1576/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1576 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1576/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Ιωάννη Ιωαννίδη, Μίμη Γραμματικούδη και Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαΐου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ..............., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Κόκκα.

Του αναιρεσίβλητου: ..............., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βαρσάμη Γιοβανούδα με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-2-2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 334/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 1901/2005 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 14-11-2005 αίτησή του και με τους από 13-4-2007 προσθέτους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ζήσης Βασιλόπουλος ανέγνωσε την από 26-4-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης για έλλειψη νόμιμης βάσης, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις του πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με τον νόμο, είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου, που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι όμως και όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς.

Στην προκείμενη υπόθεση, ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις ακόλουθες αιτιάσεις από τον αρ. 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ: α) Με τον τρίτο λόγο αναίρεσης, διότι το Εφετείο "δεν αιτιολόγησε για ποιο λόγο δεν έλαβε υπόψη το από 10-7-1937 ιδιωτικό πωλητήριο έγγραφο" το οποίο με επίκληση προσκόμισε.

β) Με το πρώτο σκέλος του πέμπτου λόγου διότι το Εφετείο δεν αιτιολογεί πως η έκθεση φωτοερμηνίας του ........... ενισχύει τους ισχυρισμούς του αναιρεσιβλήτου και γ) Με τον τρίτο πρόσθετο λόγο αναίρεσης διότι το Εφετείο δεν αιτιολογεί επαρκώς και σαφώς την εξαφάνιση της ιδιοκτησίας του που βρίσκεται ανατολικά του αγροτικού δρόμου.

Οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, σύμφωνα με όσα έχουν προεκτεθεί, διότι, υπό την επίκληση του αναιρετικού λόγου του αρ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττουν την ανέλεγκτη από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων από το δικαστήριο της ουσίας, με βάση τα οποία το Εφετείο έκρινε, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση ως βάσιμη την ένσταση ιδίας κυριότητας του επίδικου ακινήτου και απέρριψε την διεκδικητική αγωγή του αναιρεσείοντος.

Επειδή, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 559 αρ. 20 και 561 παρ. 1 ΚΠολΔ προκύπτει ότι ο θεσπιζόμενος με την πρώτη από αυτές λόγος αναίρεσης, για παραμόρφωση του περιεχομένου του αποδεικτικού εγγράφου ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας υποπίπτει σε διαγνωστικό λάθος, όταν δηλαδή αποδίδει στο αποδεικτικό αυτό μέσο περιεχόμενο διαφορετικό από εκείνο που πράγματι έχει, όχι δε και όταν το περιεχόμενό του, το οποίο έχει σωστά διαγνωσθεί, συνάγει συμπέρασμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό.

Διότι στην τελευταία περίπτωση, πρόκειται για πλημμέλεια αναγόμενη αποκλειστικά στην κυριαρχική εκτίμηση των αποδείξεων, η οποία, καθεαυτή, εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο, κατά τη δεύτερη από τις ανωτέρω διατάξεις. Ενόψει τούτων ο πέμπτος λόγος, κατά το δεύτερο αυτού σκέλος, από τον αρ. 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με τον οποίο ο αναιρεσείων μέμφεται το Εφετείο διότι, όσον αφορά την έκθεση φωτοερμηνείας του ............., "οδηγήθηκε σε εσφαλμένο συμπέρασμα, καταλογίζοντας τα στοιχεία της έκθεσης αυτής σε βάρος μου και φυσικά υπέρ του αναιρεσιβλήτου...

και παραμόρφωσε το περιεχόμενο εγγράφου με το να δεχθεί πραγματικά γεγονότα προφανώς διαφορετικά από εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο αυτό" είναι απορριπτέος, προεχόντως ως απαράδεκτος διότι με το λόγο αυτό πλήττεται το διαφορετικό συμπέρασμα του Εφετείου από την εκτίμηση της ανωτέρω έκθεσης. Επειδή, το άρθρο 368 ΚΠολΔ ορίζει: "Το δικαστήριο μπορεί να διορίσει ένα ή περισσότερους πραγματογνώμονες, αν κρίνει πως πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν, για να γίνουν αντιληπτά, ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης (παρ. 1).

Το δικαστήριο οφείλει να διορίσει πραγματογνώμονες αν το ζητήσει κάποιος διάδικος και κρίνει πως χρειάζονται ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης". Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι η συμπλήρωση των αποδείξεων με τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης εναπόκειται στην κυριαρχική και μη ελεγχόμενη αναιρετικά κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, το οποίο ελευθέρως εκτιμά την ανάγκη της χρησιμοποίησης του αποδεικτικού αυτού μέσου, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία κάποιος από τους διαδίκους ζητήσει τη διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης και το δικαστήριο κρίνει ότι χρειάζονται όχι απλώς "ειδικές" γνώσεις, όπως αναφέρεται στο μεταγλωττισμένο στη δημοτική κείμενο της ανωτέρω διάταξης του άρθρου 368 παρ. 2 ΚΠολΔ, αλλά "ιδιάζουσες" γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, όπως αναφέρεται στο υπερισχύον, σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 3, εδάφιο τελευταίο, του ν. 1406/1983, οπότε οφείλει να διορίσει πραγματογνώμονα ή πραγματογνώμονες.

