Supreme Court dismisses appeal against first instance rejection of statute of limitations defense due to lack of legal basis.

Απόφαση 1576 / 2025 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1576/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Παναγιώτη Βενιζελέα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 46/2024 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό, Γεώργιο Σχοινοχωρίτη, Παναγιώτα Γκουδή - Νινέ και Διονυσία Νίκα - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαΐου 2024, με την παρουσία και της γραμματέως Θ. Π., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ετερορρύθμου εταιρείας με την επωνυμία "Μ. Σ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ", που εδρεύει στο Κιάτο Κορινθίας και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Νικολόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΕΥΡΩΤΑ", που εδρεύει στη Σκάλα Λακωνίας και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Φωτάκου με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-9-2017 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Σπάρτης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 47/2020 του ίδιου Δικαστηρίου και 77/2021 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-4-2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 29/4/2021 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η εκδοθείσα, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθ. 77/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης, το οποίο δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσίαν την έφεση του εναγομένου και ήδη αναιρεσίβλητου, κατά της υπ'αριθμ. 47/2020 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Σπάρτης, που είχε κάνει δεκτή την από 12/9/2017 αγωγή της αναιρεσείουσας και, αφού, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, στη συνέχεια, κρατώντας και δικάζοντας την υπόθεση κατ'ουσίαν, απέρριψε την αγωγή. Η αίτηση αναίρεσης, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), αφού η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε με επιμέλεια του αναιρεσιβλήτου στην αναιρεσείουσα στις 24-4-2021 και η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης κατατέθηκε στην Γραμματεία του Πρωτοδικείου Σπάρτης στις 19-5-2021, δηλαδή εντός της προθεσμίας των 30 ημερών, που προβλέπει το άρθρο 564 παρ. 1 ΚΠολΔ και συνεπώς είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 6 του ΚΠολΔ που είναι ταυτόσημη με τη διάταξη του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ίδιου Κώδικα, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης αναφέρεται στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού και γι'αυτό προϋποθέτει κρίση επί της ουσίας του δικαστηρίου, πρέπει δηλαδή το δικαστήριο να έχει εισέλθει στην έρευνα της ουσίας της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή άλλης επιτευκτικής διαδικαστικής πράξεως οπότε και μόνο η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει ουσιαστικές παραδοχές, από την ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα των οποίων ή από την παντελή έλλειψη τοιούτων γεννάται η από την ως άνω διάταξη πλημμέλεια, ενώ δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός όταν η έλλειψη ή ανεπάρκεια ή αντίφαση των αιτιολογιών αναφέρεται στη σκέψη της απόφασης με την οποία η αγωγή, η ένσταση ή αντένσταση κρίθηκε απορριπτέα ως μη νόμιμη ή απαράδεκτη, αφού στις περιπτώσεις αυτές το δικαστήριο δεν προβαίνει σε έρευνα των πραγματικών περιστατικών, ώστε να είναι δυνατόν να υπάρξουν ελλείψεις ή αντιφάσεις στην περιγραφή τους (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 737/2024, ΑΠ 728/2023, ΑΠ 32/2022, ΑΠ 1935/2017, ΑΠ 818/2017, ΑΠ 103/2017).

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθ.561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα εξής: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, με την από 12/9/2017 αγωγή της, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Σπάρτης, εξέθετε ότι ασχολείται με την εμπορία προϊόντων ηλεκτρονικών υπολογιστών και την παροχή συναφών υπηρεσιών και ότι από τον μήνα Ιούλιο έως τον μήνα Δεκέμβριο του 2010 συνήψε με τον Δήμο Σκάλας Λακωνίας, του οποίου ήδη καθολικός διάδοχος είναι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος Δήμος, διαδοχικές συμβάσεις πώλησης προϊόντων ηλεκτρονικών υπολογιστών, όπως αναλυτικά αυτές αναφέρονται στην αγωγή, οι οποίες εκτέλεστηκαν και προς τούτο εξέδωσε το υπ' αριθ. 193/29-12-2010 τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών συνολικού ποσού 15.000 € (με ΦΠΑ).

