Supreme Court partially allows appeal on loan contract details and orders partial restitution of voluntary payment.

Απόφαση 1571 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1571/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Δημητρίου Λοβέρδου), Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαϊου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Στέργιο Γιαλαόγλου.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Παπαστεφανάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/12/2002 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 90/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 662/2006 οριστική του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27/2/2007 αίτησή του και τους από 3/12/2007 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης, ανέγνωσε την από 22/2/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν εν μέρει δεκτοί ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και ο μοναδικός λόγος του προσθέτου αναιρετηρίου, καθώς και η αίτηση επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, να απορριφθούν δε ο πρώτος λόγος και, κατά την αναφερόμενη στο σκεπτικό αιτίαση, οι λοιποί λόγοι. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τη διάταξη του άρθρου 216 § ια' ΚΠολΔ προκύπτει ότι για τη διαδικαστική πληρότητα της ιστορικής βάσεως της αγωγής πρέπει να εκτίθενται στο αγωγικό δικόγραφο με σαφήνεια τα στοιχεία που συνθέτουν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου. Αν όμως αυτό (πραγματικό) αποτελείται από μία κοινώς γνωστή νομική έννοια, όπως είναι η σύμβαση δανείου, τότε αρκεί μόνη η επίκληση της εν λόγω νομικής έννοιας, χωρίς να απαιτείται άλλη εξειδίκευση της, αφού εξυπακούεται η επίκληση και των προκαθορισμένων χαρακτηριστικών της στοιχείων, γεγονός που διασφαλίζει αφενός την αμυντική θέση του εναγομένου και αφετέρου τη δυνατότητα δικαστικής διαγνώσεως της διαφοράς.

Εν προκειμένω, με την από 24-12-2002 αγωγή του, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του περιεχομένου της, ο αναιρεσίβλητος, ισχυριζόμενος ότι στο πλαίσιο της κατά το έτος 1995 καταρτιθείσας μεταξύ αυτού και του αναιρεσείοντος (εναγομένου) συμβάσεως ατόκου δανείου παρέδωσε στον τελευταίο το ποσό των 50.000.000 δραχμών επιστρεπτέο σε εύλογο χρονικό διάστημα μετά από σχετική εκ μέρους του όχληση του ιδίου και ότι στις 10-5-2002 τον όχλησε εξωδίκως για την επιστροφή του απομένοντας (κατόπιν καταβολής επιμέρους ποσών) υπολοίπου εκ δραχμών 21.500.000 (δηλ.

ευρώ 63.100), ζητούσε, μετά από παραδεκτό περιορισμό του αγωγικού αιτήματος, να του επιδικασθεί το ποσό των 27.879,68 ευρώ. Η επίκληση των ανωτέρω στοιχείων καθιστά αρκούντως ορισμένη την ιστορική βάση της αγωγής, έτσι ώστε να μην παρακωλύεται ούτε η αποτελεσματική άμυνα του αναιρεσείοντος (εναγομένου) ούτε η δικαστική διάγνωση της διαφοράς.

Είναι σαφές ότι πρόκειται για ετεροβαρή σύμβαση (ατόκου) δανείου, με την οποία , ενόψει του ενδοτικού χαρακτήρα των διατάξεων των άρθρων 806 - 809 ΑΚ, εγκύρως συμφωνήθηκε η επιστροφή του δανείσματος μετά από σχετική όχληση του οφειλέτη εκ μέρους του δανειστή. Δεν ήταν δε αναγκαίο κατά νόμο να αναφέρει ο αναιρεσίβλητος στην αγωγή του τον ακριβή χρόνο καταρτίσεως της δανειακής συμβάσεως, ούτε να προσδιορίζει την αιτία της (άλλωστε ο αναιρεσείων δεν επικαλείται αιτία διαφορετική από αυτή της προθέσεως δανεισμού), αλλ' ούτε και να καθορίζει αν είχε συμφωνηθεί η καταβολή του δανείσματος εφάπαξ ή σε δόσεις ή αν εδόθη παράταση και πόσες φορές ή ποιες ήταν και πότε έγιναν οι επιμέρους καταβολές.

