155/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 155 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 155/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μαρία Βασιλάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Δεκεμβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Π. του Σ., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Σπανό και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Του Ν.Π.Ι.Δ. που εδρεύει στην Αθήνα, με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ", νόμιμα εκπροσωπούμενου, ως ειδικού διαδόχου εκ του νόμου, της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία: "ΕΓΝΑΤΙΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", λόγω ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας της, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία-Λένα Θανοπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-12-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 180/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4665/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Βασιλάκη, ανέγνωσε την από 24-11-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας. Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη. Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε να επιφέρει, κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ γιατί είναι κρίση νομική έννοια, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας. Αντίθετα, η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, περί του ότι στη συγκεκριμένη (ένδικη) περίπτωση η πράξη ή η παράλειψη εκείνη αποτέλεσε ή δεν αποτέλεσε την αιτία του επιζήμιου αποτελέσματος, περί του ότι δηλαδή το ζημιογόνο γεγονός σε σχέση με τη ζημία βρίσκεται ή δεν βρίσκεται σε σχέση αιτίου και αποτελέσματος, ως αναγόμενη σε εκτίμηση πραγματικών γεγονότων (αρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση του αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος (ΑΠ 75/75 Δ/νη 4β. 732, ΑΠ 468/2003 Δ/νη 45.717). Επίσης, και μόνη η τήρηση των ελαχίστων υποχρεώσεων που επιβάλλει ο ΚΟΚ στους οδηγούς των οχημάτων κατά την οδήγηση τους, δεν αίρει την υποχρέωσή τους να συμπεριφέρονται και πέραν των ορίων τούτων, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν για την αποτροπή ζημιογόνου γεγονότος ή την μείωση των επιζήμιων συνεπειών (ΑΠ 1500/2002). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ επιτρέπεται αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης όταν δεν προκύπτουν από το αιτιολογικό της απόφασης τα περιστατικά εκείνα που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή για τη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ανεπαρκείς ή αντιφατικές όχι ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγομένου από αυτές πορίσματος, αλλά στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν, ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.ΑΠ 26/2004).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφασή του το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 30-08-2005 και περί ώρα 07:20' ο 1ος εναγόμενος (που δεν είναι διάδικος στην παρούσα κατ' έφεση δίκη), οδηγώντας το υπ' αριθ. κυκλοφορίας ... ΙΧΦ αυτοκίνητο (μικρό ανοικτό φορτηγό), που ήταν ασφαλισμένο για την έναντι τρίτων αστική ευθύνη στην αρχικώς 2η εναγομένη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "ΕΓΝΑΤΙΑ Α.Α.Ε.", στη δικονομική θέση της οποίας, λόγω ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας της, έχει ήδη υπεισέλθει αυτοδικαίως, στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών της, το εκκαλούν "Επικουρικό Κεφάλαιο", (άρθ. 19 παρ.1 και 25 ν. 489/76), εκινείτο, με μικρή ταχύτητα, επί της λεωφόρου Σχηματαρίου, στο Δήλεσι Βοιωτίας στο δεξιό τμήμα αυτής, με κατεύθυνση από Σχηματάρι προς Δήλεσι. Η ανωτέρω λεωφόρος είναι διπλής κατευθύνσεως, χωρίς διαγράμμιση, με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, συνολικού πλάτους, οδοστρώματος 5,20μ., με έρεισμα πλάτους 3 μέτρων. Ήταν ημέρα, η κατάσταση της οδού καλή (ξηρό οδόστρωμα), η κυκλοφορία των οχημάτων πυκνή, η ορατότητα στο σημείο του ατυχήματος δεν περιορίζετο και ίο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας είναι 50 χ/ω. Κατά την ίδια ως άνω χρονική στιγμή, η ενάγουσα, η οποία βάδιζε πεζή επί του ερείσματος της εν λόγω λεωφόρου, που υπήρχε δεξιά ως προς την πορεία του ΙΧΦ αυτοκινήτου, έχουσα ίδια με αυτό κατεύθυνση, εντελώς ξαφνικά και ανέλεγκτα πετάχτηκε