1572/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1572 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1572/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ειρήνη Καλού, Γεώργιο Χοϊμέ, Μαρία Τζανακάκη και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Σεπτεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καλούντος: Δ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κυριάκο Τριανταφυλλίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων - καθ' ων η κλήση: 1) Β. Χ. του Γ., κατοίκου ..., που δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "...)", που ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Τιμολέοντα Φουντεδάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-12-2011 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την από 17-2-2012 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη 2ης των αναιρεσιβλήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7115/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1373/2015 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 7-1-2016 αίτησή του.

Εκδόθηκε η 1056/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία ανέβαλλε την έκδοση οριστικής απόφασης. Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 2-8-2017 κλήση του καλούντος.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Μαρία Τζανακάκη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο ο αναιρεσείων και η 2η των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως, αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 242/2015, ΑΠ 546/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση με την από 2-8-2017 κλήση του καλούντα - αναιρεσείοντα επαναφέρεται για να συζητηθεί στη σημερινή δικάσιμο (21-9-2018) η κρινόμενη από 7-1-2016 (αρ. κατ. 78/2016) αίτηση για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 1373/2015 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο, καθώς και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτού (άρθρο 681Α ΚΠολΔ).

Από τα πρακτικά της δίκης και τα διαδικαστικά έγγραφα προκύπτει, ότι η ένδικη κλήση προσδιορίστηκε με αριθμό πινακίου 1, σύμφωνα με την κάτω από αυτήν Πράξη της Προέδρου του Τμήματος (άρθρο 568 παρ. 2-4 ΚΠολΔ). Εξάλλου, από την υπ' αριθμ. 641Γ/28-3-2018 έκθεση επίδοσης του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, Κ.

Χ. - Μ., την οποία προσκομίζει και επικαλείται νόμιμα ο αναιρεσείων - καλών προκύπτει, ότι μετά από έγγραφη παραγγελία του Κ. Τ., πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντα, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση της αναίρεσης, ακριβές αντίγραφο της ένδικης κλήσης κοινοποιήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, κατά τη διάταξη του άρθρου 126 παρ. 1 ΚΠολΔ, στον 1ο αναιρεσίβλητο, για να παρασταθεί στη σημερινή δικάσιμο.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την απόφαση αυτή πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης με τη σειρά της από το πινάκιο δεν εμφανίστηκε ο 1ος αναιρεσίβλητος, ούτε και κατέθεσε δήλωση μη παράστασης, κατ' άρθρ. 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, αλλά παραστάθηκαν νομίμως και προσηκόντως μόνον ο επισπεύδων τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης αναιρεσείων και η 2η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία.

Επομένως, αφού ο 1ος αναιρεσίβλητος δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, αν και κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 576 παρ. 2 περ. α' και γ' ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης ως προς τους λοιπούς διαδίκους, που εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο και παρά την απουσία αυτού.

Εξάλλου, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

Η νομική αοριστία της αγωγής, στηρίζει λόγο αναιρέσεως για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ), συντρέχει δε αν το δικαστήριο για τη θεμελίωση της αγωγής στο συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου αρκέσθηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος, κρίνοντας αντιστοίχως νόμιμη ή μη στηριζόμενη στο νόμο την αγωγή.

Αντίθετα, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει, όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, τα πραγματικά δηλαδή περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 8 και 14 του ΚΠολΔ (ΑΠ 1467/2018, ΑΠ 1097/2013, ΑΠ 481/2012).? Με το άρθρο 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Με τον συγκεκριμένο λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνος δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998, ΑΠ 349/2014, ΑΠ 382/2013).

Περαιτέρω, από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 929 και 298 ΑΚ προκύπτει, ότι αυτός που έπαθε βλάβη στο σώμα ή στην υγεία του δικαιούται να αξιώσει και τη μελλοντική αποθετική ζημία (διαφυγόν κέρδος), γιατί, λόγω της μειωμένης ικανότητας προς εργασία από βλάβη του σώματος ή της υγείας, χάνει τα εισοδήματα από την εργασία του, την οποία, έχοντας πλήρη ικανότητα, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων θα ασκούσε στο μέλλον (ΑΠ 1105/2015) .Η μελλοντική περιουσιακή ζημία την οποία υφίσταται ο παθών δεν είναι μόνον αποθετική ή διαφυγόν κέρδος.

Μπορεί να είναι και μελλοντική θετική ζημία. Αυτό εμφανίζεται στις διάφορες εγχειρήσεις στις οποίες ο παθών πρέπει να υποβάλλεται διαδοχικά μέχρις ότου ολοκληρωθεί η όλη διαδικασία της αποθεραπείας του, ιδιαίτερα στα κατάγματα, πλαστικές εγχειρήσεις (ΑΠ 1935/2013, ΑΠ 1379/2010). Δεν απαιτείται γι' αυτό βεβαιότητα, αλλά αρκεί πιθανότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, πράγμα που πρέπει να προκύπτει από τις ιδιαίτερες περιστάσεις, ιδίως δε από τα μέτρα που λήφθηκαν προς τούτο.

Προκειμένης αξίωσης εκείνου, που έπαθε βλάβη στο σώμα ή την υγεία του για τη μελλοντική αποθετική ζημία (διαφυγόν κέρδος) κατά τα άρθρα 929 και 298 ΑΚ ο ζημιωθείς πρέπει να εκθέσει στην αγωγή του συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, τα οποία πιθανολογούν τη μελλοντική ζημία του και θα καταστήσουν δυνατή στο δικαστή της ουσίας την εκτίμηση της πιθανότητας επέλευσης της ζημίας.

Εφόσον αυτό συμβαίνει, τότε η αγωγή είναι ορισμένη και νόμιμη. Αν όμως από την έκθεση των περιστατικών η μελλοντική ζημία παρίσταται ως ενδεχόμενη απλά, τότε η αγωγή δεν είναι νόμιμη και δεν θεμελιώνει αξίωση αποζημίωσης. Είναι διαφορετικό το ζήτημα, ότι στην αγωγή η ζημία του ενάγοντος εμφανίζεται ως πιθανή κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, όμως από τις αποδείξεις προκύπτει ότι αυτή είναι απλά ενδεχόμενη.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση η αγωγή είναι απορριπτέα ως κατ' ουσίαν αβάσιμη. Για να επιδικασθεί αποζημίωση για τη μελλοντική ζημία θα πρέπει να είναι δυνατός ο προσδιορισμός αυτής κατά το χρόνο της απόφασης, είτε εφάπαξ, είτε κατά χρονικές περιόδους. Όταν, όμως, αυτή δεν είναι απλώς μέλλουσα, αλλά η πραγμάτωσή της εξαρτάται και από άλλους αστάθμητους παράγοντες, οι οποίοι είναι ενδεχόμενο να επέλθουν στο μέλλον και των οποίων η τυχόν μέλλουσα πραγματοποίηση είναι αδύνατο να προβλεφθεί κατά τους κανόνες της κοινής πείρας, τότε δεν επιδικάζεται ως πρόωρη, και επιδικάζεται μόνο όταν γεννηθεί.

Πάντως, η τελεσίδικη απόφαση με την οποία απορρίπτεται η αγωγή ως προώρως ασκηθείσα δεν δημιουργεί, ως προς τούτο δεδικασμένο, γιατί δεν πρόκειται για τομή της διαφοράς (ΑΠ 1105/2015, πρβλ. επίσης, ΑΠ 2153/2013, ΑΠ 1379/2010). Εξάλλου, ειδικότερη, μορφή διαφυγόντος κέρδους - έμμεσης ζημίας συντρέχει στην περίπτωση τραυματισμού ομορρύθμου εταίρου, που προσφέρει ως συνεισφορά την προσωπική του εργασία στην εταιρία, οπότε εξαιτίας της ανικανότητάς του προς εργασία μειώνονται τα κέρδη της εταιρίας και συνακόλουθα τα έσοδα του εταίρου.

Η μείωση αυτή αποτελεί έμμεση ζημία αμέσως ζημιωθέντος, που δεν πρέπει να συγχέεται με την αποζημίωση του εμμέσως ζημιωθέντος προσώπου, που μόνο εξαιρετικά προστατεύεται από το νόμο, κατά τις διατάξεις των άρθρων 928 και 929 ΑΚ. Εφόσον, δηλαδή, τα μειωμένα κέρδη της προσωπικής εταιρίας οφείλονται στην ανικανότητα για προσφορά προσωπικής εργασίας από το ομόρρυθμο μέλος, που τραυματίστηκε, έχουν δυσμενή αντανάκλαση και στα εισοδήματα του τελευταίου, που δικαιούται για τη μείωση αυτή, που αφορά τα δικά του προσωπικά κέρδη και αποτελεί έμμεση ζημία του, να απαιτήσει αποζημίωση από τον υπόχρεο (πρβλ.

ΑΠ 1504/2000).? Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 648, 649, 653 και 361 Α.Κ., 3 παρ. 2 του ν. 2190/1920, 5 παρ. 1 του ν. 3198/1955 και 1 της 95/1949 Διεθνούς Συμβάσεως "περί προστασίας του ημερομισθίου", που κυρώθηκε με το ν. 3248/1955, συνάγεται ότι μισθό αποτελεί και κάθε πρόσθετη παροχή πάνω από τα ελάχιστα όρια αυτού, η οποία χορηγείται από τον εργοδότη στο μισθωτό κατά τη διάρκεια της σχέσεως εργασίας του, τακτικά και ανελλιπώς ως αντάλλαγμα, νόμιμο ή συμβατικό της παρεχόμενης εργασίας του (ΑΠ 769/2010, ΑΠ 568/2009).

Από τις παραπάνω διατάξεις, σε συνδυασμό με το άρθρο 6 του ν. 765/1943 (που διατηρήθηκε σε ισχύ με την ΠΥΣ 324/-1946) προκύπτει, ότι τα προαιρετικώς καταβαλλόμενα στον εργαζόμενο από τους πελάτες του εργοδότη φιλοδωρήματα, έναντι της παρεχόμενης σ' αυτούς εξυπηρετήσεως, αποτελούν μέρος του μισθού, μόνον όταν, βάσει ρητής ή σιωπηρής συμφωνίας μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου, ο πρώτος παρέχει στο δεύτερο τη δυνατότητα να λαμβάνει τα φιλοδωρήματα και αυτά εισπράττονται τακτικά, έτσι ώστε να επαυξάνουν τις αποδοχές του.

Όταν αντίθετα ο εργαζόμενος λαμβάνει από τους πελάτες του εργοδότη, χωρίς ρητή ή σιωπηρή συγκατάθεση του τελευταίου, εν αγνοία του ή κατά τρόπο, που αντίκειται στην καλή πίστη ή όταν τα φιλοδωρήματα δίνονται εκτάκτως, δεν πρόκειται για μισθολογική παροχή (ΑΠ 4/2012, ΑΠ 1811/2011, ΑΠ 177/2001).

