Supreme Court dismisses appeal on fictitious contract grounds, ruling defendant knew of invalidity.

Απόφαση 1568 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1568/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Μαΐου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Τσιμπληνίδη.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Σαφαρή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-3-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδι-κείο Κατερίνης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 75/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 1797/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 17-11-2008 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης ανέγνωσε την από 3-5-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του πρώτου λόγου και την παραδοχή του δεύτερου λόγου της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 139 ΑΚ η εικονικότητα δεν βλάπτει εκείνον που συναλλάχθηκε αγνοώντας την. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, ως με άγνοια της εικονικότητας συναλλαχθείς νοείται το πρόσωπο, που κατά το χρόνο κτήσεως δικαιώματος με ειδική διαδοχή από την εικονική πράξη δεν τελούσε εν γνώσει της εικονικότητας.

Περαιτέρω κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν εφαρμόσθηκε ορθώς ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (Ολ.ΑΠ 24/1992).

Εξ άλλου κατά το άρθρο 559 αριθ. 16 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχτηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο. Τέλος, κατά τα άρθρα 324 - 325 ΚΠολΔ, δεδικασμένο υπάρχει μεταξύ των ιδίων προσώπων με την ίδια ιδιότητα, μόνο για το δικαίωμα που κρίθηκε και εφόσον πρόκειται για το ίδιο αντικείμενο και με την ίδια ιστορική της νομική αιτία, το δε δεδικασμένο ισχύει υπέρ και κατά των διαδίκων και εκείνων που έγιναν διάδοχοί τους όσο διαρκούσε η δίκη ή μετά το τέλος της.

Όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: "Δυνάμει των ... πωλητηρίων συμβολαίων του συμβολαιογράφου Κατερίνης Αθανασίου Καρατζίδη, που μεταγράφηκαν νόμιμα στον τόμο 101 και στους αριθμούς 29 και 30, αντίστοιχα, των βιβλίων μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου Κατερίνης, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος κατέστη κύριος δύο ακινήτων (επίδικα) που βρίσκονται στη θέση ...

της κτηματικής περιφέρειας του αγροκτήματος Κατερίνης και συγκεκριμένα, με το πρώτο συμβόλαιο διαιρετού τμήματος εμβαδού 3.000 τ.μ. από το υπ' αριθ. 25 κληροτεμάχιο συνολικής έκτασης 4.500 τ.μ., το οποίο τμήμα συνορεύει από γύρω με το υπόλοιπο τμήμα του ίδιου μεγαλύτερου ακινήτου, ιδιοκτησίας Δ3 και με ιδιοκτησίες Δ5, Δ1 και με δρόμο και με το δεύτερο συμβόλαιο του υπ' αριθ.27 κληροτεμαχίου, εμβαδού 5.000 τ.

μ. που συνορεύει ανατολικά με αγρό Δ2, δυτικά με δρόμο, βόρεια με αγρό Δ1 και νότια με αγρό Δ6. Εντός των εν λόγω ακινήτων ο ενάγων είχε ανεγείρει συγκρότημα παραγωγής σκυροδέματος, το οποίο λειτουργούσε με τη μορφή εταιρείας περιορισμένης ευθύνης ("Σκυρόδεμα Πιερίας ΕΠΕ Ψ"), αλλά αργότερα, προφανώς μετά τη διακοπή της λειτουργίας της εταιρείας εκείνης, αυτός εργαζόταν ως υπάλληλος, με διευθυντικά καθήκοντα, της εταιρείας με την επωνυμία "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ", στην οποία ήταν εταίρος με ποσοστό 45% η σύζυγος αυτού και η οποία λειτουργούσε σε ιδιόκτητο ακίνητο αυτής στην περιοχή ..., με αντικείμενο εργασιών επίσης την παραγωγή έτοιμου σκυροδέματος.

