειριστικό επίδομα 57,24 €, επίδομα επικινδυνότητας 57,24 € και επίδομα σπουδών 171,71 €) και από 1-8-2012 έως 31-1-2013 στο ποσό των 1.598,06 ευρώ (ήτοι β.μ. 1.144,74 €, επίδομα τέκνου 57,24 €, επίδομα πολυετίας 167,13 €, επίδομα επικινδυνότητας 57,24 € και επίδομα σπουδών 171,71 €).

Ότι, την 1-2-2013, ο ενάγων υπέγραψε ατομική σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, με την οποία οι μικτές μηνιαίες αποδοχές του καθορίσθηκαν έκτοτε στο ποσό των 1.358,35 ευρώ. Ότι τους μήνες Ιούνιο έως και Νοέμβριο του έτους 2010 ο ενάγων εργάσθηκε, πέραν του νομίμου ωραρίου του, πραγματοποιώντας εβδομαδιαίως τις κάτωθι ώρες υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωρίας, αντίστοιχα:

Από 14-6-2010 έως 18-6-2010, 5 ώρες και 4 ώρες, από 21-6-2010 έως 25-6-2010, 5 ώρες και 18 ώρες, από 28-6-2010 έως 2-7-2010, 5 ώρες και 20 ώρες, από 5-7-2010 έως 9-7-2010, 5 ώρες και 7 ώρες, από 12-7-2010 έως 16-7-2010, 5 ώρες και 16 ώρες, από 30-8-2010 έως 3-9-2010, 5 ώρες και 10 ώρες, από 6-9-2010 έως 10-9-2010, 5 ώρες και 30 ώρες, από 13-9-2010 έως 17-9-2010, 5 ώρες και 30 ώρες, από 20-9-2010 έως 24-9-2010, 5 ώρες και 30 ώρες, από 27-9-2010 έως 1-10-2010, 5 ώρες και 20 ώρες, από 4-10-2010 έως 8-10-2010, 5 ώρες και 10 ώρες, από 11-10-2010 έως 15-10-2010, 5 ώρες και 3 ώρες, από 18-10-2010 έως 22-10-2010, 5 ώρες και 10 ώρες, από 25-10-2010 έως 29-10-2010, υπερεργασία 5 ώρες, από 1-11-2010 έως 5-11-2010, 5 ώρες και 2 ώρες και από 15-11-2010 έως 19-11-2010, 5 ώρες και 20 ώρες, δηλαδή πραγματοποίησε συνολικά 80 ώρες υπερεργασίας και 230 ώρες κατ' εξαίρεση υπερωρίας.

Ότι το νόμιμο και συμφωνημένο ωρομίσθιο για την απασχόλησή του από 14-6-2010 έως 31-8-2010 ανερχόταν στο ποσό των 10,72 ευρώ (ήτοι 1.787,34 € Χ 6/25 : 40), ενώ από 1-9-2010 έως 19-11-2010 στο ποσό των 10,80 ευρώ (ήτοι 1.800,56 € Χ 6/25 : 40). Ότι, συνακόλουθα, δικαιούται ως αμοιβή α) από 14-6-2010 έως 9-7-2010, για υπερεργασία 20 ωρών το ποσό των 268 ευρώ [13,40 € Χ 20 ώρες (ήτοι 10,72 € Χ 25% + 10,72 €)], από 12-7-2010 έως 31-8-2010, για υπερεργασία 5 ωρών το ποσό των 63,60 ευρώ [12,86 € Χ 5 ώρες (ήτοι 10,72 € Χ 20% + 10,72 €)] και από 1-9-2010 έως 19-11-2010, για υπερεργασία 55 ωρών το ποσό των 712,80 ευρώ [12,96 € Χ 55 ώρες (ήτοι 10,80 € Χ 20% + 10,80 €)] και συνολικά το ποσό των 1.044,40 ευρώ (268 € + 63,60 € + 712,80 €), β) από 14-6-2010 έως 9-7-2010, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 49 ωρών το ποσό των 1.050,56 ευρώ [21,44 € Χ 49 ώρες (ήτοι 10,72 € Χ 100% + 10,72 €)], από 12-7-2010 έως 31-8-2010, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 16 ωρών το ποσό των 308,64 ευρώ [19,29 € Χ 16 ώρες (ήτοι 10,72 € Χ 80% + 10,72 €] και από 1-9-2010 έως 19-11-2010, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 165 ωρών το ποσό των 3.207,60 ευρώ [19,44 € Χ 165 ώρες (ήτοι 10,80 € Χ 80% + 10,80 €)] και συνολικά το ποσό των 4.566,80 ευρώ (1.050,56 € + 308,64 € + 3.207,60 €).