Με τον 1ο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το Α' σκέλος αυτού και εν μέρει με τον 3ο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ για την ευθεία παραβίαση της ουσιαστικού κανόνα δικαίου διάταξης του άρθρου 929 ΑΚ, με την αιτίαση, ότι το Εφετείο, με το να απορρίψει ως αόριστη την αξίωσή του για την επιδίκαση διαφυγόντος εισοδήματος, ποσού 1.571,89 ευρώ μηνιαία, που κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα αποκόμιζε από την επομένη του τροχαίου ατυχήματος (26-12-2009) έως 31-10-2013, που κρίθηκε ανίκανος από τον Ασφαλιστικό του Φορέα - ΙΚΑ για την εργασία του σερβιτόρου σε επιχείρηση καφετέριας, στην οποία αυτός συμμετείχε ως ομόρρυθμος εταίρος, σε ποσοστό 50% εξ αδιαιρέτου, με την παροχή της προσωπικής του εργασίας και, έκτοτε, έως τη συνταξιοδότησή του, στις 20-3-2035 λόγω συμπλήρωσης του 65ου έτους της ηλικίας του, διότι δήθεν στην αγωγή του δεν προσδιορίζονται τα μηνιαία έσοδα - έξοδα της ομόρρυθμης εταιρείας, αξίωσε περισσότερα στοιχεία, από όσα ο νόμος απαιτεί για την υπαγωγή των θεμελιωτικών στοιχείων της αγωγής στον ανωτέρω ουσιαστικό κανόνα δικαίου, που το Εφετείο εσφαλμένα δεν εφάρμοσε, αν και συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την εφαρμογή αυτού.

Τονίζεται ότι οι ανωτέρω αναιρετικοί λόγοι κρίνονται αρκούντως ορισμένοι και συνεπώς, ασκούνται παραδεκτά, αν και ο παραβιασθείς ουσιαστικός κανόνας δικαίου του άρθρου 929 ΑΚ δεν αναφέρεται αριθμητικά στο αναιρετήριο, διότι το πραγματικό της διάταξης αυτής περιγράφεται αναλυτικά, κατά τρόπο που δεν επιδέχεται αμφιβολία και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη η σχετική ένσταση της 2ης αναιρεσίβλητης, που προτάθηκε παραδεκτά με τις έγγραφες προτάσεις της κατ' άρθρ. 570 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Περαιτέρω από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των λοιπών διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτει, αναφορικά με το διαδικαστικό ιστορικό της υπόθεσης, ότι, σε τροχαίο ατύχημα που συνέβη στις 26-12-2009 στην οδό Εγνατία, στην Θεσσαλονίκη, το ΙΧΕ αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο απολειπόμενος σήμερα, 1ος αναιρεσίβλητος, Β.

Χ., του οποίου την αστική ευθύνη έναντι των τρίτων ζημιούμενων κάλυπτε η 2η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, προσέκρουσε στον πεζό αναιρεσείοντα, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά. Ο παθών και ήδη αναιρεσείων άσκησε την από 13-12-2011 (αρ. κατ. 48449/2011) αγωγή κατά του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου, Β. Χ. και κατά της ασφαλιστικής εταιρείας αυτού, ήδη αναιρεσίβλητοι, με την οποία αξίωνε αποζημίωση για θετική και αποθετική ζημία που υπέστη, ιδιαίτερη αποζημίωση του άρθρ. 931 ΑΚ και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Επίσης, η ασφαλιστική εταιρεία άσκησε κατά του ασφαλισμένου της οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου την από 17-2-2012 (αρ. κατ. 5872/2012) παρεμπίπτουσα αγωγή - αναγωγή, με την οποία ισχυρίστηκε, ότι εξαιρείται από την ασφαλιστική του κάλυψη, διότι αυτός τελούσε σε κατάσταση μέθης και ζητούσε για την περίπτωση ευδοκίμησης της εναντίον της κύριας αγωγής του παθόντα, να υποχρεωθεί ο παρεμπιπτόντως εναγόμενος - ασφαλισμένος της να της καταβάλει, οτιδήποτε αυτή θα υποχρεωνόταν να καταβάλει στον παθόντα - κυρίως ενάγοντα.

Το κεφάλαιο της αναγωγής δεν αφορά την παρούσα αναιρετική δίκη. Η κύρια αγωγή και η αναγωγή συνεκδικάστηκαν και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 7115/2013 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που απέρριψε κατ' ουσίαν αυτές και ειδικότερα την κύρια αγωγή (που αφορά την παρούσα αναιρετική δίκη) κρίνοντας, ότι αποκλειστικά υπαίτιος για το ατύχημα ήταν ο πεζός και ήδη αναιρεσείων.

Κατά της εκκαλουμένης πρωτόδικης απόφασης ο κυρίως ενάγων και ήδη αναιρεσείων άσκησε την από 18-6-2013 (αρ. κατ. 2122/2013) έφεση και η ήδη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία την από 12-12-2013 (αρ. κατ. 4553/2013) επικουρική έφεση, οι οποίες συνεκδικάστηκαν και εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία δέχθηκε αυτές κατ' ουσίαν και, αφού εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση, δίκασε στη συνέχεια την κύρια αγωγή, την οποία δέχθηκε εν μέρει ως ουσιαστικά βάσιμη και επιδίκασε στον παθόντα, κυρίως ενάγοντα το ποσό των 16.484,44 ευρώ (εκ των οποίων το ποσό 15.000 ευρώ αφορούσε την χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης), κρίνοντας, ότι ο οδηγός και ο πεζός είναι συνυπαίτιοι στην πρόκληση του ατυχήματος σε ποσοστό 50% καθένας.

Επισημαίνεται στο σημείο αυτό, ότι το κεφάλαιο της υπαιτιότητας δεν πλήττεται σήμερα με λόγο αναίρεσης. Εξάλλου, η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία άσκησε κατά της προσβαλλόμενης απόφασης την από 3-8-2016 (αρ. κατ. 209/2016) αίτηση αναίρεσης, με την οποία έπληττε το κεφάλαιο της υπαιτιότητας, η οποία εκδικάστηκε κατά τη δικάσιμο της 20-10-2017 και εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 146/2018 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, η οποία δέχτηκε την αίτηση αναίρεσης της ασφαλιστικής εταιρείας και παρέπεμψε την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το αναιρεθέν κεφάλαιο της υπαιτιότητας στο Δικαστήριο, που είχε εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση.

Στη δίκη αυτή είχε παρασταθεί ως αναιρεσίβλητος και ο ήδη αναιρεσείων παθών και είχε υποβάλει αίτημα αναβολής της δίκης εκείνης, προκειμένου η αίτηση αναίρεσης της ασφαλιστικής εταιρείας να συνεκδικαστεί με την ένδικη σήμερα δική του αίτηση αναίρεσης, που αρχικά είχε προσδιοριστεί για να δικαστεί στη δικάσιμο της 17-3-2017 και επί της οποίας είχε εκδοθεί η ΑΠ 1056/2017 απόφαση του Τμήματος αυτού, προκειμένου η ένδικη αίτηση αναίρεσης να συνεκδικαστεί με την αντίθετη αίτηση αναίρεσης της ασφαλιστικής εταιρείας.

Η ΑΠ 146/2018 απέρριψε το αίτημα αναβολής του τότε αναιρεσιβλήτου - παθόντα, διότι, όπως και ο ίδιος είχε βεβαιώσει στο Δικαστήριο, η δική του αίτηση αναίρεσης, (δηλαδή, η ένδικη σήμερα), δεν είχε ακόμη προσδιοριστεί σε νέα δικάσιμο και συνεπώς, κρίθηκε ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για να αναβληθεί η υπόθεση.

Ήδη, όπως έχει προαναφερθεί, η ένδικη αίτηση αναίρεσης του παθόντα επαναφέρεται παραδεκτά προς περαιτέρω συζήτηση στη σημερινή δικάσιμο με την ένδικη από 2-8-2017 κλήση αυτού, για να ερευνηθεί ως προς τα πληττόμενα κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης, που αφορούν, α) αποζημίωση για θετικές και αποθετικές μέλλουσες ζημίες και ειδικότερα, για διαφυγόντα εισοδήματα, αξίωση, που το Εφετείο απέρριψε ως αόριστη, β) αποζημίωση για τροφεία οικείων του παθόντα, αξίωση, που το Εφετείο απέρριψε ως μη νόμιμη, γ) ιδιαίτερη αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ, που το Εφετείο απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη και δ) χρηματική ικανοποίηση (άρθρ. 932 ΑΚ) λόγω ηθικής βλάβης, αξίωση, που το Εφετείο δέχτηκε εν μέρει ως ουσιαστικά βάσιμη.

Πιο συγκεκριμένα, από την από 13-12-2011 (αρ. κατ. 48449/2011) αγωγή του αναιρεσείοντα, της οποίας το περιεχόμενο, ως διαδικαστικό έγγραφο της δίκης επισκοπείται παραδεκτά για τις ανάγκες των ερευνώμενων αναιρετικών λόγων, ήτοι, των περί αοριστίας του δικογράφου της αγωγής παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης (1ου κατά το Α' σκέλος και εν μέρει του 3ου λόγου αναίρεσης) προκύπτει, ότι, κατ' ακριβή λεκτική αντιγραφή, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων εκθέτει τα εξής: "(Σελ. 28 της αγωγής):

Είμαι νέος άνθρωπος, γεννήθηκα στη ... την 20-3-1970, υγιέστατος πριν από το ατύχημα, με μεγάλες προοπτικές, για να έχω μία πετυχημένη προσωπική, οικογενειακή, κοινωνική και επαγγελματική ζωή. Είμαι έγγαμος με την Χ. Τ., που γεννήθηκε την 25-8-1971, και έχω δύο ανήλικα παιδιά, τον Π., που γεννήθηκε την 7-1-2006, και τον Κ., που γεννήθηκε την 30-7-2002, και τους οποίους οφείλω, να διατρέφω, και τώρα αδυνατώ.

(Σελ. 30-33 της αγωγής): Στο επάγγελμα είμαι σερβιτόρος. Το επάγγελμα του σερβιτόρου το ασκούσα στη ..., όπου διέμενα προσωρινά, και το ασκώ και στην Ελλάδα από την 1-12-1994 και εξής συνεχώς. Από την 1-12-1994 κατέχω το με αριθμό μητρώου ...5/1-12-1994 ατομικό βιβλιάριο υγείας εργαζόμενου σε καταστήματα, εργαστήρια και εργοστάσια υγειονομικού ενδιαφέροντος, που εξέδωσε και μου χορήγησε η Διεύθυνση Δημόσιας Υγιεινής της Νομαρχίας Θεσσαλονίκης την 1-12-1994.

Η συνδρομή των προϋποθέσεων για κτήση του βιβλιαρίου υγείας σύμφωνα με την συνήθη πορεία των πραγμάτων θα συνέτρεχε με κάθε βεβαιότητα στο πρόσωπό μου για όλη μου την ζωή, μέχρι την συνταξιοδότησή μου, στα 65 μου χρόνια, που θα ασκούσα το επάγγελμά μου, που είναι σερβιτόρος. Την 13-12-1994, με το από 13-12-1994 καταστατικό, που νόμιμα καταχωρήθηκε στο βιβλίο εταιρικών συμβολαίων Ο.Ε.

του Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης με αριθμό 5527/14-12-1994, σύστησα με τον αδελφό μου, Φ. Κ., την ομόρρυθμη εταιρία με την επωνυμία "... Ο.Ε.", με έδρα το κατάστημα της ..., οικοδομικός .... Σκοπός και αντικείμενο της εταιρείας ορίσθηκε η εκμετάλλευση, λειτουργία και άσκηση επιχείρησης καφέ - αναψυκτηρίου με ηλεκτρονικά.

