1555/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1555 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1555/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Aπριλίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Π. ΑΣΦΑΛΕΙΕΣ ΑΕ" η οποία εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεμιστοκλή Σοφό.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Τσεβρέ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6-2-2007 ανακοπή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 306/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 1612/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 9-11-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, ανέγνωσε την από 19-4-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της απόφασης κατά παραδοχή εν μέρει του πρώτου αναιρετικού λόγου και την απόρριψη των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1, 12 παρ. 1, 14, 22 και 28 του ν. 5960/1933 "περί επιταγής", προκύπτει ότι η ενοχή από την επιταγή είναι αναιτιώδης, αφού η αιτία εκδόσεως της δεν αποτελεί στοιχείο της επιταγής, ο δε κομιστής, ασκώντας αγωγή για πληρωμή, δεν έχει υποχρέωση να επικαλεσθεί και αποδείξει την αιτία της έκδοσης ή της απόκτησης της, αλλά ο καλούμενος σε πληρωμή οφειλέτης μπορεί να προβάλει κατά του κομιστή ότι η πληρωμή αυτής οδηγεί σε αδικαιολόγητο πλουτισμό του, διότι ο λόγος της εκδόσεως ή οπισθογραφήσεως της εξέλιπε ή ήταν ανύπαρκτος ή ελαττωματικός και έτσι να ελευθερωθεί.

Τους ισχυρισμούς αυτούς, για έλλειψη υποκείμενης αιτίας, ο υπογραφέας μπορεί να τους προτείνει τόσο έναντι εκείνου ο οποίος αμέσως συνδέεται μαζί του, όσο και κατά των υπολοίπων δικαιούχων από την επιταγή. Κατά την έννοια όμως της διατάξεως του άρθρου 22 του ν. 5960/1993, για τη δυνατότητα αντιτάξεως κατά του τρίτου κομιστή ενστάσεων, που στηρίζονται στις προσωπικές σχέσεις του εκδότη και προηγούμενων κομιστών, απαιτείται, αφενός, γνώση από τον κομιστή της επιταγής του λόγου της ενστάσεως, δηλαδή να γνώριζε το σχετικό γεγονός της ανυπαρξίας ή ελαττωματικότητας της εσωτερικής (βασικής) έννομης σχέσης μεταξύ του εκδότη και των προηγούμενων κομιστών και, αφετέρου, σκοπός βλάβης του οφειλέτη, δηλαδή να απέκτησε την επιταγή για να τον εμποδίσει να αντιτάξει κατ' αυτού τον αδικαιολόγητο πλουτισμό του προηγούμενου κομιστή και να επιτευχθεί έτσι η πληρωμή του τίτλου, η οποία χωρίς τη μεταβίβαση αυτή δεν θα επιτυγχανόταν.

Στην κρινόμενη περίπτωση, επί ανακοπής της αναιρεσείουσας εταιρίας κατά της σε βάρος της εκδοθείσας υπ' αριθ. 537/2007 διαταγής πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, βάσει επιταγών εκδόσεως της, των οποίων ο αναιρεσίβλητος ήταν κομιστής εξ οπισθογραφήσεως, το δικάσαν Εφετείο δέχθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του, κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, τα ακόλουθα: "Ο νόμιμος εκπρόσωπος της ανακόπτουσας (ήδη αναιρεσείουσας) εξέδωσε στο Βόλο τις ακόλουθες μεταχρονολογημένες επιταγές:

α) την υπ' αριθμ. ... τραπεζική επιταγή ποσού 36920 ευρώ, με φερόμενο χρόνο έκδοσης την 30-9-2006, β) την υπ' αρ. ..., ποσού 35.809 ευρώ, με φερόμενο χρόνο έκδοσης την 31-12-2006, γ) την υπ' αρ. ... ποσού 35.652 ευρώ, με φερόμενη ημερομηνία έκδοσης την 31-1-2007, όλες πληρωτέες από την τράπεζα Πειραιώς από τον υπ' αριθμ. ... λογαριασμό της ανακόπτουσας, εις διαταγήν της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ", ο νόμιμος εκπρόσωπος της οποίας τις μεταβίβασε με οπισθογράφηση στην ...

