1565/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1565 / 2012 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1565/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Λυκούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ιωάννη Σίδερη, Νικόλαο Λεοντή, Γεώργιο Γεωργέλλη και Δημήτριο Κράνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 17 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "Εκπαιδευτική Ραδιοτηλεοπτική, Εκδοτική, Παραγωγική, Οργανωτική Ανώνυμη Εταιρεία Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας Α.Ε" και το διακριτικό τίτλο "Οργανισμός Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας Ανώνυμη Εταιρεία" (ΟΜΜΕ ΑΕ), που εδρεύει στην ..., ως ιδιοκτήτριας του ραδιοφωνικού σταθμού "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FM 94,6" και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. Α. Κ. του Ε. και 3. Α. Π. του Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Γιαννόπουλο.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Τ. του Φ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπύρο Βλάσση, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15 Σεπτεμβρίου 2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η υπ' αριθ. 891/2011 οριστική απόφαση του ιδίου δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 9 Ιουνίου 2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής ανέγνωσε την από 27 Αυγούστου 2012 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της 72/9-6-2011 αιτήσεως για αναίρεση της 891/3-3-2011 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη 72/9-6-2011 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 891/3-3-2011 τελεσίδικη απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων. Ειδικότερα με την 161781/9426/15-9-2009 αγωγή εφέρετο προς διάγνωση, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική διαδικασία αντικείμενο αυτής, αξίωση του δι' αυτής ενάγοντος και ήδη αναιρεσίβλητου, αδειοδοτημένου από την Ε.Π.Ο διαμεσολαβητή μεταγραφών ποδοσφαιριστών (manager), χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, απορρέουσα, κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς, από την αποδιδόμενη άδικη και υπαίτια πράξη της συκοφαντικής δυσφημήσεως και την εντεύθεν προσβολή της προσωπικότητάς του, η οποία συνίστατο στο ότι οι τέταρτος και πέμπτος των αρχικώς εναγομένων, δημοσιογράφοι, κατά την παρουσίαση στις 15-4-2009 ραδιοφωνικής εκπομπής τους από τον ραδιοφωνικό σταθμό "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FΜ 94,6", με δικτύωση στους περισσότερους νομούς της χώρας, ιδιοκτησίας της συνεναγομένης τους ανώνυμης εταιρείας και ήδη μόνων αναιρεσειόντων, ενεφάνισαν εκείνον ψευδώς, τελούντες σε γνώση της αναληθείας τους, ως άτομο που δεν έχει επαγγελματική υπόσταση και παραβιάζει την υποχρέωσή του απόλυτης εχεμύθειας κατά τις διαπραγματεύσεις για την μεταγραφή με την διαμεσολάβησή του ποδοσφαιριστών, ενημερώνοντας αντιθέτως σχετικά τους δημοσιογράφους, όπως στην περίπτωση μεταβάσεώς του στην Γαλλία με τον υπεύθυνο μεταγραφών του ποδοσφαιρικού τμήματος της ΠΑΕ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ Δ.

Μ., πραγματικά περιστατικά τα οποία ήταν ικανά και έβλαψαν την τιμή, υπόληψη, αξιοπρέπεια και επαγγελματική και κοινωνική του υπόσταση. Επί της εν λόγω αγωγής εκδόθηκε, κατά μερική παραδοχή της, η τελεσίδικη κατά την άσκηση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως 891/2011 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κρίση της την οποία στήριξε στις ακόλουθες αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές.

Ειδικότερα διέλαβε στις αιτιολογίες της, κατ' ακριβή κατά τούτο αντιγραφή τους: "Από την εκτίμηση της χωρίς όρκο κατάθεσης του ενάγοντος που εξετάστηκε στο ακροατήριο του Δικαστηρίου αυτού και του οποίου η κατάθεση περιέχεται στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης, των υπ' αριθ. 92/9-2-2010 και 93/9-2-2010 ενόρκων βεβαιώσεων συνταχθεισών ενώπιον του Ειρηνοδίκη Χαλανδρίου, που ο ενάγων επικαλείται και προσκομίζει νόμιμα και οι οποίες ελήφθησαν μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση της πρώτης, του τετάρτου και του πέμπτου των εναγομένων (βλ.

τις υπ' αριθ. 9.361 Β/4-2-2010, 9.362 Β/4-2-2010 και 9.365 Β/4-2-2010 εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Πειραιώς ...), καθώς και όλων των εγγράφων, που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα, τα οποία λαμβάνονται υπόψη είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Ο ενάγων είναι διαμεσολαβητής μεταγραφών (manager) ποδοσφαιριστών, κατέχοντας το σχετικό δίπλωμα το οποίο χορηγεί η Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (Ε.Π.Ο.) από το Μάρτιο του 2006.

Στις 15-4-2009 προβλήθηκε από τον ραδιοφωνικό σταθμό της πρώτης των εναγομένων "ΣΠΟΡ FΜ 94,6" και ήδη "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FΜ 94,6", ο οποίος διαθέτει δικτύωση στους νομούς Αργολίδας, Δωδεκανήσου, Καστοριάς, Χανίων, Φθιώτιδας, Λακωνίας, Ξάνθης, Αχαΐας, Ηρακλείου Κρήτης, Καβάλας, Κοζάνης, Έβρου, Κερκύρας, Αιτωλοακαρνανίας, Πρεβέζης, Λαρίσης, Χίου, Ρεθύμνης, Ιωαννίνων και Μαγνησίας, δυνάμει των υπ' αριθ. 310/24-6-2003, 313/24-6-2003, 91/30-3-2004, 278/5-10-2004, 279/5-10-2004, 375/30-11-2004, 377/30-11-2004. 385/7-12-2004, 17/11-1-2005, 18/11-1-2005, 60/1-3-2005, 221/14-6-2005. 333/6-9-2005, 82/9-2-2007, 336/13-6-2007, 337/13-6-2007, 554/16-11-2007, 661/17-12-2008, 662/17-12-2008 και 663/17-12-2008 αποφάσεων του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (Ε.Σ.Ρ.), η εκπομπή "Να τα λέμε και να τα γράφουμε", την οποία επιμελούνταν και παρουσίαζαν ο τέταρτος και ο πέμπτος των εναγομένων και θέμα της οποίας ήταν μεταξύ άλλων το ταξίδι του Δ.

Μ. ενός εκ των υπευθύνων των μεταγραφών του ποδοσφαιρικού τμήματος της Π.Α.Ε. ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ Σ.Φ.Π., στη Γαλλία. Στην εκπομπή αυτή ειπώθηκαν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

Α. Κ.: Επίσης υπάρχουν στο internet διάφορα μηνύματα για τον Μ. ... για να συνεχίσω να λέω τέτοια πράγματα ... δεν μπορώ αν δεν βγει ο ίδιος να μας πει, να μας τα εξηγήσει.