Το κεφάλαιο της εταιρίας ορίσθηκε στο ποσό του 1.000.000 δραχμών, που εισφέρθηκε κατά ποσοστό 50% από τον κάθε εταίρο. Κάθε εταίρος μετέχει στις κερδοζημίες της εταρίας κατά ποσοστό 50%. Η διάρκεια της εταιρείας ορίσθηκε αρχικά για 10 έτη, που άρχιζαν την 15 Δεκεμβρίου 1994 και έληγαν την 14 Δεκεμβρίου 2004, με ρητό όμως όρο, ότι η διάρκεια της εταιρείας παρατείνεται αυτοδίκαια, χωρίς καμία ενέργεια των εταίρων ή της εταιρείας, και πέραν της παραπάνω ημερομηνίας, μετατρεπόμενη έτσι σε αορίστου χρόνου, εφόσον κατά το τελευταίο δίμηνο της παραπάνω αρχικής, 10ετούς, διάρκειάς της, δεν καταγγελθεί η εταιρική σύμβαση από κανένα από τους εταίρους, οι οποίοι έχουν δικαίωμα κατά το τελευταίο αυτό δίμηνο, να προβούν σε καταγγελία της εταιρικής σύμβασης, έστω και αν δεν συντρέχει σπουδαίο λόγος.

Η εταιρεία δεν καταγγέλθηκε ποτέ, και ήδη η ως άνω εταιρεία λειτουργεί ως αορίστου χρόνου. Διαχειριστές, ταμίες και νόμιμοι εκπρόσωποι της εταιρείας ορίσθηκαν και οι δύο εταίροι. Την 22-5-1995 χορηγήθηκε από τον Δήμο Θεσσαλονίκης στην ως άνω εταιρία με την επωνυμία "... Ο.Ε" η με αριθμό πρωτοκ.../1038/ 1994/22-5-1995 άδεια ίδρυσης και λειτουργίας καταστήματος καφετέριας στο ισόγειο κατάστημα της οικοδομής, που βρίσκεται στην ... (1ο κατάστημα δεξιά της εισόδου).

Στο κατάστημα αυτό η εταιρία αναπτύσσει, σύμφωνα με την άδειά της, 31 καθίσματα στην κλειστή αίθουσα, και 25 καθίσματα στον πεζοδρόμιο μπροστά από το κατάστημα. Η εταιρία μισθώνει το ως άνω κατάστημα από το 1994, από τους εκμισθωτές Μ. Κ., Π. Τ., Χ. Τ. και Α. Τ., οι οποίοι είναι συγκύριοι και συννομείς του κατά ποσοστό 25% εξ αδιαιρέτου ο καθένας τους.

Ήδη την 16-2-2010, με το από 16-2-2010 ιδιωτικό συμφωνητικό μίσθωσης, που συνυπέγραψαν οι εκμισθωτές με την ως άνω μισθώτρια εταιρία, συμφωνήθηκε νέα μίσθωση του ως άνω καταστήματος, με μηνιαίο μίσθωμα 1.000 ευρώ για όλη την τριετία, για τρία (3) χρόνια, από 1-1-2010 έως 31-12-2012, η οποία όμως εκ του νόμου έχει διάρκεια 12 ετών και πλέον.

Μετά την λήξη και αυτής της νέας μίσθωσης, σύμφωνα με τα την συνήθη πορεία των πραγμάτων, με κάθε βεβαιότητα, θα συνάπτονταν νέα μίσθωση, με τους ίδιους όρους, στο ίδιο, ή σε άλλο κατάστημα της ίδιας περιοχής, όπου υπάρχουν αρκετά, και θα ασκούνταν η ίδια επαγγελματική δραστηριότητα, από την ως άνω εταιρία, ή από μένα μόνο ατομικά, για όλη μου την ζωή, γιατί αυτό είναι το επάγγελμά μου.

Από την σύσταση της εταιρείας προσέφερα την προσωπική μου εργασία σ' αυτήν μέχρι την ημέρα, που συνέβη το ως άνω ένδικο τροχαίο ατύχημα και την λειτουργούσα μόνος μου. Ο αδελφός μου συμμετείχε μόνο στο κεφάλαιο της εταιρίας και δεν προσέφερε ποτέ σ' αυτήν οποιαδήποτε προσωπική εργασία. Στην εργασία μου αυτή χρειάζεται, να σηκώνω και να μεταφέρω κάσες από αναψυκτικά, κάσες από μπύρες και από άλλα ποτά, να καθαρίζω και να σφουγγαρίζω το μαγαζί, τα τραπέζια, το μπαρ, τα τζάμια, τα wc, να φτιάχνω καφέδες, τοστ, σάντουιτς, κρύα πιάτα, και ποτά, να κουβαλώ δίσκο, να σερβίρω τους πελάτες, να πλένω ποτήρια, πιάτα, κουτάλια, μαχαίρια, μηχανές καφέδων και ποτών, τον μπουφέ, και όλα τα είδη κουζινικής χρήσης, να ανεβοκατεβαίνω τις σκάλες προς το πατάρι, όπου βρίσκεται ο αποθηκευτικός χώρος του μαγαζιού και τα wc, να κτυπώ την ταμειακή μηχανή, να κάνω τις εισπράξεις του καταστήματος και να τηρώ όλους τους λογαριασμούς του.

Μετά τα ένδικο τροχαίο ατύχημα δεν μπορώ, να κάνω πλέον καμία από τις παραπάνω αναφερόμενες εργασίες. Όλα αυτά τα έκανα μέχρι, που συνέβη το ένδικο τροχαίο ατύχημα, τώρα όμως υπολείπομαι εντελώς αυτών των απαιτήσεων της δουλειάς μου, και δεν μπορώ να τις εκτελώ. Δεν έχω καθόλου απόδοση και παραγωγικότητα στην δουλειά, τις οποίες είχα πριν τους ένδικους τραυματισμούς μου, αλλά ούτε και μπορώ, να αναπτυχθώ, και να εξελιχθώ πλέον στον επαγγελματικό μου χώρο, που είναι ο χώρος της εκμετάλλευσης και της λειτουργίας καφέ - αναψυκτηρίων, ώστε να δημιουργήσω μόνος μου ή από κοινού με άλλους, και άλλα τέτοιες επιχειρήσεις, που θα μου απέφεραν περισσότερα κέρδη.

(Σελ. 37-42): Το ως άνω καφέ - αναψυκτήριο, μέχρι τον ως άνω τραυματισμό μου, το λειτουργούσα μόνος μου, κάνοντας σ' αυτό όλες τις ως άνω αναφερόμενες εργασίες και έχοντας δημιουργήσει προσωπικά ευρύ κύκλο δημοσίων σχέσεων και πελατεία. Το καφέ - αναψυκτήριο το λειτουργούσα κάθε ημέρα, από τις 08.00ω το πρωί μέχρι 15.00ω το μεσημέρι, και από τις 17.00ω το απόγευμα μέχρι τις 01.00ω τα ξημερώματα έχοντας πλήρη πελατειακή κίνηση.

Κατά το αμέσως προηγούμενο, πριν τον ως άνω ένδικο τραυματισμό μου, πλήρες τρίμηνο, δηλαδή από 1-7-2009 έως 30-9-2009. η ως άνω εταιρία "....", είχε κάνει εισπράξεις 17.901,64 ευρώ, και έξοδα 10.270,25 ευρώ, που συνιστούν και τον μέσο όρο των εισπράξεών της και των εξόδων της αντίστοιχα ανά τρίμηνο. Τα κατά μέσο όρο έσοδα ανά "τρίμηνο της ως άνω εταιρίας "...." προέρχονται από την πώληση και το σερβίρισμα των ως άνω ειδών του καφέ - αναψυκτηρίου, και τα κατά μέσο όρο έξοδά της ανά τρίμηνο προέρχονται από τα ενοίκια 3.000 ευρώ (1.000 ευρώ τον μήνα χ 3 μήνες), την αγορά των προμηθειών 5.270,25 ευρώ (2.800 ευρώ ποτά + 500 ευρώ χαρτικά + 650 ευρώ ψωμί + 300 ευρώ αλλαντικά + 300 ευρώ καφέ + 370,25 ευρώ μαναβική + 250 ευρώ γάλατα + 100 ευρώ ζάχαρη), την κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος της Δ.Ε.Η 800 ευρώ, τον Ο.Τ.Ε 400 ευρώ, την κατανάλωση νερού 400 ευρώ, διάφορα έκτακτα 400 ευρώ.

Πριν τον ως άνω ένδικο τραυματισμό μου κατά μέσο όρο ανά τρίμηνο τα καθαρά κέρδη της εταιρίας "....", ανέρχονταν σε 7.631,39 ευρώ (17.901,64 ευρώ - 10.270,25 ευρώ), και ανά μήνα σε 2.543,79 ευρώ (7.631,39 ευρώ : 3 μήνες). Πριν τον ως άνω ένδικο τραυματισμό μου κατά μέσο όρο ανά μήνα τα δικά μου προσωπικά κέρδη ανέρχονταν στο ποσό των ευρώ 1.271,89 ευρώ (2.543,79 : 2).

Το ποσό αυτό των 1.271,89 ευρώ συνιστά και τον μέσο συμφωνημένο και συνηθισμένο στις συναλλαγές μηνιαίο μισθό ενός έμπειρου σερβιτόρου, με τα δικά μου χρόνια προϋπηρεσίας, και την δική μου οικογενειακή κατάσταση. Επί πλέον αυτών είχα και κέρδη από φιλοδωρήματα σερβιρίσματος (pour boir) ποσού 10 ευρώ ημερησίως κατά μέσο όρο, και 300 ευρώ μηνιαίως κατά μέσο όρο (10 ευρώ χ 30 ημέρες).

Συνολικά πριν τον ως άνω ένδικο τραυματισμό μου κατά μέσο όρο ανά μήνα, από την συμμετοχή μου στα κέρδη της ως άνω εταιρίας κατά ποσοστό 50%, και από την προσωπική μου εργασία σ' αυτήν (pour boir), είχα καθαρά ατομικά εισοδήματα ποσού 1.571,89 ευρώ (1.271,89 + 300). Από 26-12-2009 απουσιάζω συνεχώς από την ως άνω εργασία μου εξ αιτίας των ως άνω τραυματισμών μου, που προκλήθηκαν από αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου των αντιδίκων.

Η εταιρία "..." προσπάθησε να βρει κάποιον αντικαταστάτη μου, αλλά ήταν πολύ δύσκολο, να βρεθεί κάποιος άνθρωπος εμπιστοσύνης, έμπειρος στο επάγγελμα, που αφενός να σερβίρει τους πελάτες, και αφετέρου να διαχειρίζεται τις εισπράξεις του καταστήματος. Την 6-1- 2010 η εταιρία "..." προσέλαβε τον Γ. Δ. του Ι., κάτοικο ...

Α1 ..., με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, αορίστου χρόνου και πλήρη απασχόληση, προκειμένου να προσφέρει όλες τις ως άνω αναφερόμενες υπηρεσίες, που προσέφερα εγώ πριν τον ένδικο τραυματισμό μου, αλλά δυστυχώς δεν κατάφερνε ούτε τα έξοδα της επιχείρησης να καλύπτει, και μετά από 5 μήνες περίπου σταμάτησε να εργάζεται.

Από τότε, αρχικά μόνο το πρωί 4-5 ώρες, και από τον Φεβρουάριο του 2011 πρωί - βράδυ, από 4-5 ώρες την φορά, το ως άνω καφέ - αναψυκτήριο το λειτουργεί η σύζυγός μου Χ., αλλά δυστυχώς και αυτή δεν καταφέρνει, να καλύπτει ούτε τα έξοδά του. Από την 26-12-2009 συνεχώς απουσιάζω από την εργασία μου, και η επιχείρηση του ως άνω καφέ - αναψυκτηρίου της "...

