Supreme Court partially allows appeal on costs due to absent trial, remanding for further proceedings.

Απόφαση 1567 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1567/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Μαΐου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Χ1 συζ. ..., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ψ1 και 2. Ψ2, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο. Στο σημείο αυτό εμφανίστηκε ο δικηγόρος Κωνσταντίνος Μουγκοπέτρος του Νικολάου και δήλωσε ότι: 1. ο πρώτος αναιρεσίβλητος -Ψ1 - απεβίωσε στις 4-8-2004 και κληρονομήθηκε από την σύζυγό του ... χα Ψ1 και τα τρία τέκνα του Α1, Α2 και Α3, οι οποίοι συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και 2. ο δεύτερος αναιρεσίβλητος - Ψ2- απεβίωσε στις 18-11-2008 και κληρονομήθηκε από τα τέκνα του Α1 και ..., συζ. ..., οι οποίοι συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη. Εκπροσωπήθηκαν όλοι από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Μουγκοπέτρο του Νικολάου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-9-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 925/1998 του ίδιου Δικαστηρίου και 28.060/1999 μη οριστική, 885/2004 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-3-2004 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης ανέγνωσε την από 3-5-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου και την απόρριψη του δεύτερου λόγου της υπό κρίση αίτηση αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286, 287, 290 και 292 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται και με το θάνατο κάποιου διαδίκου. επέρχεται δε η διακοπή από τη γνωστοποίηση του λόγου αυτού προς τον αντίδικο, η οποία μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση στο ακροατήριο του πληρεξουσίου δικηγόρου του διαδίκου, στο πρόσωπο του οποίου επήλθε ο λόγος της διακοπής, από τον ίδιο δε, με ρητή ή σιωπηρή δήλωση, μπορεί να γίνει εκουσίως και η επανάληψη αυτής. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, εμφανίσθηκε ο Κων/νος Μουγκοπέτρος, πληρεξούσιος δικηγόρος των αναιρεσιβλήτων και δήλωσε ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος Ψ1 απεβίωσε μετά την άσκηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (17-3-2004)-, δηλαδή, στις 4-8-2004, χωρίς διαθήκη και κληρονομήθηκε από τους εγγύτερους αυτού συγγενείς και μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, δηλαδή τη σύζυγό του ... χα Ψ1 και τα τρία τέκνα του Α1, Α2 και Α3. Επίσης, δήλωσε, ότι και ο δεύτερος αναιρεσίβλητος, Ψ2 απεβίωσε στις 18-11-2008 και, με βάση την ... δημόσια διαθήκη του, που συντάχθηκε ενώπιον της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Ευαγγελίας Κομνηνού-Κούρου, κληρονομήθηκε από τα τέκνα του Α1 και ...

Οι αμέσως πιο πάνω, που είναι κληρονόμοι των αναιρεσιβλήτων, όπως προκύπτει από τα, με επίκληση, προσκομιζόμενα απ' αυτούς έγγραφα, οι οποίοι δεν αποποιήθηκαν τις κληρονομίες των θανόντων, γνωστοποίησαν, έτσι, νόμιμα το θάνατο των άμεσων δικαιοπαρόχων τους, καθώς και την εκούσια στο όνομά τους επανάληψη της δίκης, που διακόπηκε βίαια, η οποία πλέον συνεχίζεται νόμιμα.

Επειδή, από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ.1, 2 και 3 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι, αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται, αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και, σε καταφατική περίπτωση, προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα δεν εμφανίσθηκε κατά την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του πινακίου. Από την ... έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Θεσ/κης ..., την οποία προσκομίζουν οι συνεχίζοντες τη δίκη κληρονόμοι των αναιρεσιβλήτων, που επισπεύδουν τη συζήτηση, προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση της αίτησης αυτής επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην απολειπόμενη αναιρεσείουσα. Επομένως, παρά την απουσία της η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρούσα.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ. κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση μόνο 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος ή δίκασε ειρηνοδίκης του οποίου είχε γίνει δεκτή η εξαίρεση, 3) αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ' ύλην αρμοδιότητα, 4) αν παράνομα αποκλείστηκε η δημοσιότητα της διαδικασίας.