Α. Π.: Γιατί δεν τον βγάζουμε... Είναι στη Γαλλία λέει.

Α. Κ.: Είναι ναι. Ήταν στη Γαλλία σίγουρα.

Α. Π.: Σε μυστική αποστολή όμως αυτή τη φορά.

Α. Κ.: Σε μυστική αποστολή.

Α. Π.: Καλά δεν μαθεύτηκε τίποτα.

Α. Κ.: Αν και ανακάλυψα λίγο τί είχε γίνει, γιατί την προηγούμενη φορά τα μάθαμε όλα ... γιατί υπήρχε μαζί του ένας συνεργάτης ... όλοι αυτοί οι σούπερ ήρωες ... έχουν έναν συνεργάτη.

Α. Π.: το Ρόμπιν.

Α. Κ.: Δηλαδή όπως ο Μπάτμαν έχει το Ρόμπιν ξέρω εγώ, πάντα βρίσκεται κάποιος.

Α. Π.: Ποιον τον Μ. είχε;

Α. Κ.: Όχι ρε, ο Μ. είναι στο Μελιγαλά, είχε, είχε λέει έναν μάνατζερ μαζί του, έναν, μάνατζερ, ούτε και μάνατζερ ακριβώς, έτσι έναν διαμεσολαβητή, έναν τύπο λέει που είναι στη Γαλλία.

Α. Π.: Περίμενε, δηλαδή όταν συστήνεται και λέει δουλειά, τί δουλεία κάνει, τί λέει αυτός;

Α. Κ.: Όχι είναι ένας τύπος που είναι στη Γαλλία και ... βοηθάει σε διάφορα πράγματα τα οποία μπορεί να τύχουν σε μία ελληνική ομάδα.

Α. Π.: Ρε πάει σπίτι του ρε και τον βλέπουν τα παιδιά του, για πες μου τώρα, τί λέει αυτός.

Α. Κ.: Δεν πάει σπίτι του, είχαν πάει μαζί στο γήπεδο. Α. Π.: Τί εννοείς, δεν πάει σπίτι του; Ποτέ; Α. Κ.: Είχανε πάει μαζί στο γήπεδο. Κοίταξε ο Μ. μιλάει φοβερά αγγλικά, έχει άλλωστε.

Α. Π.: Ναι.

Α. Κ.: Και πάρει και το ... έχει αποφοιτήσει στην προπονητική σχολή εκεί ... της Αγγλίας.

Α. Π.: Ποια προπονητική σχολή; Ποια προπονητική σχολή της Αγγλίας;

Α. Κ.: Το lord school of, ξέρω εγώ.

Α. Π.: To lord school of προπονητές.

Α. Κ.: Εντάξει, προπονητές, λοιπόν, ξέρει κάποια ιταλικά, με τα οποία μπορεί να συνεννοηθεί και λίγα ισπανικά.

Α. Π.: Σε τί επίπεδο; Παραγγέλνει φρούτο;

Α. Κ.: Ε, ναι, άνετα.

Α. Π.: Ωραία τότε.

Α. Κ.: Και μακαρονάδες κι αυτά. Λοιπόν γαλλικά δεν ήξερε τόσο καλά και είχε πάρει μαζί του κάποιον, που, σκέφτομαι πως μου είπαν το όνομα, ένα απίθανο ονοματεπώνυμο. Τ.; Ένα τέτοιο πράγμα που δηλαδή ... από το όνομα.

Α. Π.: Τ..

Α. Κ.: Το όνομα μόνο ας πούμε ... είναι.

Α. Π.: Ναι.

Α. Κ.: Σε βάζει σε υποψίες. Και αυτός ο τύπος τα έδωσε όλα.

Α. Π.: Ο Τ.; Α. Κ.: Την προηγούμενη φορά. Ναι αυτός, ο...

Α. Π.: Με συγχωρείς δηλαδή ο Τ. πήρε τηλέφωνο όλους τους δημοσιογράφους στην Ελλάδα και τους έδινε τις ειδήσεις;

Α. Κ.: Όχι όλους, αλλά έναν. Κατάλαβες;

Α. Π.: Τί έναν, με όλους μιλάγανε.

Α. Κ.: Ε, μετά τα μοιράσανε μεταξύ τους, μετά άρχισε ξέρεις, το, το' χεις, το 'χω, το 'χεις, το 'χω, το 'χεις, το 'χω.

Α. Π.: Και πού τον ήξερε ο Τ. ρε; Πού τον βρήκαν τον Τ.;

Α. Κ.: Από παλιότερες ιστορίες, δηλαδή είχε φτιάξει κάποιες σχέσεις λέει, είχε κάποτε ξέρω εγώ βοηθήσει ας πούμε σε διαδικαστικά πράγματα τον Ολυμπιακό με την ... όταν είχε πέσει με τη Λυών, με αυτά, με τέτοια ... και είχαν...

Α. Π.: Μιλάμε για έναν Ιούδα δηλαδή της ... του

Α. Κ.: Ακριβώς για να είμαστε και μέσα στο ... το...

Α. Π.: Μπράβο ρε φίλε.

Α. Κ.: Κατάλαβες; Και αυτός ο Ιούδας, ούτε καν για τριάκοντα αργύρια.

Α. Π.: Αλλά για;

Α. Κ.: Για τίποτα, για έτσι.

Α. Π.: Για καμιά μιζούλα;

Α. Κ.: Μπράβο, για να πούμε και καλά άμα τύχει.

Α. Π.: Για άμα τύχει, ναι μπράβο.

Α. Κ.: Έδωσε το Δ. Μ. και το προηγούμενο ταξίδι, ενώ τώρα, τώρα, δε βγήκε τίποτα.

Με το προαναφερθέν απόσπασμα ο τέταρτος και ο πέμπτος των εναγομένων παρουσιάζουν τον ενάγοντα ως ένα άτομο που δεν έχει σαφές επάγγελμα, σχεδόν ανεπάγγελτο, και περαιτέρω ισχυρίστηκαν ότι, αν και ο ενάγων οφείλει να τηρεί απόλυτη εχεμύθεια για τις διαπραγματεύσεις που γίνονται για τις μεταγραφές ποδοσφαιριστών σε διάφορες ομάδες, στην επίτευξη των οποίων διαμεσολαβεί, έδωσε σε κάποιον δημοσιογράφο πληροφορίες για το ταξίδι που πραγματοποίησε στη Γαλλία με τον Δ.

