1553/2009 · 1553/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1553 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1553/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2 και 3) Χ3, κατοίκων ..., οι οποίοι παραστάθηκαν μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ανδρέα Ανδρεάδη και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου του Μιχαήλ Γιαμαλάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26 Φεβρουαρίου 2004 αγωγή και την από 25 Νοεμβρίου 2004 πρόσθετη αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1609/2005 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 10.065/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 4 Απριλίου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 26/9/2007 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτου Παναγιώτη Παρτσιλίβα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 1, 2 παρ 1, 3, 4, 5, 7 παρ. 1, 8 παρ. 6, 13 του ν. 3741/1929, 787, 1002 και 1117 ΑΚ προκύπτει ότι επί οικοδομής, που έχει υπαχθεί στο καθεστώς της οριζόντιας ιδιοκτησίας, μπορεί, με τη νομίμως μεταγεγραμμένη συστατική της οροφοκτησίας συμβολαιογραφική πράξη, να παραχωρηθεί σε ένα δικαιούχο οριζόντιας ιδιοκτησίας το δικαίωμα επεκτάσεως της οικοδομής προς τα άνω με την προσθήκη νέου ορόφου επί του δώματος ("ταράτσας"), το οποίο, εωσότου κατασκευαστεί ο νέος όροφος, ανήκει κατά συγκυριότητα σε όλους από κοινού τους ιδιοκτήτες ορόφων ή διαμερισμάτων. Μετά την ανέγερσή του ο νέος όροφος περιέρχεται στον δικαιούχο της επεκτάσεως κατ' αποκλειστική κυριότητα και με το ανάλογο ποσοστό αναγκαίας συγκυριότητας επί του εδάφους και των λοιπών κοινών μερών της οικοδομής. Η άσκηση όμως του δικαιώματος επεκτάσεως προϋποθέτει την τήρηση των σχετικών διατάξεων της πολεοδομικής νομοθεσίας. 'Ετσι, το δικαίωμα αυτό δεν μπορεί να ασκηθεί με την προσθήκη κτίσματος αυθαιρετώς, δηλαδή κτίσματος, που ανεγείρεται κατά παράβαση των πολεοδομικών διατάξεων, εκτός εάν με νεότερη νομοθετική ρύθμιση παρασχεθεί η δυνατότητα νομιμοποιήσεως του αυθαιρέτου κτίσματος και ο έχων ανεγείρει τούτο τηρήσει τις προβλεπόμενες από τη ρύθμιση αυτή προϋποθέσεις νομιμοποιήσεως, οπότε η άσκηση του δικαιώματος επεκτάσεως γίνεται επιτρεπτή , αφού το ανεγερθέν κτίσμα απέβαλε τον χαρακτήρα του αυθαιρέτου και έγινε νόμιμο (ΑΠ 615/2006). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχτηκε τα ακόλουθα : Τα διάδικα μέρη είναι κύριοι οριζοντίων αυτοτελών ιδιοκτησιών (διαμερισμάτων) της επί της οδού ... στο ... κειμένης πολυκατοικίας, η οποία έχει υπαχθεί στις διατάξεις του ν. 3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ με την ... πράξη σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας και κανονισμό πολυκατοικίας του συμβολαιογράφου Αθηνών Ι. Παπαθέου, που μεταγράφηκε νόμιμα. Η πολυκατοικία αυτή αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο, πρώτο, δεύτερο, τρίτο όροφο υπέρ το ισόγειο. Ο τρίτος όροφος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην πιο πάνω συστατική πράξη, αποτελείται από τους κοινόκτητους και κοινόχρηστους χώρους, δηλαδή τμήμα του κλιμακοστασίου, διάδρομο, τμήμα του φρέατος του ανελκυστήρα, τμήματα των φωταγωγών και από τρεις μελλοντικές χωριστές οριζόντιες ιδιοκτησίες, ήτοι τα με αριθμούς 1, 2, και 3 διαμερίσματα. Ο εναγόμενος (Ψ) είναι κύριος του με αριθμό 2 διαμερίσματος του τρίτου ορόφου, εμβαδού 50 τ.