1569/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1569 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1569/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Γεώργιο Λέκκα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 3. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΙΟΣ Α.Ε", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξουσίους δικηγόρους τους Στυλιανό Σταματόπουλο και Αικατερίνη Τσουρούλα-Σωτηροπούλου.

Της αναιρεσιβλήτου: της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξουσίους δικηγόρους της Κωνσταντίνο Καλαβρό και Μάριο Μπαχά.

Των Προσθέτως Παρεμβαινόντων:

1. Κ. Μ. του Π., κατοίκου ..., 2. Π. Μ. του Κ., κατοίκου ... και 3. Ά. Μ. του Κ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στυλιανό Σταματόπουλο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

ΥΠΕΡ 1. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 3. της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΙΟΣ Α.Ε", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα

ΚΑΤΑ της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15 Φεβρουαρίου 2011 αγωγή για ακύρωση της 52/2010 Διαιτητικής αποφάσεως της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών και εκδόθηκε η 4218/2013 απόφαση του ιδίου δικαστηρίου την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9 Σεπτεμβρίου 2013 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Λέκκας, ανέγνωσε την από 28 Ιανουαρίου 2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης και να απορριφθούν οι λοιποί.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειουσών και οι προσθέτως παρεμβαίνοντες ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 4218/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών. Με την αίτηση αναίρεσης πρέπει να συνεκδικαστεί η παραδεκτά ασκηθείσα υπέρ των αναιρεσειουσών πρόσθετη παρέμβαση των Κ. Μ., Π. Μ. και Ά. Μ. (ΚΠολΔ 80).

Η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε επί της από 15-2-2011 αγωγής της αναιρεσίβλητης, με την οποία είχε ζητηθεί να αναγνωριστεί η ανυπαρξία της υπ' αριθμ. 52/2010 απόφασης του Διαιτητικού Δικαστηρίου.

Οι ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 του Α.Κ. εφαρμόζονται από το δικαστήριο της ουσίας, όταν κατά την ανέλεγκτη, ως προς αυτό, κρίση του, διαπιστώνει ότι υπάρχει στη σύμβαση κενό ή αμφιβολία σχετικά με τη δήλωση της βούλησης των συμβαλλομένων. Η διαπίστωση αυτή του δικαστηρίου της ουσίας μπορεί είτε να αναφέρεται στην απόφαση ρητώς, είτε να προκύπτει από αυτήν εμμέσως όταν, παρά τη μη ρητή αναφορά της, ή ακόμη και παρά τη ρητή διαβεβαίωση της ανυπαρξίας της, το δικαστήριο προβαίνει σε ερμηνεία της σύμβασης, η οποία (ερμηνεία) αποκαλύπτει ότι το δικαστήριο βρέθηκε μπροστά σε κενό ή αμφιβολία σχετικά με τη δήλωση της βούλησης των συμβαλλομένων, τα οποία ακριβώς δημιούργησαν την ανάγκη να καταφύγει σε ερμηνεία της.

Μόνη η παράλειψη της μνείας των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ δεν συνιστά παραβίαση τους, αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη κατά την ερμηνεία της σύμβασης τα ερμηνευτικά κριτήρια που προβλέπονται με αυτές. Παραβιάζονται δε οι κανόνες αυτοί όταν το δικαστήριο, παρά τη διαπίστωση, έστω και εμμέσως, κενού ή αμφιβολίας σχετικά με την έννοια της δήλωσης βούλησης, παραλείπει να προσφύγει σ' αυτούς, για τη διαπίστωση της αληθούς εννοίας των δηλώσεων ή να παραθέσει στην απόφαση του τα πραγματικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει η εφαρμογή τους ή προβαίνει σε κακή εφαρμογή τους, με την έννοια ότι το ερμηνευτικό πόρισμα στο οποίο, μετά από ερμηνεία της δικαιοπραξίας κατέληξε (το δικαστήριο), δεν είναι σύμφωνο με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη.

Αντιθέτως, δεν παραβιάζονται οι ίδιοι κανόνες όταν το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώνει στην απόφασή του ότι η ελεγχομένη δήλωση βούλησης είναι σαφής και χωρίς κενά (ΑΠ 115/2013). Οι αναιρεσείουσες, με τον τρίτο λόγο του αναιρετηρίου, επικαλούνται την από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, συνισταμένη στην παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου και ειδικότερα των ερμηνευτικών κανόνων των άρθρων 173 και 200 του Α.Κ., ισχυριζόμενες ότι το Εφετείο, μολονότι εμμέσως εδέχθη την ύπαρξη ασάφειας και κενού στη δήλωση βούλησης των συμβαλλομένων περί του χαρακτηρισμού της επίμαχης σύμβασης (υπ' αριθμ. .../2003) από τα συμβαλλόμενα μέρη ως παρεπομένης και προέβη σε ερμηνεία αυτού, δεχόμενο ότι ο χαρακτηρισμός αυτός έγινε προς καταστρατήγηση του νόμου και συγκεκριμένα προκειμένου να παρακαμφθεί η διαδικασία του πλειοδοτικού διαγωνισμού, παρέλειψε παρά ταύτα να προσφύγει στην εφαρμογή των ως άνω ερμηνευτικών κανόνων για την διαπίστωση της αληθούς εννοίας της σχετικής δήλωσης βούλησης των συμβληθέντων.

