1565/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1565 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1565/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό και Αβροκόμη Θούα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μ. Π. του Ε., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Παπαδημητρόπουλο.

Της αναιρεσίβλητης: κοινοπραξίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, εκπροσωπήθηκε δε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κατσαρό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 15-4-2011 και 2-12-2011 αγωγές της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας και συνεκδικάσθηκαν.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1/2013 του ίδιου Δικαστηρίου και 360/2015 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27-10-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης ανέγνωσε την από 3-11-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνουν δεκτοί οι πρώτος και τρίτος λόγοι και να απορριφθεί ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη διάταξη του άρθρου 681 του ΑΚ καθορίζονται τα ουσιώδη στοιχεία της σύμβασης μίσθωσης έργου, τα οποία είναι η συμφωνία των συμβαλλομένων, το έργο και η αμοιβή, η οποία μπορεί να συνίσταται και σε είδος. Καταβάλλεται δε η αμοιβή σύμφωνα με το άρθρο 694 του ίδιου κώδικα, κατά την παράδοση του έργου, εκτός αν η παράδοση τούτου συμφωνήθηκε κατά τμήματα, οπότε καταβάλλεται με την παράδοση κάθε τμήματος.

Ως παράδοση νοείται η πλήρης εκπλήρωση της κύριας υποχρέωσης του εργολάβου με την προσπόριση του έργου στον εργοδότη, δηλαδή η περιέλευση του έργου στη σφαίρα εξουσιάσεως του τελευταίου, το οποίο όμως πρέπει να είναι το προσήκον, δηλαδή να μην είναι εντελώς διαφορετικό από εκείνο που συμφωνήθηκε, γιατί αλλιώς δεν θεωρείται ότι ο εργολάβος εκπλήρωσε πρώτος την βαρύνουσα αυτόν υποχρέωση.

Από το συνδυασμό δε των διατάξεων των άρθ. 688, 689, 690, και 694 ΑΚ προκύπτει ότι ένα έργο θεωρείται περατωμένο ή εκτελεσμένο, έστω και αν έχει ελλείψεις συμφωνημένων ιδιοτήτων ή πραγματικά ελαττώματα, ακόμη και ουσιώδη που το καθιστούν άχρηστο. Στην περίπτωση αυτή ο κύριος του έργου έχει, υπό προϋποθέσεις, ορισμένα δικαιώματα, όπως εκείνο της αναστροφής της συμβάσεως ή της μειώσεως της αμοιβής ή εκείνο της αποζημιώσεως, ενώ δεν έχει ούτε τις κατά τις γενικές διατάξεις ενστάσεις της μη εκπληρώσεως ή της μη προσήκουσας εκπληρώσεως της συμβάσεως (άρθρ. 374 ΑΚ), ούτε τα δικαιώματα από τα άρθρα 380 επ. 383 επ.

σε συνδυασμό με τα άρθ. 337, 343 παρ. 2, 384, 386 και 387 ΑΚ για τις περιπτώσεις της αδυναμίας ή της υπερημερίας του εργολάβου σχετικά με τη μη προσήκουσα εκπλήρωση της παροχής του, άρα ούτε απαλλαγής του από την αντιπαροχή (καταβολή της αμοιβής του εργολάβου), εκτός αν α) εξαιτίας της ελλείψεως ιδιοτήτων ή των ελαττωμάτων το έργο που παραδόθηκε ή προσφέρθηκε είναι εντελώς διαφορετικό από εκείνο που συμφωνήθηκε ως εκτελεστέο, αφού τότε δεν υπάρχει εκπλήρωση της παροχής και ο εργολάβος δεν δικαιούται να αξιώσει την αμοιβή του, ή β) έχει συμφωνηθεί μεταξύ κυρίου του έργου και εργολάβου αντίθετη της πιο πάνω ρύθμισης.

Τούτο γιατί οι διατάξεις για έλλειψη ιδιοτήτων ή ελαττωμάτων του έργου και οι σχετικές εξ αυτών ρυθμίσεις έχουν χαρακτήρα διατάξεων ενδοτικού δικαίου (ΑΠ 877/2013). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών (άρθρα 173 και 200 του ΑΚ).