από το έρεισμα που βάδιζε, στο οδόστρωμα, παρεμβληθείσα σε πολύ μικρή απόσταση (6 περίπου μέτρων) στην πορεία του ως άνω αυτοκινήτου, ο οδηγός του οποίου αμέσως μόλις αντιλήφθηκε την ως άνω πεζή ενάγουσα επί του οδοστρώματος, ανέκοψε αμέσως την ταχύτητά του, τροχοπεδώντας, χωρίς όμως, παρά την άμεση τροχοπέδηση, να μπορέσει, λόγω του αιφνιδιασμού, να την αποφύγει με αποτέλεσμα να την παρασύρει ελαφρώς και να την τραυματίσει. Ο αγωγικός ισχυρισμός ότι η ενάγουσα βάδιζε επί του ερείσματος και ότι το αυτοκίνητο του πρώτου εναγομένου την παρέσυρε και την εκτίναξε από το έρεισμα στο οδόστρωμα δεν απεδείχθη. Η ενάγουσα υπέστη θλαστικά τραύματα κεφαλής, κάκωση οδόντων και δεξιού γόνατος. Το σημείο συγκρούσεως εντοπίζεται, σε απόσταση 1,50 μ. από το έρεισμα της λεωφόρου εντός του οδοστρώματος αυτής, στο προς Δήλεσι ρεύμα κυκλοφορίας, όπου εκινείτο το ανωτέρω ΙΧΦ αυτοκίνητο. Επί του οδοστρώματος βρέθηκαν ίχνη τροχοπέδησης του αυτοκινήτου, μήκους 2,20 μ. του αρ. τροχού και 6 μ. του δεξιού (βλ. σχ. ιδία την από 30-08-2005 έκθεση αυτοψίας, σχεδιάγραμμα τροχαίας, αντίγραφο βιβλίου συμβάντων του ΑΤ Σχηματαρίου της 30-08.-2005). Το ατύχημα και οι συνέπειές του οφείλονται στην αποκλειστική υπαιτιότητα της ίδιας της ενάγουσας. Συνίσταται σε αυτή στο ότι, αμέσως και ασυνέτως συμπεριφερόμενη, ή ως άνω πεζή πετάχτηκε αιφνιδιαστικά από το έρεισμα της λεωφόρου που εκινείτο στο οδόστρωμα αυτής, σε σημείο όπου δεν υπήρχαν ούτε διαβάσεις πεζών ούτε φωτεινοί σηματοδότες, χωρίς προηγουμένως να ελέγξει, όπως όφειλε, να κάνει πριν ενεργήσει την ως άνω κίνησή της, κατά πόσο μπορούσε να πράξει τούτο ακινδύνως για την ίδια και σε κάθε περίπτωση χωρίς προηγουμένως να λάβει υπ' όψιν της την ταχύτητα και απόσταση των οχημάτων που πλησίαζαν και βεβαιωθεί ότι δεν θα παρεμποδίσει την κυκλοφορία αυτών (άρθ. 38 ΚΟΚ). Εάν πραγματοποιούσε τον έλεγχο αυτόν οπωσδήποτε θα αντιλαμβανόταν, δεδομένου ότι ήταν μέρα και είχε απεριόριστη προς τούτο ορατότητα, το ανωτέρω αυτοκίνητο που πλησίαζε και ήδη βρισκόταν σε εγγυτάτη απόσταση από αυτήν και θα ανάμενε την διέλευσή του, πριν η ίδια επιχειρήσει να κατέλθει στο οδόστρωμα της λεωφόρου. Αντίθετα, τον εναγόμενο οδηγό του ΙΧΦ αυτοκινήτου Δ. Β. δεν αποδείχθηκε ότι τον βαρύνει οποιαδήποτε υπαιτιότητα στην πρόκληση του ατυχήματος και του τραυματισμού της ενάγουσας. Τούτο δε διότι αυτός εκινείτο εντός του ρεύματος πορείας του, με επιτρεπόμενη ταχύτητα δεν μπορούσε δε, ως μέσος κοινός οδηγός τέτοιου αυτοκινήτου, να προβλέψει ότι η ενάγουσα, που βάδιζε επί του ερείσματος της λεωφόρου με την πλάτη στραμμένη προς το αυτοκίνητό του, ακολουθούσα την ίδια με αυτόν προς Δήλεσι κατεύθυνση, θα πεταγόταν ξαφνικά και τελείως ανέλεγκτα στο οδόστρωμα επί της πορείας του. Επιπροσθέτως, ο εναγόμενος οδηγός του ΙΧΦ πέδησε εγκαίρως, αμέσως μόλις αντιλήφθηκε την αιφνίδια και απρόσμενη κίνηση της ανωτέρω πεζής στο ρεύμα πορείας του, λόγω όμως της αιφνίδιας εισόδου στην πορεία αυτού της πεζής και της μικρής απόστασης, δεν κατέστη δυνατόν να αποφύγει το ατύχημα.

Συνεπώς εφόσον δεν αποδείχθηκε υπαιτιότητα του 1ου εναγομένου οδηγού του ... ΙΧΦ αυτοκινήτου για το ένδικο ατύχημα, αλλά αντιθέτως αποδείχθηκε ότι τούτο οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα της ενάγουσας πεζής, η ένδικη αγωγή είναι κατ' ουσίαν αβάσιμη". Έτσι που έκρινε το Εφετείο στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση διότι διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες ζήτημα της υπαιτιότητας που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την συνδρομή των όρων των πιο πάνω ουσιαστικών διατάξεων που εφαρμόσθηκαν. Ειδικότερα δεν αναφέρει ποια η ταχύτητα του ... ΙΧΦ αυτοκινήτου, από πόση απόσταση αντιλήφθηκε ο οδηγός του ΙΧΦ την πεζή να βρίσκεται στο έρεισμα του δρόμου και αν μπορούσε να προβεί σε κάποιον αποφευκτικό ελιγμό προκειμένου να την αποφύγει.

Επομένως, ο υπό στοιχείο 3 λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλομένη η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει, να αναιρεθεί η απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε συντιθέμενο από άλλους δικαστές (άρθ. 580 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας (αρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 4665/2009 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Ιανουαρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιανουαρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