Ο.Ε" δεν αποφέρει καθόλου κέρδη. Έχω καταστεί εντελώς ανίκανος για την εργασία του σερβιτόρου από την 26-12-2009, που συνέβη το ένδικο τροχαίο ατύχημα, και για όλη μου την ζωή. Εάν δεν είχα τραυματισθεί ως άνω εξ αιτίας του πρώτου των αντιδίκων, θα συνέχιζα και μετά την 26-12-2009, να εργάζομαι στο ως άνω καφέ - αναψυκτήριο, όπως και πριν, και θα εξοικονομούσα με κάθε βεβαιότητα, σύμφωνα με την συνήθη πορεία των πραγμάτων, το καθαρό ποσό των 1.571,89 ευρώ μηνιαίως, καταβαλλόμενο το αργότερο στο τέλος του κάθε μήνα.

Το ίδιο ποσό των 1.571,89 ευρώ (1.271,89 ευρώ ειθισμένος μισθός/εισόδημα + 300 ευρώ φιλοδωρήματα) μηνιαίως κατά μέσο, καταβαλλόμενο το αργότερο στο τέλος του κάθε μήνα θα εισέπραττα και πάλι με κάθε βεβαιότητα, σύμφωνα με την συνήθη πορεία των πραγμάτων, εργαζόμενος ατομικά ως σερβιτόρος, είτε ως ελεύθερος επαγγελματίας, είτε με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας σε άλλη επιχείρηση υγειονομικού ενδιαφέροντος, μετά την λύση της ως άνω εταιρίας, η την λύση/λήξη της ως άνω μίσθωσης.

Αυτές τις καθαρές αποδοχές τώρα τις χάνω εξ αιτίας των ως άνω σοβαρότατων τραυματισμών μου, που προκλήθηκαν από αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου των αντιδίκων, ενώ, εάν ήμουν υγιής, και δεν μεσολαβούσαν οι ως άνω ένδικοι τραυματισμοί μου, σίγουρα και με κάθε βεβαιότητα, σύμφωνα με την συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν θα τις έχανα, αλλά θα εργαζόμουν ως άνω και θα τις εξοικονομούσα προς όφελός μου, μέχρι την 20-3-2035, που θα συμπληρώσω ηλικιακά τα 65 έτη μου, και σύμφωνα με τα ισχύοντα σήμερα θα συνταξιοδοτηθώ.

Αυτή την ζημία την υφίσταμαι εξ αιτίας των ως άνω σοβαρότατων τραυματισμών μου, που προκλήθηκαν από αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου των αντιδίκων, ενώ, εάν ήμουν υγιής, και δεν μεσολαβούσαν οι ένδικοι τραυματισμοί μου, σίγουρα και με κάθε βεβαιότητα, σύμφωνα με την συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν θα με επιβάρυνε, αλλά θα εργαζόμουν ως άνω και θα την απέτρεπα.

Αυτή είναι η ελάχιστη ζημία, που θα υφίσταμαι εφόρου ζωής ως σερβιτόρος. γιατί δεν μπορώ πλέον να ασκήσω το επάγγελμά μου, όπως πριν, είτε συμμετέχοντας στην ως άνω εταιρία, είτε ως ανεξάρτητος επιχειρηματίας/εκμεταλλευτής καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, είτε ως μισθωτός. Έτσι για τον λόγο αυτό ο πρώτος των εναγομένων ως οδηγός, κύριος, νομέας και κάτοχος του ζημιογόνου υπ' αριθμ.

κυκλοφ. ...69 Ι.Χ.Ε αυτοκινήτου, και η δεύτερη των εναγομένων ως ασφαλίζουσα κατά τον χρόνο του ένδικου ατυχήματος το ζημιογόνο αυτό όχημα για ζημίες, σωματικές βλάβες, και θανάτους, πού προκαλούνται σε τρίτους από την κυκλοφορία του, είναι υπόχρεοι από τον νόμο, να με αποζημιώσουν για την ως άνω ζημία μου και να μου καταβάλουν, ευθέως, αλληλέγγυα και εις ολόκληρο ο καθένας τους, για το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 μέχρι την 20-3-2035, που θα συμπληρώσω ηλικιακά τα 65 έτη μου, το ποσό των 1.571,89 ευρώ μηνιαίως, καταβαλλόμενα την τελευταία ημέρα του κάθε μήνα, νομιμότοκα από την επίδοση της αγωγής για όσες δόσεις έχουν καταστεί απαιτητές μέχρι την άσκηση της αγωγής, και για τις υπόλοιπες νομιμότοκα από την καθυστέρηση πληρωμής της κάθε μίας δόσης.

Η ως άνω επιχείρηση του καφέ - αναψυκτηρίου δεν μπορεί, να λειτουργήσει και να αποφέρει κέρδη, χωρίς εμένα, και η μέχρι τώρα λειτουργία της, μετά τον τραυματισμό μου, είτε με υπάλληλο, όπως επιχειρήθηκε ως άνω στην αρχή, είτε με την σύζυγό μου, όπως επιχειρήθηκε στη συνέχεια, δεν κατέστη ικανή, ούτε τα λειτουργικά της έξοδα, να καλύψει...".

Εξάλλου, από την επιτρεπτή επίσης επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει, ότι το Εφετείο για το κονδύλιο των διαφυγόντων εισοδημάτων από την επομένη του τροχαίου ατυχήματος (26-12-2009) έως τη συνταξιοδότηση του ενάγοντα και ήδη αναιρεσείοντα, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), τα ακόλουθα περιστατικά, επίσης κατ' ακριβή λεκτική αντιγραφή: "Περαιτέρω το αίτημα της κύριας αγωγής να καταβληθεί στον ενάγοντα ως αποζημίωση, το ποσό των 1.571,89 ευρώ, μηνιαίως, το οποίο απώλεσε, κατά το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 μέχρι 31-10-13, κατά το οποίο κατέστη ανίκανος προς εργασία, επειδή δεν μπόρεσε να προσφέρει, στην ομόρρυθμη εταιρία, με την επωνυμία ...

ΟΕ, την προσωπική του εργασία, στην οποία συνίστατο η εισφορά του σ' αυτήν, ως ομόρρυθμο μέλος της, και το οποίο θα αποκέρδαινε κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων και να αναγνωρισθεί ότι πρέπει να του επιδικασθεί, ως αποζημίωση, το ίδιο ποσό, μηνιαίως, για το χρονικό διάστημα από 1-11-2013 έως 20-3-2035, κατά το οποίο θα εξακολουθήσει να είναι ανίκανος, για την παραπάνω εργασία, και θα απωλέσει το ως άνω ποσό, το οποίο θα αποκέρδαινε, επίσης, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, κρίνεται, κατόπιν αυτεπάγγελτης έρευνας, απορριπτέο, προεχόντως, ως αόριστο, αφού, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προπαρατεθείσα νομική σκέψη, σε περίπτωση τραυματισμού ομόρρυθμου μέλους ομόρρυθμης εταιρίας, η αποζημίωση, που μπορεί να ζητήσει αυτό, συνίσταται στο ποσό, κατά το οποίο μειώθηκαν, εξ αιτίας της αποχής του, από την λειτουργία της ομόρρυθμης εταιρίας, τα έσοδα αυτής, προσδιορισμός που εν προκειμένω δεν γίνεται, αλλά υποβάλλεται αίτημα καταβολής του εισοδήματος, που ο ενάγων αποκόμιζε ως ομόρρυθμο μέλος, από την συμμετοχή του στην εν λόγω εταιρία, με την παροχή προσωπικής εργασίας, πέραν του ότι δεν μπορεί να προβλεφθεί από τώρα και η ανικανότητα του ενάγοντος προς εργασία, αλλά και η συνέχιση της λειτουργίας της ως άνω εταιρίας, η οποία, σημειωμένου, προέκυψε ότι συνέχισε να λειτουργεί μέχρι την συζήτηση της αγωγής ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου, μέχρι και την 20-3-2035, που ισχυρίζεται ο ενάγων, με την αγωγή του, ότι θα εξακολουθήσει η ανικανότητά του προς εργασία...".

Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο, με το να καταλήξει στο ανωτέρω αποδεικτικό του πόρισμα απορρίπτοντας ως αόριστη την αξίωση αποζημίωσης διαφυγόντων εισοδημάτων του παθόντα-αναιρεσείοντα, για το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 έως 31-10-2013, κατά το οποίο αυτός είχε κριθεί από τον Ασφαλιστικό του Φορέα - ΙΚΑ, ως μερικά ανάπηρος σε ποσοστό 40%, την οποία αυτός αξίωνε καταψηφιστικά, απαίτησε περισσότερα στοιχεία, από όσα απαιτεί η ουσιαστικού κανόνα διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ, την οποία παραβίασε ευθέως, καθόσον τα θεμελιωτικά στοιχεία του πραγματικού της διάταξης αυτής περιγράφονται αρκούντως στο αγωγικό δικόγραφο και ειδικότερα, τα πραγματικά περιστατικά, που πιθανολογούν την μέλλουσα ζημία και θα καταστήσουν δυνατή στο Δικαστή ουσίας την εκτίμηση της πιθανότητας επέλευσης της ζημίας αυτής.

Πιο συγκεκριμένα, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων αναλύει τα μηνιαία έσοδα και έξοδα της ομόρρυθμης εταιρείας, πριν τον τραυματισμό του και τα μηνιαία καθαρά κέρδη αυτής, το προσωπικό του κέρδος σε ποσοστό 50%, λόγω του ποσοστού συμμετοχής του με την προσωπική του εργασία στην επιχείρηση καφετέριας, ότι, κατά τα συμφωνημένα, το προσωπικό του κέρδος αποτελούσε το καθαρό μηνιαίο εισόδημά του και ότι απώλεσε, μετά τον τραυματισμό του, τις αποδοχές αυτές, διότι αδυνατούσε πλέον να προσφέρει την προσωπική του εργασία στην εταιρεία, η οποία, αντίστοιχα, απώλεσε ολοκληρωτικά το σύνολο των κερδών της, που προέρχονταν από την συμμετοχή του αναιρεσείοντα με την προσωπική του εργασία στην εταιρεία.

Επίσης, με επάρκεια ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων αναφέρει στην αγωγή, ότι και οι αντικαταστάτες του - βοηθητική δύναμη, Γ. Δ. και η σύζυγος αυτού, Χ., δεν κάλυψαν ούτε τα έξοδα της επιχείρησης, που πλέον έπαυσε να έχει κέρδος, το ήμισυ του οποίου, κατά τα συμφωνημένα, συνιστούσε τον μέσο ειθισμένο μισθό έμπειρου σερβιτόρου, τον οποίο αυτός απώλεσε.

Εκτός τούτου, ο ενάγων εκθέτει με επάρκεια στην αγωγή, όπως ορθά εκτιμάται, ότι, κατά τα συμφωνημένα, εισέπραττε τακτικά τα φιλοδωρήματα, που προαιρετικώς του κατέβαλαν οι πελάτες της καφετέριας έναντι της παρεχόμενης σ' αυτούς εξυπηρέτησης και ότι αυτά αποτελούσαν μέρος του ατομικού μηνιαίου εισοδήματος αυτού.