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ ΑΠ 7/2006 και Ολ ΑΠ 4/2005).

Στους κανόνες του ουσιαστικού δικαίου, η παραβίαση των οποίων ιδρύει τον από τη διάταξη αυτή προβλεπόμενο λόγο, περιλαμβάνονται, όπως προεκτέθηκε, και οι ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, με τους οποίους ορίζεται αφενός μεν ότι κατά την ερμηνεία της δηλώσεως βουλήσεως αναζητείται η αληθινή βούληση χωρίς προσήλωση στις λέξεις, αφετέρου δε ότι οι συμβάσεις ερμηνεύονται όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη, και οι οποίοι εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση κατά την οποία υπάρχει κενό στη δικαιοπραξία ή γεννιέται αμφιβολία για τη δήλωση βουλήσεως.

Μέσα από την εφαρμογή των διατάξεων αυτών θα ανευρεθεί και θα κατανοηθεί το πραγματικό περιεχόμενο μιας δικαιοπραξίας, κατά τρόπο ώστε τούτο να ανταποκρίνεται στην πραγματική θέληση των δικαιοπρακτούντων. Η προσφυγή στις διατάξεις αυτές προϋποθέτει την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στη δικαιοπραξία, που διαπιστώνεται ανελέγκτως από το δικαστήριο, έστω και έμμεσα, οπότε, σε περίπτωση μη αναζήτησης του αληθινού περιεχομένου της δικαιοπραξίας βάσει των διατάξεων αυτών, ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης.

Ο ίδιος λόγος επίσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο παραλείπει να εκθέσει στην απόφασή του τα πραγματικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει η εφαρμογή των ως άνω διατάξεων αλλάκαι όταν με τη δοθείσα ερμηνεία παραβιάζονται οι αρχές της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, ως κριτηρίων συμπεριφοράς που επιβάλλονται στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και εχέφρονος ανθρώπου.

Για τη διαμόρφωση της σχετικής κρίσης, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα των μερών και ιδίως εκείνου, την ιδιαίτερη προστασία του οποίου επιδιώκει ο ερμηνευόμενος όρος, το δικαιοπρακτικό σκοπό, τις συνήθειες και τις άλλες συνθήκες, υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως, τη φύση της σύμβασης, τις διαπραγματεύσεις και την προηγούμενη συμπεριφορά των μερών.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Από την επισκόπηση της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Εφετείο, μετ’ εκτίμηση του συνόλου των από τους διαδίκους νομίμως προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε, ως προς το ουσιώδες εν προκειμένω ζήτημα, που αφορά τους ερευνώμενους αναιρετικούς λόγους τα ακόλουθα: "Με ...

προσύμφωνο μεταβίβασης ποσοστών εξ αδιαιρέτου οικοπέδου και εργολαβικού συμβολαίου της συμβολαιογράφου Λάρισας ... καταρτίσθηκε μεταξύ των διαδίκων και άλλων τρίτων, μη διαδίκων, σύμβαση έργου, με την οποία η ενάγουσα κοινοπραξία ανέλαβε την υποχρέωση να ανεγείρει με δικές της δαπάνες και με επιμέλειά της με το σύστημα της αντιπαροχής ...

πενταώροφη οικοδομή ... σε οικόπεδο συγκυριότητας της εναγομένης κατά ποσοστό 498/1000 εξ αδιαιρέτου ..., που βρίσκεται εντός του ρυμοτομικού σχεδίου της πόλης της Λάρισας ... στη συμβολή των οδών ... και ανωνύμου παρόδου συνολικής έκτασης 658,41 τ.μ. Με βάση το άνω προσύμφωνο συμφωνήθηκε η ενάγουσα να κατασκευάσει και να παραδώσει στους οικοπεδούχους τις παρακάτω οριζόντιες ιδιοκτησίες ...

που θα αντιστοιχούσαν σε ποσοστό συνιδιοκτησίας 365/1000 εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου ... ως ισάξιο δε αντάλλαγμα ... και προς εξόφληση της δαπάνης ανέγερσης της οικοδομής, και ιδίως των ... χώρων που συμφωνήθηκε να περιέλθουν στους οικοπεδούχους, οι τελευταίοι ανέλαβαν την υποχρέωση να μεταβιβάσουν ... στην ενάγουσα εργολάβο ή σε τρίτα πρόσωπα, που ...

