156/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 156 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 156/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα. Εκπροσωπήθηκε από την Αικατερίνη Γαλάνη, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ., με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Γεώργιος Σταυρουλάκης Ανώνυμη Ξενοδοχειακή Τουριστική και Εμπορική Εταιρεία", που εδρεύει στο ...... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-4-1991 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ρεθύμνου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 262/560/ΠΤ/66/1992 του ίδιου Δικαστηρίου και 321/1996 του Εφετείου Κρήτης. Κατά της ανωτέρω εφετειακής απόφασης ασκήθηκε αίτηση αναίρεσης και εκδόθηκε η 612/1997 απόφαση του Αρείου Πάγου η οποία αναίρεσε την απόφαση αυτή και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Κρήτης. Το Εφετείο Κρήτης εξέδωσε την 385/1998 απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 19-8-1999 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης διάβασε την από 24-10-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης της 385/1998 απόφασης του Εφετείου Κρήτης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες ...... και ...... εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Ρεθύμνης, ......, ακριβές αντίγραφο της κρινομένης αίτησης αναίρεσης, και της από 19-9-2007 κλήσης του Ελληνικού Δημοσίου, για ορισμό νέα δικασίμου προς συζήτηση της ανωτέρω αίτησης αναίρεσης, με την υπάρχουσα σ' αυτήν πράξη ορισμού της προκείμενης δικασίμου, καθώς και κλήση για συζήτηση τούτων κατ` αυτήν, επιδόθηκε, με επίσπευση του αναιρεσείοντος, νομότυπα και εμπρόθεσμα, στην αναιρεσίβλητη. Επομένως, εφόσον η εν λόγω διάδικος δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου, ούτε κατέθεσε δήλωση κατ` άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της (άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ). Επειδή, από την προσκομιζόμενη 809/1999 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 12 παρ.1 και 2 του Ν.2298/1995, όπως αντικαταστάθηκαν με το άρθρο 28 παρ.3 του Ν.2579/1998 και 42 του Ν.2721/1999, προκύπτει ότι το αρμόδιο τμήμα του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους αποφάνθηκε αιτιολογημένα, μέσα σε τρεις (3) μήνες από την άσκηση της αναίρεσης, για το κατά τη γνώμη του παραδεκτό και βάσιμο των δεύτερου, τρίτου, δεύτερο μέρος, και τέταρτου λόγων αναίρεσης.

Συνεπώς, μόνο ως προς τους λόγους αυτούς εισάγεται η υπόθεση προς συζήτηση. Ως προς τους λοιπούς λόγους αναίρεσης, ήτοι τον πρώτο και τρίτο, πρώτο μέρος, ως προς τους οποίους η ανωτέρω γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους είναι αρνητική, η υπόθεση δεν εισάγεται προς συζήτηση.

Επειδή, κατά το άρθρο 967 ΑΚ, μεταξύ των κοινής χρήσεως πραγμάτων περιλαμβάνεται και ο αιγιαλός, κατά δε το άρθρο 1 του α.ν. 2344/1940, που διατηρήθηκε σε ισχύ και υπό το κράτος του ΑΚ, με το άρθρο 53 του Εισαγ. Νόμου αυτού και διέπει ακόμη τις εκκρεμείς υποθέσεις που αφορούν τον καθορισμό αιγιαλού και παραλίας, σύμφωνα με το άρθρο 34 παρ. 2 του ν.2971/2001 "αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις", αιγιαλός είναι "η περιστοιχούσα την θάλασσαν χερσαία ζώνη, η βρεχομένη από τας μεγίστας, πλην συνήθει , αναβάσεις των κυμάτων, ουχί όμως και από τας εκτάκτους πλημμύρας".

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό και προς τη διάταξη του άρθρου 968 ΑΚ, προκύπτει, ότι αιγιαλός είναι τμήμα της γης που περιβάλλει τη θάλασσα με όριο προς την ξηρά το σημείο εκείνο μέχρι το οποίο φθάνουν τα συνήθως μεγαλύτερα κύματα και κατά νομική επιταγή ανήκει στο Δημόσιο, τόσο κατά τις διατάξεις του προϊσχύσαντος του ΑΚ δικαίου (ν. 93 βασ.

Β β, ν.96, 112 πανδ. 50. 16, άρθρο 15 του νόμου "διακρίσεως κτημάτων" της 10-7-1837), όσο και κατά τις διατάξεις των άρθρων 967, 968 ΑΚ και 1 & 1 του αν.ν. 2344/1940. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 335,338,339 και 340 ΚΠολΔ, συνάγεται, ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη, η παράβαση δε της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον από το άρθρ. 559 αριθ 11γ ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης θεμελιώνεται στην περίπτωση που, παρά τη γενική έκφραση της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι έλαβε υπόψη και το συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο και κυρίως έγγραφο, ή στην περίπτωση κατά την οποία από το σύνολο των αιτιολογιών της απόφασης γεννιούνται σοβαρές αμφιβολίες αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη και εκτίμησε ορισμένο αποδεικτικό μέσο.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, προς συναγωγή του αποδεικτικού πορίσματός του σχετικά με τους ισχυρισμούς των διαδίκων, έλαβε υπόψη "τις καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάσθηκαν ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, ... τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα οι διάδικοι και την από 2-2-1995 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του πραγματογνώμονα, που ορίσθηκε με την 578/194 απόφαση αυτού του δικαστηρίου ...".

Όμως, από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης και παρά την ως άνω γενική βεβαίωση αυτής, ότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη, προς συναγωγή του αποδεικτικού πορίσματός του σχετικά με τον ουσιώδη για την έκβαση της δίκης ισχυρισμό του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, ότι το επίδικο ακίνητο αποτελούσε τμήμα παλαιού αιγιαλού και, συνεπώς, ανήκε κατά κυριότητα στο ίδιο, τα έγγραφα που επικαλέσθηκε με τις ενώπιον αυτού προτάσεις του, ήτοι το από μηνός Ιουλίου 1991 τοπογραφικό διάγραμμα που η αναιρεσίβλητη υπέβαλε προς τη Πολεοδομία της Νομαρχίας Ρεθύμνου για λήψη οικοδομικής άδειας, από το οποίο προκύπτει, κατά τα αναφερόμενα στο αναιρετήριο ότι το επίδικο είναι εκτός ορίων των τίτλων της, το ......

έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Ρεθύμνου, την 13/99 απόφαση του Ειρηνοδικείου Ρεθύμνου, το 44/1991 πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής, την 863/1994 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ρεθύμνης, αεροφωτογραφία του επιδίκου με το συνοδεύον αυτήν ...... έγγραφο της Υδατογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, από τα οποία, κατά τους ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος και εφόσον έχουν το περιεχόμενο που τούτο ισχυρίζεται, προκύπτει ότι το επίδικο είναι αιγιαλός.

Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ ΚΠολΔ, με τον οποίο ψέγεται το Δικαστήριο της ουσίας ότι δεν έλαβε υπόψη τα ανωτέρω αποδεικτικά στοιχεία, πρέπει να γίνει δεκτός ,ως βάσιμος, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο ,του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές (άρθρ.580 παρ.3 ΚΠολΔ).

Η αναιρεσίβλητη θα καταδικασθεί σε μειωμένα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, κατά το άρθρο 22 παρ.1 του ν.363/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 385/1998 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στ ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα τους αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Ιανουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