Ας σημειωθεί, ότι εάν η πιθανότητα της επέλευσης της ζημίας του ενάγοντα δεν αποδειχθεί, τούτο δεν είναι ζήτημα του ορισμένου της αγωγής, αλλά είναι ζήτημα ουσιαστικής απόδειξης αυτής. Συνακόλουθα, ο 1ος αναιρετικός λόγος κατά το Α' σκέλος αυτού και εν μέρει ο 3ος αναιρετικός λόγος για την ευθεία παραβίαση της ουσιαστικού κανόνα διάταξης του άρθρου 929 ΑΚ για την απώλεια του εισοδήματος του ενάγοντα - αναιρεσείοντα, από μισθό και φιλοδωρήματα για το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 έως 31-10-2013, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως ουσιαστικά βάσιμοι και να αναιρεθεί κατά το κεφάλαιο αυτό η προσβαλλόμενη απόφαση, που το απέρριψε ως αόριστο.

Αντίθετα, το Εφετείο με το να απορρίψει την ανωτέρω αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων για το περαιτέρω χρονικό διάστημα, δηλαδή από 1-11-2013 έως 20-3-2035, οπότε ο αναιρεσείων θα συνταξιοδοτηθεί λόγω συμπλήρωσης του 65ου έτους της ηλικίας του, προεχόντως ως αόριστη και με επάλληλη αιτιολογία ως πρόωρη, ορθά κατ' αποτέλεσμα έκρινε, διότι η πραγμάτωση της ζημίας για το ανωτέρω διάστημα (2013 έως 2035) εξαρτάται από αστάθμητους παράγοντες, που είναι ενδεχόμενο να επέλθουν στο μέλλον και είναι αδύνατο να προβλεφθεί από τώρα η μέλλουσα πραγματοποίηση της ζημίας κατά τους κανόνες της κοινής πείρας.

Ειδικότερα, δεν μπορεί από τώρα να προβλεφθεί η ανικανότητα του ενάγοντα προς εργασία σερβιτόρου ή άλλου παρεμφερούς επαγγέλματος ούτε η εξακολούθηση της λειτουργίας της επιχείρησης με βάση τα οικονομικά δεδομένα της Χώρας μας, όπως άλλωστε και ακροθιγώς θίγει με την επάλληλη αιτιολογία η προσβαλλόμενη απόφαση στη σελίδα 17 αυτής.

Η επάλληλη ως άνω αιτιολογία στηρίζει αυτοτελώς ορθό διατακτικό και οι σχετικοί λόγοι αναίρεσης για την ευθεία παραβίαση του άρθρου 929 ΑΚ, για το περαιτέρω ως άνω χρονικό διάστημα (2013 έως 2035) παρίστανται ως αλυσιτελείς και πρέπει να απορριφθούν, κατ' άρθρο 578 ΚΠολΔ (ΑΠ 27/2015, ΑΠ 1479/2013, ΑΠ 479/2009), με την ειδικότερη επισήμανση, ότι η απόρριψη της αξίωσης αυτής ως πρόωρης, δεν δημιουργεί δυσμενές δεδικασμένο σε βάρος του αναιρεσείοντα σε μελλοντική δίκη, διότι δεν πρόκειται για τομή διαφοράς (ΑΠ 1543/2017, ΑΠ 1105/2015, ΑΠ 2153/2013).

Κατά τους ορισμούς και την έννοια του άρθρου 559 αριθμός 8 Κ.Πολ.Δ., λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο, κατ' εσφαλμένη εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων, παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα, που προτάθηκαν ή έλαβε υπόψη πράγματα, που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί, που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος και με την έννοια αυτή "πράγμα" αποτελεί η ιστορική βάση της αγωγής και τα θεμελιωτικά αυτής πραγματικά περιστατικά (ΑΠ 879/2013, ΑΠ 1008/2007).

Δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός της αναίρεσης, αν το δικαστήριο που δίκασε, έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό, που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιονδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΑΠ 600/2018, ΑΠ 273/2018, ΑΠ 1486/2014).

Με τον συναφή 1ο αναιρετικό λόγο, κατά το Β' σκέλος αυτού, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 περ. β' ΚΠολΔ με την αιτίαση, ότι αναφορικά με το κονδύλιο της απώλειας εισοδημάτων, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του ουσιώδη πράγματα που προτάθηκαν και ειδικότερα, τα θεμελιωτικά περιστατικά της ανωτέρω αξίωσής του, που συνιστούσαν την ιστορική βάση της αγωγής του και έτσι το Εφετείο κατέληξε στο εσφαλμένο πόρισμα να απορρίψει την ανωτέρω αξίωση ως αόριστη.

Ο λόγος αυτός αναφορικά με την αξίωση αποζημίωσης διαφυγόντων εισοδημάτων για το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 έως 31-10-2013 πρέπει να γίνει δεκτός ως ουσιαστικά βάσιμος, διότι, σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί προηγουμένως, στην αγωγή περιέχονται επαρκώς τα πραγματικά περιστατικά, που θεμελιώνουν την ιστορική βάση αυτής ως προς την αξίωση αποζημίωσης διαφυγόντων εισοδημάτων του ανωτέρω διαστήματος και τα οποία συνιστούν "πράγμα" κατά την έννοια της αναιρετικής πλημμέλειας του άρθρου 559 αρ. 8 περ. β' ΚΠολΔ, η οποία συνεπώς ιδρύεται. Κατά το υπόλοιπο όμως χρονικό διάστημα η αξίωση αυτή ασκείται πρόωρα, όπως προεκτέθηκε και συνεπώς ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος κατ' άρθρ. 578 ΚΠολΔ, σύμφωνα με όσα επίσης έχουν εκτεθεί προηγουμένως προς αποφυγή άσκοπης επανάληψης.

Κατά το άρθρο 559 αριθμός 9 ΚΠολΔ, "αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο, επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη". Ο όρος "επιδίκασε" σημαίνει ότι το δικαστήριο αποφάσισε σχετικά σε αίτημα, έστω και με αναγνωριστική διάταξη (ΑΠ 1811/2009). Δηλαδή, όταν το δικαστήριο επιδίκασε ή αναγνώρισε ή προέβη σε διάπλαση, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο αίτημα (ΑΠ 200/2018, ΑΠ 1708/2014, ΑΠ 204/2011).

Με τον συναφή 1ο αναιρετικό λόγο, κατά το Γ' σκέλος αυτού, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 9 περ. γ' ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο άφησε αδίκαστο το αίτημά του, περί αποζημίωσης λόγω απώλειας εισοδήματος προερχόμενο από φιλοδωρήματα σερβιρίσματος, ποσού 300 ευρώ μηνιαία, για το χρονικό διάστημα από την επομένη του ατυχήματος έως το έτος 2035, που θα συνταξιοδοτηθεί, τα οποία θα εισέπραττε κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, εάν δεν τραυματιζόταν.

Στην προκειμένη περίπτωση από την επισκόπηση του αγωγικού δικογράφου, όπως έχει αναφερθεί με αφορμή προηγούμενους λόγους αναίρεσης και προς αποφυγή άσκοπων επαναλήψεων, συνάγεται ότι ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων, για να υπολογίσει το απωλεσθέν μηνιαίο εισόδημά του ποσού 1.571,89 ευρώ, ενσωμάτωσε στο ποσό των 1.271,89 ευρώ, που αποτελούσε το ατομικό του εισόδημα από τη συμμετοχή του με την προσωπική του εργασία στην επιχείρηση, ίσο με 50% του καθαρού κέρδους αυτής και το ποσό των 300 ευρώ μηνιαία, που, με πιθανότητα θα εισέπραττε κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, ως φιλοδωρήματα από πελάτες για την εργασία του σερβιτόρου, τα οποία απώλεσε εξαιτίας του τραυματισμού του και συνιστούν ζημία αυτού, την αποκατάσταση της οποίας επίσης αξίωνε. Εξάλλου, το Εφετείο απέρριψε ως αόριστο το κονδύλιο αποζημίωσης διαφυγόντων εισοδημάτων συνολικά, αφού προηγουμένως το ερεύνησε. Επομένως, το Εφετείο δεν άφησε αδίκαστο το αίτημα του αναιρεσείοντα για διαφυγόντα φιλοδωρήματα αλλά, αφού το συνυπολόγισε με τον μηνιαίο μισθό, απέρριψε συνολικά την αξίωσή του ως αόριστη, στην οποία είχαν ενσωματωθεί ο ατομικός μισθός και τα φιλοδωρήματα. Επομένως, ο 1ος λόγος αναίρεσης, κατά το Γ' σκέλος του εκ του άρθρου 559 αρ. 9 περ. γ' ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 298 εδ. α' ΑΚ η αποζημίωση περιλαμβάνει τη μείωση της υπάρχουσας περιουσίας του δανειστή (θετική ζημία), καθώς και το διαφυγόν κέρδος. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 929 εδ. α' ΑΚ και πλέον των όσων έχουν προεκτεθεί, σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει, εκτός από τα νοσήλια και τη ζημία, που έχει ήδη επέλθει, οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον ή θα ξοδεύει επιπλέον εξαιτίας της αύξησης των δαπανών του. Ως νοσήλια νοούνται οι δαπάνες που είναι αναγκαίες για τη σωτηρία και την αποκατάσταση της υγείας του παθόντος (φάρμακα, αμοιβή ιατρού, νοσοκομείου κ.ά). και έτσι, με κριτήριο την αναγκαιότητα ή όχι πραγματοποίησης της δαπάνης, θα υποχρεωθεί ή όχι ο υπόχρεος σε αποζημίωση να καταβάλει τη συγκεκριμένη δαπάνη ως οφειλόμενη ζημία (ΑΠ 1543/ 2017, ΑΠ 2176/2009). Εξάλλου, το αίσθημα δικαίου επιβάλλει την αποκατάσταση και των ζημιών, υπό την έννοια της διευρυμένης έννοιας των νοσηλείων. Στο μέτρο, που οι σχετικές δαπάνες ή περιουσιακές μειώσεις αντιμετωπίζονται υπό την οπτική γωνία του παθόντος, δύνανται, εφόσον χαρακτηριστούν ως νοσήλεια, να αξιωθούν από τον τελευταίο ως το θύμα της αδικοπραξίας.

Με τον 2ο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατά το Α' σκέλος αυτού, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, με την αιτίαση, ότι το Εφετείο, με το να απορρίψει την αξίωση τροφείων της συζύγου και της μητέρας του, κατά την παραμονή του στο Νοσοκομείο, ποσού 232,64 ευρώ, το οποίο ο ίδιος δαπάνησε, ως μη νόμιμη, δήθεν ως έμμεση ζημία των οικείων του, παραβίασε ευθέως την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ. Επίσης, με το συναφές Β' σκέλος του ίδιου αναιρετικού λόγου ο αναιρεσείων αποδίδει και την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 περ. β' ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο, με το να απορρίψει ως μη νόμιμη την ανωτέρω αξίωση τροφείων δεν έλαβε υπόψη του τα πραγματικά περιστατικά της ιστορικής βάσης της αγωγής του, σύμφωνα με τα οποία η δαπάνη αυτή καταβλήθηκε από τον ίδιο τον αναιρεσείοντα, τα οποία συνιστούν "πράγμα" και ήταν ουσιώδη για το αποτέλεσμα της δίκης.