θα υποδείκνυε αυτή κατά την κρίση της, το υπόλοιπο ποσοστό 635/1000 εξ αδιαιρέτου επί του ... οικοπέδου, ... το οποίο θα αντιστοιχούσε στα υπόλοιπα αυτοτελή και διαιρεμένα τμήματα ... της όλης οικοδομής, ... Μεταξύ των εν λόγω αυτοτελών και διαιρεμένων τμημάτων, που θα περιέρχονταν ... στην εργολάβο, είναι α) η υπό στοιχ. ...

αποθήκη του υπογείου ... με ποσοστό συνιδιοκτησίας στο όλο οικόπεδο 1/1000 ... και β) το υπό στοιχ. ... διαμέρισμα του πρώτου πάνω από το ισόγειο ορόφου, το οποίο έχει ... ποσοστό συνιδιοκτησίας στο όλο οικόπεδο ... 43/1000 ... Η μεταβίβαση στην ενάγουσα από τους οικοπεδούχους των ποσοστών εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου ...

συμφωνήθηκε με το εργολαβικό συμβόλαιο να γίνει σταδιακά ως εξής: α) με την έκδοση της οικοδομικής άδειας τα ...1000 ... και στ) με την παράδοση των διαμερισμάτων τους και των κοινόχρηστων χώρων ... τα υπόλοιπα 84/1000. Επίσης με το ίδιο προσύμφωνο τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν και τα εξής: ... "Οι οικοπεδούχοι θα παραλάβουν τις οριζόντιες ιδιοκτησίες τους από την εργολήπτρια ύστερα από γραπτή πρόσκληση ...

πριν από δέκα ημέρες, σε ημέρα που θα οριστεί στην πρόσκληση και θα υπογραφεί πρωτόκολλο παράδοσης/παραλαβής. Η υπογραφή του πρωτοκόλλου αυτού σημαίνει ότι η εργολήπτρια εκπλήρωσε απέναντι στους οικοπεδούχους όλες τις υποχρεώσεις της, ... εκτός αν οι οικοπεδούχοι διατυπώνουν επιφυλάξεις. Ανεπιφύλακτη όμως παραλαβή αποτελεί και η εγκατάσταση των οικοπεδούχων σ’ αυτές και η ενοικίασή τους".

Ακολουθεί στο ως άνω εργολαβικό συμβόλαιο ο παρακάτω ασαφής όρος, που δεν αποτελεί και λογική συνέχεια του αμέσως προηγούμενου. "Αν όμως για να αποκατασταθούν οι μικροελλείψεις αυτές χρειάζεται μεγαλύτερο ποσό, τότε οι οικοπεδούχοι έχουν δικαίωμα να μην υπογράψουν το πρωτόκολλο παραλαβής ... και η εργολήπτρια έχει υποχρέωση να τις τακτοποιήσει ...

Η άρνηση της εργολήπτριας να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ισοδυναμεί με μη παράδοση". Το Εφετείο παραθέτει στη συνέχεια και άλλους όρους του προσυμφώνου, με βάση τους οποίους α) η εργολήπτρια είχε τη δυνατότητα να καταβάλει τις οφειλές των οικοπεδούχων προς τρίτους και να αναζητήσει κατόπιν τα αντίστοιχα ποσά δικαστικά, β) οι οικοπεδούχοι παρείχαν στην εργολήπτρια την αμετάκλητη εντολή και πληρεξουσιότητα να μεταβιβάσει σε οποιονδήποτε τρίτο τα εναπομείναντα αμεταβίβαστα χιλιοστά εξ αδιαιρέτου στο οικόπεδο και στις οριζόντιες ιδιοκτησίες που αντιστοιχούν σ’ αυτά, εφόσον όμως το όλο έργο της αντιπαροχής είναι τελείως και πλήρως αποπερατωμένο και έχουν παραδοθεί με οποιοδήποτε τρόπο οι οριζόντιες ιδιοκτησίες που περιέρχονται σ’ αυτούς και οι κοινόχρηστοι χώροι της οικοδομής, και γ) η δυνατότητα της εργολήπτριας, σε περίπτωση αρνήσεως των οικοπεδούχων να συμπράξουν στη μεταβίβαση των οριζόντιων ιδιοκτησιών που περιέρχονται σ’ αυτήν, να ζητήσει, μεταξύ άλλων, την εκτέλεση της σύμβασης μεταβίβασης από το αρμόδιο δικαστήριο ή να προβεί υπό προϋποθέσεις (βεβαίωση μηχανικού για την εκτέλεση των εργασιών και πράξη μη εμφανίσεως των οικοπεδούχων) στη μεταβίβαση τούτων και με αυτοσύμβαση, κατ’ άρθρο 235 ΑΚ.