Εν προκειμένω το Εφετείο, όπως πρoκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική διαδικασία μέρος, τα ακόλουθα: "... Ο Υπουργός Ανάπτυξης, με την υπ' αριθμό Τ.4116/25-8-1993 απόφαση του, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β 950/2-9-1998, εξήγγειλε την έναρξη της διαδικασίας για τη δημιουργία ζώνης τουρισμού και αναψυχής στην περιοχή ..., με τους όρους και προϋποθέσεις που όριζε ο Ν. 2160/1993.

Με την ίδια απόφαση δηλώθηκε ότι η εκτέλεση όλων των αναγκαίων προς τούτο έργων θα ανατεθεί σε φορέα διαχείρισης, ο οποίος θα επιλεγόταν με δημόσιο διεθνή πλειοδοτικό διαγωνισμό για την εκδήλωση ενδιαφέροντος. Ο διαγωνισμός αυτός προκηρύχθηκε με την υπ' αριθμό Τ.4292/10-9-1998 προκήρυξη Υπουργού Ανάπτυξης και αφορούσε στην παραχώρηση 326,3 στρεμμάτων, από τα οποία 245,7 στρέμματα ανήκουν κατά κυριότητα στον Ε.Ο.Τ., στον οποίο είχαν περιέλθει δυνάμει της ως άνω απαλλοτρίωσης, και 80,6 στρέμματα αποτελούσαν αιγιαλό, που είχε χαρακτηρισθεί ως Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα και η διοίκηση και διαχείριση του είχε ανατεθεί στον Ε.Ο.Τ.

Η προκήρυξη του ανωτέρω διαγωνισμού επαναλήφθηκε με την υπ' αριθμό Τ.4292/1-10-1998 ορθή επανάληψη προκήρυξης του ίδιου Υπουργού, με την οποία η προς παραχώρηση έκταση περιορίσθηκε σε 241,12 στρέμματα και περιλαμβάνει 198,8 στρέμματα κυριότητας του Ε.Ο.Τ. και 42,32 στρέμματα αιγιαλού, διαχειριζόμενα από τον Ε.Ο.Τ. Ο διαγωνισμός διεξήχθη στις ΠΙ 2-1998 και ανακηρύχθηκε πλειοδότης η κοινοπραξία των εταιριών "ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ - ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε." και "ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΗΛΙΟΣ Α.Ε.", η οποία, σύμφωνα και με την από 17-12-1998 προσφορά της, διαμόρφωσε το μεγαλύτερο συγκριτικά τίμημα, κατά τα οριζόμενα στη διακήρυξη του διαγωνισμού.

Μετά την ανακήρυξη του πλειοδότη με το από 27-1-1999 πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού, ο Υπουργός Ανάπτυξης, όπως είχε δικαίωμα από τη διακήρυξη, προέβη σε διαπραγματεύσεις με την πλειοδότρια κοινοπραξία, προκειμένου η τελευταία να βελτιώσει την προσφορά της επ' ωφελεία του Ε.Ο.Τ. Μετά από τις διαπραγματεύσεις αυτές, η πλειοδότρια υπέβαλε την από 11-2-1999 βελτιωτική πρόταση επί της προσφοράς της και επακολούθησε η κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού στην εν λόγω πλειοδότρια, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 18 στοιχ.

δ' του Ν. 2160/1993, με την υπ' αριθμό Τ. 1839/14-5-1999 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ Β 878/24-5-1999), αφού προηγήθηκε η σχετική θετική εισήγηση του Δ.Σ. του Ε.Ο.Τ. και μετά την ολοκλήρωση του, κατά το άρθρο 19 παρ. 7 του Π.Δ. 774/1980, προληπτικού ελέγχου νομιμότητας εκ μέρους του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Στο μεταξύ, οι αναφερόμενες ανωτέρω εταιρίες συνέστησαν την κοινοπραξία με την επωνυμία "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΞENOΔΟXEIAKH - ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ Α.Ε.", στην οποία αυτές συμμετέχουν ως ιδρυτές και μοναδικοί μέτοχοι και η οποία αναλαμβάνει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις από τον ως άνω διαγωνισμό και την κατακύρωση του αποτελέσματος αυτού, η δε σύσταση αυτής ήταν υποχρεωτική, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 18 στοιχ.