Μ. και μάλιστα έναντι αμοιβής, η οποία ήταν ιδιαιτέρως χαμηλή, αν και όλα τα ανωτέρω ήταν ψευδή και συκοφαντικά, γιατί α) αφενός ο ενάγων είναι αναγνωρισμένος από την Ελληνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (Ε.Π.Ο.) διαμεσολαβητής μεταγραφών (manager) ποδοσφαιριστών, όπως προαναπτύχθηκε, πράγμα που ο τέταρτος και ο πέμπτος των εναγομένων γνώριζαν, αφού είναι έμπειροι δημοσιογράφοι και αθλητικογράφοι, που παρακολουθούν συστηματικά και επί πολλά έτη τα τεκταινόμενα στο χώρο του αθλητισμού και ειδικότερα του ποδοσφαίρου, β) αφετέρου δεν προέκυψε από κάποιο αποδεικτικό στοιχείο ότι η πληροφόρηση για το ταξίδι του Δ.

Μ. με τον ενάγοντα στη Γαλλία προήλθε από τον τελευταίο και ότι επομένως αυτός δεν τηρεί την απαιτούμενη για την επαγγελματική ενασχόλησή του εχεμύθεια, καθόσον ο τέταρτος και ο πέμπτος των εναγομένων δεν κατονομάζουν τον δημοσιογράφο, στον οποίο, κατά τους ισχυρισμούς τους, ο ενάγων έδωσε πληροφορίες για το επαγγελματικό ταξίδι του με τον Δ.

Μ. στη Γαλλία έναντι αμοιβής. Με βάση τα προαναφερθέντα αποδειχθέντα είναι πρόδηλο ότι το αντικειμενικά ψευδές περιεχόμενο της επίδικης εκπομπής, κατά το μέρος που προσδιορίστηκε ανωτέρω, είναι συκοφαντικό και άκρως προσβλητικό για τον ενάγοντα, έχοντας, παράλληλα, δημιουργήσει πολλά ερωτηματικά και υπόνοιες σε βάρος του, ως προς την ακεραιότητα του χαρακτήρα του, την προσωπικότητά του και την έντιμη άσκηση του επαγγέλματός του, προσβάλλοντας σε σημαντικό βαθμό την τιμή, την υπόληψη και την αξιοπρέπεια του και μειώνοντας την προσωπικότητά του στο κοινωνικό και επαγγελματικό περιβάλλον του.

Υπό τις εκτεθείσες περιστάσεις η ραδιοφωνική εκπομπή του τετάρτου και του πέμπτου των εναγομένων, η οποία έχει μεγάλη ακροαματικότητα σε όλη την Ελλάδα, λόγω και της δικτύωσης που ο ραδιοφωνικός σταθμός "ΣΠΟΡ FΜ 94,6" και ήδη "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FΜ 94,6" διαθέτει σε πολλούς νομούς στην Ελλάδα, όπως προαναφέρθηκε, προκάλεσε σοβαρή προσβολή στην προσωπικότητα του ενάγοντος, ως ηθικό και κοινωνικό αγαθό του τελευταίου, οδηγώντας σε ιδιαίτερα σημαντική μείωση της τιμής και της υπόληψης που απολάμβανε μέχρι τότε στο κοινωνικό και επαγγελματικό περιβάλλον του, σε συνάρτηση με την ηλικία, τη μόρφωση, την ατομική και την οικονομική κατάστασή του, καθώς και την επαγγελματική απασχόλησή του.

Επομένως, στην προκειμένη περίπτωση συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 57, 59, 299, 330, 914, 922, 926 και 932 του Α.Κ. και ειδικότερα: α) η προπεριγραφείσα συμπεριφορά του τετάρτου και του πέμπτου των εναγομένων είναι παράνομη και υπαίτια, λόγω αντίθεσής της, κατ' αρχήν, προς τις διατάξεις των άρθρων 362 και 363 του Π.Κ.

και επιπλέον ως αντικείμενη στο κατά το άρθρο 914 του Α.Κ. επιβαλλόμενο γενικό καθήκον του να μη ζημιώνει κάποιος άλλο πρόσωπο ή τα προστατευόμενα υλικά ή ηθικά αγαθά αυτού, β) η επίμαχη παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του τετάρτου και του πέμπτου των εναγομένων επέφερε την ηθική βλάβη του ενάγοντος και γ) υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος (με την έννοια της πρόσφορης αιτίας) μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και του ανωτέρω επιζήμιου αποτελέσματος (ήτοι της επέλευσης της συγκεκριμένης μη περιουσιακής ζημίας του ενάγοντος).

Κατά συνέπεια ο ενάγων έχει νόμιμη αξίωση έναντι του τετάρτου και του πέμπτου των εναγομένων για την αποκατάσταση της μη περιουσιακής (ηθικής) ζημίας που του προκάλεσε η προπεριγραφείσα αδικοπραξία των τελευταίων. Ευθύνη όμως για αποκατάσταση της ηθικής βλάβης του ενάγοντος φέρει και η πρώτη των εναγομένων, ιδιοκτήτρια του ραδιοφωνικού σταθμού "ΣΠΟΡ FΜ 94,6" και ήδη "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FΜ 94,6", γιατί αυτή ευθύνεται αντικειμενικά για την προσβολή της τιμής και της υπόληψης του ενάγοντος σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου μόνου του ν. 1178/1981.

Περαιτέρω πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσίαν η προβληθείσα από τους εναγομένους ένσταση περί καταχρηστικής άσκησης της υπό κρίση αγωγής, γιατί η αγωγή αυτή έχει σκοπό την προστασία της προσωπικότητας του ενάγοντος και ειδικότερα της τιμής, της υπόληψης και της αξιοπρέπειάς του, δεν ασκήθηκε αποκλειστικά με σκοπό να πλήξει και να ζημιώσει ανεπανόρθωτα τη φήμη, την πίστη, το κύρος και την αξιοπιστία της πρώτης των εναγομένων ως ιδιοκτήτριας του ραδιοφωνικού σταθμού "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FΜ 94,6", καθώς και του τετάρτου και του πέμπτου των εναγομένων ως δημοσιογράφων του σταθμού αυτού και δεν εδράζεται σε παρερμηνεία του δημοσιογραφικού λόγου των τελευταίων.

Με βάση τα ανωτέρω πρέπει να επιδικασθεί στον ενάγοντα το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ για τη χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης του, το οποίο το Δικαστήριο κρίνει εύλογο, λαμβάνοντας υπόψη την ένταση και την έκταση της προσβολής και της δημοσιότητας που αυτή έλαβε και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των διαδίκων μερών, και στο οποίο (ποσό) δεν συμπεριλαμβάνεται το ποσό των σαράντα τεσσάρων (44) ευρώ για το οποίο ο ενάγων επιφυλάχθηκε να αξιώσει να του επιδικαστεί παριστάμενος ως πολιτικώς ενάγων ενώπιον του ποινικού Δικαστηρίου σε περίπτωση άσκησης ποινικής δίωξης με βάση την κατατεθείσα από αυτόν ενώπιον του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Αθηνών από 25-5-2009 και με αριθμό κατάθεσης Α.Β.Μ.