Επίσης, ενόψει της γενόμενης στην αγωγή αναφοράς ότι είχε συμφωνηθεί η κατόπιν οχλήσεως απόδοση του δανείου και ότι η όχληση αυτή έλαβε χώρα στις 10-5-2002, ήταν περιττό να μνημονευθεί αν η δανειακή σύμβαση είχε καταρτισθεί ως αορίστου χρόνου και αν έγινε από τον αναιρεσείοντα καταγγελία της. Επομένως, το Εφετείο, απορρίψαν τον περί αοριστίας της αγωγής λόγο της εφέσεως του αναιρεσείοντος, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια της παρά τον νόμο μη κηρύξεως απαραδέκτου και, άρα, ο περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ απορρέων, πρώτος λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

II. Για τη διαδικαστική πληρότητα του προβλεπομένου στο άρθρο 559 αρ. 11 α' ΚΠολΔ αναιρετικού λόγου περί λήψεως υπόψη από το ουσιαστικό δικαστήριο ανεπίτρεπτων κατά νόμο αποδεικτικών μέσων πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός περί του ανεπίτρεπτου είχε προβληθεί παραδεκτώς και νομίμως στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν συντρέχουν οι αναφερόμενες στο άρθρο 562 § 2 ΚΠολΔ εξαιρέσεις, η συνδρομή των οποίων πρέπει επίσης να αναφέρεται στο αναιρετήριο. Ως εκ τούτου, ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ. ΚΠολΔ, καταλογίζεται στο εφετείο η πλημμέλεια της - κατά παράβαση του άρθρου 393 § 1 του ίδιου Κώδικα- λήψεως υπόψη της ένορκης ενώπιον του πρωτοδικείου μαρτυρικής καταθέσεως της θυγατέρας του αναιρεσιβλήτου προς απόδειξη της καταρτίσεως της επίμαχης δανειακής συμβάσεως με αντικείμενο αξίας πλέον των 5.900 ευρώ, είναι αόριστος και εντεύθεν απαράδεκτος, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο η επίκληση της ως άνω πλημμέλειας με σχετικό λόγο εφέσεως ή με τις προτάσεις κατά την έκκλητη δίκη ούτε η τυχόν συνδρομή κάποιας από τις διαλαμβανόμενες στο άρθρο 562 § 2 ΚΠολΔ εξαιρέσεις.

III. Λόγος αναιρέσεως, κατά το άρθρο 559 αρ. 11γ' ΚΠολΔ, δημιουργείται αν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι παραδεκτώς είχαν προσκομίσει και επικαλεσθεί προς απόδειξη πραγματικών γεγονότων ασκούντων ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Για την ουσιαστική βασιμότητα αυτού του λόγου αρκεί η ύπαρξη αμφιβολιών ως προς τη συνεκτίμηση των αποδεικτικών μέσων από το ουσιαστικό δικαστήριο.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, το εφετείο, βεβαιώνοντας ότι η αποδεικτική του κρίση διαμορφώθηκε -πλην άλλων- από την 41/2006 ενώπιον της Ειρηνοδίκου Ξάνθης ένορκη βεβαίωση και από τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν, δέχθηκε ότι έναντι του δανείου των 50.000.000 δραχμών ο αναιρεσείών (δανειολήπτης) έχει αποδώσει τμηματικώς στον αναιρεσίβλητο (δανειστή) το συνολικό ποσό των 41.500.000 δραχμών και έτσι απέμεινε υπόλοιπο οφειλής εκ δραχμών 8.500.000, ήτοι εξ ευρώ 24.944,97, το οποίο και επεδίκασε στον αναιρεσίβλητο.