Οι, κατά την ανωτέρω διάταξη, τέσσερις λόγοι αναιρέσεως, αντιστοιχούν προς τους λόγους των αριθμ. 1, 2, 4, 5 και 7 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., προς τους οποίους, όμως, μερικοί δεν ταυτίζονται απολύτως. Η απαρίθμηση των προαναφερόμενων λόγων αναιρέσεως είναι περιοριστική, όπως συνάγεται από τη λέξη "μόνον", και συνεπώς δεν είναι δυνατόν να προβληθεί οποιοσδήποτε άλλος λόγος αναιρέσεως κατά των ως άνω αποφάσεων.

Περαιτέρω, από τα άρθρα 176 εδ. α', 183 και 184 Κ.Πολ.Δ. συνάγονται τα εξής: Επί προσβολής ερήμην αποφάσεως πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αν αυτή εξαφανισθεί, λόγω της παραδεκτής άσκησης εφέσεως από τον ερήμην δικασθέντα διάδικο, εξαφανίζεται και η διάταξη αυτής περί δικαστικής δαπάνης, στα πλαίσια του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της εφέσεως.

Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αν εξέλθει νικητής ο και αντιμωλία δικασθείς πρωτοδίκως εφεσίβλητος, καταδικάζει τον εκκαλούντα στα δικαστικά έξοδα και των δύο βαθμών, ενώ αν εξέλθει νικητής ο εκκαλών καταδικάζει τον εφεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα μόνο της ενώπιόν του δίκης, αφού ο τελευταίος δεν είχε υποβληθεί σε δαπάνη ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου.

Στην προκειμένη περίπτωση με την υπό κρίση αίτηση προς βάλλεται η 885/2004 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία έγινε δεκτή έφεση κατά της 925/1998 απόφασης του Ειρηνοδικείου Θεσσαλονίκης. Με τον πρώτο λόγο της αίτησης η αναιρεσείουσα προβάλλει την από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ.

πλημμέλεια, διότι το κατ' έφεση δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, με τον να επιβάλει σε βάρος της τα δικαστικά έξοδα αμφοτέρων των βαθμών δικαιοδοσίας, παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 176 και 183 Κ.Πολ.Δ., αφού οι αναιρεσίβλητοι υπέρ των οποίων επιδικάστηκαν έξοδα, ως νικητές διάδικοι, δεν είχαν υποβληθεί σε δαπάνη ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αφού είχαν δικαστεί ερήμην.

Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος, αφού, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, καθώς και την 925/1998 απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που παραδεκτά επισκοπούνται (άρθρ. 561 §2 Κ.Πολ.Δ.), η αναιρεσείουσα με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, που απέρριψε την ένδικη διεκδικητική αγωγής της ως και κατ' ουσίαν αβάσιμη, καταδικάστηκε, ως ηττώμενη, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων και των δύο βαθμών δικαιοδοσίας, ενώ οι τελευταίοι (εναγόμενοι εκκαλούντες) είχαν δικαστεί ερήμην με την πρωτόδικη απόφαση που είχε εκφέρει διαφορετική κρίση και δεν είχαν υποβληθεί σε έξοδα στον πρώτο βαθμό.

Με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης, η αναιρεσείουσα, υπό την επίκληση πλημμελειών από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 Κ.Πολ.Δ., πλήττει την αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικών γεγονότων εν σχέσει με την ένσταση ιδίας κυριότητας των αναιρεσιβλήτων και, επομένως, ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί κατά το μέρος της που αφορά τη διάταξή της περί δικαστικών εξόδων και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, ως προς το αναιρούμενο μέρος, στο ίδιο δικαστήριο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 885/2004 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, που δίκασε ως Εφετείο, κατά τη διάταξη αυτής περί δικαστικών εξόδων και μόνο. Και

Παραπέμπει την υπόθεση, ως προς το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο άνω Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 18 Νοεμβρίου 2010.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