Με βάση το ιστορικό αυτό, ζήτησε, λόγω του ότι ο εναγόμενος (αναιρεσίβλητος) δεν έχει εξοφλήσει, παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις της το ως άνω οφειλόμενο ποσό, να υποχρεωθεί να της καταβάλει το ποσό αυτό νομιμότοκα, με βάση τις διατάξεις περί ενδοσυμβατικής ευθύνης και επικουρικά, εάν για οποιοδήποτε λόγο κριθούν άκυρες οι συμβάσεις πωλήσεως,, σύμφωνα με τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτισμού.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθ. 47/2020 απόφαση του Ειρηνοδικείου Σπάρτης, το οποίο, αφού έκρινε νόμιμη την αγωγή μόνο κατά την επικουρική βάση της από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, απέρριψε την προταθείσα από τον εναγόμενο (αναιρεσίβλητο) ένσταση παραγραφής της ένδικης αξίωσης της ενάγουσας (αναιρεσείουσας) κατά παραδοχή της προταθείσας από αυτήν αντένστασης διακοπής της παραγραφής και έκανε δεκτή την αγωγή ως ουσία βάσιμη κατά την επικουρική βάση της.

Κατά της πρωτόδικης αυτής απόφασης ο εναγόμενος άσκησε έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 77/2021 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης, το οποίο, δικάζοντας ως εφετείο, έκανε δεκτή κατ' ουσίαν την έφεση και αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση απέρριψε την αγωγή, λόγω παραγραφής της ένδικης αξίωσης της ενάγουσας δεχόμενο τα ακόλουθα: "Κατά τους μήνες Ιούλιο του έτους 2008, Ιανουάριο του έτους 2009 και Ιούλιο του έτους 2010, η ενάγουσα - εφεσίβλητη, η οποία δραστηριοποιείται στην εμπορία ηλεκτρονικών υπολογιστών, μηχανών γραφείου, τηλεφωνίας και προγραμμάτων Η/Υ και την παροχή υπηρεσιών μηχανογραφικής υποστήριξης, σε εκτέλεση προφορικής συμφωνίας που είχε καταρτίσει με τους εκπροσώπους του Δήμου Σκάλας Λακωνίας, καθολικός διάδοχος του οποίου είναι ο εναγόμενος - εκκαλών οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης, πώλησε και εγκατέστησε στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές του, τρία προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, και συγκεκριμένα α) το πρόγραμμα Η/Υ Κλήσεων Αυτοκινήτων σε δύο θέσεις δικτύου, β) το πρόγραμμα επέκτασης κατά δύο θέσεις δικτύου του ήδη εγκατεστημένου στον άνω Δήμο οικονομικού προγράμματος Λογιστήριο - Ταμειακή - Αποθήκη και γ) το πρόγραμμα επέκτασης κατά δύο θέσεις δικτύου του ήδη εγκατεστημένου στον άνω Δήμο προγράμματος Δημοτολογίου - Εθνικού Δημοτολογίου - Εκλογικού Αρχείου, αντί συνολικού συμφωνηθέντος τιμήματος 15.000 € συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. 23 %, για το οποίο η ενάγουσα εξέδωσε το υπ' αρ. ....2010 τιμολόγιο πώλησης αγαθών, πλην όμως μέχρι σήμερα ουδέν ποσό έχει καταβληθεί προς εξόφληση της οφειλής.

Για τον λόγο αυτόν, η ενάγουσα - εφεσίβλητη επέδωσε στις 2.12.2011 στον εναγόμενο την από 26.11.2011 εξώδικη δήλωση της, με την οποία τον όχλησε για την καταβολή του άνω ποσού. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η ενάγουσα διέκοψε την παραγραφή της ως άνω αξιώσεώς της (άρθρο 93 παρ.1 Ν.2362/1995), η οποία, ελλείψει απαντήσεως από τον Δήμο, άρχισε εκ νέου μετά από την πάροδο έξι (6) μηνών από την επομένη της επιδόσεως, ήτοι από τις 3.6.2012.