Η ως άνω τελευταία εταιρεία το έτος 1987 αντιμετώπιζε λειτουργικά προβλήματα και υπήρχε κίνδυνος να διακοπεί η λειτουργία του εργοστασίου της. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών αποφάσισε να εξεύρει άλλο χώρο προς άσκηση της δραστηριότητάς της. Προς τούτο, δυνάμει του υπ' αριθμ. ... συμβολαίου πωλήσεως του συμβ/φου Κατερίνης Αλεξάνδρου Ρίζου, που μεταγράφηκε νόμιμα, αυτή αγόρασε από τον ενάγοντα τα επίδικα, αντί συνολικού τιμήματος 2.500.000 δραχμών, τα δε μεταβιβαζόμενα θα εμφανιζόταν στην αρμόδια ΔΟΥ, ότι θα εχρησιμοποιούντο ως παράρτημα του κυρίως εργοστασίου της αγοράστριας, του οποίου η άδεια λειτουργίας είχε αφαιρεθεί.

Η ως άνω σύμβαση όμως ήταν εικονική, δηλαδή χωρίς πραγματική πρόθεση μεταβίβασης της κυριότητας των επιδίκων στην εταιρεία "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ" και καταρτίστηκε μόνο με το σκοπό να υπάρχει η νομική δυνατότητα συνέχισης της λειτουργίας της, ενώ η δικαιοπρακτική βούληση των συμβαλλομένων περιοριζόταν στην παραχώρηση στην αγοράστρια μόνο της χρήσης τους και του επ' αυτού βιομηχανικού συγκροτήματος του πωλητή, με αντάλλαγμα αποζημίωση χρήσης τούτων, όταν θα επερχόταν η λύση της πρώτης, οπότε και θα αναμεταβίβαζε εκείνη στον τελευταίο την κυριότητα των επιδίκων.

Η εικονικότητα της σύμβασης αυτής και η για το λόγο τούτο ακυρότητα της κρίθηκαν με δύναμη δεδικασμένου και γι' αυτό δεν μπορεί να ερευνηθεί εκ νέου από το παρόν Δικαστήριο, με την 112/2004 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Κατερίνης, η οποία επικυρώθηκε με την 1476/2006 οριστική απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου και έγινε τελεσίδικη, αλλά και αμετάκλητη (βλ.

τις υπ' αριθ. 164γ/20-7-2006 και ... εκθέσεις επίδοσης της τελευταίας απόφασης των δικαστικών επιμελητών στα Πρωτοδικεία Κατερίνης και Θεσσαλονίκης, αντίστοιχα, ... και ..., καθώς και το ... πιστοποιητικό της γραμματέα αυτού του δικαστηρίου για μη άσκηση ένδικου μέσου κατά της ίδιας απόφασης, που προσκομίζονται από τον εφεσίβλητο).

Εν τω μεταξύ κατά το διάστημα μετά την άσκηση της πρώτης αγωγής του ενάγοντος, επί της οποίας εκδόθηκαν οι ανωτέρω σε πρώτο και δεύτερο βαθμό αποφάσεις και πριν από την έκδοση και πρώτης τούτων, κατόπιν επίσπευσης εκτέλεσης εκ μέρους της συζύγου του ήδη εναγομένου Μελπομένης Μαρινοπούλου σε βάρος της εταιρείας "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ" για την ικανοποίηση χρηματικής αξίωσής της, έλαβε χώρα κατάσχεση των επιδίκων και σχετικά συντάχθηκε η ...

έκθεση του δικαστικού επιμελητή Κατερίνης Παντελή Τίτου, κατόπιν δε τα επίδικα εκτέθηκαν δυνάμει της ... περίληψης κατασχετήριας έκθεσης σε πλειστηριασμό στις 19-7-2000. Κατ' αυτόν υπερθεμάτισε και κατακυρώθηκαν τα επίδικα στον εναγόμενο, ο οποίος σημειωτέον γνώριζε για την εικονικότητα της σύμβασης πωλήσεώς τους προς την εταιρεία "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ", καθώς η σύζυγος αυτού και τώρα μάρτυρας, της οποίας η κατάθεση περιλαμβάνεται στην προαναφερόμενη υπ' αριθ....

ένορκη βεβαίωση, εργαζόταν ως υπάλληλος στην ως άνω εταιρεία και μάλιστα είχε καταθέσει περί αυτού επίσης ως μάρτυρας κατά την εκδίκαση της πρώτης αγωγής και στη συνέχεια συντάχθηκε προς τούτο η υπ' αριθ.15413/2000 περίληψη κατακυρωτικής έκθεσης που μεταγράφηκε στον τόμο 414 και αριθμό 412 των βιβλίων μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου Κατερίνης.