Γ09/3347 έγκληση. Εξάλλου το επιδικαζόμενο ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ δεν ενέχει παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, ενόψει του είδους και της βαρύτητας της προσβολής, της δημοσιότητας που αυτή έλαβε, της ιδιότητας του ενάγοντος και της οικονομικής κατάστασης των διαδίκων μερών. Το Δικαστήριο αυτό δε θα επιδικάσει σε βάρος της πρώτης των εναγομένων το ελάχιστο ποσό χρηματικής ικανοποίησης των 50.000.000 δραχμών (ή 146.735,14 ευρώ) που ορίζεται στο άρθρο μόνο παρ. 2 του ν. 1178/1981 για τους ραδιοφωνικούς σταθμούς με δικτύωση σε περισσότερους νομούς, γιατί στη συγκεκριμένη περίπτωση με την επιδίκαση της προβλεπόμενης από το νόμο ελάχιστης χρηματικής ικανοποίησης σε βάρος της πρώτης των εναγομένων, λαμβανομένων υπόψη όλων των κατά νόμο στοιχείων που προαναφέρθηκαν (είδους και βαρύτητας της προσβολής, έκτασης της δημοσιότητας, βαθμού υπαιτιότητας, κοινωνικής θέσης και οικονομικής κατάστασης των μερών), θα παραβιαζόταν η αρχή της αναλογικότητας μεταξύ του χρησιμοποιούμενου μέσου και του επιδιωκόμενου σκοπού, η οποία απορρέει από τη συνταγματική αρχή του Κράτους Δικαίου και έχει ήδη ρητώς καθιερωθεί στο αναθεωρηθέν άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος (πρβλ.

Ολ.Α.Π. 5/2010 ό.π. για το ελάχιστο ποσό της χρηματικής ικανοποίησης στην περίπτωση των τηλεοπτικών σταθμών εθνικής εμβέλειας). Επομένως πρέπει η υπό κρίση αγωγή, κατά το μέρος που κρίθηκε παραδεκτή και νόμιμη, να γίνει εν μέρει δεκτή ως προς την πρώτη, τον τέταρτο και τον πέμπτο των εναγομένων ως βάσιμη κατ' ουσίαν και να υποχρεωθούν οι τελευταίοι να καταβάλουν εις ολόκληρον στον ενάγοντα το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επομένη ημέρα της επίδοσης της αγωγής και μέχρι την πλήρη εξόφληση".

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνονται οι ηττηθέντες εναγόμενοι με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτή ερευνώνται στη συνέχεια κατά αξιολογική σειρά οι διατυπούμενοι δι'αυτής λόγοι αναιρέσεως. Ειδικότερα, κατά την παρ.1 του άρθρου μόνου του ν.1178/1981 "περί αστικής ευθύνης του τύπου και άλλων τινών διατάξεων" ο ιδιοκτήτης κάθε εντύπου υποχρεούται σε πλήρη αποζημίωση για την παράνομη περιουσιακή ζημία καθώς και σε χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη, οι οποίες προξενήθηκαν υπαίτια από δημοσίευμα, το οποίο θίγει την τιμή και την υπόληψη οποιουδήποτε ατόμου, έστω και αν η κατά το άρθρο 914 του Α.Κ.

υπαιτιότητα, η κατά το άρθρο 919 του Α.Κ. πρόθεση και η κατά το άρθρο 920 του Α.Κ. γνώση ή υπαίτια άγνοια συντρέχει στο συντάκτη του δημοσιεύματος ή, αν αυτός είναι άγνωστος, στον εκδότη ή στο διευθυντή σύνταξης του εντύπου. Με τις ανωτέρω διατάξεις καθιερώνεται αντικειμενική ευθύνη του ιδιοκτήτη κάθε εντύπου, σύμφωνα με τις αρχές της πρόστησης και κατ' ειδική εφαρμογή αυτών, για τις δραστηριότητες των προσώπων, που απασχολεί ο ιδιοκτήτης.

Περαιτέρω με την παρ. 10 του άρθρου 4 του ν.2328/1995 ορίζονται τα εξής: "Στο άρθρο μόνο του ν. 1178/1981, όπως αυτός τροποποιήθηκε και ισχύει, υπάγονται και οι τηλεοπτικοί και οι ραδιοφωνικοί σταθμοί. Στα κατά το ν. 1178/1981 "δημοσιεύματα", περιλαμβάνονται και οι τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές. Προκειμένου για τηλεοπτικούς και ραδιοφωνικούς σταθμούς, ως "εκδότης", νοείται ο νόμιμος ή οι περισσότεροι νόμιμοι εκπρόσωποι της αδειούχου εταιρείας, ως "διευθυντής", ο υπεύθυνος προγράμματος και προκειμένου για ειδησεογραφικές εκπομπές ο διευθυντής του τμήματος ειδήσεων, ως "συντάκτης" δε του δημοσιεύματος, ο παραγωγός ή ο δημοσιογραφικός υπεύθυνος ή ο δημοσιογράφος-συντονιστής ή παρουσιαστής της εκπομπής, ανάλογα με το είδος και τη δομή της εκπομπής.".

Με την παρ. 2 του ιδίου άρθρου μόνον του ν.1178/1981, όπως αυτή ισχύει σήμερα, για τους τηλεοπτικούς σταθμούς εθνικής εμβέλειας ορίζεται το ποσό των 100.000.000 δραχμών, για τους τηλεοπτικούς σταθμούς τοπικής ή περιφερειακής εμβέλειας το ποσό των 30.000.000 δραχμών, για τους ραδιοφωνικούς σταθμούς με δικτύωση σε περισσότερους νομούς το ποσό των 50.000.000 δραχμών και για τους ραδιοφωνικούς σταθμούς που δεν διαθέτουν δικτύωση το ποσό των 20.000.000 δραχμών ως ελάχιστο όριο της οφειλόμενης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης του αδικηθέντος, υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι, αν δεν υπάρχει για οποιονδήποτε λόγο ευθύνη στο πρόσωπο των προαναφερθέντων προσώπων, τα οποία ενέχονται, κατά τις γενικές διατάξεις (άρθρα 57-59, 914, 919, 629 και 932 του Α.Κ.), δεν υπάρχει και ευθύνη του ιδιοκτήτη του τηλεοπτικού ή του ραδιοφωνικού σταθμού και ως εκ τούτου δεν θεμελιώνεται αξίωση προς αποζημίωση των θιγομένων από την επίμαχη τηλεοπτική ή ραδιοφωνική εκπομπή προσώπων.

Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 281 ΑΚ απαγορεύεται ως καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή ο οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Περαιτέρω στο άρθρο 14 παρ.5 του Συντάγματος ορίζονται τα ακόλουθα: "Καθένας ο οποίος θίγεται από ανακριβές δημοσίευμα ή εκπομπή έχει δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση πλήρους και άμεσης επανόρθωσης.

Καθένας ο οποίος θίγεται από υβριστικό ή δυσφημιστικό δημοσίευμα ή εκπομπή έχει, επίσης, δικαίωμα απάντησης, το δε μέσο ενημέρωσης έχει αντιστοίχως υποχρέωση άμεσης δημοσίευσης ή μετάδοσης της απάντησης. Νόμος ορίζει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται το δικαίωμα απάντησης και διασφαλίζεται η πλήρης και άμεση επανόρθωση ή η δημοσίευση και μετάδοση της εκπομπής".

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του π.δ.100/2000 "1. Κάθε πρόσωπο, ανεξαρτήτως ιθαγενείας, του οποίου προσβάλλονται από το περιεχόμενο τηλεοπτικής ή ραδιοφωνικής εκπομπής δικαιώματα, όπως ιδίως η προσωπικότητα, η τιμή ή η υπόληψη ή ο ιδιωτικός και οικογενειακός βίος ή η επαγγελματική, κοινωνική, επιστημονική, καλλιτεχνική, πολιτική ή άλλη συναφής δραστηριότητα, ο σύζυγος και οι συγγενείς μέχρι τετάρτου βαθμού νεκρού, η μνήμη του οποίου προσβάλλεται κατά τον αυτό τρόπο, καθώς και ο νόμιμος εκπρόσωπος νομικού προσώπου, του οποίου προσβάλλεται κατά τα ανωτέρω η φήμη ή το επιχειρηματικό συμφέρον, δικαιούται να ζητήσει επανόρθωση από το σταθμό που μετέδωσε την επίμαχη εκπομπή, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία είκοσι (20) ημερών από τη μετάδοση ή την αναμετάδοση της εκπομπής.

Δικαίωμα επανόρθωσης έχει και κάθε πολιτικό κόμμα, συνδικαλιστικός, κοινωνικός ή άλλος συλλογικός φορέας, καθώς και τα στελέχη τους, όταν οι απόψεις τους για ένα ζήτημα που άπτεται των δραστηριοτήτων τους παραποιούνται ή αποσιωπούνται κατά τρόπο που αλλοιώνεται η εντύπωση του ακροατή ή τηλεθεατή για το πραγματικό περιεχόμενο των απόψεων αυτών.

Αν ο θιγόμενος κατοικεί ή είναι εγκατεστημένος στο εξωτερικό, η προθεσμία αυτή παρεκτείνεται για άλλες είκοσι (20) ημέρες. Η προθεσμία αυτή αναβιώνει μετά από επανάληψη της εκπομπής ή των επίμαχων σημείων της. 2. Το αίτημα επανόρθωσης υποβάλλεται στο σταθμό με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο, με τον οποίο μπορεί να βεβαιωθεί η υποβολή του και ιδίως με τηλεομοιοτυπία (fax), τηλετύπημα (telex), τηλεγράφημα, συστημένη επιστολή, εξώδικη δήλωση και πρέπει να περιέχει:

α) τα πλήρη στοιχεία του φυσικού ή του νομικού προσώπου που βλάπτεται, καθώς και τα στοιχεία του συζύγου ή του συγγενή του νεκρού ή του νόμιμου εκπροσώπου νομικού προσώπου, β) την ημέρα και την ώρα της επίμαχης εκπομπής, γ) τους λόγους για τους οποίους η συγκεκριμένη εκπομπή ή αναφορά υπήρξε βλαπτική, δ) το κείμενο της επανόρθωσης ή το αίτημα για εμφάνιση στην ίδια ή ανάλογη εκπομπή ή για μαγνητοσκόπηση και μετάδοση ανάλογης απάντησης. 3.

Το κείμενο της επανόρθωσης ή η απάντηση δεν πρέπει να συνιστούν αξιόποινη πράξη ή να θεμελιώνουν αστική ευθύνη του σταθμού ή να αντιτίθενται στα χρηστά ήθη. Ανάλογη είναι η απάντηση όταν διαρκεί ίσο τουλάχιστον χρόνο με τη βλαπτική αναφορά και μεταδίδεται σε αμέσως επόμενη εκπομπή σε περίπτωση σειράς όμοιων εκπομπών, ή σε ανάλογο από πλευράς ώρας μετάδοσης δελτίο ειδήσεων, ή σε ανάλογη από πλευράς ώρας μετάδοσης και τηλεθέασης ή ακροαματικότητας εκπομπή.

Το δικαίωμα του θιγομένου για επανόρθωση και η αντίστοιχη υποχρέωση του σταθμού είναι ανεξάρτητα από την ύπαρξη τυχόν αστικής ή ποινικής ευθύνης. 4. Ο σταθμός αποφασίζει για το αίτημα μέσα σε δύο (2) ημέρες και ειδοποιεί τον ενδιαφερόμενο κατά τρόπο ανάλογο με τον τρόπο υποβολής του αιτήματος. Επανόρθωση μπορεί να γίνει και χωρίς την τήρηση της διαδικασίας αυτής με πρωτοβουλία του σταθμού ή του ενδιαφερομένου, που γίνεται δεκτή από το σταθμό. 5.

Αν ο σταθμός απορρίψει το αίτημα, το διαβιβάζει υποχρεωτικώς μαζί με την αιτιολογημένη απορριπτική απόφασή του, σε είκοσι τέσσερις (24) το αργότερο ώρες, στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Το Ε.Σ.Ρ. ή σε περίπτωση κατεπείγοντος ο Πρόεδρός του αποφασίζει μέσα σε τρεις (3) ημέρες χωρίς να δεσμεύεται από διαδικαστικούς τύπους, δικαιούται δε να ζητήσει περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες.

Η αιτιολογημένη απόφαση του Ε.Σ.Ρ. ή του Προέδρου του, που διατάσσει την ολική ή μερική αποδοχή του αιτήματος επανόρθωσης, είναι υποχρεωτική για το σταθμό. Η διοικητική αυτή διαδικασία είναι ανεξάρτητη από την τυχόν ύπαρξη ποινικής ή αστικής ευθύνης του σταθμού και ιδίως από τις διατάξεις τις σχετικές με την προστασία της προσωπικότητας των θιγομένων κατά τον Αστικό Κώδικα και τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Σε κάθε δε περίπτωση, η μη συμμόρφωση του σταθμού στην ανωτέρω απόφαση επισύρει την επιβολή των διοικητικών κυρώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 2328/1995, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 16 παρ. 1 του ν. 2644/1998. 6. Σε όλες τις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και εφόσον η προσβολή του δικαιώματος μπορεί να αποκατασταθεί με τη διαδικασία του παρόντος άρθρου, η προηγούμενη υποβολή αίτησης επανόρθωσης και η μη προσήκουσα από τον εγκαλούμενο τηλεοπτικό σταθμό ικανοποίηση της αίτησης αυτής, αποτελεί προϋπόθεση για την επιβολή των προβλεπόμενων διοικητικών κυρώσεων για το γεγονός που προκάλεσε την αίτηση επανόρθωσης.