ομόρρυθμη εταιρεία με την επωνυμία "Κ. Τ. - Ε. Κ. Ο.Ε.", ο νόμιμος εκπρόσωπος της οποίας τις μεταβίβασε με οπισθογράφηση στον Δ. Κ. και αυτός με τη σειρά του στον καθού η ανακοπή (ήδη αναιρεσίβλητο). Ο τελευταίος τις εμφάνισε νόμιμα και εμπρόθεσμα προς πληρωμή στις 2-10-2006, 4-10-2006 και 4-10-2006 αντίστοιχα, πλην όμως αυτές δεν πληρώθηκαν αλλά σφραγίσθηκαν, παρόλο που υπήρχε επαρκές υπόλοιπο στο λογαριασμό της ανακόπτουσας, λόγω ανάκλησης τους με την από 30-8-2006 έγγραφη εντολή της εκδότριας.

Εν συνεχεία επί της από 8-11-2006 αίτησης του καθού, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 537/2007 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών δυνάμει της οποίας υποχρεώθηκαν η ανακόπτουσα και οι προαναφερθέντες οπισθογράφοι να καταβάλουν, έκαστος εις ολόκληρο, στον καθού η ανακοπή το ποσό των 108.381 ευρώ για το κεφάλαιο των ως άνω τριών επιταγών.

Ο ισχυρισμός της ανακόπτουσας, τον οποίο επαναφέρει και με την ένδικη έφεση, περί της γνώσης του καθού η ανακοπή, κατά το χρόνο κτήσης των ανωτέρω επιταγών, της ανυπαρξίας οφειλής εκ μέρους της ίδιας από τη σύμβαση πρακτορείας που είχε συνάψει με την ως άνω εταιρεία "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΕΓΑ" εις διαταγήν της οποίας εκδόθηκαν οι επιταγές, είναι απορριπτέος ως ουσιαστικά αβάσιμος για τους εξής λόγους:

Η ανακόπτουσα ισχυρίζεται ότι κατά το χρόνο κτήσης των επιταγών ο καθού γνώριζε ότι οι επίδικες επιταγές παραδόθηκαν από την ανακόπτουσα στην εταιρεία "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΕΓΑ" στο πλαίσιο της μεταξύ τους καταρτισθείσας σύμβασης πρακτορείας και αφορούσαν μελλοντικά ασφάλιστρα μη δεδουλευμένα, ενόψει της από 15-9-2006 καταγγελίας της σύμβασης πρακτορείας εκ μέρους της ανακόπτουσας, τα οποία είχε προηγουμένως εκδώσει η υπό εκκαθάριση πλέον ως άνω εταιρεία.

Αποδείχθηκε, όμως, ότι ο πραγματικός χρόνος έκδοσης των επίδικων μεταχρονολογημένων επιταγών από την ανακόπτουσα ήταν η 3-2-2006, οπότε και αυτές παραδόθηκαν στην ανώνυμη εταιρεία "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΕΓΑ" και ότι οι ανωτέρω επιταγές παραδόθηκαν από τον Δ. Κ. στον καθού η ανακοπή στις 7-2-2006, δηλαδή σε χρόνο προγενέστερο και της καταγγελίας της σύμβασης πρακτόρευσης (15-9-2006) και της ανάκλησης της άδειας λειτουργίας της λήπτριας των επιταγών ως άνω εταιρείας (19-10-2006).

Επίσης αποδείχθηκε ότι μεταξύ του καθού η ανακοπή, τελευταίου κομιστή των επιταγών και του προηγούμενου οπισθογράφου Δ. Κ. (ομορρύθμου μέλους της προηγούμενης οπισθογράφου ομόρρυθμης εταιρείας με την επωνυμία Κ.Τ.-Ε.Κ.), καταρτίστηκε δυνάμει του από 7-2-2006 ιδιωτικού συμφωνητικού, σύμβαση πώλησης από τον καθού σε αυτούς μετοχών της εταιρείας με την επωνυμία "ΗΙΤΕCΗ SΝΤ Α.Ε.", έναντι συμφωνημένου συνολικού τιμήματος 850009 ευρώ, σε εξόφληση του οποίου μεταβιβάστηκαν στον καθού η ανακοπή-πωλητή των μετοχών 35 επιταγές, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι τρεις επίδικες (βλ.

