1572/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1572 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1572/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 6 Απριλίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Σ. συζ. Ν. Π., το γένος Μ. και Ν. Ε., κατοίκου ..., 2. Δ. συζ. Ι. Γ., το γένος Μ. και Ν. Ε., κατοίκου ... και 3. Σ. Ε. του Ν., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Παυλάκη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Β. συζ και ήδη χας Ε. Κ., το γένος Η. και Κ. Ι., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Γαλλή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ, 2. Ι. Ι. του Κ., 3. Β. Ι. του Κ. και 4. Α. Ι. του Κ., κατοίκων ..., του τελευταίου για τον εαυτό του ατομικώς και ως συνεχίζοντος τη δίκη ως διάδοχος της αρχικής αποβιωσάσης διαδίκου Α. χας Κ. Ι., οι οποίοι 2ος, 3ος και 4ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλκιβιάδη Παναγόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από α) 249Π/9-9-1997, β)275Π/8-10-1997 και 158Π/6-6-2000 αγωγές των διαδίκων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 209/2001 μη οριστική, 75/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 374/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30-4-2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Μιτσιάλης ανέγνωσε την από 5-1-2010 έκθεση της Αντιπροέδρου Αρείου Πάγου Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Η παραβίαση κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται ως λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, είναι δυνατό να έχει ως περιεχόμενο την αιτίαση ότι η αγωγή επί της οποίας έκρινε σε πρώτο ή δεύτερο βαθμό το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, απορρίφθηκε, ως μη νόμιμη, ενώ έπρεπε να κριθεί ως νόμιμη, σύμφωνα με το συγκεκριμένο κανόνα δικαίου ή την αιτίαση ότι παραβιάστηκε ορισμένος κανόνας του ουσιαστικού δικαίου με αποτέλεσμα η αγωγή να γίνει δεκτή ως και κατ' ουσίαν βάσιμη ή να απορριφθεί ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη (Ολ.ΑΠ 28/1998).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης προβάλλεται η από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με το να απορρίψει τον πέμπτο λόγο της έφεσης των αναιρεσειόντων κατά της απορριπτικής σε βάρος τους πρωτόδικης απόφασης με τις παραδοχές ότι: "Με τον τελευταίο λόγο της εφέσεως οι εκκαλούντες πλήττουν την προσβαλλομένη απόφαση, διότι ενώ αποδείχθηκε και έγινε δεκτό ότι οι αδελφοί Η.

και Κ. Ι. με την άτυπη διανομή κατάτμησαν και μοίρασαν μεταξύ τους ακέραια κληροτεμάχια, εσφαλμένα έγιναν δεκτές οι αγωγές των εφεσίβλητων, καθόσον δεν είναι κατά νόμο επιτρεπτή η χρησικτησία επί διαιρετών τμημάτων κληροτεμαχίων που οδηγεί σε κατάτμηση αυτών. Ο λόγος αυτός της εφέσεως είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, διότι, όπως αποδείχθηκε και έγινε δεκτό παραπάνω, με τη συμφωνία της άτυπης διανομής, δεν έγινε κατάτμηση ακεραίων κληροτεμαχίων, αλλά συμφωνήθηκε η από κοινού κατά ποσοστό εξ αδιαιρέτου ορισμένων κληροτεμαχίων από δύο συγκληρούχους, πράγμα που είναι επιτρεπτό και οδηγεί σε κτήση κυριότητας από τους συγκληρούχους αυτούς επί ποσοστών εξ αδιαιρέτου του όλου κληροτεμαχίου και όχι σε κτήση κυριότητας επί διαιρετών τμημάτων του κληροτεμαχίου αυτού", έσφαλε, μη εφαρμόζοντας τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 208 έως 216 και 228 του Αγροτικού Κώδικα, καθώς και εκείνες του α.ν. 431/1968, που αφορούν τον περιορισμό της μη κατάτμησης των τεμαχίων της οριστικής διανομής, αφού δεν εξέτασε το νόμιμο ή μη των παραπάνω αγωγών, κρίνοντας αποκλειστικά και μόνο τους διαλαμβανόμενους στα δικόγραφα τους αγωγικούς ισχυρισμούς αλλά προχώρησε σε αξιολόγηση των ζητημάτων που αποδείχθηκαν και, έτσι, "παρερμήνευσε εντελώς το νόημα του σχετικού λόγου-έφεσης-, ο οποίος αφορούσε το νόμω βάσιμο των αγωγών των αναιρεσιβλήτων ("...

