Supreme Court quashes lower court conviction for illegal construction due to lack of specific reasoning and factual clarity.

Απόφαση 1552 / 2019 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1552/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

E' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Διονυσία Μπιτζούνη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 75/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Βασιλική Ηλιοπούλου, Πηνελόπη Παρτσαλίδου - Κομνηνού, Μαρία Βασδέκη - Εισηγήτρια και Στυλιανό Δαρέλλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 15 Μαρτίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Παρασκευαΐδη, (κωλυομένης της Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Π. Δ. του Β., κατοίκου ... η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξιο Αθανασόπουλο, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 746/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου.

Το Τριμελές Εφετείο Ναυπλίου, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορουμένη, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην από 6.2.2019 αίτησή της, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 261/2019.

Αφού άκουσε Τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 6/2/2019 επιδοθείσα στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου αίτηση-δήλωση αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 746/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Ναυπλίου, με την οποία η αναιρεσείουσα Π. Δ. καταδικάσθηκε σε ποινή φυλάκισης έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ για την αξιόποινη πράξη της κατασκευής αυθαιρέτου κτίσματος (άρθρο 17 παρ. 8 Ν.1337/1983), έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατ' ουσία.

Κατά το άρθρο 17 παρ. 8 του Ν. 1337/1983, όπως η διάταξη αυτή αντικαταστάθηκε με την παρ. 4 του άρθρ. 5 του Ν. 3212/2003, "Οι ιδιοκτήτες ή εντολείς κατασκευής αυθαιρέτων και οι εργολάβοι κατασκευής του τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών και με χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ μέχρι πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, ανάλογα με την αξία του αυθαίρετου έργου και το βαθμό υποβάθμισης του φυσικού ή πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Με την ίδια ποινή τιμωρούνται και οι μηχανικοί που εκπόνησαν τις μελέτες ή έχουν την επίβλεψη του έργου, αν διαπιστωθεί ότι οι μελέτες δεν εκπονήθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν την εκπόνησή τους ή σύμφωνα με τα εγκεκριμένα στοιχεία του τοπογραφικού διαγράμματος και του διαγράμματος κάλυψης ή αν διαπιστωθεί ότι οι εργασίες δόμησης δεν εκτελέστηκαν σύμφωνα με τις μελέτες που υποβλήθηκαν ή σύμφωνα με τα εγκεκριμένα στοιχεία του τοπογραφικού διαγράμματος και του διαγράμματος κάλυψης.

Αν η πιο πάνω πράξη έχει γίνει από αμέλεια, τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης μέχρι ένα (1) έτος και με χρηματική ποινή από δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ μέχρι δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ. Για απλές υπερβάσεις άδειας κατασκευής μπορεί να επιβληθεί ποινή μειωμένη". Από την ανωτέρω διάταξη συνάγεται ότι δράστης της παράβασης του α' εδαφίου αυτής μπορεί να είναι μόνον ο εκ προθέσεως προβαίνων στην κατασκευή αυθαιρέτου έργου, οπότε τιμωρείται με τις στο εδάφιο αυτό απειλούμενες ποινές, ενώ σε αμφότερες τις περιπτώσεις, είτε από δόλο είτε από αμέλεια, υπαίτιος καθίσταται εκείνος που έχει μια από τις παραπάνω ιδιότητες (ιδιοκτήτης, εντολέας κ.λ.π).

Έτσι για τη στοιχειοθέτηση του από το άρθρο 17 παρ. 8 του Ν. 1337/1983 προβλεπόμενου πλημμελήματος της ανέγερσης από πρόθεση αυθαιρέτου κτίσματος απαιτούνται εκτός των άλλων α) ιδιότητα του δράστη ως ιδιοκτήτη ή εντολέως ή εργολάβου και β) ανέγερση απ' αυτόν εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως κτίσματος χωρίς προηγουμένη άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας ( ΑΠ 209/2014 ).

Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠΔ, όταν αναφέρονται σ' αυτή με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την ακροαματική διαδικασία και θεμελιώνουν την αντικειμενική και υποκειμενική υπόσταση του εγκλήματος, οι αποδείξεις από τις οποίες προέκυψαν τα περιστατικά αυτά και οι νομικοί συλλογισμοί, με βάση τους οποίους έγινε η υπαγωγή των αποδειχθέντων περιστατικών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόστηκε. Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού με το διατακτικό της απόφασης, τα οποία αποτελούν ενιαίο σύνολο. Δεν αρκεί, όμως, η επανάληψη της διατύπωσης του νόμου για την αιτιολογία, η πληρότητα της οποίας εξασφαλίζεται όταν υφίσταται αναφορά στα αποδεικτικά μέσα που δέχθηκε το δικαστήριο ως αληθή για να καταλήξει στη δικανική του κρίση με βάση συγκεκριμένους συλλογισμούς για κάθε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Περαιτέρω περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης, που ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. ΕΛ ΚΠΔ συντρέχει όχι μόνον όταν το δικαστήριο δεν υπάγει σωστά τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία έχει δεχθεί, στη διάταξη που εφαρμόσθηκε, αλλά και όταν η διάταξη αυτή παραβιάσθηκε εκ πλαγίου για το λόγο ότι έχουν εμφιλοχωρήσει στο πόρισμα της απόφασης, που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού προς το σκεπτικό και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον Άρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Ναυπλίου μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των αναφερομένων κατά το είδος τους αποδεικτικών μέσων δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη κρίση του ότι αποδείχθηκαν τα εξής: " Στο ... στις 20-1-2013 η κατηγορουμένη ως νόμιμη εκπρόσωπος της εταιρείας ...

