1572/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1572 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1572/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Γκιάφη, Αντιπρόεδρο, Αλέξανδρο Κασιώλα, Βασίλειο Νικόπουλο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη και Γεώργιο Καπερώνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 1 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που εδρεύει στην Αθήνα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Βασίλειο Κουρούμαλη Πάρεδρο Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, βάσει δηλώσεως κατ΄ άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων-καλούντων: 1 .... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Ντέρκο, εκτός από τους ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την υπ' αριθμ. καταθ. 245/10-8-1984 αγωγή που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Κατερίνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 160/1987 προδικαστική, 274/1989 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 467/1995 μη οριστική και 2864/1995 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας εφετειακής αποφάσεως ζήτησε το αναιρεσείον με την από 18-12-1996 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 1329/1999 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επαναφέρουν οι καλούντες με την από 5-6-2003 κλήση τουςΚατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Καπερώνης ανέγνωσε την από 20-10-1998 έκθεση του αποχωρήσαντος ήδη από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Θεόδωρου Πρασουλίδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Όπως προκύπτει από τις 3083, 3079, 3033, 3035 και 3063 της 26-8-2004, 3167, 3165, 3155, 3157, 3202, 3203, 3161 και 3163 της 30-8-2004, 2811, 2814 και 2819 της 19-7-2004, 2879 και 2882 της 3-8-2004, 3159/30-8-2004, 2985, 2977, 3109, 2999, 3007, 3009, 3014, 3017, 3005, 3025, 2983, 2937, 3023, 2949, 3065, 3013, 3077 και 3043 της 26-8-2004, 2906 και 2907 της 24-8-2004, 2986/26-8-2004, 3229/31-8-2004, 2861/3-8-2004,3074, 3075, 3085, 3059, 3003, 2951, 3029 και 2995 της 26-8-2004, 2918/25-8-2004, 3051/26-8-2004, 2916, 2914, 2918, 2920 και 2912 της 25-8-2004, 3077, 3081, 3037, 3039 και 3061 της 26-8-2004, 2814/19-7-2004, 2931, 2935, 3087, 2945, 2947, 2929, 2939 και 3031 της 26-8-2004, 2910 και 2909 της 24-8-2004, 2961, 2927, 3011, 3015, 3053, 3027, 2967, 2987 και 3089 της 26-8-2004, 3169/30-8-2004, 3071/26-8-2004, 3217/31-8-2004, 3011, 3015, 3067, 3057, 3089 και 3107 της 26-8-2004, 3191/30-8-2004, 3099, 3095, 3019, 3001, 3097, 3055, 2997, 2971, 2969, 2657, 2659, 2975, 2973, 2990, 3027, 3040, 2993, 2941, 3073, 3019, 3021, 3093, 3105 και 2981, 3121, 2904, 2979, 2903, 2943, 2965, 2953, 2963, 2955, 3069 και 3071 της 26-8-2004, 3227, 3243 και 3241 της 31-8-2004, 2979/3-8-2004, 3183/30-8-2004, 3135/27-8-2004, 2871 και 2873 της 3-8-2004, 3115/27-8-2004, 3199, 3207, 3215 και 3225 της 31-8-2004, 2877/3-8-2004, 3173 και 3239 της 31-8-2004, 3133 και 3129 της 27-8-2004, 2865, 2869, 2860, 2858, 2863 και 2867 της 3-8-2004, 3139/27-8-2004, 3231 και 3259 της 31-8-2004, 3169 και 3171 της 30-8-2004, 3209 και 3217 της 31-8-2004, 3179 και 3149 της 30-8-2004, 3111/27-8-2004, 3151/30-8-2004, 3145/27-8-2004, 3201/30-8-2004, 3249, 3251, 3253, 3265, 3267, 3261, 3219, 3263, 3233, 3235, 3211, 3213, 2147, 3255, 3257, 3185, 3221, 3245, 3247 και 3223 της 31-8-2004, 3181/30-8-2004, 2830, 2828, 2871, 2981, 3117 και 3119 της 27-8-2004, 3047/26-8-2004, 3175 και 3197 της 30-8-2004, 2832, 3141 και 3137 της 27-8-2004, 3195/30-8-2004, 3207/31-8-2004, 3187 και 3193 της 30-8-2004, 3125/27-8-2004 2840, 2842, 2848, 2837, 3177 και 3189 της 30-8-2004, 3143 και 3113 της 27-8-2004, 2846, 2844, 2838, 2852 και 2850 της 30-7-2004, 3123/27-8-2004, 3205 και 3237 της 31-8-2004 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Κατερίνης ..., αντίγραφα της από 5-6-2003 κλήσεως των παρόντων αναιρεσιβλήτων, με την αντίστοιχη πράξη προσδιορισμού δικασίμου και σχετική κλήση για συζήτηση κατά τη δικάσιμο της 3ης Νοεμβρίου 2004, από το πινάκιο της οποίας αναβλήθηκε η συζήτηση της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως για τη στην αρχή της παρούσας σημειουμένη δικάσιμο, επιδόθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως στους, από τους αναιρεσίβλητους,....