δ' του Ν. 2160/1993 και τα άρθρα 2, 8.1.7 και 10.1 γ' της διακήρυξης του διαγωνισμού. Μεταξύ της εν λόγω κοινοπραξίας, ως φορέα διαχείρισης κατά τον Ν. 2160/1993, και του Υπουργού Ανάπτυξης, ενεργούντος ως νομίμου εκπροσώπου και για λογαριασμό του Ε.Ο.Τ., καταρτίσθηκε η υπ' αριθμό .../22-9-1999 μισθωτική σύμβαση ενώπιον της συμβολαιογράφου Περιστερίου Μαρίας Πιπιλή-Δακτυλίδου, που μεταγράφηκε νόμιμα, με αντικείμενο την παραχώρηση στην εταιρία, για χρονικό διάστημα 40 ετών, της χρήσης και εκμετάλλευσης προς τουριστική αξιοποίηση έκτασης του Ε.Ο.Τ.

συνολικού εμβαδού 241,12 στρεμμάτων, που περιλαμβάνει το ξενοδοχειακό συγκρότημα του Λαγονησίου (... και λοιπές τουριστικές εγκαταστάσεις) και αιγιαλό (42,32 στρέμματα), ο οποίος έχει χαρακτηρισθεί ως Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα και του οποίου η διοίκηση και διαχείριση είχε ανατεθεί στον Ε.Ο.Τ.. Στη συνέχεια, με το άρθρο 12 του Ν. 2636/1998, συνεστήθη η ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Ε.Ο.Τ." για τη διαχείριση της περιουσίας του τελευταίου, η οποία μετονομάσθηκε αρχικώς σε "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ" (άρθρο 9 παρ. 4 Ν. 2837/2000), ακολούθως σε "ΕΤΑΙΡΙΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α.Ε." (άρθρο 2 παρ. 1 δ' Ν. 3270/2004) και ήδη μετά την άσκηση της υπό κρίση αγωγής μετονομάστηκε, μετά την απορρόφηση της "ΟΛΥΜΠΙΑΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε." σε "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε." (άρθρο 47 του Ν. 3943/31-3-2011), εν συνεχεία δε, μετά την κατά το Δεκέμβριο του 2011 απορρόφηση και της "ΚΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (ΚΕΔ) Α.Ε.), δυνάμει των διατάξεων του Ν 4002/2011, σε συνδυασμό με την υπ' αριθμό Δ6Α 1162069 ΕΞ 2011 ΚΥΑ (ΦΕΚ 2779/Β/2-12-2011) μετονομάστηκε σε "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (ΕΤ.ΑΔ) Α.Ε.", επωνυμία με την οποία παρίσταται πλέον ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου.

Στο άρθρο 13 παρ. 1 του ιδρυτικού της νόμου 2636/1998, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 παρ. 6 του Ν. 2837/2000, ορίζεται ότι "α) Σκοπός της εταιρίας είναι η διοίκηση, η διαχείριση και η αξιοποίηση της περιουσίας και των επιχειρηματικών μονάδων του Ε.Ο.Τ. β) Η εταιρία έχει αυτοδικαίως από την έναρξη ισχύος της παρούσας διάταξης, τη διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση της περιουσίας και των επιχειρηματικών μονάδων του Ε.Ο.Τ., όπως προσδιορίζονται στο παρόν άρθρο, δικαιούμενη να ενεργεί κάθε πράξη διαχειρίσεως και διαθέσεως για δικό της λογαριασμό και στο όνομα της.

γ) Ο κινητός εξοπλισμός όλων των επιχειρηματικών μονάδων, των οποίων η εταιρία έχει κατά τα ανωτέρω τη διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση, περιέρχεται σε αυτήν κατά κυριότητα, χωρίς αντάλλαγμα και λογιστική αξία". Ο ανωτέρω σκοπός συμπληρώθηκε με το άρθρο 5 παρ. 1 του Ν. 3270/2004, που ορίζει ότι η αξιοποίηση της περιουσίας του Ε.Ο.Τ.

