Appeal allowed; Supreme Court quashes lower court for ruling on vertical ownership without explicit request in partition suit.

Απόφαση 156 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 156/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή, και Ανθή Γκάμαρη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 7η Νοεμβρίου 2018 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Ν. του Κ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Χρήστο Τσιάμπαλη.

Του αναιρεσίβλητου:Β. Ν. του Κ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτριο Μπαλατσούκα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-5-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 222/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 141/2016 και 517/2017 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση των τελευταίων αποφάσεων ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4-4-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου να απορριφθεί, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη .

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 480Α' του ΚΠολΛ, όπως προστέθηκαν με εκείνες του άρθρου 11 του ν.1562/1985, από τις οποίες η διάταξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 αντικαταστάθηκε με τη διάταξη του άρθρου 12 του ν.2207/1994 και ήδη ισχύει "1. Κάθε συγκύριος οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή χωριστές οικοδομές έχει δικαίωμα να ζητήσει την αυτούσια διανομή του οικοπέδου με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας κατ' ορόφους ή μέρη ορόφων ή με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία έχουν ανεγερθεί οι χωριστές οικοδομές, με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων.

Το δικαστήριο αποφασίζει τη διανομή με τον τρόπον αυτόν αν είναι εφικτή και δεν αντιβαίνει στο συμφέρον των λοιπών συγκυρίων .... 2. Αν πρόκειται για οικόπεδο ακάλυπτο και οικοδομήσιμο και η αυτούσια διαίρεσή του είναι ανέφικτη, το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει την αυτούσια διανομή του με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων, με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων.

Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται αναλόγως". Κατά την αληθινή έννοια των αμέσως πιο πάνω διατάξεων, σε συνδυασμό ερμηνευομένων και εφαρμοζομένων ενόψει και του σκοπού για τον οποίο τέθηκαν ως νέο δίκαιο, είναι επιτρεπτή, αν είναι εφικτή και δεν αντιβαίνει στο συμφέρον όλων των συγκυρίων, η αυτούσια διανομή οικοπέδου στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή χωριστές οικοδομές, καθώς και ακάλυπτου και οικοδομήσιμου οικοπέδου, με τη σύσταση μεν χωριστής ιδιοκτησίας κατ' ορόφους ή με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου, στα οποία έχουν ανεγερθεί οι χωριστές οικοδομές, στην πρώτη περίπτωση, με τη σύσταση δε χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου στα οποία θα είναι δυνατή η ανέγερση χωριστών οικοδομημάτων, στη δεύτερη περίπτωση, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.δ. 1024/1971 και υπό την επιφύλαξη πάντοτε των πολεοδομικών διατάξεων.

Για να αποφασίσει το δικαστήριο την κατά τον παραπάνω τρόπο διανομή (οριζόντια ή κάθετη ιδιοκτησία) σύμφωνα με το άρθρο 480 Α ΚΠολΔ, πρέπει να έχει υποβληθεί στο δικαστήριο σχετικό αίτημα, δηλαδή το αίτημα να διαταχθεί η διανομή κατά τον προβλεπόμενο από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 480Α ΚΠολΔ τρόπο και κατά τις εκεί διακρίσεις (ΑΠ 303/2013, ΑΠ 928/2012, ΑΠ 913/2011, ΑΠ 256/2007, ΑΠ 975/2007, ΑΠ 1104/2008).

Εξάλλου, από τις ίδιες παραπάνω διατάξεις του άρθρου 480 Α' του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 216 παρ. 1,219 παρ. 1, 2, 223 και 224 του ίδιου Κώδικα προκύπτει, ότι το αίτημα για αυτούσια διανομή με σύσταση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας μπορεί να υποβληθεί και με τις προτάσεις οποιουδήποτε από τους συγκύριους διαδίκους κατά την πρώτη στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο συζήτηση της αγωγής περί διανομής, διαφορετικά είναι απορριπτέο ως απαράδεκτο (ΑΠ 928/2012,ΑΠ 256/2007, ΑΠ 1104/2008).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.9 εδ. α και β ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν. Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δικογραφίας, προκύπτουν τα ακόλουθα:

Με την ένδικη, από 7-5-2010 (αρ.κατ.δικ. 866/2010), αγωγή, απευθυνόμενη ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος, αφού επικαλέστηκε συγκυριότητα κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου με τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα του περιγραφόμενου αναλυτικά οικοπέδου (αυλαγά), εμβαδού 4.658 τμ, μετά των επί αυτού κτισμάτων, δύο οικιών και αποθηκών, στο χωριό ….

