Supreme Court partially allows appeal against appellate court's refusal of lost earnings compensation due to insufficient reasoning on disability.

Απόφαση 1556 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1556/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σαράντη Τόλια και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ψ1, κατοίκου Κοινότητος ..., 2) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ VICTORIA Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Στέφανο Σταύρου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/1/2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 18452/2003 μη οριστική και 32209/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2826/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 22/3/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 6/3/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμός 19 ΚΠολΔ.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 929 Α.Κ σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου η αποζημίωση περιλαμβάνει και οτιδήποτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον. Κατά δε το άρθρο 298 ΑΚ η αποζημίωση περιλαμβάνει ... και το διαφυγόν κέρδος. Τέτοιο κέρδος λογίζεται εκείνο που προσδοκά κανείς με πιθανότητα σύμφωνα με τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων ή τις ειδικές περιστάσεις και ιδίως τα προπαρασκευαστικά μέτρα, που έχουν ληφθεί.

Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει, ότι, αν βλαβεί το σώμα ή η υγεία του προσώπου από αδικοπραξία, η αποζημίωση περιλαμβάνει και ο,τιδήπτε ο παθών θα στερείται στο μέλλον, όπως όταν από αδικοπραξία τραυματιστεί εργαζόμενος και καταστεί ανίκανος για εργασία. Στην περίπτωση αυτή, για να δικαιούται ο τραυματισθείς την ποιο πάνω αποζημίωση, δηλαδή τα διαφυγόντα κέρδη, πρέπει να επικαλεστεί στην αγωγή του και να αποδείξει, ότι δεν θα μπορέσει το κρίσιμο χρονικό διάστημα να ασκήσει την επαγγελματική δράστηριότητα, που προηγουμένως ασκούσε, ότι με πιθανότητα και κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων θα εξακολουθούσε να την ασκεί, αν δεν τραυματιζόταν, και ότι έτσι ζημιώθηκε ορισμένο ποσόν, που θα κέρδιζε από την ίδια αυτή εργασία.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως το Εφετείο δέχτηκε τα ακόλουθα : Στις 8-5-1995 συγκρούστηκαν η με αρίθμ. κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο αναιρεσείων με το με ατρίθμ. κυκλ. ... 1.Χ.Ε αυτοκίνητο που ήταν ασφαλισμένο στην αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία από αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του εν λόγω αυτοκινήτου, όπως έχει ήδη κριθεί με δύναμη δεδικασμένου με την υπ αρίθμ. 1971/2001 απόφαση του Εφετείου Θεσ/κης Με την ίδια απόφαση κρίθηκε, επίσης με δύναμη δεδικασμένου, ότι ο αναιρεσείων κατά το ατύχημα τραυματίστηκε σοβαρά και συγκεκριμένα υπέστη κρανιογκεφαλική κάκωση, μικρό δεξιό οξύ υποσκληρίδιο, εγκεφαλικό αιμάτωμα και συντριπτικό κάταγμα αριστερού μηριαίου οστού, ότι συνυπαίτιος κατά ποσοστό 30% στην έκταση του ως άνω τραυματισμού του ήταν και ο ίδιος ο αναιρεσείων διότι δεν φορούσε κράνος, ότι εξαιτίας των τραυμάτων του δεν μπόρεσε να ασκήσει το επάγγελμα του χρυσοχόου που ασκούσε προηγουμένως το χρονικό διάστημα από 1-12-1996 έως 31-11-2001 με συνέπεια να απωλέσει τα κέρδη που θα είχε από την εργασία του κατά το ως άνω χρονικό διάστημα αν δεν τραυματίζονταν και δέχτηκε μερικά την αγωγή ως προς το αίτημά της για την καταβολή αποζημίωσης προς αποκατάσταση της ζημίας του αυτής , για το ποσόν των 9.408.000 δρχ. 'Εγινε επίσης δεκτό ότι ο αναιρεσείων θα είναι πολύ δύσκολο στο μέλλον να ασκήσει εργασία παρεμφερή με αυτή που ασκούσε πριν από το ατύχημα καθώς και οποιαδήποτε άλλη εργασία εξαιτίας του τρέμουλου των χεριών του και της αστάθειας των ποδιών του και ότι δικαιούται αποζημίωση από το άρθρο 931 ΑΚ., το ποσό των 10.000.000 δρχ.

Περαιτέρω το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε ότι από το περιεχόμενο των γνωμοδοτήσεων των πραγματογνωμόνων το οποίο και παραθέτει, προκύπτει ότι ο αναιρεσείων από τον ανωτέρω τραυματισμό του κατά τον χρόνο της συζητήσεως της υπόθεσης ενώπιον του έχει υποστεί ρήξη οπισθίου χιαστού συνδέσμου, η οποία μπορεί να αποκατασταθεί με χειρουργική επέμβαση με προσδόκιμο χρόνο επανένταξης 9-12 μήνες.

Ακόμη η υπάρχουσα μυοκήλη στη μεσότητα της αριστερής κνήμης, μπορεί να αποκατασταθεί πλήρως με χειρουργική επέμβαση. Επίσης αναφορικά με τη νευροχειρουργική του εξέταση διαπιστώθηκε ελεύθερη και σταθερή βάδιση, δυνατότητα έγερσης και όρθιας στάσης χωρίς αστάθεια, ο δε αμφοτερόπλευρος τρόμος άκρας χείρας που παρατηρήθηκε είναι στατικού τύπου, παράγεται δηλαδή μόνο στην έκταση, είναι μικρού εύρους, μέτριας συχνότητας και ελαττώνεται σχεδόν πλήρως με την κίνηση.