Κατόπιν αυτών ο εναγόμενος εγκαταστάθηκε από τότε στα επίδικα και νέμεται αυτά, επικαλούμενος δικαίωμα κυριότητας επ' αυτών με τακτική άλλως έκτακτη χρησικτησία, προσμετρώντας στο χρόνο νομής της δικαιοπαρόχου του και το δικό του χρόνο νομής. Πλην, όμως, εφόσον η εταιρεία "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ" δεν είχε το δικαίωμα κυριότητας επί των επιδίκων, δεν επήλθε μεταβίβαση τούτων στον εναγόμενο με την κατακύρωσή τους σ' αυτόν ως υπερθεματιστή, έστω και αν εκδόθηκε και μεταγράφηκε η αντίστοιχη έκθεση.

Συνεπώς, αυτός (εναγόμενος) κατακρατεί τα επίδικα χωρίς σχετικό δικαίωμα. Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος ως αβάσιμη κατ' ουσίαν και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, με την οποία είχε γίνει δεκτή η ένδικη αγωγή και αναγνωρίσθηκε ο αναιρεσίβλητος - ενάγων κύριος των επιδίκων ακινήτων, υποχρεώθηκε δε ο αναιρεσείων - εναγόμενος να αποδώσει τα ακίνητα αυτά στον ενάγοντα.

Το Εφετείο, δεχόμενο την ύπαρξη δεδικασμένου από την 1476/2006 απόφαση αυτού με την οποία αναγνωρίστηκε ότι είναι άκυρη ως εικονική η μεταβίβαση των επιδίκων ακινήτων από τον αναιρεσίβλητο προς την "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ", της οποίας ειδικός διάδοχος υπήρξε ο αναιρεσείων, αφού απέκτησε κατά τη διάρκεια της πρώτης δίκης τα επίδικα ακίνητα σε αναγκαστικό πλειστηριασμό σε βάρος της ως άνω ΕΠΕ, στον οποίο αναδείχθηκε υπερθεματιστής, καταβάλλοντας το εκπλειστηρίασμα και, μεταγράφοντας την περίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης δεν παραβίασε τις ως άνω διατάξεις περί δεδικασμένου.

Επομένως, ο πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης από τον αριθμό 16 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος. Ο δεύτερος λόγος της αίτησης με τον οποίο προβάλλεται η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το Εφετείο στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, αφού διέλαβε σ' αυτήν ελλιπή και ανεπαρκή αιτιολογία ως προς το ουσιώδες ζήτημα της γνώσης της εικονικότητας του αναιρεσείοντος κατά το χρόνο κτήσεως του δικαιώματός του κυριότητας των επιδίκων με ειδική διαδοχή από εικονική πράξη, είναι, επίσης, αβάσιμος, αφού, όπως προκύπτει από το ως άνω περιεχόμενο της προσβαλλομένης απόφασης, το Εφετείο δέχθηκε, ότι ο αναιρεσείων γνώριζε την εικονικότητα της σύμβασης πωλήσεώς των επίδικων ακινήτων προς την εταιρεία "ΜΠΕΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟΣ ΕΠΕ", "καθώς η σύζυγος αυτού και τώρα μάρτυρας, της οποίας η κατάθεση περιλαμβάνεται στην προαναφερόμενη 903/2008 ένορκη βεβαίωση, εργαζόταν ως υπάλληλος στην ως άνω εταιρεία και μάλιστα είχε καταθέσει περί αυτού επίσης ως μάρτυρας κατά την εκδίκαση της πρώτης αγωγής", η αιτιολογία δε αυτή είναι πλήρης και σαφής, μη απαιτούμενης, στη συγκεκριμένη περίπτωση, της μνείας του περιεχομένου της επίμαχης κατάθεσης της συζύγου του αναιρεσείοντα στην προσβαλλόμενη απόφαση.

Με τα δεδομένα αυτά, το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, παραβιάζοντας εκ πλαγίου την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 139 ΑΚ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-11-2008 αίτηση του Χ για αναίρεση της 1797/2008 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 1 Ιουλίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 18 Νοεμβρίου 2010.

Η ANTΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