Οι ανωτέρω αναιρετικοί λόγοι είναι αρκούντως ορισμένοι, αν και δεν αναφέρεται αριθμητικά η παραβιασθείσα ουσιαστικού κανόνα διάταξη του άρθρου 929 ΑΚ, διότι το πραγματικό της περιγράφεται στο αναιρετήριο με τρόπο, που δεν επιδέχεται αμφιβολία. Περαιτέρω, από την επισκόπηση της αγωγής, για τις ανάγκες των ερευνώμενων ως άνω αναιρετικών λόγων, προκύπτει ότι, στις σελίδες 16 έως 21 αυτής, ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων εκθέτει τα ακόλουθα: "4) ΕΞΟΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΖΥΓΟ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΗΤΕΡΑ ΜΟΥ, ΟΣΟ ΚΑΙΡΟ ΜΕ ΦΡΟΝΤΙΖΑΝ Ή ΜΕΤΈΒΑΙΝΑΝ ΣΤΟ ....

Η παρουσία της συζύγου μου και της μητέρας μου ήταν αναγκαία καθόλη την διάρκεια της νοσηλείας μου, γιατί μου παρείχαν υπηρεσίες αποκλειστικής νοσοκόμου - περιποιήτριας - συνοδού. Μέσω της συζύγου μου και της μητέρας μου, για αγορά ειδών διατροφής τους και διαβίωσής τους, όσο καιρό με φρόντιζαν στο Γενικό Νοσοκομείο "...", ή μετέβαιναν σ' αυτό για τις ανάγκες μου, κατέβαλα:

Την 1-1-2010 το ποσό των 5 ευρώ στον "ΌΘΩΝ ΚΑΦΕ ΕΣΤΙΑΤΟΡΕΙΟ ... ...", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την ...395/1-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 3-1-2011 το ποσό των 10,30 ευρώ στο "... ΨΙΛΙΚΑ, ...", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 91/3-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 5-1-2010 στο κυλικείο του "..." το ποσό των 15,40 ευρώ, όπως αποδεικνύεται από την υπ' αριθμ. 47/5-1-2010 ταμειακή απόδειξη, που εξέδωσε και μου χορήγησε ο "... Κυλικείο ...", την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 6-1-2010 στο κυλικείο του "..." το ποσό των 14,80 ευρώ, όπως αποδεικνύεται από την υπ' αριθμ. 21/6-1-2010 ταμειακή απόδειξη, που εξέδωσε και μου χορήγησε ο "...

Κυλικείο ...", την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 5-1-2010 το ποσό των 7,20 ευρώ στο "...", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 46/5-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 6-1-2010 το ποσό των 7,40 ευρώ στο "...", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 16/6-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 5-1-2010 το ποσό των 5 ευρώ στο "... ΣΥΚΙΕΣ", η οποία εξέδωσε και μου χορήγησε την 07000369/5-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 6-1-2010 το ποσό των 1,30 ευρώ στο "... ΨΙΛΙΚΑ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την Ζ ...492 187349/8-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 7-1-2010 το ποσό των 34,92 ευρώ στο "..., 6,5 χιλ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ -ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙΟΥ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 82/7-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 7-1-2010 στο κυλικείο του "..." το ποσό των 2,30 ευρώ, όπως αποδεικνύεται από την υπ' αριθμ. ...-2010 ταμειακή απόδειξη, που εξέδωσε και μου χορήγησε ο "...

Κυλικείο ...", την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 8-1-2010 το ποσό των 4,20 ευρώ στο "..., ... 44 ΕΞΟΧΗ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 19/8-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 8-1-2010 το ποσό των 6,30 ευρώ στο "... ΨΙΛΙΚΑ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την Ζ ...492 187626/8-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 11-1-2010 το ποσό των 16 ευρώ στο "... ΠΕΥΚΑ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την υπ' αριθμ. ...140/11-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 9-1-2010 το ποσό των 17,25 ευρώ στο "...", το οποίο εξέδωσε και μου χορήγησε την 392/9-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 8-1-2010 το ποσό των 15,98 ευρώ στο "...", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 201/8-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 9-1-2010 το ποσό των 1,30 ευρώ στο "...", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 306/9-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 11-1-2010 το ποσό των 25,97 ευρώ στο "..., 6,5 χιλ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ-ΑΣΒΕΣΤΟΧΩΡΙΟΥ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 195/11-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 20-2-2010 το ποσό των 3,60 ευρώ στο "... ΨΙΛΙΚΑ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 3/20-2-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 9-1-2010 το ποσό των 4,30 ευρώ στο "..., ... 44 ΕΞΟΧΗ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 12/9-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 10-1-2010 το ποσό των 6,30 ευρώ στο "..., ... ΠΕΥΚΑ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 68/10-1-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 27-5-2010 το ποσό των 3,60 ευρώ στο "..., ... 44 ΕΞΟΧΗ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 08000964/27-5-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας. Την 20-2-2010 το ποσό των 3,80 ευρώ στο "... ΨΙΛΙΚΑ", ο οποίος εξέδωσε και μου χορήγησε την 2/20-2-2010 ταμειακή απόδειξη, την οποία θα προσκομίσω με επίκληση κατά την συζήτηση της παρούσας.

Την 23-1-2010 το ποσό των 13,21 ευρώ στον εκμεταλλευτή ταξί Κ. Ν., για την μεταφορά της από το σπίτι στο νοσοκομείο "...". Την 23-1-2010 το ποσό των 7,21 ευρώ στον εκμεταλλευτή ταξί Γ. Δ., για την μεταφορά της από το νοσοκομείο "..." στο σπίτι. Σύνολο 232,64 ευρώ (5 + 10,30 + 15,40 + 14,80 + 7,20 + 7,40 + 5 + 1,30 + 34,92 + 2,30 + 4,20 + 6,30 + 16 + 17,25 + 6,30 + 15,98 + 1,30 + 25,97 + 3,60 + 4,30 + 3,60 + 3,80 + 13,21 + 7,21 = 232,64 ευρώ).

Εξάλλου το Εφετείο απαντώντας στο ανωτέρω αγωγικό αίτημα δέχθηκε τα εξής: "Επίσης το αίτημα της αγωγής, με το οποίο ο ενάγων ζητάει να του καταβληθεί, ως αποζημίωση, το ποσό των 232,64 ευρώ, που δαπάνησαν η σύζυγός του και η μητέρα του, οι οποίες τον φρόντιζαν, κατά την διάρκεια νοσηλείας του σε νοσοκομείο, είναι μη νόμιμο, επειδή, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην προπαρατεθείσα σκέψη, πρόκειται για έμμεση ζημία, η οποία δεν αποκαθίσταται...".

Με τις ανωτέρω παραδοχές του το Εφετείο με το να απορρίψει ως μη νόμιμη την αξίωση αποζημίωσης του ενάγοντα για τα τροφεία των οικείων του, τα οποία ο ίδιος ατομικά δαπάνησε, κατά τα εκτιθέμενα στην αγωγή, παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού κανόνα δικαίου διάταξη του άρθρου 929 παρ. 1 ΑΚ και συνεπώς ιδρύεται η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, διότι η αξίωση αυτή, σύμφωνα με το ιστορικό της αγωγής συνιστούσε θετική ζημία του αναιρεσείοντα - παθόντα, υπό την διευρυμένη έννοια των νοσηλείων, στην οποία αυτός ο ίδιος υποβλήθηκε ως το θύμα της αδικοπραξίας του τροχαίου ατυχήματος και επομένως, νομιμοποιείται ενεργητικά να αξιώσει την αποκατάστασή της έχοντας έννομο συμφέρον.

Επί πλέον, το Εφετείο απορρίπτοντας ως μη νόμιμη την αξίωση αυτή (τροφεία), δεν έλαβε υπόψη του πραγματικά περιστατικά της αγωγής, που θεμελιώνουν την ιστορική βάση αυτής ως προς την άνω αξίωση των τροφείων, αν και τα περιστατικά αυτά περιέχονται με επάρκεια στην αγωγή. Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην πλημμέλεια της μη παραδοχής πραγμάτων, που προτάθηκαν νόμιμα και ιδρύεται και η αναιρετική πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 περ.

β' ΚΠολΔ. Κατόπιν τούτου ο 2ος αναιρετικός λόγος κατά το Α' και Β' σκέλος αυτού πρέπει να γίνει δεκτός ως ουσιαστικά βάσιμος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ* αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές, αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 174/ 2015, ΑΠ 198/2015, ΑΠ 845/2012).

Επίσης, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 301/2018, ΑΠ 146/2018, ΑΠ 198/2015).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης αν επιδρά στο μέλλον του". Ως "αναπηρία" θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως "παραμόρφωση" νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης του προσώπου, η οποία καθορίζεται, όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις της ιατρικής, αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως "μέλλον" νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμόρφωσης στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων. Στον επαγγελματικό - οικονομικό τομέα η αναπηρία ή η παραμόρφωση του ανθρώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, αποτελεί αρνητικό στοιχείο στα πλαίσια του ανταγωνισμού και της οικονομικής εξέλιξης και προαγωγής του.

Οι δυσμενείς συνέπειες είναι περισσότερο έντονες σε περιόδους οικονομικών δυσχερειών και στενότητας στην αγορά εργασίας. Οι βαρυνόμενοι με αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός εργασίας έναντι των υγιών συναδέλφων τους. Η διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφόσον η τελευταία εννοιολογικά συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής κατάστασης μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξάλλου, η ένεκα της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία, αποτελεί βάση αξίωσης προς αποζημίωση που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 929 του Α.Κ. (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή η παραμόρφωση ως τοιαύτη δεν σημαίνει κατ' ανάγκη πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη, ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση θα προκαλέσει στον παθόντα συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία. Είναι όμως βέβαιο, ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση, ανάλογα με το βαθμό της και τις λοιπές συντρέχουσες περιστάσεις (ηλικία, φύλο, κλίσεις και επιθυμίες του παθόντος), οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική - οικονομική εξέλιξη τούτου, κατά τρόπο όμως που δεν δύναται επακριβώς να προσδιορισθεί.

Η δυσμενής αυτή επίδραση είναι δεδομένη και επομένως δεν δικαιολογείται εμμονή στην ανάγκη προσδιορισμού του ειδικού τρόπου της επίδρασης αυτής και των συνεπειών της στο κοινωνικό - οικονομικό μέλλον του παθόντος. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, δηλαδή ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας, σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ των πολιτών σχέσεις, χωρίς αναγκαία η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της διάταξης του άρθρου 931 του Α.Κ., που την καθιστά εφαρμόσιμη, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη αυτή η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιορισθεί.

Επομένως, το ποσό που δικαιούται ο παθών κατά το άρθρο 931 του Α.Κ., δεν υπολογίζεται με τα μέτρα της αποζημίωσης, αλλά εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστή, να το καθορίσει κατά δίκαιη κρίση σε εύλογο χρηματικό ποσό, με βάση αφενός το είδος, την έκταση και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης του παθόντος και αφετέρου την ηλικία, το φύλο, τις κλίσεις του παθόντος και τον βαθμό συνυπαιτιότητάς του.

Είναι πρόδηλο ότι η κατά τη διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. αξίωση για αποζημίωση λόγω αναπηρίας ή παραμόρφωσης είναι διαφορετική από την κατά τη διάταξη του άρθρου 929 του Α.Κ. αξίωση αποζημίωσης για διαφυγόντα εισοδήματα του παθόντος, που κατ' ανάγκη συνδέεται με επίκληση και απόδειξη συγκεκριμένης περιουσιακής ζημίας λόγω της ανικανότητας του παθόντος προς εργασία και από την κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του Α.Κ.