τα προσκομιζόμενα από τον καθού η ανακοπή υπ' αριθμ. .../7-2-2006 και .../7-2-2006 πληρεξούσια της Συμβολαιογράφου Αθηνών Παρασκευής Ιωαννίδη και το με ίδια ημερομηνία ιδιωτικό συμφωνητικό πώλησης μετοχών της εταιρείας, σε συνδυασμό και με την κατάθεση του μάρτυρα του καθού) ...

Ο ισχυρισμός περί εικονικότητας και πλαστογραφίας του ως άνω ιδιωτικού συμφωνητικού, που αποτελεί και τον υπό στοιχείο νι λόγο έφεσης, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι προβάλλεται το πρώτο και δεν προβλήθηκε με την ανακοπή ή με τις επ' αυτής προτάσεις ή την προσθήκη - αντίκρουση αυτών, όπως υποστηρίζει ο εφεσίβλητος και η εκκαλούσα δεν αποδεικνύει το αντίθετο.

Συνεπώς από τα παραπάνω προκύπτει ότι μεταξύ του καθού η ανακοπή και των δύο προηγούμενων οπισθογράφων, υπήρξε πραγματική αιτία μεταβίβασης των επιταγών, ενώ αντίθετα από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι ο καθού η ανακοπή γνώριζε αφενός την ανυπαρξία οφειλής της ανακόπτουσας από την υποκείμενη σύμβαση της με την εταιρεία "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΕΓΑ" εις διαταγήν της οποίας εκδόθηκαν οι ανωτέρω επιταγές και αφετέρου την ανάκληση τους από την ανακόπτουσα, η οποία έλαβε χώρα σε χρόνο (30-8-2006) μεταγενέστερο του χρόνου κτήσης των επιταγών (7-2-2006) καθώς και ότι ο καθ' ου ενήργησε προς βλάβη των συμφερόντων της ανακόπτουσας".

Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές, το Εφετείο απέρριψε ακολούθως την έφεση της αναιρεσείουσας κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, απορριπτικής κατ' ουσίαν της ανακοπής της αναιρεσείουσας. Με τον πρώτο λόγο της αιτήσεώς της κατ' επίκληση πλημμέλειας από το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ, η αναιρεσείουσα ψέγει το Εφετείο, ότι παρά το νόμο απέρριψε ως απαράδεκτο, λόγω εκπρόθεσμης προβολής του, τον προβληθέντα πρωτοβαθμίως και επαναφερθέντα με λόγο εφέσεως ισχυρισμό της, περί πλαστότητας και εικονικότητας του ανωτέρω αναφερομένου στις παραδοχές του από 7-2-2006 ιδιωτικού συμφωνητικού, το οποίο προσκόμισε και επικαλέσθηκε ο αναιρεσίβλητος, προς απόδειξη της υπάρξεως αιτίας απόκτησης των επιταγών εκ μέρους του.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, προεχόντως, διότι η φερόμενη ως εικονική και πλαστή σύμβαση στην οποία αναφέρεται το εν λόγω συμφωνητικό, δεν αφορά βάση ουσιώδους ισχυρισμού (ενστάσεως κ.λ.π.) του αναιρεσιβλήτου, αλλά απλό αποδεικτικό μέσο της πλεοναστικώς προβληθείσης εκ μέρους του αιτίας κτήσης των επιταγών, δεδομένου ότι κατά τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, δεν ήταν αυτός υπόχρεως προς απόδειξη της αιτίας κτήσεως των επιταγών, ενόψει του αναιτιώδους της εξ αυτών ενοχής, αλλά αντιθέτως, η αναιρεσείουσα εταιρεία ήταν υπόχρεη προς απόδειξη του γεγονότος ότι ο αναιρεσίβλητος τελούσε σε γνώση της ελαττωματικότητας της αιτίας εκδόσεως των επιταγών και της κτήσης αυτών, γνωρίζοντας ότι με την μεταβίβαση τους στον ίδιο επιτυγχάνεται η είσπραξη τους, η οποία διαφορετικά θα ήταν αδύνατη.