Ότι τους μήνες Ιούνιο έως και Νοέμβριο του έτους 2011 ο ενάγων εργάσθηκε, πέραν του νομίμου ωραρίου του, πραγματοποιώντας εβδομαδιαίως τις κάτωθι ώρες υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωρίας, αντίστοιχα: Από 13-6-2011 έως 17-6-2011, υπερεργασία 4 ώρες, από 20-6-2011 έως 24-6-2011, 5 ώρες και 15 ώρες, από 27-6-2011 έως 1-7-2011, 5 ώρες και 20 ώρες, από 4-7-2011 έως 8-7-2011, 5 ώρες και 10 ώρες, από 11-7-2011 έως 15-7-2011, 5 ώρες και 19 ώρες, από 29-8-2011 έως 2-9-2011, 5 ώρες και 4 ώρες, από 5-9-2011 έως 9-9-2011, 5 ώρες και 30 ώρες, από 12-9-2011 έως 16-9-2011, 5 ώρες και 30 ώρες, από 19-9-2011 έως 23-9-2011, 5 ώρες και 30 ώρες, από 26-9-2011 έως 30-9-2011, 5 ώρες και 30 ώρες, από 3-10-2011 έως 7-10-2011, 5 ώρες και 5 ώρες, από 10-10-2011 έως 14-10-2011, 5 ώρες και 14 ώρες, από 17-10-2011 έως 21-10-2011, 5 ώρες και 8 ώρες και από 24-10-2011 έως 28-10-2011, υπερεργασία 3 ώρες, δηλαδή πραγματοποίησε συνολικά 67 ώρες υπερεργασίας και 215 ώρες κατ' εξαίρεση υπερωρίας.

Ότι το νόμιμο και συμφωνημένο ωρομίσθιο για την απασχόλησή του από 13-6-2011 έως 30-6-2011 ανερχόταν στο ποσό των 10,80 ευρώ (ήτοι 1.800,56 € Χ 6/25 : 40), από 1-7-2011 έως 31-8-2011 στο ποσό των 10,97 ευρώ (ήτοι 1.829,39 € Χ 6/25 : 40) και από 1-9-2011 έως 28-10-2011 στο ποσό των 11,30 ευρώ (ήτοι 1.884,24 € Χ 6/25 : 40). Ότι, συνακόλουθα, δικαιούται ως αμοιβή α) από 13-6-2011 έως 1-7-2011, για υπερεργασία 14 ωρών το ποσό των 181,44 ευρώ [12,96 € Χ 14 ώρες (ήτοι 10,80 € Χ 20% + 10,80 €)], από 4-7-2011 έως 15-7-2011, για υπερεργασία 10 ωρών το ποσό των 131,60 ευρώ [13,16 € Χ 10 ώρες (ήτοι 10,97 € Χ 20% + 10,97 €)] και από 1-9-2011 έως 28-10-2011, για υπερεργασία 43 ωρών το ποσό των 583,08 ευρώ [13,56 € Χ 43 ώρες (ήτοι 11,30 € Χ 20% + 11,30 €)] και συνολικά το ποσό των 896,12 ευρώ (181,44 € + 131,60 € + 583,08 €), β) από 13-6-2011 έως 1-7-2011, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 35 ωρών το ποσό των 680,40 ευρώ [19,44 € Χ 35 ώρες (ήτοι 10,80 € Χ 80% + 10,80 €)], από 4-7-2011 έως 15-7-2011, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 29 ωρών το ποσό των 572,46 ευρώ [19,74 € Χ 29 ώρες (ήτοι 10,97 € Χ 80% + 10,97 €)] και από 1-9-2011 έως 28-10-2011, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 151 ωρών το ποσό των 3.071,34 ευρώ [20,34 € Χ 151 ώρες (ήτοι 11,30 € Χ 80% + 11,30 €)] και συνολικά το ποσό των 4.324,20 ευρώ (680,40 € + 572,46 € + 3.071,34 €).