Ωστόσο, στην έκκλητη δίκη ο αναιρεσείων, προς απόδειξη της προβληθείσας από αυτόν ενστάσεως περί αποδόσεως του δανείου, είχε, μεταξύ άλλων, προσκομίσει και επικαλεσθεί με τις προτάσεις του τέσσερα δελτία καταθέσεως της Τράπεζας "ΕΓΝΑΤΙΑ" (κατάστημα Ξάνθης), από τα οποία προκύπτει ότι στις 27-7-2001, 31-8-2001, 24-12-2001 και 22-4-2002 κατατέθηκαν στο εν λόγω τραπεζικό κατάστημα από αυτόν (όπως ο ίδιος διατείνεται) τα ποσά των δραχμών 3.000.000, 2.000.000, 1.000.000 και 1.022.250, αντιστοίχως, ήτοι συνολικώς το ποσό των 7.022.250 δραχμών , στον λογαριασμό με αριθμό ....., ο οποίος, κατά τον αναιρεσείοντα, ανήκε στον αναιρεσίβλητο.

Όπως ισχυρίσθηκε ο αναιρεσείων, το ανωτέρω ποσό των 7.022.250 δραχμών απεδόθη στον αναιρεσίβλητο επί πλέον του ποσού των 41.500.000 δραχμών. Κατόπιν τούτου, παρά την εκτεθείσα βεβαίωση του εφετείου, δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι συνεκτιμήθηκαν από αυτό τα ως άνω τέσσερα αποδεικτικά έγγραφα. Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και ο διευκρινιστικός αυτού μοναδικός λόγος του πρόσθετου αναιρετηρίου, με τους οποίους, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 11 ΚΠολΔ, προσάπτεται στο εφετείο η ανωτέρω αιτίαση, είναι βάσιμοι.Ως προς την αιτίαση περί μη λήψεως υπόψη της 41/2006 ένορκης βεβαιώσεως και έξι δελτίων καταθέσεως συνολικού ποσού 4.100.101 δραχμών σε τραπεζικούς λογαριασμούς της θυγατέρας του αναιρεσιβλήτου και ενός συγγενούς του, οι λόγοι αυτοί είναι αβάσιμοι, διότι τα ως άνω έγγραφα έχουν συνεκτιμηθεί από το εφετείο, όπως προκύπτει από το περιεχόμενο της αποφάσεως του, όπου γίνεται ρητή μνεία τόσο της 41/2006 ένορκης βεβαιώσεως όσο και της καταθέσεως του ποσού των 4.100.101 δραχμών στους ειρημένους τραπεζικούς λογαριασμούς.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί μόνο καθό μέρος με αυτή απερρίφθη ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος περί του ότι έναντι του ζητηθέντος ατόκου δανείου εκ δραχμών 50.000.000 έχει αποδώσει στον αναιρεσίβλητο και το ποσό των 7.022.250 δραχμών πλέον του ποσού των 41.500.000 δραχμών. Εν συνεχεία πρέπει να παραπεμφθεί κατά το μέρος αυτό η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συντεθεί από δικαστές άλλους, πλην εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

IV. Με το πρόσθετο αναιρετήριο ο αναιρεσείων ζητεί, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από το άρθρο 579 § 2 ΚΠολΔ επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος να του αποδώσει το ποσό των 37.689,37 ευρώ, το οποίο κατέβαλε στον τελευταίο σε εκούσια συμμόρφωση προς την προσβαλλόμενη απόφαση. Η αίτηση αυτή έχει ασκηθεί παραδεκτώς και είναι νόμω βάσιμη, σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη. Η πληρωμή του εν λόγω χρηματικού ποσού αποδεικνύεται από τη με χρονολογία 24-1-2007 έγγραφη απόδειξη του Αντωνίου Παυλίδη, πληρεξούσιου δικηγόρου του αναιρεσιβλήτου. Επομένως, η ερευνώμενη αίτηση είναι και κατ' ουσίαν βάσιμη και πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή για το άνω ποσό των37.689,37 ευρώ μειωμένο κατά το ποσό των 1.477.750 δραχμών (50.000 - 41.500.000 = 8.500.000 - 7.022.250 =1.477.750) με τους αναλογούντες στο τελευταίο αυτό ποσό τόκους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 662/2006 απόφαση του Εφετείου Θράκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος.

Παραπέμπει κατά το μέρος αυτό την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο να αποδώσει στον αναιρεσείοντα το ποσό των 37.689,37 ευρώ μειωμένο κατά το ποσό των 1.477.750 δραχμών με τους αναλογούντες στο τελευταίο αυτό ποσό τόκους.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια(2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Ιουλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