ΑΕ προέβη με πρόθεση σε έκταση ιδιοκτησίας της παραπάνω εταιρείας στην εκτέλεση αυθαίρετων οικοδομικών εργασιών χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής ή έγκριση της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης και ειδικότερα στη κατασκευή περίφραξης από συρματόπλεγμα διαστάσεων μήκους 52,08 μ. και ύψους 2.00 μ. Για την εργασία αυτή απαιτείται άδεια της αρμόδιας αρχής^ την οποία δεν έλαβε προηγουμένως η κατηγορουμένη, καθώς το συρματόπλεγμα στηρίχθηκε σε δομικά υλικά, σύμφοινα με την 20-1-2013 έκθεση προφορικής μήνυσης του Αστυνομικού του AT ….

Α. Τ., στην οποία ρητά αναφέρεται η διαπίστωση εργασιών καλουπώματος μήκους 15 μέτρων. Το περιεχόμενο δε της άνω έκθεσης προφορικής μήνυσης ενισχύεται και από τις από 7-2-2013 και 22-2-2013 εκθέσεις αυτοψίας. Επομένως, ο ισχυρισμός της κατηγορουμένης ότι δεν πληρούται η αντικειμενική υπόσταση της αποδιδόμενης σ' αυτή αξιόποινης πράξης καθώς πρόκειται για απλή περίφραξη με συρματόπλεγμα χωρίς τη χρήση δομικών υλικών, για την οποία δεν απαιτείται άδεια της αρχής, διότι δεν είναι κτίσμα κατά την έννοια του νόμου, δεν αποδείχθηκε και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμος ενώ η ίδια πρέπει να κηρυχθεί ένοχη όπως κατηγορείται".

Ακολούθως, κήρυξε ένοχη την κατηγορούμενη του ότι: " Στις 20-1-2013 στην περιοχή ... με πρόθεση ως νόμιμη εκπρόσωπος της εταιρείας ... ΑΕ προέβη ως ιδιοκτήτης στην εκτέλεση αυθαίρετων οικοδομικών εργασιών άνευ αδείας ή εγκρίσεως της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης και ειδικότερα στον ως άνω τόπο και χρόνο προέβη στη κατασκευή περίφραξης από συρματόπλεγμα διαστάσεων μήκους 52,08 μ. και ύψους 2,00 μ.".

Με αυτά που δέχθηκε το Τριμελές Εφετείο (Πλημμελημάτων) Ναυπλίου από την αλληλοσυμπλήρωση σκεπτικού και διατακτικού, δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του την απαιτούμενη από τις ανωτέρω διατάξεις ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία για την κρίση του ότι η αναιρεσείουσα τέλεσε την πράξη, για την οποία καταδικάσθηκε, αφού δεν εκθέτει σ' αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν από την ακροαματική διαδικασία, καθώς και τις σκέψεις και τους συλλογισμούς με τους οποίους υπήγαγε τα πραγματικά αυτά περιστατικά στις ουσιαστικές ποινικές διατάξεις που εφάρμοσε και στέρησε την απόφαση νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα, ορθά μεν δέχεται ότι η αναιρεσείουσα υπέχει ευθύνη, η οποία προκύπτει από την ιδιότητά της ως νομίμου εκπροσώπου της ιδιοκτήτριας εταιρείας της φερόμενης ως αυθαίρετης κατασκευής, χωρίς να χρειάζεται κάποια άλλη διευκρίνηση περί της θέσης της στην εταιρεία, περαιτέρω, όμως, ενώ έκρινε ότι το συρματόπλεγμα μήκους 52,08 μ.

που συνιστά την αυθαιρεσία στηρίχθηκε σε δομικά υλικά, δεν προσδιορίζει ποια ήταν τα δομικά αυτά υλικά ενόψει του ότι σε άλλο σημείο του σκεπτικού αναφέρεται η διαπίστωση εργασιών καλουπώματος μήκους 15 μέτρων, η οποία παραπέμπει σε άλλη εργασία, με συνέπεια να δημιουργείται ασάφεια και αντίφαση περί του εάν πράγματι η περίφραξη στηρίχθηκε σε τσιμεντένια βάση και εάν τα καλουπώματα τοποθετήθηκαν στο σημείο της περίφραξης ή σε άλλο χώρο του ακινήτου και με αυτές τις παραδοχές η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης που καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 17 παρ. 8 του Ν. 1337/1983.

Επιπροσθέτως, δεν εκτίθεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αξία του αυθαιρέτου κτίσματος και εάν υποβαθμίζει η αυθαίρετη αυτή κατασκευή το φυσικό ή πολιτιστικό περιβάλλον ( ΑΠ 1270/2014).

Επομένως, ο σχετικός από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' ΚΠΔ για έλλειψη αιτιολογίας και εκ πλαγίου παράβασης της άνω ουσιαστικής ποινικής διάταξης πρώτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος και αφού παρέλκει πλέον η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως ( άρθρο 519 ΚΠΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 746/2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 31 Ιουλίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 2 Οκτωβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