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "... Η ενάγουσα εργολήπτρια εταιρεία ... έπρεπε να αποπερατώσει την οικοδομή μέσα σε είκοσι μήνες από την έκδοση της οικοδομικής άδειας, δηλαδή έως την 4-1-2010. ... Στις 18-1-2010 η ενάγουσα επέδωσε στην εναγομένη την από 14-1-2010 εξώδικη διαμαρτυρία - κλήση - δήλωση, με την οποία της δήλωνε ότι η ανέγερση της οικοδομής αποπερατώθηκε και ...

την καλούσε να προσέλθει στις 29-1-2010 στη συμβολαιογράφο Λάρισας ... για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου πώλησης ... της ... αποθήκης του υπογείου και του ... διαμερίσματος, που είχαν ποσοστό συνιδιοκτησίας 44/1000 εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου και αποτελούσαν εργολαβικό αντάλλαγμα. Η εναγομένη δεν προσήλθε κατά την άνω ημερομηνία ...

για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου πώλησης ... και απαντώντας στην εξώδικη δήλωση της ενάγουσας με την από 22-1-2010 εξώδικη ... διαμαρτυρία - όχληση ... δήλωσε ότι οι εργασίες αποπεράτωσης της οικοδομής δεν είχαν ολοκληρωθεί, διότι η ενάγουσα δεν της είχε παραδώσει έτοιμα τα ... διαμερίσματα, τα οποία είχαν ελαττώματα, όπως αυτά είχαν διαπιστωθεί από το μηχανικό Β.

Τ. και καταγραφεί ... στην από 2-10-2009 τεχνική έκθεσή του ...". Στη συνέχεια το Εφετείο παραθέτει το πλήρες κείμενο αυτής της εκθέσεως με τις αναφερόμενες ελλείψεις και ελαττώματα που υπάρχουν κατά την άποψη του μηχανικού στα δύο αυτά διαμερίσματα της εναγομένης, καθώς και την πρόσκλησή της προς την ενάγουσα να προβεί στην ορθή ολοκλήρωση και αποπεράτωση τούτων και μέχρι τότε να μην προχωρήσει στη μεταβίβαση των ως άνω οριζόντιων ιδιοκτησιών, και περαιτέρω εκθέτει ότι η εργολήπτρια εταιρεία επανήλθε και με νεώτερη εξώδικη πρόσκληση, πλην όμως η εναγομένη και πάλι δεν προσήλθε στη συμβολαιογράφο για την υπογραφή του συμβολαίου μεταβιβάσεως εμμένουσα στην ύπαρξη των άνω ελαττωμάτων και την μη τήρηση των προϋποθέσεων που συμφωνήθηκαν με το εργολαβικό συμβόλαιο και κατόπιν αυτού η ενάγουσα άσκησε τις ένδικες αγωγές.

Και καταλήγει το Εφετείο: "... Η ενάγουσα εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της προς τους οικοπεδούχους, σύμφωνα με το παραπάνω προσύμφωνο - εργολαβικό, προσφέροντας εγκαίρως προς παράδοση την οικοδομή - πολυκατοικία, ήτοι από τέλη ήδη Νοεμβρίου του έτους 2009 για τους λοιπούς οικοπεδούχους και από τις αρχές Ιανουαρίου 2010 στην εναγομένη, χωρίς πραγματικά ελαττώματα και με τις συμφωνημένες ιδιότητες και ενώ οι λοιποί οικοπεδούχοι παρέλαβαν την εν λόγω οικοδομή ανεπιφύλακτα, η ενάγουσα αρνήθηκε να παραλάβει τις προαναφερόμενες οριζόντιες ιδιοκτησίες προβάλλοντας ως αιτιολογία τις επικαλούμενες με την από 22-1-2010 εξώδικη δήλωση - διαμαρτυρία της ελλείψεις και ελαττώματα. ...