αξίωση για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και είναι αυτονόητο ότι όλες οι παραπάνω αξιώσεις δύνανται να ασκηθούν, είτε σωρευτικά, είτε μεμονωμένα, αφού πρόκειται για αυτοτελείς αξιώσεις και η θεμελίωση κάθε μιας από αυτές δεν προϋποθέτει αναγκαία την ύπαρξη και των λοιπών (ΑΠ 599/2018, ΑΠ 158/2016, ΑΠ 150/2015).

Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 932 του ΑΚ, "...σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του.

Σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου η χρηματική ικανοποίηση μπορεί να επιδικαστεί στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης...". Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών.

Ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του Δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσης.

Περαιτέρω και πλέον των όσων έχουν εκτεθεί, οι ως άνω συνθήκες (βαθμός πταίσματος, μέγεθος προσβολής, κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών κ.λπ.), λαμβάνονται υπόψη, για να καθοριστεί το εύλογο χρηματικό ποσό για την ικανοποίηση του παθόντος και επομένως δεν αποτελούν ίδια και αυτοτελή στοιχεία, ώστε η παράθεση κάποιας από αυτές ή των ειδικότερων προσδιοριστικών στοιχείων τους στην απόφαση, να είναι αναγκαία, για την πληρότητα της σχετικής αιτιολογίας της, αλλά το δικαστήριο αποφαίνεται γι' αυτά κατά κρίση ελεύθερη και μη υποκείμενη σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 600/2018, ΑΠ 322/2014, ΑΠ 285/2012).

Με τον 3ο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια της ευθείας παραβίασης κατ' άρθρ. 559 αρ. 1 ΚΠολΔ των ουσιαστικών κανόνων δικαίου διατάξεων των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, τους οποίους ερμήνευσε εσφαλμένα και επί πλέον της εκ πλαγίου παραβίασης αυτών, καθώς και της ουσιαστικού κανόνα διάταξης του άρθρου 929 ΑΚ, με ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες, για τα κρίσιμα ζητήματα ως προς το είδος της σωματικής του βλάβης, το ποσοστό και τις συνέπειες της αναπηρίας του, το χρόνο ανικανότητάς του προς εργασία, που ασκούσαν ουσιώδη επίδραση στην αξίωση απώλειας εισοδήματος, την οποία το Εφετείο απέρριψε ως αόριστη, της πρόσθετης αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ, την οποία απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη και της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, την οποία εσφαλμένα περιόρισε στο ποσό των 15.000 ευρώ αντί του αιτούμενου από αυτόν ποσού των 100.000 ευρώ.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης, κατά το σκέλος του για την εκ πλαγίου παραβίαση της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 929 ΑΚ, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι η αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων απορρίφθηκε ως αόριστη, χωρίς να ερευνηθεί από πλευράς ουσίας, που είναι προϋπόθεση για να ιδρυθεί η αναιρετική πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ (ΑΠ 91/2017, ΑΠ 121/2014, ΑΠ 1479/2013). Επίσης, ο ίδιος λόγος για την εκ πλαγίου παραβίαση της ουσιαστικού κανόνα δικαίου διάταξης του άρθρου 932 ΑΚ ως προς το ύψος και την έκταση της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης είναι απαράδεκτος, διότι το Δικαστήριο ουσίας καθορίζει το ποσό, που θεωρεί εύλογο κατά κρίση ελεύθερη και μη υποκείμενη σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 600/2018).

Περαιτέρω, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης το Εφετείο αναφορικά με τη σωματική βλάβη, που υπέστη ο αναιρεσείων και τις αξιώσεις ιδιαίτερης αποζημίωσης των άρθρων 931 και 932 ΑΚ, (της τελευταίας υπό την έννοια ότι συντρέχουν τα θεμελιωτικά της στοιχεία για την επιδίκαση αυτής), δέχθηκε, κατ' ακριβή αντιγραφή τα ακόλουθα: "...Περαιτέρω από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι στο Νοσοκομείο "...", όπου μεταφέρθηκε ο ενάγων, μετά το ατύχημα, διαπιστώθηκε ότι υπέστη κάταγμα αριστερής κνήμης, κάταγμα δεξιάς πηχεοκαρπικής άρθρωσης, κάταγμα κάτω πέρατος κερκίδος, κάταγμα κάτω πέρατος ωλένης δεξιά, επισκληρίδιο αιμάτωμα αριστερά κροταφικά, κεφαλαιμάτωμα κροταφυζυγωματικά αριστερά, κάταγμα κροταφικά αριστερά, πνευμονικές θλάσεις άμφω, για την αντιμετώπιση των οποίων, την 29-12-2009, υποβλήθηκε σε ήλωση του κατάγματος αριστερής κνήμης και οστεοσύνθεση του κατάγματος δεξιάς πηχεοκαρπικής, με πλάκα και βίδες κερκίδας και ωλένης, ενώ το επισκληρίδιο αιμάτωμα αντιμετωπίσθηκε συντηρητικά.

Κατά την έξοδό του από το νοσοκομείο, την 7-1-2010, του δόθηκαν οδηγίες για κινητοποίηση επί κλίνης και επανεξέταση στα εξωτερικά ιατρεία της Ορθοπεδικής την 18-1-2010, και την 8-2-2010, για αφαίρεση ραμμάτων. Επειδή ο περιφερικός κοχλίας του ενδομυελικού ήλου είχε χαλαρώσει, για την αντιμετώπισή του, ο ενάγων εισήλθε την 19-2-2010 στο ίδιο, ως άνω, νοσοκομείο, όπου υποβλήθηκε σε εγχείριση αφαίρεσης της περιφερικής βίδας και εξήλθε την 20-2-2010, με οδηγίες για έγερση - βάδιση χωρίς φόρτιση.

Κατά την εξέταση του ίδιου, την 18-3-2010, στο ίδιο ως άνω νοσοκομείο διαπιστώθηκε ότι το κάταγμα της κνήμης βρισκόταν σε διαδικασία πόρωσης και του συστήθηκε αναρρωτική άδεια 50 ημερών και επανέλεγχος. Επίσης και την 27-5-2010, που ο ενάγων επανεξετάσθηκε στο ίδιο ως άνω νοσοκομείο, διαπιστώθηκε ότι το ως άνω κάταγμα δεν είχε πλήρως πορωθεί και του συστήθηκε και περαιτέρω αναρρωτική άδεια 3 μηνών.

Τέλος την 23-9-2010, που ο ενάγων εξετάσθηκε στο ίδιο, ως άνω νοσοκομείο, του συνεστήθη περαιτέρω αναρρωτική άδεια 2 μηνών...". Στη συνέχεια το Εφετείο, στις σελίδες 29 έως 32 της απόφασής του, αναφορικά με τις αξιώσεις ιδιαίτερης πρόσθετης αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ και χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (932 ΑΚ), δέχεται επίσης τα ακόλουθα: "Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων κατά την εξέτασή του την 21-10-2011 στο ίδιο ως άνω νοσοκομείο παρουσίαζε επιδείνωση στο ραχιαίο περιμηνοειδές διασκαφοειδές κάταγμα - εξάρθρημα δεξιού καρπού και κατά την κλινική του εξέταση την 24-11-2011 στο ίδιο νοσοκομείο παρουσίαζε στο αριστερό πόδι ήπια ατροφία αριστερού τετρακέφαλου, πλήρους εύρους κίνηση (Αρ) γόνατος, ήπια ραιβότητα αριστερής κνήμης, βράχυνση 0,5 cm, σε σχέση με την δεξιά κνήμη και, κατά την ακτινολογική εξέταση, πλήρη πόρωση του κατάγματος.

Περαιτέρω από την από 17-2-12 γνωμάτευση, της πρωτοβάθμιας επιτροπής του ΙΚΑ προκύπτει ότι μετά τη διαπίστωση ότι ο ενάγων παρουσίαζε: 1) χειρουργηθέν κάταγμα αριστεράς κνήμης πορωθέν και 2) μετατραυματική αρθρίτιδα δεξιάς πηχαιοκαρπικής, συνεπεία κατάγματος σκαφοειδούς - περιμηνοειδούς εξαρθρήματος, και λαμβάνοντας υπόψη και το επάγγελμά του και την μόρφωσή του, οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό αναπηρίας του ανέρχεται σε ποσοστό 40%, κατά ιατρική πρόβλεψη, από 1-11-2011 έως 31-10-2013 και ότι δεν είναι ανίκανος για κάθε βιοποριστικό επάγγελμα.

Η προσκομιζόμενη από τον ενάγοντα, για πρώτη φορά στον παρόντα βαθμό, από 4-11-2014 γνωμάτευση της ίδιας ως άνω επιτροπής, στην οποία αναφέρεται ότι διαπίστωσε ότι παρουσίαζε: 1) δισκοπάθεια ΟΜΜΣ, με ριζίτικη σημειολογία και προσβολή αριστερού σκέλους, με ποσοστό αναπηρίας 30%, 2) οστεαρθρίτιδα (ΔΕ) γόνατος, σοβαρού βαθμού, με ποσοστό αναπηρίας 20%, 3) δυσκαμψία πηχαιοκαρπικής σοβαρού βαθμού, με ποσοστό αναπηρίας 20%, 4) ΚΕΚ παλαιά, με διαταραχές ισορροπίας, με ποσοστό αναπηρίας 10%, και 5) αγχώδη φοβική νεύρωση, με ποσοστό αναπηρίας 30% προς απόδειξη της συνεχιζόμενης αναπηρίας και κατά το χρονικό διάστημα από 1-11- 13 έως 31-10-2016 δε κρίνεται πρόσφορη προς τούτο, γιατί οι αναφερόμενες στην εν λόγω γνωμάτευση υπ' αριθμ. 1 και 2 παθήσεις δεν συνδέονται με το ατύχημα, αφού κατά τα παραπάνω δεν προέκυψε τραυματισμός κατά το ατύχημα στα εν λόγω μέλη του ενάγοντος, αλλά επειδή και το ποσοστό αναπηρίας στα τραυματισθέντα σημεία παρουσιάζεται φθίνον.

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι ο ενάγων εξ αιτίας του τραυματισμού του δεν εμφανίζει μόνιμη αναπηρία, η οποία καθιστά αδύνατη την εξακολούθηση ενασχόλησής του, με την προ του ατυχήματος επαγγελματική δραστηριότητα, ήτοι της παροχής προσωπικής εργασίας, ως ομόρρυθμο μέλος, ομόρρυθμης εταιρίας, με αντικείμενο την εκμετάλλευση καταστήματος καφετέριας, ή σε άλλη παρεμφερή επαγγελματική δραστηριότητα, και να προκαλείται μεγάλη ζημιά στο επαγγελματικό και οικονομικό του μέλλον και την κοινωνική του ζωή, και επομένως το αιτούμενο, ως αυτοτελή αποζημίωση, κατ' άρθρο 931 ΑΚ, ποσό 50.000 ευρώ, πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμο.

Περαιτέρω, αφού ληφθούν υπόψη το είδος και η βαρύτητα του ως άνω τραυματισμού του ενάγοντος, ηλικίας 39 ετών, κατά το χρόνο του ατυχήματος, οι σωματικοί πόνοι, που δοκίμασε, ο κίνδυνος, που διέτρεξε η ζωή του, ο χρόνος αποθεραπείας του, ο βαθμός υπαιτιότητας του πρώτου εναγομένου οδηγού, και ο βαθμός της δικής του συνυπαιτιότητας στην πρόκληση του τραυματισμού του, το ύψος των ζημιών, που υπέστη από το επίδικο ατύχημα και τέλος η οικονομική και κοινωνική κατάσταση των μερών (πλην της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρίας της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική), το Δικαστήριο κρίνει ότι ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη, από την ως άνω αδικοπραξία, σε βάρος του, για την αποκατάσταση της οποίας, πρέπει να του καταβληθεί, ως χρηματική ικανοποίηση, το ποσό των 15.000 ευρώ, το οποίο κρίνεται εύλογο (932 ΑΚ)...".

Με τις ανωτέρω παραδοχές του το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ, της οποίας δεν συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για να εφαρμοστεί, διότι τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν, δεν πληρούσαν το πραγματικό της ανωτέρω ουσιαστικής διάταξης. Επίσης το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, της οποίας οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη θεμελίωση του πραγματικού της προέκυψαν με πληρότητα κατά την έρευνα της ουσίας της υπόθεσης.

Συγχρόνως, το Εφετείο διέλαβε σαφή και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογία απορρίπτοντας ως ουσιαστικά αβάσιμη την αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ και κάνοντας δεκτή εν μέρει την αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης κατά το ποσό των 15.000 ευρώ. Ειδικότερα, το Εφετείο ορθά δέχθηκε, ότι οι παθήσεις υπό στοιχείο 1 και 2 της από 4-11-2014 (2ης) γνωμάτευσης της Επιτροπής του ΙΚΑ δεν συνδέονται με τον τραυματισμό στο τροχαίο ατύχημα, εφόσον η πάθηση υπό στοιχείο 1 αφορά την προσβολή του αριστερού σκέλους, που οφείλεται όμως στη δισκοπάθεια ΟΜΣΣ της σπονδυλικής στήλης με ριζίτικη σημειολογία και όχι εξαιτίας του τραυματισμού του αριστερού σκέλους και η πάθηση 2 (οστεοαρθρίτιδα) αφορά το δεξί γόνατο, που δεν είχε τραυματιστεί στο τροχαίο ατύχημα.

Επίσης, η 3η πάθηση, που αφορά την πηχεοκαρπική, συνδέεται μεν με τον τραυματισμό στο δεξί χέρι, αλλά το ποσοστό της αναπηρίας (20%) είναι φθίνον, έναντι του ποσοστού 40% αναπηρίας της αρχικής 1ης γνωμάτευσης της Επιτροπής του ΙΚΑ. Επίσης, ουδόλως συνάγεται αντίφαση, όπως αβάσιμα υποστηρίζει ο αναιρεσείων, από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, διότι, εξ αντιδιαστολής το Εφετείο δέχθηκε ότι οι λοιπές παθήσεις (δηλ.

ΚΕΚ παλαιά με διαταραχές ισορροπίας, δηλαδή η πάθηση 4 και αγχώδης φοβική νεύρωση, δηλαδή η πάθηση 5) συνδέονται με το ατύχημα. Αντίθετα, το Εφετείο αξιολόγησε και τις πέντε παθήσεις, που αναφέρονται στην 2η γνωμάτευση της Επιτροπής του ΙΚΑ και κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα, ότι το ποσοστό αναπηρίας στα τραυματισμένα μέλη φθίνει, έναντι του αρχικού ποσοστού αναπηρίας 40% της αρχικής γνωμάτευσης της Επιτροπής του ΙΚΑ.

Η γραμματική αναφορά σε πληθυντικό αριθμό "τραυματισμένα μέλη" έγινε από προφανή παραδρομή, εφόσον ρητά το Εφετείο δέχτηκε, ότι η πάθηση 1 (δισκοπάθεια ΟΜΣΣ με ριζίτικη σημειολογία και προσβολή του αριστερού μέλους), δεν συνδέεται με το ατύχημα και συνεπώς η μόνη αξιολογητέα πάθηση της 2ης γνωμάτευσης για το ποσοστό αναπηρίας ήταν η πάθηση 3, που αφορά τη δυσκαμψία της πηχεοκαρπικής, που πράγματι τραυματίστηκε κατά το ατύχημα και της οποίας το ποσοστό αναπηρίας ήταν φθίνον (20%), έναντι του αρχικού ποσοστού (40%).

Τέλος, το Εφετείο με σαφή και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες δέχθηκε ότι δεν αποδείχθηκε, ότι ο αναιρεσείων εμφανίζει μόνιμη αναπηρία και κατόπιν τούτου απέρριψε κατ' ουσίαν την αξίωση του άρθρου 931 ΑΚ, ενώ συνεκτιμώντας όλες τις συμπαρομαρτούσες συνθήκες του τροχαίου ατυχήματος καθόρισε την χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης στο ποσό των 15.000 ευρώ, που έκρινε ανελέγκτως αναιρετικά, ως το εύλογο ποσό.

Συμπερασματικά, το Εφετείο ορθά ερμήνευσε τις ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις των άρθρων 931 και 932 ΑΚ και ορθά επίσης υπήγαγε τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν στο πραγματικό των ανωτέρω ουσιαστικών κανόνων και έτσι καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος, εάν πληρούται ή όχι το πραγματικό των ανωτέρω διατάξεων.

Συνακόλουθα, ο 3ος αναιρετικός λόγος εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 για την ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 931 και 932 του ΑΚ πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Περαιτέρω, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 20 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος, αναγόμενο δηλαδή στην ανάγνωση του εγγράφου με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει, όχι δε και όταν από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά διέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικό από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό.

Πράγματι, στην τελευταία περίπτωση πρόκειται για παράπονο αναφερόμενο στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο. Πάντως για να θεμελιωθεί ο προαναφερόμενος λόγος αναίρεσης θα πρέπει το δικαστήριο της ουσίας να έχει στηρίξει το αποδεικτικό του πόρισμα αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στο έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται ότι παραμορφώθηκε, όχι δε όταν το έχει συνεκτιμήσει απλώς, μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρει το έγγραφο, αναφορικά με το πόρισμα στο οποίο κατέληξε για την ύπαρξη ή μη του αποδεικτέου γεγονότος (Ολ.ΑΠ 2/2008, ΑΠ 640/2011). "Έγγραφα" κατά τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ είναι τα, κατά τα άρθρα 339 και 432-465 αποδεικτικά έγγραφα, που παρέχουν άμεση ή έμμεση απόδειξη κατά του αντιδίκου.

Έτσι δεν αποτελούν έγγραφα με την ως άνω έννοια, εκείνα στα οποία αποτυπώνεται άλλο αποδεικτικό μέσο (ΑΠ 556/2003), όπως είναι οι γνωμοδοτήσεις των διορισθέντων πραγματογνωμόνων (ΑΠ 200/2018, ΑΠ 152/2015, ΑΠ 620/2014, ΑΠ 42/2014).

Με τον 4ο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο της από 4-11-2014 γνωμάτευσης του ΙΚΑ, την οποία ανέγνωσε εσφαλμένα ως προς το ποσοστό αναπηρίας και το είδος αυτής, ως μόνιμης αναπηρίας και κατέληξε στο εσφαλμένο αποδεικτικό πόρισμα, ότι το ποσοστό της αναπηρίας του φθίνει, έναντι του ποσοστού 72% που αναγράφεται στο ανωτέρω ουσιώδες για την έκβαση της δίκης έγγραφο.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι το Εφετείο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, ότι οι υπό στοιχείο 1 και 2 παθήσεις της από 4-11-2014 (2ης) γνωμάτευσης της Επιτροπής του ΙΚΑ δεν συνδέονται με το ατύχημα καθώς επίσης, ότι το ποσοστό αναπηρίας φθίνει και ότι συνεπώς, δεν συντρέχει μόνιμη αναπηρία, δεν στηρίχτηκε αποκλειστικά ή κυρίως στο ανωτέρω έγγραφο, το περιεχόμενο του οποίου φέρεται, κατά τον αναιρεσείοντα ότι παραμορφώθηκε, με εσφαλμένη ανάγνωση, αλλά, αντίθετα, το συνεκτίμησε μαζί με όλα τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα, όπως ρητά αναφέρει στις σελίδες 18 και 19 της απόφασής του (ένορκες καταθέσεις μαρτύρων, ένορκη βεβαίωση, έγγραφα της ποινικής δικογραφίες, φωτογραφίες). Πλέον τούτου, δεν υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος κατά την ανάγνωση του εγγράφου αυτού, αλλά το ανέγνωσε ορθά και, αφού το αξιολόγησε, κατέληξε με εκτενή αιτιολογία σε διαφορετικό πόρισμα από εκείνο, που ο αναιρεσείων θεωρεί, ότι είναι το ορθό. Επομένως, δεν ιδρύεται η αναιρετική πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 20 ΚΠολΔ και συνακόλουθα, ο 4ος αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, άλλως ως απαράδεκτος, κατά το μέρος, που οι αιτιάσεις του αφορούν την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, που εκφεύγουν του αναιρετικού ελέγχου κατ' άρθρ. 561 αρ. 2 ΚΠολΔ.

Κατόπιν όλων αυτών πρέπει, κατά ουσιαστική παραδοχή, Α) του 1ου λόγου αναίρεσης κατά το Α' σκέλος και εν μέρει του 3ου λόγου αναίρεσης για την ευθεία παραβίαση της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 929 ΑΚ, ως προς το κεφάλαιο αποζημίωσης διαφυγόντων εισοδημάτων (μισθός και φιλοδωρήματα) για το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 έως 31-10-2013, Β) του συναφούς 1ου λόγου κατά το Β' σκέλος εκ του άρθρου 559 αρ. 8 περ.

β' ΚΠολΔ για το ίδιο ως άνω κεφάλαιο του ίδιου χρονικού διαστήματος, Γ) του 2ου λόγου αναίρεσης, κατά το Α' σκέλος του για την ευθεία παραβίαση του άρθρου 929 ΑΚ, ως προς τα τροφεία οικείων του αναιρεσείοντα και Δ) του 2ου λόγου αναίρεσης, κατά το Β' σκέλος του εκ του άρθρου 559 αρ. 8 περ. β' ΚΠολΔ, για το ίδιο κεφάλαιο - τροφεία οικείων, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος στο Δικαστήριο, που την εξέδωσε και του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλον Δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), προκειμένου να ερευνηθεί η υπόθεση περαιτέρω ως προς τα ανωτέρω αναιρούμενα κεφάλαια.

Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων στο Δημόσιο Ταμείο για την άσκηση της αναίρεσης (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. Β'δ' ΚΠολΔ) και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι, λόγω της ήττας τους (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ) στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντα, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα αυτού, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1373/2015 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης (ειδική διαδικασία του άρθρου 681Α ΚΠολΔ), κατά το αναιρούμενο μέρος της υπόθεσης, που περιγράφεται στο σκεπτικό της παρούσας απόφασης και αφορά το κεφάλαιο των διαφυγόντων εισοδημάτων (μισθός - φιλοδωρήματα) για το χρονικό διάστημα από 26-12-2009 έως 31-10-2013 και το κεφάλαιο αποζημίωσης τροφείων οικείων του αναιρεσείοντα.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος αυτής στο Δικαστήριο, που έχει εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση συγκροτούμενο από άλλον Δικαστή.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στον αναιρεσείοντα, που αυτός έχει καταθέσει στο Δημόσιο Ταμείο για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης. Και?

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντα, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 2 Νοεμβρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Νοεμβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