γίνεται σύμφωνα με τους στόχους και τις προτεραιότητες της τουριστικής πολιτικής της χώρας. Στην προαναφερόμενη, με αριθμό .../1999, μισθωτική σύμβαση και ειδικότερα στα άρθρα 1, 2 και 3 αυτής ορίζονται τα εξής: Άρθρο 1: "Ο Ε.Ο.Τ. παραχωρεί ... τη χρήση και εκμετάλλευση της περιγραφόμενης πιο πάνω έκτασης (τουριστικής ζώνης) και του υπάρχοντος σε αυτή ξενοδοχειακού συγκροτήματος, με όλα τα κτίσματα (κύρια ή βοηθητικά), τα συστατικά τους μέρη και παραρτήματα αυτών καθώς και τον εν γένει εξοπλισμό και εγκαταστάσεις του, με σκοπό την τουριστική ανάπτυξη και αξιοποίηση αυτών και την αναβάθμιση του προσφερομένου τουριστικού προϊόντος με τη δημιουργία εγκαταστάσεων ειδικής τουριστικής υποδομής (δημιουργία ζώνης τουρισμού και αναψυχής), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 6 παρ, 18, 31 παρ. 7, 8, 9 και 10 και 33 του Ν. 2160/1993 ... .

Άρθρο 2: "Ο Μισθωτής-Φορέας Διαχείρισης αναλαμβάνει την υποχρέωση να δημιουργήσει και στη συνέχεια να λειτουργήσει και εκμεταλλευθεί καθόλη τη διάρκεια της παραχώρησης το αναφερόμενο στην οικονομική προσφορά του Τουριστικό Συγκρότημα μικτού τύπου, που περιλαμβάνει τις εξής ενότητες: α) Ξενοδοχειακό Συγκρότημα Ι, Τάξης ΑΑ (Ξενοδοχείο κλασσικού τύπου, Συνεδριακό κέντρο, Bungalows), β) Ξενοδοχειακό Συγκρότημα II (Επιπλωμένων διαμερισμάτων, τάξης ΑΑ), γ) Τουριστικές κατοικίες και επαύλεις πολυτελείας, δ) Συγκρότημα Καταστημάτων - Εστιατορίων, ε) Ξενοδοχειακό λιμένα".

Συμφωνήθηκε επίσης ότι η συνολική επιφάνεια της εκμετάλλευσης δεν θα υπερβαίνει τα 35.000 τ.μ., η δε εκτιμώμενη δαπάνη προϋπολογίσθηκε στο ποσό των 10.700.000.000 δραχμών, όπως ειδικότερα αναλύεται κατά κατηγορία έργου στο άρθρο 2 της σύμβασης. Άρθρο 3: "Η παραχώρηση θα αρχίζει από την ημερομηνία παράδοσης της μίσθιας έκτασης με το υπάρχον σε αυτή ξενοδοχειακό συγκρότημα στον Μισθωτή - Φορέα Διαχείρισης, που θα γίνει υποχρεωτικά με πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής και θα λήγει την αντίστοιχη ημερομηνία μετά 40 χρόνια".

Περαιτέρω, με το άρθρο 5 της σύμβασης καθορίστηκε το μίσθωμα, το οποίο διακρίνεται σε ετήσιο, πενταετές και εφάπαξ, η καταβολή του οποίου αρχίζει από την ημερομηνία παράδοσης του μισθίου τουριστικού συγκροτήματος. Το ετήσιο μίσθωμα συμφωνήθηκε για το πρώτο έτος της μίσθωσης στο ποσό των 700.000.000 δραχμών, το οποίο θα αναπροσαρμόζεται ετησίως σύμφωνα με τον δείκτη τιμών καταναλωτή του προηγούμενου έτους, το οποίο θα προκαταβάλλεται σε δύο ισόποσες εξαμηνιαίες δόσεις, μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο των μηνών Ιουνίου και Δεκεμβρίου.

Το πενταετές μίσθωμα συμφωνήθηκε στο ποσό των 1.650.000.000 δραχμών, το οποίο θα αφορά το αντίτιμο της εκμίσθωσης για πέντε χρόνια και θα καταβάλλεται σε δύο εξαμηνιαίες δόσεις κατά το πρώτο έτος εκάστης πενταετίας. Το εφάπαξ μίσθωμα ανέρχεται στο ποσό των 50.000.000 δραχμών, καταβλητέο σε πέντε ετήσιες ισόποσες δόσεις, η πρώτη των οποίων θα καταβληθεί με την παράδοση της έκτασης, οι δε υπόλοιπες ανά δωδεκάμηνο, εντός του πρώτου μήνα από την έναρξη αυτού.

Η μίσθια έκταση των 241,12 στρεμμάτων παραδόθηκε στη μισθώτρια στις 22-10-1999 και από την ημερομηνία αυτή αρχίζει η μίσθωση. Τέλος, στο άρθρο 25 της σύμβασης ορίστηκε ότι "Κάθε διαφορά μεταξύ του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (EOT) αφενός και του μισθωτή - φορέα διαχείρισης αφετέρου, που θα ανακύπτει από την εφαρμογή και εκτέλεση της παρούσας σύμβασης και θα αναφέρεται στην εκτέλεση ή την ερμηνεία των όρων αυτής και ιδίως στον τρόπο εκπληρώσεως των συμβατικών υποχρεώσεων του μισθωτή-φορέα διαχείρισης και στο ύψος της επένδυσης που έχει αναλάβει την υποχρέωση να πραγματοποιήσει, θα επιλύεται αποκλειστικά με διαιτησία, από διαιτητικό δικαστήριο συγκροτούμενο από τρεις διαιτητές".