έπρεπε να απορριφθούν ως μη νόμιμες ...") και στα επικαλούμενα με αυτές πραγματικά περιστατικά, ήτοι ζητήματα προκύπτοντα εκ του δικογράφου των αγωγών και μόνο, και όχι σε αποδειχθέντα θέματα, ως εξέλαβε ...", με δεδομένο ότι στις ένδικες, με αριθμούς έκθ. κατάθ. 249Π/9-9-1997 και 158Π/6-6-2000, αντίστοιχα, αγωγές των αναιρεσιβλήτων γίνεται επίκληση άτυπης διανομής μεταξύ της αρχικής κληρούχου Δ.

Ι. και των τριών τέκνων της, με βάση την οποία το καθένα από τα τέκνα αυτά έλαβε διαιρετά τμήματα των επίδικων κληροτεμαχίων και όχι εξ αδιαιρέτου ποσοστά σ' αυτά, παράλληλα δε, στην πρώτη από τις εν λόγω αγωγές γίνεται επίκληση της διαθήκης του δικαιοπαρόχου των σ' αυτή εναγόντων Κ. Ι. και της αποδοχής της κληρονομιάς του ως τίτλου κτήσης απ' αυτούς -ενάγοντες-διαιρετών τμημάτων του με αριθμό 2192 κληροτεμαχίου "(και όχι ιδανικών μεριδίων επί του ιδανικού μεριδίου που υποτίθεται ότι είχε λάβει -αυτός- από την ανωτέρω άτυπη διανομή )".Όπως προκύπτει από τις ένδικες αγωγές, δηλαδή τη με αριθμό εκθ.

καταθ. 249/1997 αγωγή των τριών τελευταίων αναιρεσιβλήτων και της ήδη αποβιώσασας Α. Ι. κατά των αναιρεσειόντων και του ήδη αποβιώσαντος Η. Ι. καθώς και τη με αριθμό έκθ. καταθ. 158/2000 αγωγή της πρώτης αναιρεσίβλητης κατά των αναιρεσειόντων, επί των οποίων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, το περιεχόμενο των οποίων παραδεκτά επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο, οι ενάγοντες εκθέτουν σ' αυτές, κατά τα κρίσιμα μέρη τους, τα εξής:

Στην πρώτη μεν απ' αυτές και κατ' ορθή εκτίμησή της, ότι από το Ελληνικό Δημόσιο, κατά την οριστική διανομή του αγροκτήματος Νέων Μουδανιών Χαλκιδικής, παραχωρήθηκε στους Δ. χήρα Ι. Ι. και στα τέκνα της, Κ. Ι. του Ι. (δικαιοπάροχό τους), Μ. Ι. Ι. και Η. Ι. του Ι., γεωργικός κλήρος, κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου στον καθένα, για την αγροτική αποκατάσταση τους, αποτελούμενος από επτά κληροτεμάχια και ένα οικόπεδο, και εκδόθηκε ο υπ' αριθμ. .../1958 τίτλος κυριότητας του Διοικητή της ΑΤΕ, που μεταγράφηκε νόμιμα ενώ καταβλήθηκε και το οφειλόμενο τίμημα.

Ότι ο κλήρος αυτός είχε περιέλθει στην κατοχή των ανωτέρω, δυνάμει προσωρινής διανομής, ήδη από το 1938 οπότε και προέβησαν σε άτυπη μεταξύ τους διανομή, βάσει της οποίας η μεν Δ. χήρα Ι. Ι. παραχώρησε εξ ολοκλήρου το μερίδιο της στα παραπάνω τέκνα της, τα δε τελευταία διένειμαν μεταξύ τους τον κλήρο, όπως λεπτομερώς αναφέρεται σ' αυτή -αγωγή- και εγκαταστάθηκαν στα ακίνητα, που έλαβαν, ασκώντας επ' αυτών όλες τις πράξεις νομής και κατοχής που προσιδιάζουν στη φύση και τον προορισμό τους, ειδικότερα δε ότι έλαβαν ο Η.

Ι. α) ποσοστό 2,070/5070 του υπ' αριθμ. 1742 κληροτεμαχίου, εκτάσεως 5070 τ.μ., β) το υπ' αριθμ. 1559 κληροτεμάχιο εκτάσεως 7563 τ.μ., γ) το υπ' αριθμ. 199 κληροτεμάχιο εκτάσεως 3.600 τ.μ., δ) το 1/2 εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 1012 κληροτεμαχίου εκτάσεως 2375 τ.μ., ε) 694 τ.μ. εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 2192 κληροτεμαχίου εκτάσεως 2464 τ.μ., ο Κ.

Ι.-δικαιοπάροχος των εναγόντων α) ποσοστό 7000/13600 εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 1331 κληροτεμαχίου εκτάσεως 13600 τ.μ., β) ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 81 κληροτεμαχίου εκτάσεως 10.000 τ.μ., γ) 1770 τ.μ. εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 2192 κληροτεμαχίου εκτάσεως 2464 τ.μ., δ) το 1/2 εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 1012 κληροτεμαχίου εκτάσεως 2375 τ.μ., και η Μ.

Ι. α) ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 81 κληροτεμαχίου εκτάσεως 10000τ.μ., β) ποσοστό 6600/13600 του υπ' αριθμ. 1331 κληροτεμαχίου εκτάσεως 13600 τ.μ., γ) ποσοστό 3000/5070 εξ αδιαιρέτου του υπ' αριθμ. 1742 κληροτεμαχίου εκτάσεως 5070 τ.μ.. Με τον πρόσθετο ισχυρισμό ότι ο δικαιοπάροχός τους Κ. Ι. Ι., σύζυγος και πατέρας των υπόλοιπων εναγόντων, που πέθανε το έτος 1979, νεμήθηκε τα ακίνητα, που πιο πάνω αναφέρονται ότι έλαβε και κατά τα παραπάνω ποσοστά εξ αδιαιρέτου από το έτος 1938 και εφεξής, και ότι έτσι έγινε συγκύριος αυτών στα οποία δε αυτός εγκατέστησε κληρονόμους του τους ενάγοντες με την αναφερόμενη σ' αυτή δημόσια διαθήκη, ζήτησαν "ν' αναγνωρισθούν συγκύριοι των περιγραφομένων στο ιστορικό ακινήτων, κατά τα ποσοστά που ανέλυσαν".

Στη δεύτερη δε αγωγή, κατ' ορθή εκτίμησή της, ότι δυνάμει των αναφερομένων συμβολαίων γονικής παροχής και πώλησης, που μεταγράφηκαν νόμιμα, ο πατέρας της ενάγουσας Β. συζ. Ε. Κ. (και ήδη πρώτης αναιρεσίβλητης) μεταβίβασε σ' αυτήν το αναφερόμενο οικόπεδο και τα ακίνητα που έλαβε κατά τη γενόμενη το 1938 άτυπη διανομή, όπως αυτά αναφέρονται στην πρώτη αγωγή, τα οποία είχε αποκτήσει με έκτακτη χρησικτησία, καθόσον τα νεμήθηκε κατά τα προαναφερθέντα ποσοστά εξ αδιαιρέτου από το έτος 1938 και μέχρι τη μεταβίβασή τους (1994) σ' αυτήν.

Ζήτησε δε, μεταξύ άλλων, την αναγνώριση της εξ αδιαιρέτου συγκυριότητας κατά τα στην αγωγή ποσοστά του δικαιοπαρόχου της Η. Ι., όπως και την αναγνώριση της δικής της κυριότητας στα σ' αυτή αναφέρομενα ακίνητα. Οι ένδικες αυτές αγωγές, με το προαναφερόμενο περιεχόμενο και αιτήματα, είναι νόμιμες, καθόσον, υπό τα εκτιθέμενα σ' αυτές περιστατικά, με την κατά το έτος 1938 γενόμενη άτυπη διανομή μεταξύ της αρχικής κληρούχου Δ.

χήρας Ι. και των τέκνων της Κ., Η. και Μ. Ι., το καθένα από τα τέκνα αυτά έλαβε ποσοστό εξ αδιαιρέτου των επίμαχων κληροτεμαχίων, μετά δε την άσκηση πράξεων νομής από το κάθε τέκνο κατά το ανήκον σ' αυτό εξ αδιαιρέτου ποσοστό, έγιναν τα τελευταία συγκύρια των αναφερομένων κληροτεμαχίων κατά το αντίστοιχο εξ αδιαιρέτου ποσοστό τους με έκτακτη χρησικτησία και όχι συγκύρια επί διαιρετών τμημάτων των κληροτεμαχίων, όπως αβάσιμα υποστηρίζουν οι αναιρεσείοντες.