Ότι τους μήνες Ιούνιο έως και Νοέμβριο του έτους 2012 ο ενάγων εργάσθηκε, πέραν του νομίμου ωραρίου του, πραγματοποιώντας εβδομαδιαίως τις κάτωθι ώρες υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωρίας, αντίστοιχα: Από 18-6-2012 έως 22-6-2012, 5 ώρες και 15 ώρες, από 25-6-2012 έως 29-6-2012, 5 ώρες και 10 ώρες, από 2-7-2012 έως 6-7-2012, 5 ώρες και 15 ώρες, από 9-7-2012 έως 13-7-2012, 5 ώρες και 7 ώρες, από 27-8-2012 έως 31-8-2012, 5 ώρες και 25 ώρες, από 3-9-2012 έως 7-9-2012, 5 ώρες και 12 ώρες, από 10-9-2012 έως 14-9-2012, 5 ώρες και 30 ώρες, από 17-9-2012 έως 21-9-2012, 5 ώρες και 2 ώρες, από 24-9-2012 έως 28-9-2012, 5 ώρες και 20 ώρες, από 1-10-2012 έως 5-10-2012, 5 ώρες και 10 ώρες, από 8-10-2012 έως 12-10-2012, υπερεργασία 4 ώρες και από 15-10-2012 έως 19-10-2012, 5 ώρες και 15 ώρες, δηλαδή πραγματοποίησε συνολικά 59 ώρες υπερεργασίας και 161 ώρες κατ' εξαίρεση υπερωρίας.

Ότι το νόμιμο και συμφωνημένο ωρομίσθιο για την απασχόλησή του από 18-6-2012 έως 31-7-2012 ανερχόταν στο ποσό των 11,30 ευρώ (ήτοι 1.884,24 € Χ 6/25 : 40), ενώ από 1-8-2012 έως 19-10-2012 στο ποσό των 9,58 ευρώ (ήτοι 1.598,06 € Χ 6/25 : 40). Ότι, συνακόλουθα, δικαιούται ως αμοιβή α) από 18-6-2012 έως 13-7-2012, για υπερεργασία 20 ωρών το ποσό των 271,20 ευρώ [13,56 € Χ 20 ώρες (ήτοι 11,30 € Χ 20% + 11,30 €)] και από 1-8-2012 έως 19-10-2012, για υπερεργασία 39 ωρών το ποσό των 448,11 ευρώ [11,49 € Χ 39 ώρες (ήτοι 9,58 € Χ 20% + 9,58 €)] και συνολικά το ποσό των 719,31 ευρώ (271,20 € + 448,11 €), β) από 18-6-2012 έως 13-7-2012, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 47 ωρών το ποσό των 955,98 ευρώ [20,34 € Χ 47 ώρες (ήτοι 11,30 € Χ 80% + 11,30 €)] και από 1-8-2012 έως 19-10-2012, για κατ' εξαίρεση υπερωρία 114 ωρών το ποσό των 1.965,36 ευρώ [17,24 € Χ 114 ώρες (ήτοι 9,58 € Χ 80% + 9,58 €)] και συνολικά το ποσό των 2.921,34 ευρώ (955,98 € + 1.965,36 €).