Κατόπιν αυτών έκρινε ότι ο αναιρεσείων δεν είναι ανίκανος για κάθε είδους εργασία, αλλά αντίθετα αυτός είναι ικανός για εργασία, η οποία δεν περιλαμβάνει συνεχή ορθοστασία, συνεχές βάδισμα ή γονάτισμα, δηλαδή καθιστική. Τέτοια εργασία είναι εκείνη του χρυσοχόου που ασκούσε πριν τον τραυματισμό του, η οποία μπορεί να ασκηθεί και σε καθιστική θέση.

Δεδομένου δε ότι ο αμφοτερόπλευρος τρόμος των χεριών, που διαπιστώθηκε, στον αναιρεσείοντα είναι στατικού τύπου, παράγεται δηλαδή μόνο στην έκταση και ελαττώνεται σχεδόν πλήρως με την κίνηση, μπορεί δε να εκτελέσει δραστηριότητες όπως το γράψιμο και ζωγραφική με ακρίβεια, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αναιρεσείων είναι ικανός να ασκήσει το επάγγελμα του χρυσοχόου, το οποίο ασκούσε πριν το ατύχημα , δοθέντος ότι έχει την ικανότητα να εκτελεί τις απαραίτητες λεπτές και ακριβείς κινήσεις των χεριών του αργυροχρυσοχόου, λαμβανομένου υπόψη και του ότι η υγεία του δεν αποδείχτηκε ότι επιδεινώθηκε μετά την έκδοση της προαναφερθείσας 1971/2001 Εφετειακής απόφασης, αλλά αντίθετα παρέμεινε στάσιμη.

Με βάση δε τα ανωτέρω πραγματικά 'περιστατικα' απέρριψε το αίτημα της αγωγής του αναιρεσείοντος, να αναγνωριστεί ότι οφείλεται σε αυτόν το ποσόν των 752.281,73 ευρώ προς αποκατάσταση της ζημίας του από την απώλεια των εισοδημάτων από την εργασία του, την οποία θα υποστεί λόγω του τραυματισμού του και την ανικανότητα προς εργασία, που προκλήθηκε εξαιτίας των τραυμάτων του. 'Ετσι όπως έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφαση του ανεπαρκείς, ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το κρίσιμο και ουσιώδες ζήτημα της ανικανότητας προς εργασία του αναιρεσείοντος εξαιτίας του τραυματισμού του, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της προσβαλλομένης αποφάσεως για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων, που εφαρμόστηκαν οι οποίες αναφέρονται στη μείζονα σκέψη.

Ειδικότερα α) ενώ δέχεται ότι ο αναιρεσείων έχει υποστεί ρήξη του οπισθίου χιαστού συνδέσμου οποία για να αποκατασταθεί χρειάζεται χειρουργική επέμβαση με προσδόκιμο χρόνο επανένταξης 9-12 μήνες δεν γίνεται καμία αναφορά για τις συνέπειες στην εργασία του από το γεγονός αυτό, αν δηλαδή το ανωτέρω χρονικό διάστημα που απαιτείται για την επανένταξη του θα συνεχίσει να εργάζεται ή όχι.

Η ίδια δε ασάφεια υπάρχει και για την απαιτούμενη χειρουργική επέμβαση της μυοκήλης που παρουσιάστηκε στη μεσότητα της αριστερής κνήμης. β)Ενώ δέχεται ότι κατά τη γνωμάτευση ορισμένων πραγματογνωμόνων ο αναιρεσείων, εξαιτίας του τραυματισμού του παρουσιάζει προβλήματα στην ψυχική υγεία του δεν διευκρινίζει αν αποδέχεται ή όχι τις γνωματεύσεις και κατά το μέρος αυτό ούτε και αν τα εν λόγω ψυχικά προβλήματα επηρεάζουν με τον οποιοδήποτε τρόπο ή όχι την ικανότητα του προς εργασία.

γ) Ενώ δέχεται, ότι κατά το χρόνο της συζήτησης της υπόθεσης ενώπιον του η κατάσταση της υγείας του αναιρεσείοντος ήταν ίδια, όπως και το προηγούμενο χρονικό διάστημα, για το οποίο κρίθηκε ανίκανος προς εργασία με την ανωτέρω εφετειακή απόφαση, δεν δίδεται καμία εξήγηση για την διαφορετική αυτή κρίση όσον αφορά το επίδικο μεταγενέστερο χρονικό διάστημα.

Συνεπώς το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ, που αποδίδεται με τον μοναδικό λόγο της αναίρεσης ο οποίος είναι βάσιμος ενώ ο ίδιος λόγος όσον αφορά την αιτίαση ότι το Εφετείο απέρριψε το αγωγικό αίτημα για αναγνώριση των δικαιωμάτων του αναιρεσείοντος για είσπραξη κάθε μελλοντικής δαπάνης νοσηλείας του χωρίς αιτιολογία, είναι αβάσιμος, διότι όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο απέρριψε το αίτημα αυτό ως αναπόδεικτο. Κατόπιν αυτών πρέπει να αναιρεθεί εν η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα μόνο όσον αφορά στην απαίτηση αποζημίωσης για απώλεια εισοδήματος, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο Θεσ/κης, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές και να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος λόγω της ήττας τους ( αρθρ. 176 , 183 Κ.Πολ.Δ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 2826/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσ/κης, όπως στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο Θεσ/κης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως. Και,

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