Επομένως εάν δεν υπάρχει παραδοχή του δικαστηρίου ότι πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν, για να γίνουν αντιληπτά, ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, η μη λήψη υπόψη ισχυρισμού του διαδίκου για ανάγκη διενέργειας πραγματογνωμοσύνης ή η απόρριψη, ρητώς ή σιωπηρώς, σχετικού αιτήματος δε δημιουργεί λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 559 ΚΠολΔ.

Επομένως ο έκτος λόγος αναίρεσης και ο πρώτος πρόσθετος λόγος αυτής κατά το δεύτερο σκέλος, με τους οποίους ο αναιρεσείων μέμφεται το Εφετείο ότι παρά το νόμο απέρριψε αναιτιολόγητα το αίτημά του για διενέργεια τοπογραφικής πραγματογνωμοσύνης, είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, διότι, αφού ο αναιρεσείων δεν υποστηρίζει ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι χρειάζονται ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, η απόρριψη του σχετικού αιτήματος ή ισχυρισμού δεν ιδρύει κάποιο από τους περιοριστικά αναφερόμενους αναιρετικούς λόγους του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Επειδή, ως "πράγματα" κατά την έννοια του εδαφίου 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, τα οποία έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, και των οποίων η μη λήψη υπόψη, μολονότι έχουν προταθεί ή η λήψη υπόψη μολονότι δεν έχουν προταθεί και ιδρύουν τον λόγο αναίρεσης, τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή, θεωρούνται οι ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση δικαιώματος, δικονομικού ή ουσιαστικού, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο και όχι οι αρνητικοί ισχυρισμοί της αγωγής ή της ένστασης ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, έστω και αν προτείνονται ως λόγοι έφεσης.

Συνεπώς ο δεύτερος πρόσθετος λόγος αναίρεσης που αποτέλεσε και λόγο έφεσης και με τον οποίο ο αναιρεσείων προσάπτει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση από τον αρ. 8 περ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό του ότι ο αναιρεσίβλητος το 1986 μίσθωσε τμήμα του αγρού του για εναπόθεση και αποθήκευση ξυλείας αναγνωρίζοντας έτσι την κυριότητά του και ότι ο δικαιοπάροχός του δήλωνε στην εφορία εμβαδό του ακινήτου 4.500 τ.μ.

και όχι 5881 τ.μ., όπως έπραξε με την τελευταία, πριν από τη μεταβίβαση συμπληρωματική φορολογική δήλωσή του, είναι, σύμφωνα με αυτά που προαναφέρθηκαν, απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι οι ισχυρισμοί που συγκροτούν το λόγο αυτό αποτελούν συμπεράσματα και επιχειρήματα από την εκτίμηση των αποδείξεων που κάνει ο αναιρεσείων και όχι "πράγματα" με την έννοια που προεκτέθηκε.

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338 - 340 και 346 ΚΠολΔ, το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων, που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι, για άμεση ή έμμεση απόδειξη, χωρίς όμως να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά.

Βέβαια δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύει και να εξάρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της, κατά την ελεύθερη κρίση του, μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί όμως να είναι αδιστάκτως βέβαιο, από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν νόμιμα οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον λόγο αναίρεσης του εδαφίου 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Στην προκείμενη υπόθεση ο αναιρεσείων με τους πρώτο και δεύτερο λόγους αναίρεσης από τον αρ. 11 περ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ κατ' εκτίμηση και όχι από τον αρ. 8 του ίδιου άρθρου μέμφεται το Εφετείο διότι δεν έλαβε υπόψη το από ........

πωλητήριο συμβόλαιο και το από ........... ιδιωτικό πωλητήριο έγγραφο, που νόμιμα προσκόμισε με επίκληση, από τα οποία προκύπτει ότι το επίδικο ανήκε στον πατέρα του. Οι λόγοι αυτοί είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, διότι από την υπάρχουσα στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα που προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι είτε προς άμεση είτε προς έμμεση απόδειξη, σε συνδυασμό και με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι λήφθηκαν υπόψη και συνεκτιμήθηκαν και τ' ανωτέρω αποδεικτικά μέσα από τα οποία μάλιστα το πρώτο από αυτά μνημονεύεται στο ιστορικό της απόφασης.

Επειδή με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης από τον αρ. 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, κατ' εκτίμηση και όχι από τον αρ. 8 του ίδιου άρθρου ο αναιρεσείων αιτιάται το Εφετείο ότι στα ιδιωτικά έγγραφα που προσκόμισε ο αναιρεσίβλητος προσέδωσε, παρά το νόμο, πλήρη αποδεικτική ισχύ, την οποία αυτά δεν είχαν. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως παντελώς αόριστος, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο για ποια ακριβώς έγγραφα πρόκειται, για την απόδειξη ποίου ή ποίων ισχυρισμών προσκομίστηκαν, ποία επίδραση θ' ασκούσαν οι ισχυρισμοί αυτοί στην έκβαση της δίκης, και ποιο είναι το σχετικό σφάλμα της απόφασης.

Επειδή με τον πρώτο πρόσθετο λόγο, σκέλος πρώτο από τον αρ. 11 περ. α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ο αναιρεσείων μέμφεται το Εφετείο ότι έλαβε υπόψη του την 4556/2000 ένορκη βεβαίωση των ........... και ..........., η οποία ήταν απαράδεκτη και δόθηκε ερήμην αυτού. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, προεχόντως, ως αβάσιμος, διότι από την επισκόπηση της απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του την άνω ένορκη βεβαίωση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-11-2005 αίτηση του ............. για αναίρεση της 1901/2005 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου που ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Ιουνίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