Ότι τους μήνες Ιούνιο έως και Σεπτέμβριο του έτους 2013 ο ενάγων εργάσθηκε, πέραν του νομίμου ωραρίου του, πραγματοποιώντας εβδομαδιαίως τις κάτωθι ώρες υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωρίας, αντίστοιχα: Από 10-6-2013 έως 14-6-2013, 5 ώρες και 5 ώρες, από 17-6-2013 έως 21-6-2013, 5 ώρες και 8 ώρες, από 24-6-2013 έως 28-6-2013, 5 ώρες και 10 ώρες, από 1-7-2013 έως 5-7-2013, 5 ώρες και 15 ώρες, από 8-7-2013 έως 12-7-2013, 5 ώρες και 5 ώρες, από 15-7-2013 έως 19-7-2013, 2 ώρες και 2 ώρες, από 19-8-2013 έως 23-8-2013, υπερεργασία 5 ώρες, από 26-8-2013 έως 30-8-2013, 5 ώρες και 20 ώρες, από 2-9-2013 έως 6-9-2013, 5 ώρες και 25 ώρες, από 9-9-2013 έως 13-9-2013, 5 ώρες και 25 ώρες, από 16-9-2013 έως 20-9-2013, 5 ώρες και 12 ώρες και από 23-9-2013 έως 27-9-2013, 5 ώρες και 25 ώρες, δηλαδή πραγματοποίησε συνολικά 57 ώρες υπερεργασίας και 152 ώρες κατ' εξαίρεση υπερωρίας.

Ότι το νόμιμο και συμφωνημένο ωρομίσθιο για την απασχόλησή του από 10-6-2013 έως 27-9-2013 ανερχόταν στο ποσό των 8,15 ευρώ (ήτοι 1.358,35 € Χ 6/25 : 40). Ότι, συνακόλουθα, δικαιούται ως αμοιβή για υπερεργασία 57 ωρών το ποσό των 557,46 ευρώ [9,78 € Χ 57 ώρες (ήτοι 8,15 € Χ 20% + 8,15 €)] και για κατ' εξαίρεση υπερωρία 152 ωρών το ποσό των 2.229,84 ευρώ [14,67 € Χ 152 ώρες (ήτοι 8,15 € Χ 80% + 8,15 €)] και συνολικά το ποσό των 2.787,30 ευρώ (557,46 € + 2.229,84 €).

Ότι τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο του έτους 2014 ο ενάγων εργάσθηκε, πέραν του νομίμου ωραρίου του, πραγματοποιώντας εβδομαδιαίως τις κάτωθι ώρες υπερεργασίας και κατ' εξαίρεση υπερωρίας, αντίστοιχα, ως εξής: Από 9-6-2014 έως 13-6-2014, 5 ώρες και 8 ώρες, από 16-6-2014 έως 20-6-2014, 5 ώρες και 2 ώρες, από 23-6-2014 έως 27-6-2014, 5 ώρες και 20 ώρες, από 30-6-2014 έως 4-7-2014, 5 ώρες και 5 ώρες, από 7-7-2014 έως 11-7-2014, υπερεργασία 1 ώρα, από 14-7-2014 έως 18-7-2014, υπερεργασία 2 ώρες και από 21-7-2014 έως 25-7-2014, υπερεργασία 3 ώρες, δηλαδή πραγματοποίησε συνολικά 26 ώρες υπερεργασίας και 35 ώρες κατ' εξαίρεση υπερωρίας.

Ότι το νόμιμο και συμφωνημένο ωρομίσθιο για την απασχόλησή του το έτος 2014 ανερχόταν στο ποσό των 8,15 ευρώ (ήτοι 1.358,35 € Χ 6/25 : 40). Ότι, συνακόλουθα, δικαιούται ως αμοιβή για υπερεργασία 26 ωρών το ποσό των 254,28 ευρώ [9,78 € Χ 26 ώρες (ήτοι 8,15 € Χ 20% + 8,15 €)] και για κατ' εξαίρεση υπερωρία 35 ωρών το ποσό των 513,45 ευρώ [14,67 € Χ 35 ώρες (ήτοι 8,15 € Χ 80% + 8,15 €)] και συνολικά το ποσό των 767,73 ευρώ (254,28 € + 513,45 €).