Σημειώνεται ότι η ενάγουσα επικαλείται και πλήθος άλλων οχλήσεων, του εναγομένου, δια των από 12.9.2011, 14.9.2011, 17.2.2014 και 26.8.2016 επιστολών της, εκ των οποίων μόνο η τρίτη (από 17.2.2014) φέρει αριθμό πρωτοκόλλου του Δήμου Ευρώτα (3568/2014), πλην όμως, και αν υποτεθεί ότι όλες οι εν λόγω εξώδικες οχλήσεις περιήλθαν στον αποδέκτη τους, δεν δύνανται να διακόψουν εκ νέου την παραγραφή εν όψει της σαφούς διατάξεως του τελευταίου εδαφίου άρθρου 93 στ.

β' Ν. 2362/1995, κατά το οποίο: <<Υποβολή δεύτερης αιτήσεως δεν διακόπτει εκ νέου την παραγραφή".

Εξάλλου, η αξίωση της ενάγουσας, μετά την απόρριψη από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο της κύριας βάσης της-Αγωγής του πωλητή περί αξίωσης καταβολής του τιμήματος από το άρθρο 514 ΑΚ· έγινε δεκτή κατά την επικουρική της βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού. Ανεξαρτήτως, όμως, της νομικής θεμελίωσης της εν λόγω αξίωσης, δηλαδή είτε αυτή πηγάζει από τη σύμβαση πωλήσεως, είτε από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό του εναγομένου λόγω της ακυρότητας της τελευταίας συμβάσεως συνεπεία της μη τηρήσεως του αναγκαίου τύπου που επιβάλλει η διάταξη του άρθρου 80 Ν. 2362/1995, η παραγραφή αυτής (της αξίωσης) είναι πενταετής διότι στρέφεται κατά οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης σύμφωνα με την αμέσως παραπάνω νομική σκέψη.

Περαιτέρω, από την επισκόπηση της προσθήκης των πρωτόδικων προτάσεων της ενάγουσας - εφεσίβλητης, προκύπτει ότι αυτή, στο πλαίσιο της άμυνάς της έναντι της, σε κάθε περίπτωση λαμβανόμενης υπ' όψιν αυτεπαγγέλτως, ενστάσεως - παραγραφής του εναγομένου, προέβαλε παραδεκτώς κατ' άρθρο 237 παρ. 2 εδ. β' 262 παρ. 1 ΚΠολΔ την ένσταση διακοπής της παραγραφής κατ' άρθρο 93 στ.

β' Ν 2362/1995, που έγινε δεκτή κατ' ουσίαν από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο, δεχόμενο ότι η απαίτηση αδικαιολόγητου πλουτισμού της ενάγουσας δεν έχει υποκύψει στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 90 παρ. 1 Ν. 2362/1995, δέχτηκε την αγωγή. Πλην όμως, η ενάγουσα - εφεσίβλητη, τόσο στη δίκη ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, όσο και στην παρούσα δευτεροβάθμια δίκη, δεν επικαλείται και δεν αποδεικνύει κάποιο άλλο γεγονός διακοπτικό της παραγραφής της αξιώσεώς της, πέραν της αρχικής από 2.12.2011 οχλήσεώς της προς τον εναγόμενο - εκκαλούντα, την οποία, όμως, επικαλείται αλυσιτελώς, δεδομένου ότι από τις 3.6.2012, δηλαδή την ημερομηνία της παρέλευσης έξι μηνών από την όχληση, μέχρι την επίδοση της ένδικης αγωγής, η οποία έλαβε χώρα στις 25.9.2017 (βλ.