Οι διατάξεις αυτές θεσπίζουν δικαιώματα του θιγομένου από δημοσίευμα ή εκπομπή που αποσκοπούν στην προστασία της προσωπικότητας και στην επανόρθωση των συνεπειών της προσβολής, τα οποία είναι ανεξάρτητα και δεν περιορίζουν το δικαίωμα που παρέχει ο νόμος στον θιγόμενο για την απόκρουση προσβολών της προσωπικότητας με την άσκηση αγωγής άρσης της προσβολής και παράλειψής της στο μέλλον, ή, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της αδικοπρακτικής ευθύνης, με την άσκηση αγωγής αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης.

Συνεπώς, δεν αποτελεί προϋπόθεση άσκησης των ανωτέρω αγωγών η προηγούμενη υποβολή αίτησης επανόρθωσης, ο δε ισχυρισμός ότι ασκήθηκε αγωγή για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, χωρίς να προηγηθεί απάντηση ή υποβολή αιτήματος επανόρθωσης, δεν μπορεί να θεμελιώσει ένσταση καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος.

Τέλος, το άρθρο 14 του Συντάγματος, ορίζει στην μεν παράγραφο 1 ότι ο καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει, προφορικά, γραπτά και δια του τύπου, τους στοχασμούς του, τηρώντας τους νόμους του Κράτους, στην δε παράγραφο 2 ότι ο τύπος είναι ελεύθερος και ότι η λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύεται.

Ο τύπος αποτελεί κοινωνικό λειτούργημα, ασκώντας καθήκοντα τα οποία ο ίδιος επιλέγει, βάσει της αποστολής του, που συνίσταται στην πληροφόρηση και τη σύμπραξη για τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Η ελευθερία όμως του τύπου δεν αποτελεί αυτοσκοπό και συνακόλουθα δεν πρέπει να συνεπάγεται, χωρίς άλλο, τη θυσία άλλων έννομων αγαθών, γι' αυτό και υπάγεται, σύμφωνα με το άρθρο 14§1 του Συντάγματος, στο γενικό περιορισμό της τηρήσεως των νόμων του Κράτους, οι οποίοι και αποτελούν το γενικό νομικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο κινείται και αναπτύσσεται ελεύθερα ο τύπος.

Με νόμο, επομένως, μπορεί να περιοριστεί, η ελευθερία, διαδόσεως των στοχασμών και η αντίστοιχη ελευθερία πληροφορήσεως, αρκεί οι περιορισμοί αυτοί να είναι γενικής φύσεως, να αποτελούν μόνο κατασταλτικά μέτρα και να μη θίγουν τον πυρήνα του δικαιώματος της ελευθερίας του τύπου. Το άρθρο 10 της Διεθνούς Συμβάσεως της Ρώμης, που κυρώθηκε με το ν. 2329/1955 και το ν.δ. 53/1974, καθιερώνει με την παράγραφο 1 αυτού την ελευθερία της γνώμης και της μεταδόσεως πληροφοριών ή ιδεών, όμως με την παράγραφο 2 αυτού προβλέπει δυνατότητα περιορισμού της ελευθερίας του τύπου, ορίζοντας ότι η άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης εκφράσεως συνεπάγεται καθήκοντα και ευθύνες και μπορεί να υπαχθεί σε περιορισμούς ή κυρώσεις που προβλέπονται από το νόμο και αποτελούν αναγκαία μέτρα σε δημοκρατική κοινωνία για την εθνική ασφάλεια, τη δημόσια τάξη, την προστασία της υπολήψεως και των δικαιωμάτων τρίτων, για την παρεμπόδιση της κοινολογήσεως εμπιστευτικών πληροφοριών ή για την εξασφάλιση του κύρους ή της αμεροληψίας της δικαστικής εξουσίας.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 57§1 ΑΚ, όποιος προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητά του έχει δικαίωμα να απαιτήσει να αρθεί η προσβολή και να μην επαναληφθεί στο μέλλον, κατά δε την παράγραφο 3 του ιδίου άρθρου, αξίωση αποζημιώσεως σύμφωνα με τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες δεν αποκλείεται. Προσβολή της προσωπικότητας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει σε κάθε περίπτωση μειωτικής επεμβάσεως από τρίτο στη σφαίρα αυτής, δηλαδή σε οποιοδήποτε από τα αγαθά που συνθέτουν την προσωπικότητα του άλλου, που συνιστούν συντελεστές προσδιοριστικά στοιχεία της ταυτότητας του ανθρώπου με την οποία διαταράσσεται η κατάσταση σε μία ή περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής ή ψυχικής πνευματικής και κοινωνικής προσωπικότητας του βλαπτομένου κατά το χρονικό σημείο της προσβολής.

Η προσβολή είναι παράνομη, όταν η επέμβαση στην προσωπικότητα του άλλου δεν είναι επιτρεπτή από το δίκαιο ή γίνεται σε ενάσκηση δικαιώματος το οποίο όμως είναι είτε από άποψη έννομης τάξεως μικρότερης σπουδαιότητας, είτε ασκείται καταχρηστικά. Ενόψει της συγκρούσεως των προστατευομένων αγαθών προς τα προστατευόμενα αγαθά της προσωπικότητας άλλων ή προς το συμφέρον της ολότητας, θα πρέπει να αξιολογούνται και να σταθμίζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση τα συγκρινόμενα έννομα αγαθά και συμφέροντα για τη διακρίβωση της υπάρξεως προσβολής του δικαιώματος επί της προσωπικότητας και ο παράνομος χαρακτήρας της.

Για την προστασία της προσωπικότητας δεν απαιτείται η ύπαρξη πταίσματος, δόλου ή αμελείας, αυτού που προσβάλλει. Απαιτείται όμως, για την αξίωση αποζημιώσεως και χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ηθικής βλάβης, αφού το άρθρο 57 παρ.3 ΑΚ παραπέμπει στις διατάξεις περί αδικοπραξίας. Προσβολή της προσωπικότητας με αδικοπραξία πραγματώνεται και με το έγκλημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως, το οποίο κατά τις συνδεδυασμένες διατάξεις των άρθρων 362 και 363 ΠΚ, προϋποθέτει είτε ισχυρισμό ενώπιον τρίτου ψευδούς γεγονότος, που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη άλλου, είτε διάδοση σε τρίτον τέτοιου γεγονότος, το οποίο ανακοινώθηκε προηγουμένως στον υπαίτιο από άλλον.