του Δήμου … του νομού …, και μη συναίνεση του τελευταίου για εξώδικη διανομή, ζήτησε, κύρια, κατά τα όσα ενδιαφέρουν, "τη λύση της κοινωνίας και την αυτούσια διανομή, ώστε να λάβει ο καθένας διαιρετά το μερίδιόν του κατά το αναλογούν ποσοστό του" και, ειδικότερα, το χωρισμό σε τρία τμήματα, εκ των οποίων σε καθένα, αντίστοιχα, των δύο πρώτων (τμημάτων) θα περιλαμβάνεται η οικία καθενός των διαδίκων και αποθήκες, που θα περιέλθει αντίστοιχα σε αυτούς και το τρίτο θα παραμείνει στην κοινή χρήση.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, με την 222/2013 απόφασή του απέρριψε ως μη νόμιμη την αγωγή κατά το περί διανομής αίτημα, κρίνοντας ότι με αυτήν ζητείτο η διανομή μέρους μόνο του κοινού ακινήτου. Κατά της απόφασης αυτής άσκησε έφεση ο ενάγων -αναιρεσίβλητος, παραπονούμενος, εκτός άλλων, για την απόρριψη ως μη νόμιμης της αγωγής διανομής.

Επί αυτής εκδόθηκε αρχικά η συμπροσβαλλόμενη 141/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, η οποία κρίνοντας ότι με την αγωγή ζητείτο η λύση της κοινωνίας των διαδίκων με αυτούσια διανομή, "και με σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας", αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη και έκρινε νόμιμη την αγωγή διανομής, διέταξε την επανάληψη της συζήτησης και τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης και, ακολούθως, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 517/2017 οριστική απόφαση του άνω δικαστηρίου, η οποία δέχθηκε ως κατ' ουσίαν βάσιμη την αγωγή διανομής και διέταξε την αυτούσια διανομή του επίκοινου ακινήτου των διαδίκων με τη σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας και τη δημιουργία α) δύο τμημάτων, σύμφωνα με την αναφερόμενη έκθεση δικαστικής πραγματογνωμοσύνης, (έκτασης του καθενός 2.257,50 τμ με τις σε αυτό οικίες στο καθένα και αποθήκες) που επιδίκασε σε καθένα των διαδίκων αντίστοιχα, με ποσοστό συγκυριότητας 50% του κάθε τμήματος επί του οικοπέδου, και β) ενός τμήματος 140 τμ που ορίστηκε ως κοινόχρηστη δίοδος ανάμεσα στα δύο ως άνω τμήματα.

Όμως όπως προκύπτει από την επισκόπηση του περιεχομένου της ένδικης αγωγής (άρθρ. 561 § 2 ΚΠολΔ), τόσο στο δικόγραφο της αγωγής, όσο και στο αιτητικό αυτής "για λύση της κοινωνίας με αυτούσια διανομή, ώστε να λάβει καθένας διαιρετά το αναλογούν μερίδιο του με χωρισμό στα αναφερόμενα τμήματα", όπως αναλυτικά και κατά λέξη αναφέρθηκε, δεν υπάρχει αίτημα για αυτούσια διανομή με σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας, ούτε τέτοιο αίτημα μπορεί να συναχθεί από το περιεχόμενο της αγωγής.

Εξάλλου, δεν αποδεικνύεται ότι υποβλήθηκε τέτοιο αίτημα (ρητά) από τους διαδίκους συγκυρίους, ήτοι τον ενάγοντα ή τον εναγόμενο με τις προτάσεις στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, κατά τη συζήτηση της ένδικης αγωγής, ούτε γίνεται επίκληση ότι υποβλήθηκε με τις προτάσεις ρητά τέτοιο αίτημα, τυχόν δε αίτημα υποβαλλόμενο ενώπιον του Εφετείου, με την έφεση ή με τις προτάσεις θα ήταν απαράδεκτο, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη.

Επομένως, με βάση τα παραπάνω, το Εφετείο διατάσσοντας την αυτούσια διανομή του επίκοινου ακινήτου των διαδίκων με σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας, χωρίς την υποβολή σχετικού αιτήματος, δίκασε χωρίς αίτημα, και επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε, υποπίπτοντας στην πλημμέλεια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 9 εδ.α ΚΠολΔ (σχ.

ΑΠ 763/2002, ΑΠ 1053/1993), όπως βάσιμα υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο αναίρεσης και ο οποίος πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά την παραδοχή του λόγου αυτού και δοθέντος ότι παρέλκει η έρευνα των υπόλοιπων αναιρετικών λόγων, πρέπει να αναιρεθούν η προσβαλλόμενη 517/2017 οριστική .απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας και η συμπροσβαλλόμενη 141/2016 απόφαση του ίδιου Εφετείου και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε τις προσβαλλόμενες αποφάσεις.

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος παραβόλου (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, κατά το σχετικό αίτημά του (άρθρα 176, 183, 191 § ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την προσβαλλόμενη 517/2017 οριστική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας και την συμπροσβαλλόμενη 141/2016 απόφαση του ίδιου Εφετείου.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα .Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 6 Φεβρουαρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