Κατόπιν αυτών, το Μονομελές Εφετείο Θράκης απέρριψε την έφεση του εναγομένου ως ουσία αβάσιμη, επικυρώνοντας έτσι την εκεί εκκαλουμένη 178/2015 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Δράμας με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η ένδικη αγωγή και επιδικάσθηκε στον ενάγοντα το ποσό των 18.027,20 ευρώ για υπερεργασία και κατ' εξαίρεση υπερωριακή απασχόληση, με το νόμιμο τόκο από την ημέρα που κάθε επιμέρους ποσό κατέστη ληξιπρόθεσμο και απαιτητό (επιπλέον του επιδικάσθηκε το ποσό των 10.179,08 ευρώ, για οκτάωρη απασχόληση Σάββατα και Κυριακές).

4. Με τις ανωτέρω παραδοχές, το Μονομελές Εφετείο Θράκης διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το κρίσιμο ζήτημα της υπερεργασίας και της κατ' εξαίρεση υπερωριακής απασχόλησης του ενάγοντος, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ερμηνεία και εφαρμογή των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, που παρατίθενται ανωτέρω στην πρώτη σκέψη, καθόσον α) δεν αναφέρει τη διάρκεια της ημερήσιας απασχόλησης του ενάγοντος κατά τις εργάσιμες ημέρες (Δευτέρα έως και Παρασκευή) και β) ενώ δέχεται ότι ο ενάγων παρείχε κατά τις ρηθείσες εργάσιμες ημέρες του επίδικου χρονικού διαστήματος υπερεργασία με την απασχόλησή του επί πέντε (5) ή τρεις (3) ή δύο (2) ώρες εβδομαδιαίως πέραν του νομίμου ωραρίου, καθώς και κατ' εξαίρεση υπερωρία με την απασχόλησή του τον αναφερόμενο συνολικό αριθμό ωρών ανά εβδομάδα, δεν διευκρινίζει ποιο εκλαμβάνει ως νόμιμο ωράριο αυτού και αν η ως άνω εργασία του ενάγοντος για πέντε ή τρεις ή δύο ώρες εβδομαδιαίως, παρασχέθηκε πέραν οκτάωρης απασχόλησής του ημερησίως, οπότε και μόνο θεωρείται, κατά τις ρηθείσες διατάξεις, ως υπερεργασία, ενόψει της παραδοχής της προσβαλλόμενης περί πενθημέρου εβδομαδιαίας απασχόλησής του, καθώς και αν η εργασία του για τον αριθμό των ωρών που δέχεται ως κατ' εξαίρεση υπερωρία ανά εβδομάδα, παρασχέθηκε πέραν εννεάωρης απασχόλησής του καθ' εκάστη ημέρα της εβδομάδας, οπότε και μόνο θεωρείται υπερωριακή, ενόψει της παραδοχής της προσβαλλόμενης περί πενθημέρου εβδομαδιαίας απασχόλησής του.

Με την κρίση αυτή, το Μονομελές Εφετείο στέρησε νόμιμης βάσης την απόφασή του και συνεπώς, ο μοναδικός λόγος της αίτησης, με τον οποίο επισημαίνονται οι ελλείψεις αυτές και αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

5. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο κατά το κεφάλαιο που αφορά την υπερεργασία και την κατ' εξαίρεση υπερωριακή απασχόληση του ενάγοντος και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου είναι εφικτή η συγκρότηση από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (ΚΠολΔ 580 παρ.3). Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτού (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 333/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρεθέν μέρος, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, προς περαιτέρω εκδίκαση -Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 6η Νοεμβρίου 2018. -Και

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 20η Νοεμβρίου 2018.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