Δηλαδή, καταρτίσθηκε εγκύρως μεταξύ των συμβληθέντων έγγραφη διαιτητική συμφωνία, για την επίλυση κάθε μελλοντικής διαφοράς που θα ανακύπτει από την εφαρμογή και την εκτέλεση της σύμβασης. Η αρχική σύμβαση τροποποιήθηκε στη συνέχεια, δυνάμει της υπ' αριθμό .../10-4-2003 σύμβασης της συμβολαιογράφου Αθηνών Ισαβέλλας Δημοπούλου, η οποία καταρτίσθηκε μεταξύ αφενός του Υπουργού Ανάπτυξης και του νομίμου εκπροσώπου της εταιρίας "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε.", ως εκμισθώτριας, και αφετέρου της μισθώτριας κοινοπραξίας και των μελών της.

Με τη σύμβαση αυτή συμφωνήθηκαν οι εξής τροποποιήσεις: α) Μετατέθηκε ο χρόνος έναρξης της μίσθωσης και αντί της 22-10-1999, ορίσθηκε ότι η μίσθωση αρχίζει την 1-3-2000 (άρθρο 1). β) Συμφωνήθηκε ότι για το χρονικό διάστημα από 1-3-2003, που κατά κοινή εκτίμηση των συμβαλλομένων προβλέπεται να έχει εκδοθεί η άδεια οικοδομής των νέων εγκαταστάσεων, και εφεξής για 24 μήνες κατά μέγιστο όριο, η μισθώτρια θα καταβάλει συνολικά μίσθωμα ίσο προς το ήμισυ του ετήσιου μισθώματος των 700.000.000 δραχμών για περίοδο λειτουργίας πέντε μηνών κατ' έτος, μη υποχρεούμενη σε καταβολή μισθώματος για την περίοδο μη λειτουργίας και εκμετάλλευσης του μισθίου εντός της ως άνω κατασκευαστικής περιόδου (άρθρο 2).

γ) Η μισθώτρια ανέλαβε την υποχρέωση να εκτελέσει στο μίσθιο με δική της μέριμνα, ευθύνη και δαπάνες, χωρίς δικαίωμα συμψηφισμού ή αποζημίωσης, επενδυτικό σχέδιο προϋπολογισμού 37.862.056.000 δραχμών (σε € 111.114.000), το οποίο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι αξίας κατώτερης των 30.000.000.000 δραχμών (σε € 88.041.085,84).

Τα έργα αυτά αναφέρονται στον συνημμένο στην τροποποιητική σύμβαση πίνακα Ι, περιέχονται στην από 29-11-2001 αρχιτεκτονική μελέτη της μισθώτριας που εγκρίθηκε από τον Ε.Ο.Τ. και αποτελούν ελάχιστη υποχρεωτική επένδυση πού δεσμεύεται να εκτελέσει η μισθώτρια στο μίσθιο. Μεταξύ των έργων αυτών περιλαμβάνονται 35 νέες κατοικίες και 3 νέες τουριστικές επαύλεις.

Συμφωνήθηκε παράταση της μίσθωσης κατά 15 έτη από τη λήξη του χρόνου της αρχικής, εφόσον θα έχει υλοποιηθεί επενδυτικό έργο αξίας τουλάχιστον 88.041.085,84 €. Προέβλεψε δε η εν λόγω τροποποιητική σύμβαση, στο άρθρο 5 παρ. 4, την παραχώρηση στην εταιρία "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ Α.Ε.", με αυτοτελή σύμβαση μίσθωσης, διάρκειας ίσης με την κυρία σύμβαση, της χρήσης ακάλυπτης εδαφικής έκτασης παρακείμενης και σε επαφή με την έκταση του μισθίου της κυρίας σύμβασης, εμβαδού 40.300 τ.μ.