Ο ισχυρισμός ή η διάδοση του δυσφημιστικού γεγονότος μπορεί να γίνει και δια του τύπου, οπότε υπάρχει για τους υπεύθυνους του εντύπου, έγκλημα συκοφαντικής δυσφημήσεως δια του τύπου, το οποίο, μετά την κατάργηση με το άρθρο μόνο του ν. 2243/1994 όλων των ειδικών περί τύπου ποινικών διατάξεων, εκτελείται υπό τις ίδιες ακριβώς προϋποθέσεις, που απαιτούνται και για την κοινή συκοφαντική δυσφήμηση.

Για την υποκειμενική θεμελίωση του εγκλήματος απαιτείται άμεσος δόλος συνιστάμενος στην ηθελημένη ενέργεια του ισχυρισμού ή της διαδόσεως ενώπιον τρίτου του ψευδούς γεγονότος, εν γνώσει του ότι αυτό είναι ψευδές και δύναται να βλάψει την τιμή και υπόληψη του άλλου. Κατά το άρθρο όμως 367 ΠΚ δεν αποτελούν άδικη πράξη (α) οι δυσμενείς κρίσεις, (γ) οι εκδηλώσεις που γίνονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκηση νόμιμης εξουσίας ή για την διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον η (δ) σε ανάλογες περιπτώσεις, (§1).

Η προηγούμενη διάταξη δεν εφαρμόζεται (α) όταν οι παραπάνω κρίσεις και εκδηλώσεις περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της πράξεως του άρθρου 363, καθώς και (β) όταν από τον τρόπο της εκδήλωσης ή από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε η πράξη, προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως (§2). Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 367§1 ΠΚ επί συκοφαντικής δυσφημήσεως και δεν αίρεται ο άδικος αυτός χαρακτήρας και όταν η δι' αυτής προσβολή της προσωπικότητας έγινε από δικαιολογημένο ενδιαφέρον.

Με βάση τις νομικές παραδοχές ουσιαστικού δικαίου θα αξιολογηθεί στη συνέχεια η βασιμότητα των διατυπουμένων λόγων αναιρέσεως.

Ειδικότερα: Ι. Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ.4 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Υπέρβαση δικαιοδοσίας υπάρχει όταν τα πολιτικά δικαστήρια επιλαμβάνονται υποθέσεως, η οποία κατά νόμο ανήκει στην δικαιοδοσία άλλου ποινικού ή διοικητικού, δικαστηρίου ή των διοικητικών αρχών, με επιτρεπόμενη εξαίρεση εκείνη του παρεμπίπτοντος ελέγχου, εκτός αν υπάρχει δεδικασμένο από απόφαση διοικητικού δικαστηρίου. Προφανές είναι ότι δεν προσήκει στον αναιρετικό αυτό λόγο η αποδιδόμενη πλημμέλεια ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ότι οι δεύτερος και τρίτος των αναιρεσειόντων διέπραξαν την αποδιδόμενη εις εκείνους άδικη και υπαίτια, από πρόθεση, πράξη της συκοφαντικής δυσφημήσεως, χωρίς να έχει ασκηθεί κατά τον χρόνο της συζητήσεως της υποθέσεως ποινική δίωξη για την αντίστοιχου περιεχομένου και υποκειμενικής και αντικειμενικής υποστάσεως αξιόποινη πράξη. Πρόκειται για την κατά την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ αδικοπραξία, μορφή της οποίας αποτελεί και η κατά το άρθρο 363 ΠΚ συκοφαντική δυσφήμηση, οι εκ της οποίας αναφυόμενες διαφορές υπάγονται στην δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, με άμεση δικονομική συνέπεια η προβαλλόμενη με τον τέταρτο κατά σειρά λόγο σχετική περί τούτου από το άρθρο 559 αρ.4 ΚΠολΔ αναιρετική αιτίαση αρνητικά να αξιολογείται, ως αβάσιμη.

II. Νομική αοριστία της αγωγής ή της ενστάσεως (ΚΠολΔ 216§1, 262§1), που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, εάν το δικαστήριο για το σχηματισμό της περί νομικής επάρκειας της αγωγής ή της ενστάσεως κρίσεως του αξίωσε περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέστηκε σε λιγότερα, ενώ η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής ή της ενστάσεως, η οποία υπάρχει όταν δεν αναφέρονται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ.

Η νομική αυτή παραδοχή τελεί υπό την προϋπόθεση ότι η κυριαρχική εκτίμηση του δικογράφου της αγωγής από το δικαστήριο της ουσίας, ανταποκρίνεται στο πραγματικό περιεχόμενο αυτής. Σε αντίθετη περίπτωση στοιχειοθετείται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, με την έννοια ότι δεν λήφθηκε υπόψη αγωγικός ισχυρισμός, θεμελιωτικός του φερόμενου προς διάγνωση δικαιώματος, ο οποίος διαφοροποιεί την εκτίμηση για αοριστία της αγωγής ή αντιστρόφως λήφθηκε υπόψη ισχυρισμός, που δικαιολογούσε την νομική ή ποιοτική επάρκεια της αγωγής, ο οποίος δεν προτάθηκε με το δικόγραφο αυτής.

Τέλος ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ.9 ΚΠολΔ λόγος αναφέρεται στο αίτημα της αγωγής ή της ενστάσεως, σε αντιδιαστολή προς τις θεμελιωτικές αυτών βάσεις, που αποτελούν πράγμα κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ . Με τον πρώτο κατά σειρά λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση, με αναφορά στο άρθρο 559 αρ.9 ΚΠολΔ, ότι άφησε αδίκαστη την ένσταση των αναιρεσειόντων περί αοριστίας της αγωγής του αναιρεσίβλητου.

Προφανές ομοίως είναι ότι η αποδιδόμενη πλημμέλεια δεν εμπίπτει στο πραγματικό του προβλεπόμενου από το άρθρο 559 αρ.9 ΚΠολΔ λόγου αναιρέσεως ή εκείνου από το άρθρο 559 αρ.8 ΚΠολΔ, εφόσον πρόκειται περί απλού αρνητικού ισχυρισμού της διαδικαστικής προϋποθέσεως του ορισμένου της αγωγής, ο οποίος σε κάθε περίπτωση λήφθηκε υπόψη και αρνητικά εκτιμήθηκε με την ορθή θετική νομική αξιολόγηση της υπό το ιστορούμενο στην αρχή της παρούσης περιεχόμενο αγωγής και με την έννοια αυτή δεν θεμελιώνονται και οι δυνάμενοι να προταθούν λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ.1 ή 14 ΚΠολΔ.

