1575/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1575 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1575/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Ιωάννη Ιωαννίδη, Μίμη Γραμματικούδη και Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Μαΐου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ................, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Χριστιά.

Των αναιρεσίβλητων: 1. ................ και 2. ................. οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Κολοτούρου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-12-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Ρεθύμνου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 71/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 89/2005 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρεθύμνης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 24-11-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ζήσης Βασιλόπουλος ανέγνωσε την από 26-4-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1118, 1119 και 1121 ΑΚ, μπορεί ν΄ αποκτηθεί επί ακινήτου εμπράγματο δικαίωμα υπέρ του εκάστοτε κυρίου άλλου ακινήτου, που να παρέχει ωφέλεια σ΄ αυτόν, δηλαδή δουλεία πραγματική, συνεπεία της οποίας ο κύριος του δουλεύοντος φέρει το βάρος ν΄ ανέχεται κάποια χρησιμοποίηση του ακινήτου του υπέρ του κυρίου του δεσπόζοντος.

Η σύσταση του προαναφερόμενου εμπράγματου δικαιώματος μπορεί να γίνει και με έκτακτη χρησικτησία επί ακινήτου (ΑΚ 1045), για τη συμπλήρωση της 20ετίας της οποίας μπορεί να προσμετρηθεί, επί καθολικής ή ειδικής διαδοχής, και ο χρόνος χρησικτησίας του δικαιοπαρόχου του χρησιδεσπόζοντος. Κατά τις ανωτέρω διατάξεις, συνδυαζόμενες με τα άρθρα 974 και 975 ΑΚ, η φυσική εξουσία επί ακινήτων για μία εικοσαετία επιφέρει κτήση της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία εάν είναι καθολική, περιλαμβάνει δηλαδή όλες τις χρησιμότητες του πράγματος και ασκείται με διάνοια κυρίου (νομή), ενώ επιφέρει κτήση πραγματικής δουλείας, εάν είναι μερική, περιλαμβάνει δηλαδή μια ή ορισμένες χρησιμότητες του πράγματος, οι οποίες αποτελούν περιεχόμενο τέτοιας δουλείας και ασκείται μόνον υπέρ του δεσπόζοντος ακινήτου από τον κύριό του (οιονεί νομή).

Όπως συνάγεται σαφώς από τις προαναφερόμενες διατάξεις και κυρίως των άρθρων 1118, 1121 και 1045 ΑΚ η έκτακτη χρησικτησία προς κτήση πραγματικής δουλείας, ο χρόνος της οποίας, όπως ήδη έχει λεχθεί, είναι 20ετής, προϋποθέτει ότι ο ασκών την οιονεί νομή δουλείας είναι κύριος του δεσπόζοντος ακινήτου. Εάν τυχόν αυτός ασκεί χρησικτησία και επί του δεσπόζοντος τότε η έναρξη της χρησικτησίας προς κτήση της πραγματικής δουλείας δε μπορεί να γίνει πριν ο χρησιδεσπόζων καταστεί κύριος του δεσπόζοντος ακινήτου, δηλαδή, αν αυτό γίνεται με έκτακτη χρησικτησία, πριν συμπληρωθεί εικοσαετής νομή αυτού επί του δεσπόζοντος.

Στην προκείμενη υπόθεση το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, απορρίπτοντας την έφεση κατά της απόφασης του Ειρηνοδικείου Ρεθύμνης, απέρριψε την αγωγή ομολογήσεως δουλείας οδού του αναιρεσείοντος, ως μη νόμιμη. Με την αγωγή του ο αναιρεσείων εκθέτει τα εξής: Δυνάμει του ........ συμβολαίου γονικής παροχής του συμβολαιογράφου Ρεθύμνης Γεωργίου Λουκάκη, που νόμιμα μεταγράφηκε, απέκτησε από τον πατέρα του ..........