Από τα ανωτέρω συνεπώς προκύπτει ότι η ενάγουσα παρέδωσε τις εν λόγω ιδιοκτησίες (ενν. τα ως άνω διαμερίσματα), η μη τήρηση δε του έγγραφου τύπου πρόσκλησης αυτής πριν από ορισμένη προθεσμία και η μη σύνταξη πρωτοκόλλου παράδοσης - παραλαβής, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 17 του εργολαβικού συμβολαίου, ουδεμία έννομη επιρροή ασκεί, αφού ήδη η εναγομένη με την από 22-1-2010 εξώδική της δήλωση - διαμαρτυρία - όχληση - πρόσκληση, που επιδόθηκε στην ενάγουσα στις 27-1-2010, είχε εκφράσει την αντίθεσή της στην τυπική παραλαβή αυτών, διότι κατά τους ισχυρισμούς της έφεραν τις αναφερόμενες ανωτέρω ελλείψεις και κακοτεχνίες, ενώ και προς αντίκρουση των ένδικων αγωγών επικαλείται ότι οι ανωτέρω ιδιοκτησίες, πλέον των ανωτέρω, φέρουν και άλλα ελαττώματα, όπως ελαττώματα φέρουν και οι κοινόχρηστοι χώροι, κατά τα εκτιθέμενα στην επικαλούμενη από αυτή (εναγομένη) από Νοεμβρίου 2011 τεχνική έκθεση - αυτοψία, που συνέταξε για λογαριασμό της ο πολιτικός μηχανικός Τ.

Κ. ... Όλες όμως οι επικαλούμενες από την εναγομένη ελλείψεις και κακοτεχνίες, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι είναι αληθείς, γεγονός που δεν αποδείχθηκε, αφού η ίδια η εναγομένη ... επέβλεπε τις εργασίες των οριζόντιων ιδιοκτησιών της και πολλές από τις αλλαγές σ’ αυτά έγιναν με την υπόδειξή της, είναι επουσιώδεις και δεν αναιρούν σε καμιά περίπτωση τη χρήση του έργου, ούτε καθιστούν αυτό διάφορο του συμφωνηθέντος, ούτε μη αποπερατωμένο και την παροχή της ενάγουσας εργολάβου μη εκπληρωθείσα, και η εναγομένη είναι υποχρεωμένη ...

στην καταβολή της αμοιβής της εργολάβου, για τις όποιες δε ελλείψεις και κακοτεχνίες, που φέρουν οι οριζόντιες ιδιοκτησίες της και όχι οι κοινόχρηστοι χώροι ... αυτή (εναγομένη) δύναται να ασκήσει τα δικαιώματα που της παρέχουν οι διατάξεις των άρθρων 688 - 690 ΑΚ. Ούτε δε, περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι έχει συμφωνηθεί κάτι διαφορετικό από τους διαδίκους, αφού ναι μεν στο άρθρο 17 του εργολαβικού αναφέρονται αμέσως μετά τον τρόπο παραλαβής των οριζόντιων ιδιοκτησιών από τους οικοπεδούχους, σχετικά με τυχόν ελλείψεις, τα ακόλουθα: "Αν όμως για να αποκατασταθούν οι μικροελλείψεις αυτές χρειάζεται μεγαλύτερο ποσό, τότε οι οικοπεδούχοι έχουν δικαίωμα να μην υπογράψουν το πρωτόκολλο παραλαβής ή να δηλώσουν, υπογράφοντάς το, κάθε επιφύλαξή τους γι’ αυτές και η εργολήπτρια έχει υποχρέωση να τις τακτοποιήσει μέσα στο χρονικό διάστημα που συμφωνήθηκε με το πρωτόκολλο ή με ξεχωριστό έγγραφο", πλην όμως εκ του όρου αυτού, που δεν είναι σαφής, καθόσον δεν γίνεται προσδιορισμός των μικροελλείψεων, αλλά ούτε αναφέρεται και το ποσόν πέραν του οποίου θα είχαν δικαίωμα οι οικοπεδούχοι να αρνηθούν την παραλαβή, δεν μπορεί, κατ’ ορθή ερμηνεία των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, να συναχθεί διαφορετική συμφωνία των διαδίκων και απαλλαγή της εναγομένης από την καταβολή του εργολαβικού ανταλλάγματος στην ενάγουσα. ...