στους οποίους επιδόθηκαν επίσης και αντίγραφα της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως. Οι ανωτέρω, όμως, δεν εμφανίσθηκαν στην παραπάνω νόμιμη δικάσιμο, ούτε υπέβαλαν την, από το άρθρο 242 ΚΠολΔ, δήλωση μη εμφανίσεως στο ακροατήριο.

Συνεπώς, πρέπει το Δικαστήριο τούτο να προχωρήσει στη συζήτηση σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Από την προσκομιζομένη και επικαλουμένη 424/18-3-1997 θετική γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους προκύπτει ότι, με την έκδοσή της, τηρήθηκε η προϋπόθεση του παραδεκτού της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 12 του ν. 2298/1995.

ΙΙΙ. Ο πρώτος, από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως, που αποδίδει στο Εφετείο την πλημμέλεια ότι με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση παρά τον νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την ένδικη αναγνωριστική αγωγή, με την οποία οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι ζήτησαν να αναγνωρισθούν, έναντι του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, συγκύριοι του επιδίκου ακινήτου, για έλλειψη έννομου συμφέροντος αυτών προς έγερση αυτής, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από το περιεχόμενο της αγωγής, στην οποία εκτίθεται ότι το εναγόμενο αμφισβητεί την επί του επιδίκου συγκυριότητά τους και δημιουργείται έτσι αβεβαιότητα ως προς το επ' αυτού δικαίωμά τους, πρόδηλο είναι το έννομο συμφέρον τους προς έγερση αυτής.

IV. Κατά τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Στην προκείμενη περίπτωση το εναγόμενο προς θεμελίωση της ενστάσεως περί καταχρηστικής ασκήσεως εκ μέρους των εναγόντων της από 1-9-1983 αγωγής τους, με την οποία ζήτησαν να αναγνωρισθεί ότι, ως αποκατασταθέντες γεωργοκτηνοτρόφοι με την υπ' αριθ. 15/1931 απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων Κατερίνης στο υπ' αριθ....

τεμάχιο της οριστικής διανομής του αγροκτήματος ...., είναι βάσει της διατάξεως του άρθρου 75 παρ.10 του ν. 998/1979 συγκύριοι ολόκληρης της έκτασης αυτού κατά ποσοστό ίσο με τον αριθμό των στρεμμάτων, που καθένας κρίθηκε δικαιούχος, προέβαλε, παραδεκτά πρωτοβαθμίως και δευτεροβαθμίως, τα ακόλουθα περιστατικά, ήτοι ότι το ως άνω υπ' αριθ....

τεμάχιο είναι βοσκότοπος κοινός, ότι αυτό με την υπ' αριθ. 24572/1964 απόφαση του Νομάρχη Πιερίας μεταβιβάστηκε ως κοινόχρηστη έκταση στις συνεναγόμενες Κοινότητες .... δεν επιδίωξαν επί 50ετία να υλοποιήσουν το δικαίωμά τους επί του επιδίκου με την έκδοση των σχετικών τίτλων. Την ένσταση αυτή το Εφετείο την απέρριψε ως μη νόμιμη, με την αιτιολογία ότι τα ως άνω περιστατικά, και αληθή υποτιθέμενα, δεν καθιστούν καταχρηστική την άσκηση της αγωγής, ενόψει και του ότι οι αποκατασταθέντες κληρούχοι απέκτησαν την κυριότητα του επιδίκου στις 29-12-1979, οπότε άρχισε να ισχύει ο ν. 998/1979, και νωρίτερα δεν μπορούσαν να ασκήσουν το ένδικο δικαίωμά τους, ούτε να επιδιώξουν την έκδοση των σχετικών τίτλων κυριότητας.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 281 του ΑΚ και ο αντίθετος από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ δεύτερος, μέρος πρώτο, λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Ο ίδιος λόγος, μέρος δεύτερο, αναιρέσεως, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νόμιμης βάσης γιατί έχει ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς την απόρριψη της πιο πάνω ένστασης, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, γιατί ο από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως προϋποθέτει ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας και ελλείψεις ή αντιφάσεις ή ασάφειες στη διατύπωση της ελάσσονος πρότασης της απόφασης σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ ΑΠ 44/1990), ενώ στην προκειμένη περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, το Εφετείο απέρριψε την ένσταση αυτή ως μη νόμιμη, πράγμα που αποκλείει τον αναιρετικό έλεγχο με τον προαναφερόμενο λόγο.