περίπου, καθώς και της χρήσης του έμπροσθεν της έκτασης αυτής αιγιαλού, εμβαδού 34.300 τ.μ. περίπου, που έχει ανακηρυχθεί ως Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα. Ακόμη, στο άρθρο 5 παρ. 5 προβλέφθηκε ότι πέραν των έργων υποχρεωτικής επένδυσης που ορίζονται στον πίνακα Ι, η μισθώτρια μπορεί να εκτελέσει και προαιρετικά έργα αξίας 24.549.000 €, τα οποία αναφέρονται στον συνημμένο πίνακα III, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η κατασκευή Κέντρου Διοικητικών Υπηρεσιών σε γήπεδο 2,8 στρεμμάτων, ιδιοκτησίας ΕΤΑ, έναντι του ξενοδοχείου Grand Resort Lagonissi και η κατασκευή ελικοδρομίου προς εξυπηρέτηση του ξενοδοχείου Grand Resort Lagonissi στη βραχονησίδα "ΠΑΘΗΤΟ-ΒΑΤΡΑΧΟΝΗΣΙ" (δημόσιο κτήμα 1271).

Επακολούθησε το πρακτικό 130/30-9-2003 του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρίας "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Α.Ε.", με το οποίο, κατ' επίκληση, μεταξύ άλλων, της νομοθεσίας περί αιγιαλού και του Κανονισμού Μισθώσεων-εκμισθώσεων της τελευταίας, αποφασίστηκε η εκμίσθωση, με απευθείας ανάθεση, στην εταιρία "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ Α.Ε.", ακάλυπτης εδαφικής έκτασης, συνολικής επιφάνειας 85.195 τ.μ, η οποία είναι παρακείμενη και σε επαφή με την έκταση που εκμισθώθηκε στην ίδια εταιρία με την υπ' αριθμό .../22-9-1999 αρχική σύμβαση.

Μετά την πιο πάνω απόφαση, υπεγράφη μεταξύ αφενός του Υπουργού Ανάπτυξης και του Διευθύνοντος Συμβούλου της ETA A.E. και αφετέρου της κοινοπραξίας "ΑΤΤΙΚΟΣ ΗΛΙΟΣ Α.Ε." η υπ' αριθμό .../3-11-2003 "συμπληρωματική μισθωτική σύμβαση ακινήτου" ενώπιον της συμβολαιογράφου Αθηνών Ισαβέλλας Δημοπούλου, που μεταγράφηκε νόμιμα, με την οποία εκμισθώθηκε με απευθείας ανάθεση στην εν λόγω κοινοπραξία η ανωτέρω έκταση, εμβαδού 85.195 τ.μ.

Από την έκταση αυτή, τα 46.895 τ.μ. ανήκουν κατά κυριότητα στον Ε.Ο.Τ., προερχόμενα από τις προαναφερόμενες απαλλοτριώσεις, το δε υπόλοιπο μέρος των 38.300 τ.μ. αποτελεί αιγιαλό, ο οποίος έχει χαρακτηρισθεί ως Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα. Η εκμισθωθείσα έκταση είναι παρακείμενη και σε επαφή με την έκταση που εκμισθώθηκε με την αρχική (με αριθμό .../22-9-1999) σύμβαση.

Στους όρους της υπ' αριθμό .../3-11-2003 σύμβασης περιλαμβάνονται και οι εξής: α) Η διάρκεια αυτής ορίστηκε ίση με τη διάρκεια της αρχικής μίσθωσης, όπως τροποποιήθηκε, αρχόμενη από την ημέρα παράδοσης του μισθίου στη μισθώτρια και λήγουσα αυτοδικαίως την ίδια ημερομηνία που θα λήξει ή θα λυθεί με οποιοδήποτε τρόπο η κύρια σύμβαση, σε κάθε δε περίπτωση η παράδοση του μισθίου στη μισθώτρια θα γίνει εντός μηνός από την υπογραφή της σύμβασης μίσθωσης, β) Το μίσθωμα συμφωνήθηκε πάγιο ετήσιο και για το έτος 2003 καθορίστηκε στο ποσό των 159.000 €, εκ του οποίου 15.000 € αφορά το ετήσιο μίσθωμα της έκτασης του αιγιαλού και 144.000 € αφορά το ετήσιο μίσθωμα της υπόλοιπης έκτασης.

Ειδικά για το έτος 2003, ενόψει του πιθανολογούμενου χρόνου σύναψης της σύμβασης, συμφωνήθηκε ότι δεν θα καταβληθεί μίσθωμα, πλην όμως το μίσθωμα του έτους 2003 θα ληφθεί ως βάση για σταδιακές αναπροσαρμογές του μισθώματος κατά τα έτη 2004 και επέκεινα. Η καταβολή του άνω μισθώματος θα αρχίσει από 1-1-2009 και επέκεινα, ήτοι μετά την πάροδο πενταετίας από της υπολογιζόμενης υπογραφής της σύμβασης μίσθωσης, μέχρι τότε δε η μισθώτρια θα καταβάλει μόνο το αναλογούν στον αιγιαλό μίσθωμα, το οποίο για το έτος 2003 υπολογίζεται στο ποσό των 15.000 €.