Σε κάθε περίπτωση ο λόγος είναι αλυσιτελής, διότι από τις προεκτεθείσες παραδοχές προκύπτει, ότι το Εφετείο δέχθηκε σαφώς ότι δεν αποδείχθηκε ο ισχυρισμός της αναιρεσείουσας περί της γνώσης του αναιρεσιβλήτου κατά τον χρόνο κτήσης αυτών της ανυπαρξίας οφειλής εκ μέρους της από την υποκείμενη αιτία και ότι αυτός ενήργησε προς βλάβη των συμφερόντων της.

Ο αναιρετικός λόγος του αριθμού 11γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, αν το δικαστήριο της ουσίας παρέλειψε να λάβει υπόψη του κατά τη διαμόρφωση της αποδεικτικής του κρίσεως, αποδεικτικά μέσα που παραδεκτώς και νομίμως επικαλέσθηκαν οι διάδικοι και τα οποία έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ και τα οποία ήταν χρήσιμα προς άμεση ή έμμεση απόδειξη πραγματικών γεγονότων με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 42/2002). Ο λόγος είναι αβάσιμος, όταν το δικαστήριο βεβαιώνει στην απόφαση του ότι έλαβε υπόψη τα συγκεκριμένα αποδεικτικά μέσα για τα οποία προτείνεται ο αναιρετικός λόγος ή ότι έλαβε υπόψη όλα τα με επίκληση προσκομιζόμενα έγγραφα, έστω και χωρίς στην απόφαση να γίνεται μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, εκτός εάν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της αποφάσεως και ιδίως από τις αιτιολογίες καταλείπονται αμφιβολίες για τη συνεκτίμηση όλων ή ορισμένων εγγράφων, οπότε ο λόγος είναι βάσιμος.

Εν προκειμένω, με τον δεύτερο αναιρετικό λόγο, κατ' επίκληση πλημμέλειας από την ανωτέρω διάταξη, καταλογίζεται στο εφετείο ότι παρέλειψε να λάβει υπόψη τα νομίμως με επίκληση προσκομισθέντα από την αναιρεσείουσα έγγραφα και συγκεκριμένα την από 15-1-2007 αγωγή της κατά της ανώνυμης εταιρείας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΕΓΑ, την από 31-10-2007 μήνυση της ίδιας κατά του αναιρεσιβλήτου και του προηγούμενου οπισθογράφου Δ. Κ. και το δημοσίευμα της εφημερίδας ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ με τίτλο "τα αργύρια των ομολόγων", από τα οποία αποδεικνύεται, κατά τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας, ότι ο αναιρεσίβλητος γνώριζε την ανυπαρξία της επίδικης οφειλής της προς την Οικονομική ΑΕΓΑ και ευρισκόμενος σε συμπαιγνία με αυτήν και τους προηγούμενους οπισθογράφους, έλαβε τις επίδικες επιταγές διευκολύνοντας την είσπραξη τους. Όμως, από τη βεβαίωση του εφετείου ότι για τη διαμόρφωση του ανωτέρω αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψη, μεταξύ άλλων, τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι αλλά και από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία για τη συνεκτίμηση με τις υπόλοιπες αποδείξεις των ως άνω εγγράφων, για τα δύο πρώτα των οποίων γίνεται μάλιστα ρητή αναφορά στην προσβαλλόμενη και συνεπώς ο περί του αντιθέτου αναιρετικός λόγος είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση, με παράλληλη καταδίκη της αναιρεσείουσας στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 9 Νοεμβρίου 2010 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Π. ΑΣΦΑΛΕΙΕΣ Α.Ε" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1612/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Ιουλίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