Ενόψει αυτών η εναγομένη κατέστη υπερήμερη ως προς την μεταβίβαση στην ενάγουσα των προαναφερθέντων ποσοστών επί του οικοπέδου που αποτελούν εργολαβικό αντάλλαγμα και για το λόγο αυτό πρέπει να αναγνωριστεί ότι υφίσταται αξίωση της τελευταίας προς δήλωση βούλησης της εναγομένης οικοπεδούχου, με σκοπό να υποχρεωθεί αυτή στη μεταβίβαση σε τρίτο πρόσωπο που θα υποδείξει η ενάγουσα ή στην ίδια του ποσοστού εξ αδιαιρέτου επί του προαναφερόμενου οικοπέδου που αναλογεί στις περιγραφόμενες ανωτέρω οριζόντιες ιδιοκτησίες συνολικής αξίας τούτων 44.137,41 ευρώ.

Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα στις 8-7-2010, ενόψει της άρνησης της εναγομένης να παραλάβει τις ιδιοκτησίες της, εξέδωσε και υπέβαλε, ως κατασκευάστρια, στο όνομα και για λογαριασμό της εναγομένης ... τα αντίστοιχα δελτία παράδοσης κτισμάτων για τον υπολογισμό του Φ.Π.Α. που αναλογεί σε καθεμία οριζόντια ιδιοκτησία χωριστά. ...

Το ποσό του αναλογούντος Φ.Π.Α. για τα συγκεκριμένα κτίσματα ανήλθε σε 19.327,76 ευρώ. ... Σχετικά με το επιμέρους ποσό των 4.672,64 ευρώ, που αναλογεί στον Φ.Π.Α. του ... διαμερίσματος και το επιμέρους ποσό των 106,20 ευρώ, που αναλογεί στον Φ.Π.Α. της ... αποθήκης, πρέπει να λεχθούν τα ακόλουθα: ... Κατά τη διάρκεια ανέγερσης της οικοδομής ...

η εναγομένη πώλησε και παρέδωσε ... ημιτελές το ... διαμέρισμα και ημιτελή την ... αποθήκη στην Ε. - Β. Γ., τα οποία ... αποπερατώθηκαν από την ενάγουσα. Την ίδια ημέρα ... υπογράφηκε από την ενάγουσα ... και την αγοράστρια ιδιωτικό συμφωνητικό σύμφωνα με το οποίο η ... αγοράστρια έπρεπε να καταβάλει η ίδια τον αναλογούντα ...

Φ.Π.Α., ο οποίος όμως ... δεν θα υπερέβαινε το ποσό των 4.000 ευρώ, εξοφλώντας έτσι τον αναλογούντα στις ανωτέρω οριζόντιες ιδιοκτησίες Φ.Π.Α. ... Με βάση τα ανωτέρω ... η εναγομένη είναι υποχρεωμένη να καταβάλει στην ενάγουσα ... το υπόλοιπο των 14.548,92 ευρώ, το οποίο ήταν υποχρεωμένη η ίδια να καταβάλει, καθώς αφορούσε τις ανωτέρω ιδιοκτησίες της".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε ακολούθως την έφεση της αναιρεσίβλητης και εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που είχε απορρίψει τις αγωγές ως αβάσιμες, και δικάζοντας επί της ουσίας υποχρέωσε την αναιρεσείουσα να προβεί σε δήλωση βουλήσεως προς την αναιρεσίβλητη με περιεχόμενο τη μεταβίβαση κατά κυριότητα σ’ αυτήν ή σε τρίτο πρόσωπο, που θα της υποδείξει η τελευταία, των ως άνω οριζόντιων ιδιοκτησιών (...