γ) Η μισθώτρια, σε περίπτωση που αποφασίσει να εκτελέσει έργα στην εν λόγω έκταση, σε συμμόρφωση πάντοτε με τις επιτρεπόμενες για την περιοχή χρήσεις, τους όρους και περιορισμούς δόμησης, οφείλει προηγουμένους να υποβάλει στην ΕΤΑ Α.Ε. πλήρη φάκελο για την έγκριση της αρχιτεκτονικής μελέτης των εργασιών.

Τα έργα θα γίνουν με αποκλειστική φροντίδα, ευθύνη και έξοδά της, χωρίς δικαίωμα συμψηφισμού τους με μισθώματα και σύμφωνα με τις προδιαγραφές που απαιτεί η ισχύουσα νομοθεσία, με άδεια, όπου απαιτείται, των αρμοδίων αρχών, η οποία θα εκδίδεται από τις αρμόδιες αρχές, με ευθύνη και δαπάνες της μισθώτριας, στο όνομα του ιδιοκτήτη Ε.Ο.Τ.

Στο έκτο άρθρο της σύμβασης, με τίτλο "ειδικοί όροι", αναφέρονται τα εξής: "1. Η χρήση του τμήματος της έκτασης που μισθώνεται με την παρούσα σύμβαση και αποτελεί αιγιαλό, που έχει ανακηρυχθεί σε Τουριστικό Δημόσιο Κτήμα (ΤΔΚ), θα γίνεται πάντοτε σε συμμόρφωση με την εκάστοτε ισχύουσα για τον αιγιαλό και τα ΤΔΚ νομοθεσία, εφαρμοζομένων αναλόγως και των περί τούτου όρων της κυρίας σύμβασης".

Στην εν λόγω σύμβαση δεν έχει περιληφθεί ρήτρα περί διαιτησίας, αφού δεν υπάρχει ρητή και σαφής δήλωση των συμβληθέντων μερών να αποκλείσουν από τη δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών δικαστηρίων για διαφορές που απορρέουν από αυτή. Η μοναδική αναφορά στο άρθρο 6 αρ.7 αυτής ότι "κατά τα λοιπά ισχύουν αναλογικά οι όροι που έχουν συμφωνηθεί στην υπ' αριθμ. .../22-9-1999 αρχική σύμβαση μίσθωσης" δεν μπορεί να εκτιμηθεί ως παραπομπή στη διαιτητική συμφωνία που είχε καταρτισθεί με την τελευταία, αφού από τον όρο αυτό δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφισβήτητο σχετική βούληση των συμβληθέντων, ενόψει του ότι δεν υφίσταται ειδική και ευκρινής παραπομπή στο προβλέπον τη διαιτησία άρθρο 25 της αρχικής σύμβασης, οπότε και μόνο θα είχε πληρωθεί, σύμφωνα με τις προηγηθείσες νομικές σκέψεις, η απαίτηση του νόμου για τον έγγραφο τύπο της διαιτητικής συμφωνίας και θα ήταν νοητός ο αποκλεισμός της δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων.

Περαιτέρω, με βάση τα ως άνω αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, η επίμαχη με αριθμό .../3-11-2003 σύμβαση δεν είναι συμπληρωματική της αρχικής, με αριθμό .../22-9-1999, σύμβασης, αλλά όλως διάφορη και ανεξάρτητη αυτής, χωρίς να ασκεί έννομη επιρροή ο χαρακτηρισμός της από τα συμβληθέντα μέρη ως "παρεπόμενης" της πρώτης, που έγινε με προφανή σκοπό να παρακαμφθεί ο επιβαλλόμενος για την έγκυρη κατάρτισή της τύπος (διενέργεια δημόσιου διαγωνισμού) και να παραχωρηθεί η έκταση με απευθείας ανάθεση.

Και τούτο διότι, με την τελευταία σύμβαση δεν εξειδικεύονται απλώς οι υποχρεώσεις των συμβληθέντων μερών (οπότε και μόνο η περιεχόμενη στην πρώτη διαιτητική ρήτρα θα αρκούσε για να καθιδρύσει τη δικαιοδοσία του διαιτητικού δικαστηρίου και επί των διαφορών που ανακύπτουν από τη μεταγενέστερη συμπληρωματική σύμβαση, χωρίς να απαιτείται η επανάληψη της διαιτητικής ρήτρας ή η ύπαρξη ειδικής και ευκρινούς παραπομπής στην περιέχουσα τη διαιτητική ρήτρα αρχική συμφωνία), αλλά καταρτίζεται μια νέα σύμβαση μίσθωσης, με διάφορο υλικό αντικείμενο και δη την εκμίσθωση άλλης έκτασης, εμβαδoύ 85.195 τ.μ. (έστω και παρακείμενης της αρχικής) για την οποία συμφωνήθηκε ιδιαίτερο μίσθωμα και στην οποία υπήρχε η δυνατότητα εκτέλεσης νέων επενδυτικών έργων, επιπλέον των συμφωνηθέντων με την αρχική σύμβαση, χωρίς να ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η νέα αυτή μίσθωση συμφωνήθηκε να έχει την ίδια διάρκεια με την αρχική.