την υπ' αρ. ....2017 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Ναυπλίου Π. Ζ.), παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των πέντε (5) ετών. Στο σημείο αυτό γίνεται μνεία ότι, σύμφωνα με την αμέσως παραπάνω νομική σκέψη, πρώτον, δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι περί παραγραφής και διακοπής αυτής διατάξεις του ΑΚ, ιδίως του άρθρου 263 παρ. 2, και δεύτερον, τυχόν διακοπή της παραγραφής δεν λαμβάνεται υπ' όψιν αυτεπαγγέλτως αλλά προϋποθέτει την επίκληση από τον ενάγοντα συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών που την θεμελιώνουν (άρθρο 262 παρ. 1 ΚΠολΔ) και την απόδειξη των περιστατικών αυτών (άρθρο 338 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Επομένως, στην ένδικη περίπτωση, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διέκοψαν την παραγραφή προγενέστερες αγωγές της ενάγουσας κατά του εναγομένου, ως προς το δικόγραφο των οποίων στη συνέχεια παραιτήθηκε, όχι μόνο διότι τούτο δεν αποτελεί νόμιμο λόγο διακοπής της παραγραφής, αλλά και διότι η ενάγουσα σε κανένα σημείο των προτάσεων (και της προσθήκης) τόπο ενώπιον του πρωτοβαθμίου όσο και ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου δεν επικαλέστηκε καθόλου την άσκηση, δηλαδή την κατάθεση και επίδοση προηγούμενης χρονικά αγωγής της κατά του εναγομένου με την ίδια ιστορική και νομική αιτία και αίτημα".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την αντένσταση διακοπής της παραγραφής και συνεπώς έκανε δεκτή την ένσταση παραγραφής, που υπέβαλε ο αναιρεσίβλητος Δήμος, με δύο επάλληλες ισοδύναμες αιτιολογίες, που στηρίζουν αυτοτελώς κάθε μία το διατακτικό απόρριψης, ήτοι απέρριψε την αντένσταση ως μη νόμιμη δεχόμενο ότι "δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διέκοψαν την παραγραφή προγενέστερες αγωγές της ενάγουσας κατά του εναγομένου, ως προς το δικόγραφο των οποίων στη συνέχεια παραιτήθηκε...

διότι τούτο δεν αποτελεί νόμιμο λόγο διακοπής της παραγραφής", και ως απαράδεκτη δεχόμενο ότι σε κάθε περίπτωση "η ενάγουσα σε κανένα σημείο των προτάσεων (και της προσθήκης) τόσο ενώπιον του πρωτοβαθμίου όσο και ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου δεν επικαλέστηκε καθόλου την άσκηση, δηλαδή την κατάθεση και επίδοση προηγούμενης χρονικά αγωγής της κατά του εναγομένου με την ίδια ιστορική και νομική αιτία και αίτημα".

Με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την εκ του άρθρου 560 παρ.6 ΚΠολΔ πλημμέλεια, επικαλούμενος ότι η απόφαση περιέχει αντιφατικές αιτιολογίες. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθόσον, σύμφωνα μ' όσα αναφέρθηκαν στην ως άνω νομική σκέψη, ο εκ του άρθρου 560 αρ.6 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίο ελέγχεται η ορθότητα της ελάσσονος πρότασης του νομικού συλλογισμού δεν ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας έχει απορρίψει την αίτηση παροχής εννόμου προστασίας ως μη νόμιμη ή απαράδεκτη, ως εν προκειμένω.

Κατόπιν τούτων, και, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναίρεσης προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα, κατά την άσκηση της αναίρεσης στο Δημόσιο Ταμείο (άρ. 495 παρ.3 ΚΠολΔ) και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατέθεσε προτάσεις και υπέβαλε σχετικό αίτημα, σε βάρος της αναιρεσείουσας, λόγω της ήττας της (άρθ. 176, 183, 191 ΚΠολΔ), μειωμένα όμως κατά την διάταξη του άρθρου 281 παρ.2 Ν.3463/2006 "Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων", όπως αναφέρεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29/4/2021 αίτηση αναίρεσης της ετερόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία "Μ. Σ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 77/2021 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Και Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή μειωμένων των δικαστικών εξόδων του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε εξακόσια (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Απριλίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Σεπτεμβρίου 2025.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