Σημειώνεται ότι απαραδέκτως συνδέεται ο περί αοριστίας ισχυρισμός με την προβαλλόμενη στη συνέχεια αναιρετική αιτίαση από το άρθρο 559 αρ.19 ΚΠολΔ, η οποία προϋποθέτει ότι το δικαστήριο υπεισήλθε στην ουσία της υποθέσεως και διατύπωσε αποδεικτικό πόρισμα.

III. Κατά τα άρθρα 559 αρ.11α και 12 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο (ι) έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει και (ιι)παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων, με την έννοια ότι προσέδωσε σε αποδεικτικό μέσο αυξημένη αποδεικτική δύναμη, την οποία δεν διέθετε κατά νόμο, ή παρέλειψε να αποδώσει τέτοια δύναμη, την οποία είχε κατά νόμο. Σε συνέπεια με τις νομικές αυτές παραδοχές απαραδέκτως εναντιώνονται οι αναιρεσείοντες με τις προβαλλόμενες με τον πέμπτο κατά σειρά λόγο αναιρετικές αιτιάσεις από το άρθρο 559 αρ.11α και 12 ΚΠολΔ κατά της αναιρετικώς ανέλεγκτης αξιολογήσεως από άποψη αξιοπιστίας και αποδεικτικής βαρύτητας από το δικαστήριο της ουσίας της ενώπιον αυτού ανώμοτης καταθέσεως του αναιρεσίβλητου και του περιεχομένου των με επιμέλεια αυτού ληφθεισών 92 και 93/2010 ενόρκων βεβαιώσεων, χωρίς να προσβάλλεται το κύρος αυτών, αποδεικτικά μέσα τα οποία επιτρέπονται από το νόμο (ΚΠολΔ 415, 681Δ, 671 παρ.1 εδ.4) και εκτιμώνται ελεύθερα.

IV. Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται για (ευθεία) παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου αν το δικαστήριο της ουσίας, με βάση τα αναιρετικώς ανέλεγκτα γενόμενα δεκτά από εκείνο, ως αποδειχθέντα, πραγματικά περιστατικά, δεν εφαρμόσει τον συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή εφαρμόσει αυτόν, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμόσει αυτόν εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη ή μη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 19 του Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες, Εξ άλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Περαιτέρω, τα επιχειρήματα του δικαστηρίου, που σχετίζονται με συνεκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθ. 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ ούτε εξ αιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφ' όσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις, απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υποθέσεως, που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο.

Στις σημειούμενες στην αρχή της παρούσης αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως με πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις διαλαμβάνεται, ιδία, (α)ότι ο αναιρεσίβλητος είναι διαμεσολαβητής μεταγραφών ποδοσφαιριστών (manager), διαθέτοντας από τον Μάρτιο του έτους 2006 το σχετικό δίπλωμα, το οποίο χορηγεί η ΕΠΟ και (β) ότι οι δεύτερος και τρίτος των αναιρεσειόντων, δημοσιογράφοι, κατά την παρουσίαση στις 15-4-2009 και από 12.00 έως 14.00 ώρα της εκπομπής τους με τον τίτλο "Να τα λέμε και να τα γράφουμε" από τον ραδιοφωνικό σταθμό "ΝΟVΑ ΣΠΟΡ FΜ 94,6", με δικτύωση στους περισσότερους νομούς της χώρας, ιδιοκτησίας της πρώτης των αναιρεσειόντων ανώνυμης εταιρείας, ενεφάνισαν τον αναιρεσίβλητο, ψευδώς, τελούντες σε γνώση της αναληθείας τους, ως άτομο το οποίο δεν διαθέτει επαγγελματική υπόσταση και παράλληλα παραβιάζει την υποχρέωσή του απόλυτης εχεμύθειας κατά τις διαπραγματεύσεις για την μεταγραφή με την διαμεσολάβηση του ποδοσφαιριστών, ενημερώνοντας αντιθέτως σχετικά τους δημοσιογράφους, όπως έπραξε, έναντι μάλιστα χαμηλής αμοιβής, στην περίπτωση μεταβάσεώς του στην Γαλλία με τον υπεύθυνο μεταγραφών του ποδοσφαιρικού τμήματος της ΠΑΕ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ Δ.

Μ., πραγματικά περιστατικά τα οποία ήταν ικανά και έβλαψαν την τιμή, υπόληψη, αξιοπρέπεια και επαγγελματική και κοινωνική του υπόσταση, δικαιούμενος εντεύθεν χρηματικής ικανοποιήσεως προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που υπέστη από την προσβολή με τον τρόπο αυτό της προσωπικότητάς του. Τα πραγματικά αυτά περιστατικά δικαιολογούσαν την κατ' ορθή εφαρμογή των σημειουμένων στην αρχή της παρούσης διατάξεων (μερική) παραδοχή της κατά των ήδη αναιρεσειόντων απευθυνομένης αγωγής του αναιρεσίβλητου, κατά τη θεμελίωσή της στην αποδιδόμενη άδικη και υπαίτια, από πρόθεση, πράξη με τη μορφή της κατά την έννοια του άρθρου 363 ΠΚ συκοφαντικής δυσφημήσεως, και την παράλληλη απόρριψη ως αβασίμων των ενστάσεων των ήδη αναιρεσειόντων από το άρθρο 281 ΑΚ και 367 ΠΚ, χωρίς η κρίση αυτή να διαφοροποιείται από το γεγονός ότι ο αναιρεσίβλητος παρέλειψε να προσφύγει στην προβλεπόμενη από την διάταξη του άρθρου 9 του π.δ/τος 100/200 διαδικασία επανορθώσεως.

Επομένως οι διατυπούμενες με τους επομένοντες προς έρευνα (ι) δεύτερο, έκτο και (ιι) τρίτο λόγους αναιρετικές αιτιάσεις από το άρθρο 559 (ι) αριθ.1 και (ιι) αριθ. 19 ΚΠολΔ, με την έννοια της ευθείας και εκ πλαγίου παραβιάσεως των εν λόγω διατάξεων, με τους οποίους, όπως και τους λοιπούς, ανεπιτρέπτως παράλληλα πλήττεται η ανέλεγκτη αναιρετικώς περί πραγμάτων κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ελέγχονται ως αβάσιμες.

Συνακόλουθα αυτών, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, με παράλληλη καταδίκη των αναιρεσειόντων στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, που κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει στο ποσό των 2.700,00 Ευρώ (ΚΠολΔ 103).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την 72/9-6-2011 αίτηση για αναίρεση της 89/3-3-2011 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Οκτωβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