την κυριότητα αγρού που περιγράφει στην αγωγή. Ότι το ακίνητο αυτό περιλαμβανόταν στην κληρονομιαία περιουσία του παππού του ........ και στον πατέρα του περιήλθε το έτος 1965, μετά από άτυπη διανομή που έλαβε χώρα μεταξύ των κληρονόμων. Έκτοτε ο πατέρας του ασκούσε στο ακίνητο αυτό φυσική εξουσία με διάνοια κυρίου συνεχώς επί χρονικό διάστημα που υπερβαίνει την εικοσαετία.

Ότι ο αγρός αυτός συνδέεται με αγροτικό δρόμο με την περιγραφόμενη στην αγωγή διάβαση, μήκους 50 μέτρων και πλάτους 1,30 μ., η οποία διέρχεται μέσα από το ακίνητο των αναιρεσιβλήτων. Ότι τη διάβαση αυτή χρησιμοποιούσαν οι δικαιοπάροχοί του και ο ίδιος από το έτος 1940 με διάνοια δικαιούχων συνεχώς επί χρόνο που υπερβαίνει την 20ετίαν και έτσι προσμετρώντας το χρόνο χρησικτησίας των δικαιοπαρόχων στον δικό του χρόνο κατέστη δικαιούχος πραγματικής δουλείας διάβασης με έκτακτη χρησικτησία.

Ότι οι αναιρεσίβλητοι, οι οποίοι έγιναν κύριοι του δουλεύοντος ακινήτου το 2000, τον Ιούνιο του 2003 απαγόρευσαν τη διέλευσή του από την άνω διάβαση και έτσι απέκλεισαν την επικοινωνία του αγρού του με τον αγροτικό δρόμο. Με βάση αυτό το ιστορικό ο αναιρεσείων ζητεί να αναγνωριστεί δικαιούχος δουλείας οδού μέσα από την προαναφερόμενη εδαφική λωρίδα και να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι ν' αποδώσουν σ΄ αυτόν την οιονεί νομή της λωρίδας αυτής και να άρουν κάθε εμπόδιο από αυτή.

Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η αγωγή δεν είναι νόμιμη και την απέρριψε διότι ο δικαιοπάροχος του αναιρεσείοντος, δηλαδή ο πατέρας του άρχισε να χρησιδεσπόζει τον κληρονομιαίο αγρό του πατέρα του, δηλαδή το δεσπόζον ακίνητο, το έτος 1965, ήτοι από τότε που οι συγκληρονόμοι του, μετά την άτυπη διανομή που έγινε στην κληρονομιαία περιουσία του πατέρα τους (πάππου του αναιρεσείοντος) παρέδωσαν σ΄ αυτόν τη νομή τούτου.

Έτσι ο δικαιοπάροχος του αναιρεσείοντος, μη δυνάμενος να προσμετρήσει στο ακίνητο αυτό και τη νομή του πατέρα του, αφού η νομή του ακινήτου δεν περιήλθε σ΄ αυτόν λόγω κληρονομιαίας, αλλά μετά από άτυπη σύμβαση με τους λοιπούς συγκληρονόμους, απέκτησε την κυριότητα του δεσπόζοντος αγρού το έτους 1985. Από το έτος αυτό και μετά άρχισε να ασκεί επί της επίδικης εδαφικής λωρίδας οιονεί νομή δουλείας οδού μέχρι το 1994 που το μεταβίβασε στον γιο του αναιρεσείοντα, ο οποίος συνέχισε την οιονεί νομή μέχρι το 2003 που έγινε η προσβολή.

Από το 1985 όμως μέχρι τότε δεν συμπληρώθηκε χρόνος 20 ετών. Κρίνοντας έτσι το Πρωτοδικείο, σύμφωνα με όσα διαλαμβάνονται στη μείζονα πρόταση, δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις που σημειώνονται στην πρόταση αυτή και συνεπώς ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από το άρθρο 560 αρ. 1 του ΚΠολΔ είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24.11.2005 αίτηση του ........... για αναίρεση της 89/2005 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρεθύμνης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουνίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 26 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