μ., το οποίο αποτελείται από δύο κύρια δωμάτια, "χωλ", λουτρό, διάδρομο, κουζίνα και εξώστη και συνορεύει νότια με τη μελλοντική χωριστή ιδιοκτησία (διαμέρισμα) με τον αριθμό 1, βόρεια δε με το ήδη κατασκευασμένο διαμέρισμα με αριθμό 3, το οποίο ανήκει σε μη διάδικο ιδιοκτήτη. Ακόμη, σύμφωνα με την παραπάνω συστατική πράξη, το δώμα περιλαμβάνει τους κοινόκτητους και κοινόχρηστους χώρους, μέρη, πράγματα, έργα και εγκαταστάσεις της πολυκατοικίας, δηλαδή την απόληξη του κλιμακοστασίου και του ανελκυστήρα και την κοινόχρηστη ταράτσα. Ο εναγόμενος επεξέτεινε χωρίς να έχει εκδοθεί νόμιμη οικοδομική άδεια το πιο πάνω διαμέρισμα του και ειδικότερα προέβη σε κατασκευή κεραμοσκεπούς κτίσματος με περιμετρικούς τοίχους και πέργκολα. Όλα τα παραπάνω συνομολογούνται από τους διάδικους. Περαιτέρω αποδείχθηκε, ότι το ανωτέρω κτίσμα συνολικής επιφανείας 35,85 τ.μ. και η πέργκολα, επιφανείας 16 τ.μ., κατασκευάστηκαν από τον εναγόμενο στον τρίτο όροφο της πολυκατοικίας στην παραπάνω χωριστή ιδιοκτησία (διαμέρισμα με αριθμό 1) και όχι στο κοινόχρηστο δώμα, όπως αβάσιμα υποστηρίζουν οι ενάγοντες. Το δικαίωμα ανέγερσης του με αριθμό 1 διαμερίσματος του τρίτου ορόφου, το οποίο (διαμέρισμα) δεν είχε οικοδομηθεί κατά την κατασκευή της όλης πολυκατοικίας, λόγω του ότι είχε εξαντληθεί ο συντελεστής δόμησης, αποτελεί χωριστή οριζόντια ιδιοκτησία, η οποία ανήκε στον κατασκευαστή ΑΑ. Ο τελευταίος, με το ... προσύμφωνο πώλησης ακινήτων του συμβολαιογράφου Αθηνών Ιωάννη Παπαθέου, ανέλαβε την υποχρέωση να πωλήσει και να μεταβιβάσει στον εναγόμενο την οριζόντια αυτή ιδιοκτησία, όπως και τους μελλοντικά ανεγερθησόμενους ορόφους, στους οποίους θα αντιστοιχούν τα 200/1000 εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου. Επομένως ο χώρος που κατασκευάστηκε το ανωτέρω αυθαίρετο κτίσμα δεν αποτελεί κοινόκτητο ή κοινόχρηστο μέρος της οικοδομής, αλλά αυτοτελή ιδιοκτησία επί της οποίας οι ενάγοντες δεν έχουν δικαίωμα σύγχρησης. Ακόμη, από τα ίδια παραπάνω αποδεικτικά στοιχεία, δεν αποδείχθηκε ότι, λόγω των πιο πάνω κατασκευών, εμποδίζονται οι συνιδιοκτήτες στην χρήση του δώματος και ότι οι κατασκευές αυτές επηρεάζουν την ασφάλεια και τη στατική επάρκεια της όλης οικοδομής, όπως αβάσιμα ισχυρίζονται οι ενάγοντες. Χαρακτηριστικά σχετικά με το τελευταίο αυτό γεγονός ο ΑΑ, κατασκευαστής της πολυκατοικίας, κατέθεσε (η κατάθεση του περιέχεται στην ... ένορκη βεβαίωση του) με βεβαιότητα, γνωρίζοντας από δική του αντίληψη, ότι "... ενόψει της μελλοντικής προοπτικής της πολυκατοικίας στη στατική μελέτη είχαν υπολογισθεί και προβλεφθεί επιπλέον όροφοι πέραν αυτών, οι οποίοι είχαν αρχικά οικοδομηθεί. 'Αρα η ανοικοδόμηση από τον Ψ της επιδίκου κατοικίας εις ουδέν έβλαψε ή επηρέασε τη στατικότητα και τις στατικές αντοχές της πολυκατοικίας". Η κατάθεση αυτή δεν αναιρείται καθόλου τόσο από τις καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάστηκαν στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, οι οποίο δεν κατέθεσαν κάτι σχετικό, όσο και από την αόριστη αναφορικά με το παραπάνω ζήτημα από 23-10-2005 τεχνική έκθεση του μηχανικού ..., που προσκομίζουν το πρώτον στο δικαστήριο τούτο οι ενάγοντες, ούτε επίσης και από την ένορκη βεβαίωση, που προσκόμισαν οι τελευταίοι. Επίσης, όπως αποδεικνύεται από την κατάθεση στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου του με επιμέλεια των εναγόντων εξετασθέντα μάρτυρα ... και από το ... έγγραφο της διεύθυνσης