διαμερίσματος και ... αποθήκης) και να της καταβάλει το ποσό των 14.548,92 ευρώ νομιμοτόκως από την επίδοση της αγωγής.

Έτσι που έκρινε όμως το Εφετείο, κατέστησε ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή εφαρμογή των άρθρων 173 και 200 ΑΚ και ως εκ τούτου στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, διαλαμβάνοντας ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς την ερμηνεία συμβατικού όρου, από την γραμματική διατύπωση του οποίου προκύπτει ότι αναφέρεται στην παράδοση του έργου και με βάση την οποία κατέληξε στο ερμηνευτικό πόρισμα ότι οι τυχόν ελλείψεις των οριζοντίων ιδιοκτησιών της αναιρεσείουσας, δεν παρέχουν σ’ αυτήν το δικαίωμα να αρνηθεί να συμπράξει στη μεταβίβαση σε τρίτο που θα της υποδείξει η αναιρεσίβλητη των οριζοντίων ιδιοκτησιών που αποτελούν μέρος του εργολαβικού της ανταλλάγματος, αλλά μόνον τα δικαιώματα που προβλέπουν οι διατάξεις των άρθρων 688 έως 690 ΑΚ.

Ειδικότερα, ενώ δέχεται ότι ο επίμαχος συμβατικός όρος με αριθμό 17 είναι ασαφής και εξ αυτού προσφεύγει στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, παραθέτει μόνον την λεκτική διατύπωση του όρου αυτού και τοπική αριθμητική αναφορά των προαναφερθέντων κανόνων και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "δεν μπορεί εξ αυτού να συναχθεί διαφορετική συμφωνία των διαδίκων και απαλλαγή της αναιρεσείουσας από την καταβολή του εργολαβικού ανταλλάγματος στην αναιρεσίβλητη".

Η αιτιολογία όμως αυτή είναι ανεπαρκής, διότι δεν προκύπτει αν το δικαστήριο της ουσίας αναζήτησε την αληθινή βούληση των συμβληθέντων στον επίμαχο όρο του προσυμφώνου για να διαπιστώσει την έννοιά του, ούτε αν χρησιμοποίησε τα κριτήρια που θέτουν οι διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, αν χρησιμοποίησε δηλαδή τις αρχές της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών για να ανεύρει την αληθινή βούληση των συμβληθέντων σχετικά με την έννοια του όρου, λαμβάνοντας υπόψη για τη διαμόρφωση της κρίσης του τα συμφέροντα των μερών, την προηγούμενη συμπεριφορά αυτών, τον δικαιοπρακτικό σκοπό, την φύση της σύμβασης, τις συνήθειες και τις οποιασδήποτε άλλες συνθήκες υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως των συμβληθέντων στο εργολαβικό προσύμφωνο .

Δεν αιτιολογεί επίσης γιατί το ερμηνευτικό πόρισμα στο οποίο κατέληξε είναι σύμφωνο με τα προαναφερθέντα κριτήρια.

Συνακόλουθα, είναι βάσιμος ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης κατά το κύριο μέρος του , η αναιρετική εμβέλεια του οποίου επικαλύπτει το αναιρετικό εύρος τόσον των πρώτου και δευτέρου λόγων, με τους οποίους πλήττεται η προσβαλλόμενη για ευθεία παράβαση των ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων και εκείνων των άρθρων 325 και 329 ΑΚ, αντίστοιχα, όσο και του τελευταίου λόγου που συνέχεται με το ουσιώδες ζήτημα της προσήκουσας εκπλήρωσης της συμβατικής υποχρεώσεως της αναιρεσίβλητης περί παραδόσεως στην αναιρεσείουσα των οριζοντίων ιδιοκτησιών της και αρνήσεως της τελευταίας προς παραλαβή.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για νέα εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε, εφόσον είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό. Η αναιρεσίβλητη, ως ηττώμενη διάδικος, πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρο 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ) και να διαταχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ, η επιστροφή του οικείου παραβόλου στην αναιρεσείουσα, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 360/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την εκδίκαση της υποθέσεως στο αυτό δικαστήριο συντιθέμενο από άλλο δικαστή.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας και τα ορίζει στις δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Απριλίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Σεπτεμβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