Αφού όμως, κατά τα παραπάνω αποδειχθέντα, η τελευταία αυτή σύμβαση μίσθωσης είναι νέα, ανεξάρτητη της αρχικής, για την οποία δεν συνομολογήθηκε έγγραφη διαιτητική συμφωνία, ούτε είναι δυνατόν να ισχύει επ' αυτής η διαιτητική ρήτρα που είχε περιληφθεί στην αρχική σύμβαση, η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 52/2010 διαιτητική απόφαση - που εκδόθηκε μετά από αίτηση της ήδη πρώτης εναγομένης και αφορά στην επιδίκαση αποζημίωσης για την αποθετική ζημία που η τελευταία υπέστη από τη μη παράδοση προς αυτήν της έκτασης των 85.195 τ.μ.

που εκμισθώθηκε με βάση την επίμαχη με αριθμό .../3-11-2003 σύμβαση- έχει εκδοθεί χωρίς να έχει συνομολογηθεί συμφωνία περί διαιτησίας". Από τις παραπάνω αιτιολογίες προκύπτει ότι το Εφετείο, δέχθηκε έμμεσα την ύπαρξη τέτοιου κενού στη δήλωση βούλησης που διαλαμβάνεται στην υπ' αριθμ. .../2003 σύμβαση ως προς το ζήτημα της σχέσης της με τηv αρχική υπ' αριθμ. .../1999 σύμβαση, αφού κατέληξε ερμηνευτικώς στην κρίση ότι "...

η επίμαχη με αριθμό .../3-11-2003 σύμβαση δεν είναι συμπληρωματική της αρχικής, με αριθμό .../22-9-1999, σύμβασης, αλλά όλως διάφορη και ανεξάρτητη αυτής, χωρίς να ασκεί έννομη επιρροή ο χαρακτηρισμός της από τα συμβληθέντα μέρη ως "παρεπόμενης" της πρώτης, που έγινε με προφανή σκοπό να παρακαμφθεί ο επιβαλλόμενος για την έγκυρη κατάρτισή της τύπος (διενέργεια δημόσιου διαγωνισμού) και να παραχωρηθεί η έκταση με απευθείας ανάθεση ...".

Κατά συνέπεια, αν και έπρεπε, μετά την ανωτέρω διαπίστωση, να προσφύγει στους περιεχόμενους στα άρθρα 173 και 200 του ΑΚ ερμηνευτικούς κανόνες των δικαιοπραξιών, προκειμένου να αποσαφηνίσει το νόημα της επίμαχης δήλωσης βούλησης με τα μέτρα της καλής πίστης και των χρηστών ηθών, παρ' όλα αυτά, δεν έκανε χρήση των εν λόγω κανόνων, ούτε παραθέτει στην απόφασή του στοιχεία δηλωτικά της χρήσης των κανόνων αυτών.

Ως εκ τούτου, το Εφετείο παραβίασε, παραλείποντας να εφαρμόσει, καίτοι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής, τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ και επομένως, ο σχετικός λόγος είναι βάσιμος πρέπει να γίνει δεκτός. Κατόπιν αυτών, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που την εξέδωσε, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν.

Ακολούθως, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στις αναιρεσείουσες του κατατεθέντος από αυτές παραβόλου (ΚΠολΔ 495§4). Τέλος, η αναιρεσίβλητη πρέπει να καταδικαστεί λόγω της ήττας της στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών (ΚΠολΔ 176, 183 και 191§2), τα οποία όμως θα επιβληθούν μειωμένα σύμφωνα με τα άρθρα 11§2 Ν. 973/1979 "Περί συστάσεως Κτηματικής Εταιρείας Δημοσίου και 22§1 του Ν. 3693/1957, όπως η παράγραφος αυτή ισχύει μετά την υπ' αριθμ. 134423/8-12-1992 απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης (ΦΕΚ Β' 11/20-1-1993), που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5§12 του Ν. 1738/1987, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων.

Συνεκδικάζει την αίτηση αναίρεσης και την πρόσθετη παρέμβαση.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 4218/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την επιστροφή στις αναιρεσείουσες του κατατεθέντος από αυτές παραβόλου.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών, που ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 22η Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 10η Ιουλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