πολεοδομίας ..., το οποίο εκδόθηκε κατόπιν αυτοψίας, στις 5-3-2002, δεν διαπιστώθηκε εντός του ανωτέρω αυθαιρέτου κτίσματος η ύπαρξη λέβητα ή άλλου μηχανήματος θέρμανσης με καπναγωγό, το οποίο να προκαλεί έντονο θόρυβο και κραδασμούς, που να διαταράσσει την ησυχία των εναγόντων. Εξάλλου ενόψει του ότι, όπως προαναφέρθηκε, το δικαίωμα ανέγερσης μελλοντικών ορόφων, εφόσον τούτο επιτραπεί, ανήκει στον ως άνω κατασκευαστή της πολυκατοικίας, ο οποίος με το πιο πάνω προσύμφωνο ανέλαβε την υποχρέωση να το μεταβιβάσει στον εναγόμενο, δεν νομιμοποιούνται και για το λόγο αυτό οι ενάγοντες, στους οποίους δεν ανήκει το σχετικό δικαίωμα, να ζητήσουν την κατεδάφιση των παραπάνω κτισμάτων. Επίσης δεν προέκυψε κατά τρόπο αναμφισβήτητο ότι η δημιουργηθείσα υγρασία στο διαμέρισμα των εναγόντων οφείλεται στην ελαττωματική και κακότεχνη κατασκευή της υγρομόνωσης της βεράντας του διαμερίσματος του εναγομένου, όπως οι ενάγοντες διατείνονται. Σχετικά διενεργήθηκαν δύο αυτοψίες από αρμόδιους υπαλλήλους της διεύθυνσης Υγείας και της Πολεοδομίας ... (στις 9-11-2004 και 13-12-2004, αντίστοιχα), κατά τις οποίες δεν διαπιστώθηκε ότι η αιτία της υγρασίας στο διαμέρισμα των εναγόντων είναι η ελαττωματική κατασκευή της υγρομόνωσης της βεράντας του διαμερίσματος του εναγομένου (βλέπε τα με αριθμούς πρωτ. ... και ... έγγραφα των ανωτέρω υπηρεσιών). Τέλος, από τα ίδια παραπάνω αποδεικτικά στοιχεία δεν αποδείχτηκε ότι οι τέντες του διαμερίσματος των εναγόντων καταστράφηκαν από την υπερχείλιση νερών από τις βεράντες του διαμερίσματος του εναγομένου". Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές το Εφετείο απέρριψε στην ουσία την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή των αναιρεσειόντων με την οποία είχαν ζητήσει την καθαίρεση του ως άνω επίδικου κτίσματος. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο σφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ως άνω διατάξεις του Ν. 3741/29. Διότι ενώ δέχτηκε ότι το επίδικο κτίσμα ανήγειρε ο αναιρεσίβλητος σε ακάλυπτο μέρος του τρίτου ορόφου της οικοδομής το οποίο μέχρι την κατασκευή αυτού αποτελούσε μέρος του δώματος, επί του οποίου κατά τις εν λόγω διατάξεις είχαν δικαίωμα χρήσης και οι οροφοκτήτες αναιρεσείοντες και ότι το πιο πάνω κτίσμα είχε αναγερθεί χωρίς την τήρηση των σχετικών πολεοδομικών διατάξεων, με συνέπεια να είναι αυθαίρετο, χωρίς να έχει νομιμοποιηθεί μεταγενέστερα, πράγμα που καθιστούσε απαγορευτική την άσκηση του φερομένου ως ανήκοντος στον αναιρεσίβλητο δικαιώματος επεκτάσεως της οικοδομής με την προσθήκη του κτίσματος αυτού, εντούτοις έκρινε ότι ήταν επιτρεπτή η άσκηση του δικαιώματος αυτού και ότι οι αναιρεσείοντες δεν νομιμοποιούνταν να ζητήσουν την καθαίρεση του ανωτέρω κτίσματος. Κατά συνέπεια, το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ., που του αποδίδεται με τους Α, Γ και Ζ λόγους της αναίρεσης, οι οποίοι, έτσι, είναι βάσιμοι. Κατόπιν αυτών και αφού παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων λόγων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου Εφετείου Αθηνών, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές, και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων λόγω της ήττας του ( άρθρα 176, 183 Κ.Πολ.Δ) .

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 10065/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Απριλίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