V. Κατά το άρθρο 273 παρ.2 του Αγροτικού Κώδικα, τα διαταχθέντα και διατασσόμενα από τον Υπουργό Γεωργίας και τα αποφασισθέντα ή αποφασιζόμενα από τις Επιτροπές Απαλλοτριώσεων επί των κατά τον Αγροτικό Νόμο -διατασσομένων και κρινομένων παρ΄ αυτών θεμάτων δεν υπόκεινται στον έλεγχο των πολιτικών δικαστηρίων ούτε ως παρεμπίπτοvτα ή προκριματικά.

Ο αποκλεισμός όμως αυτός τελεί υπό την προϋπόθεση ότι ο Υπουργός και οι Επιτροπές Απαλλοτριώσεων δεν υπερέβησαν ως προς την οικεία πράξη την κατά νόμο δικαιοδοσία τους (ΑΠ 1342/91, 231/77). Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε ότι έκταση 6.610 στρεμμάτων του υπ' αριθ....

τεμαχίου είχε παραχωρηθεί με την υπ' αριθ.15/1931 απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων Κατερίνης ως γεωργοκτηνοτροφικός κλήρος στους ενάγοντες και τους δικαιοπαρόχους τους και ότι η υπ' αριθ. 24572/1964 απόφαση του Νομάρχη Πιερίας, κατά το μέρος που μεταβίβασε την εν λόγω έκτασn ως κοινόχρηστη, κατ' εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 197 παρ. 10 και 3 του Αγροτικού Κώδικα, στις εναγόμενες Κοινότητες ..., εκδόθηκε καθ' υπέρβαση της δικαιοδοσίας του, αφού η έκταση αυτή των 6.610 στρεμμάτων δεν ήταν κοινόχρηστη, ώστε να έχει, κατά το ως άνω άρθρο 197 του Αγροτικού Κώδικα;

σε συνδυασμό με τις διατάξεις του ν. 3200Ι1955, εξουσία και άρα δικαιοδοσία μεταβιβάσεώς της. 'Ετσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε την παραπάνω διάταξη του άρθρου 273 παρ.2 του Αγροτικού Κώδικα, ούτε στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, αφού διέλαβε σ' αυτή επαρκείς αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή της προαναφερόμενης διάταξης, γι' αυτό και ο από το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ τρίτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

VI. Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, υπό την επίκληση πλημμελειών του άρθρου 559 αριθ.1 και 10 ΚΠολΔ, πλήσσεται στην πραγματικότητα η αναιρετικά ανέλεγκτη κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ εκτίμηση από το Εφετείο πραγματικών γεγονότων (ιδιότητας κτηνοτρόφου ή γεωργοκτηνοτρόφου) και η ουσιαστική κρίση του Εφετείου σχετικά με τη συνδρομή των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων των διατάξεων των άρθρων 75 παρ. 10 του ν. 998/1979 και 9, 33 παρ. 2 του Αγροτικού Νόμου. Επομένως ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος.

VII. Με τον πέμπτο, και τελευταίο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται ότι το Εφετείο στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του από νόμιμη βάση λόγω αντιφατικών αιτιoλoγιών, που περιέχονται στην απόφασή του αυτή, σχετικά με την έκταση, που αναγνωρίστηκαν εξ αδιαιρέτου συγκύριοι οι ενάγοντες. Όμως, από τις παραδοχές του Εφετείου δεν προκύπτει οποιαδήποτε αντιφατικότητα των αιτιολογιών της προσβαλλόμενης απόφασης σχετικά με το ζήτημα αυτό, αφού κατά το σαφές πόρισμά της, που απορρέει από την αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, μετά των οποίων συγκαταλέγονται και τα περιεχόμενα των αποδείξεων, η έκταση επί της οποίας αναγνωρίσθηκαν συγκύριοι οι ενάγοντες ανέρχεται σε 6.610 στρέμματα και αντιστοιχεί στα 6.610/9.628,995 εξ αδιαιρέτου ποσοστά του υπ' αριθ. ... τεμαχίου της οριστικής διανομής του αγροκτήματος .... Ενόψει αυτών πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο παραπάνω λόγος αναιρέσεως. Ο ίδιος λόγος αναιρέσεως, ως προς την αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ. 9 ΚΠολΔ, κατά την οποία το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, με το να αναγνωρίσει τους ενάγοντες συγκύριους της πιο πάνω έκτασης, επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι αυτοί, όπως προκύπτει από την αγωγή, ζήτησαν να αναγνωριστούν συγκύριοι σε ολόκληρο το ως άνω υπ΄ αριθ.... τεμάχιο, συνολικής εκτάσεως 9.629 στρεμμάτων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 18-12-1996 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 2864/1995 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα των παραστάντων αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε τριακόσια τριάντα (330) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2006. Και

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Ιουλίου 2006.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