Ακολούθως, το Εφετείο, το οποίο έκρινε νόμιμες τις ένδικες αγωγές, δεν παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 208 έως 216 και 228 του Αγροτικού Κώδικα, καθώς και εκείνες του α.ν. 431/1968, που αφορούν τον περιορισμό της οριστικής διανομής και, επομένως, ο ερευνώμενος αναιρετικός λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΙΙ. Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 9 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως "αίτηση", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, νοείται κάθε αυτοτελής αίτηση των διαδίκων, με την οποία ζητείται η παροχή έννομης προστασίας, υπό οποιαδήποτε νόμιμη μορφή αυτής, που δημιουργεί αντίστοιχη εκκρεμότητα της δίκης. Τέτοια αίτηση είναι ιδίως η της αγωγής, της ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, της ανακοπής, της τριτανακοπής και κάθε ένδικου μέσου (Ολ.ΑΠ. 25/2003). Εξάλλου σύμφωνα μεν με τη διάταξη του άρθρου 522 Κ.Πολ.Δ., η οποία αποτελεί ειδική εκδήλωση των αρχών της ελεύθερης διάθεσης του αντικειμένου της δίκης και της συζήτησης, που καθιερώνονται από τη διάταξη του άρθρου 106 του ίδιου Κώδικα, με την άσκηση της έφεσης μεταβιβάζεται η υπόθεση στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους.

Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 9 περίπτ. β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο, με το να δεχθεί, ότι: "Εξάλλου, από τη γενόμενη ορθή εκτίμηση της 159/2000 συνεκδικασθείσας αγωγής της εφεσίβλητης Β. Κ. κατά των τώρα εκκαλούντων προκύπτει ότι ζητήθηκε η αναγνώριση της κυριότητας του δικαιοπαρόχου της ενάγουσας Η.

Ι., που αποκτήθηκε με έκτακτη χρησικτησία, στα επίδικα, η οποία άρχισε μεν με την εγκατάσταση του παραπάνω στη νομή αυτών με τη συγκατάθεση των συγκληρούχων του, δηλαδή από την κατά το έτος 1938 υλοποίηση της επικαλούμενης άτυπης συμφωνίας για άτυπη διανομή των κληροτεμαχίων μεταξύ των συγκληρούχων, διήρκεσε δε η εγκατάσταση αυτή μέχρι την άσκηση της αγωγής και επομένως συμπληρώθηκε ο χρόνος της 20ετούς νομής με διάνοια κυρίου που απαιτείται για κτήση της κυριότητας επί ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που έκρινε την παραπάνω αγωγή ως ορισμένη και στη συνέχεια ως βάσιμη στην ουσία της, δεχθείσα ότι από το χρόνο μεταγραφής των οριστικών παραχωρητηρίων μέχρι την άσκηση της αγωγής συμπληρώθηκε ο χρόνος για κτήση κυριότητας των επιδίκων από τον Η. Ι. με έκτακτη χρησικτησία, δεν έσφαλε", επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν, αφού, χωρίς την άσκηση έφεσης από μέρους των αναιρεσιβλήτων, έκρινε το κεφάλαιο της 209/2001 εν μέρει οριστικής και εν μέρει παρεμπίπτουσας απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, με το οποίο απορρίφθηκε η ένδικη αγωγή της πρώτης αναιρεσίβλητης περί αναγνώρισης της κυριότητας του πατέρα της σε ποσοστό των με αριθμούς 1742, 1012 και 2192 κληροτεμαχίων για έλλειψη νομιμοποίησης της στην άσκηση της εν λόγω αγωγής για τα πιο πάνω κληροτεμάχια.

Ο εξεταζόμενος αυτός αναιρετικός λόγος είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, εφόσον το Εφετείο, εφαρμόζοντας αυτεπαγγέλτως το νόμο, προέβη σε "ορθή", κατά την παραδοχή του, εκτίμηση της ένδικης αγωγής της πρώτης αναιρεσίβλητης, με βάση το σύνολο των εκτιθέμενων σ' αυτή πραγματικών περιστατικών, ως παραγωγικών του ένδικου δικαιώματος σε σχέση με τα επίδικα και μόνο ακίνητα, δηλαδή το με αριθμούς 663 οικόπεδο και τα με αριθμούς 199 και 1559, αντίστοιχα, κληροτεμάχια, ως προς τα οποία δέχθηκε τη συμπλήρωση του χρόνου της έκτακτης χρησικτησίας στο πρόσωπο του Η.

Ι., πατέρα της πρώτης αναιρεσίβλητης, από το χρόνο της μεταγραφής των οριστικών παραχωρητηρίων και εφεξής μέχρι το χρόνο άσκησης της εν λόγω αγωγής, επικυρώνοντας, έτσι, την εκκαλούμενη απόφαση, που είχε εκφέρει όμοια κρίση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-4-2008 αίτηση των Σ. συζ. Ν. Π. κλπ για αναίρεση της 374/2008 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ, επιμεριζόμενα μεταξύ τους λόγω της χωριστής τους υπεράσπισης.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 7 Ιουλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Νοεμβρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