154/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 154 / 2006 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 154/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές : Θεόδωρο Αποστολόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ιωάννη Δαβίλλα, Γεώργιο Καράμπελα, Εμμανουήλ Καλούδη και Μάριο-Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1η Νοεμβρίου 2005, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τζιώτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Γ. του Θ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Γαβαλά, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: 1) Εταιρίας με την επωνυμία "TEJ SHIPPING CO LTD" που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα. 2) Εταιρίας με την επωνυμία "KARLOG SHIPPING CO LTD" η οποία συστάθηκε σύμφωνα με το Ν. 89/67, εδρεύει στον … και εκπροσωπείται νόμιμα. 3) Ε. Λ., νόμιμου εκπρόσωπου της δεύτερης των αναιρεσίβλητων, κατοίκου ... Δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26 Οκτωβρίου 2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 5756/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 37/2004 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27 Μαϊου 2004 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω, και ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Δαβίλλας, διάβασε την από 20 Οκτωβρίου 2005 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, από τις προσκομιζόμενες …, … και … της 23-9-2004 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών …, προκύπτει ότι ο επισπεύδων τη συζήτηση αναιρεσείων επέδωσε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 122 παρ.1 , 123, 124 παρ.2 και 126 παρ.1 περ.α' και γ') στους απολιπόμενους αναιρεσίβλητους, ήτοι 1) εταιρία με την επωνυμία "TEJ SHIPPING CO LTD", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) εταιρία με την επωνυμία "KARLOS SHIPPING CO LTD" που συστήθηκε σύμφωνα με το Ν.89/1967 εδρεύει στον … και εκπροσωπείται νόμιμα και 3) Ε. Λ., νόμιμο εκπρόσωπο της δεύτερης των αναιρεσιβλήτων, ακριβές αντίγραφο της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως με τις κάτω από αυτή πράξεις καταθέσεως και ορισμού δικασίμου, μαζί με κλήση για να παραστούν στην αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας, αρχικώς προσδιορισμένη, δικάσιμο (1-11-2005), κατά την οποία αυτοί δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου. Επομένως η συζήτηση πρέπει να γίνει παρά την απουσία των παραπάνω αναιρεσιβλήτων.

2. Επειδή, κατά την έννοια του άρθρου 1 του κωδ. Ν. 551/1915, που εφαρμόζεται και στη ναυτική εργασία, ατύχημα από βίαιο συμβάν κατά την εκτέλεση ή με αφορμή την παροχή εργασίας είναι και η νόσος του εργαζομένου, εφόσον προήλθε όχι από τη βαθμιαία εξασθένηση και φθορά του οργανισμού του, ακόμη και αν αυτή οφείλεται στους δυσμενείς μεν, συνηθισμένους όμως και σύμφυτους προς την παροχή της όρους της εργασίας, αλλά από έκτακτη και αιφνίδια επενέργεια κάποιου εξωτερικού αιτίου.

Τούτο συμβαίνει είτε όταν κατά την εκτέλεση της εργασίας διαμορφώθηκαν εκτάκτως δυσμενείς συνθήκες, που δεν είναι συμφυείς προς τους συνηθισμένους όρους παροχής της, είτε όταν η απασχόληση του εργαζομένου εξακολούθησε, έστω και υπό κανονικές συνθήκες, μετά την εκδήλωση της νόσου, με αποτέλεσμα την επιδείνωσή της, αφού στην τελευταία περίπτωση ο εργοδότης, που οφείλει να ρυθμίζει τα της εργασίας έτσι ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου, δεν μπορεί να αξιώσει τη συνέχιση της απασχόλησής του και αν δεν τον θέσει εκτός υπηρεσίας, οι συνθήκες παροχής της εργασίας αποβαίνουν εξαιρετικές και ασυνήθιστα δυσμενείς, προσλαμβάνοντας έτσι τον χαρακτήρα του βίαιου συμβάντος (Ολ.

ΑΠ 937/1975). Στην τελευταία περίπτωση, άρα, βασική προϋπόθεση για την μετατροπή των κανονικών συνθηκών εργασίας σε ασυνήθιστες και εξαιρετικά δυσμενείς, μετά την εκδήλωση της νόσου του εργαζομένου, είναι η παραβίαση της έναντι αυτού υποχρεώσεως πρόνοιας του εργοδότη και γι' αυτό ακριβώς δεν υπάρχει τέτοια παραβίαση και συνακόλουθα εργατικό ατύχημα με την παραπάνω έννοια, όταν ο εργοδότης δεν γνωρίζει, ούτε αγνοεί υπαίτια ότι ο εργαζόμενος είναι ασθενής και γενικότερα ότι η κατάσταση της υγείας του δεν επιτρέπει την εξακολούθηση της απασχολήσεώς του (ΑΠ 944/2001, 528/1997, 226/1987).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής: Δυνάμει σύμβασης ναυτικής εργασίας αορίστου χρόνου, που καταρτίστηκε στον Πειραιά στις 7-9-1999 μεταξύ του ενάγοντος - αναιρεσείοντος και της δεύτερης εναγομένης - αναιρεσίβλητης η οποία ενεργούσε ως αντιπρόσωπος στην Ελλάδα της πρώτης εναγομένης-αναιρεσίβλητης αλλοδαπής εταιρίας και της οποίας (2ης αναιρεσίβλητης) ο τρίτος εναγόμενος- αναιρεσίβλητος ήταν νόμιμος εκπρόσωπος, ο πρώτος προσελήφθη, ως πλοίαρχος με παράλληλη εκτέλεση και των καθηκόντων του ελλείποντος ανθυποπλοιάρχου, στο με σημαία Παναμά φορτηγό πλοίο "..." χωρητικότητας 5161 TDW, που ανήκε στην πλοιοκτησία της πρώτης αναιρεσίβλητης, αντί μηνιαίου κλειστού μισθού 1.200.000 δραχμών.

Για την ως άνω πρόσληψή ο αναιρεσείων υποβλήθηκε, κατόπιν εντολής της δεύτερης αναιρεσίβλητης, σε ιατρική εξέταση από τον παθολόγο ιατρό Σ. Γ., ο οποίος, αφού διαπίστωσε ότι : α) το καρδιοαναπνευστικό σύστημα αυτού εμφανίζεται άνευ παθολογίας, β) η κοιλιά του είναι ελεύθερη άλγους και κηλών και γ) ότι δεν έχει αιμορροϊδες και με την από 1-6-1999 έκθεσή του αποφάνθηκε ότι είναι κατάλληλος προς εργασία.

Ακολούθως το Εφετείο απέρριψε τον αγωγικό ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι από οκταετίας περίπου, πριν την πρόσληψή του, έπασχε από ελεγχόμενο σακχαρώδη διαβήτη και ότι ο εξετάσας αυτόν ως άνω ιατρός αποφάνθηκε, για την καταλληλότητά του ως πλοιάρχου, γνωρίζοντας την πάθησή του αυτή, ως αβάσιμο με την αιτιολογία ότι :

α) ο σακχαρώδης διαβήτης, όπως είναι γνωστό τοις πάσιν, ανιχνεύεται με αιματολογική εξέταση, στην οποία δεν ισχυρίζεται ότι υποβλήθηκε ο αναιρεσείων και στην οποία εξέταση οπωσδήποτε θα είχε υποβληθεί αν την πάθησή του αυτή την είχε κάνει γνωστή στον εξετάσαντα αυτόν ως άνω ιατρό, β) ο εν λόγω ιατρός στην άνω έκθεσή του τίποτα δεν αναφέρει περί σακχαρώδους διαβήτη και γ) οι αναιρεσίβλητοι δεν προέκυψε ότι γνώριζαν την πάθηση αυτή του αναιρεσείοντος, γι' αυτό και τον προσέλαβαν, δεδομένου μάλιστα ότι ενόψει της γνωστής μεγάλης προσφοράς εργασίας ναυτικών χειρών και στον τομέα της ειδικότητας των πλοιάρχων, η δεύτερη αναιρεσίβλητη δεν είχε κανένα λόγο να προσλάβει τον διαβητικό αναιρεσείοντα ως πλοίαρχο στο ως άνω πλοίο και έτσι να διακινδυνεύσει όχι μόνο τη διακυβέρνηση του πλοίου, αλλά και τα εν γένει συμφέροντα της αντιπροσωπευόμενης πρώτης αναιρεσίβλητης εξ αυτού του λόγου, αφού η κατάσταση της υγείας αυτού ήταν εξαρτημένη από ιατροφαρμακευτική και διαιτητική υποστήριξη, η οποία εντός του πλοίου, λόγω συνθηκών, θα ήταν άκρως προβληματική.

Συνεπώς - συνεχίζει το Εφετείο - αποδεικνύεται ότι ο αναιρεσείων, στην προσπάθειά του να εξεύρει εργασία προς βιοπορισμό αυτού και της οικογενείας του, απέκρυψε την ως άνω πάθησή του από τους αναιρεσίβλητους οι οποίοι, όπως προαναφέρθηκε, δεν γνώριζαν τίποτα περί αυτής. Το ως άνω πλοίο υπό την πλοιαρχία του αναιρεσείοντος εκτελούσε κανονικά, χωρίς κανένα πρόβλημα, τα ταξίδια του μέχρι το τέλος Μαρτίου 2000, όταν ο αναιρεσείων, ενοχλούμενος από πόνους στα νεφρά, επισκέφθηκε προς εξέταση ιατρό στο Χιούστον του Τέξας των Η.Π.Α..

Ο ιατρός αυτός, αφού διέγνωσε ότι υπήρχε πρόβλημα στους νεφρούς του τον υπέβαλε στην κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Στη συνέχεια το πλοίο υπό την πλοιαρχία του ασθενούς αναιρεσείοντος απέπλευσε για το λιμάνι Κορίντο της Νικαράγουας χωρίς ο τελευταίος να ενημερώσει την πρώτη αναιρεσίβλητη για την εν λόγω κατάσταση της υγείας του.

Κατά την επταήμερη διάρκεια του πλού η υγεία του αναιρεσείοντος, εν αγνοία της εργοδότριάς του (1ης αναιρεσίβλητης), επιδεινωνόταν προοδευτικά, διότι εμφάνισε αιματουρία, ψηλό πυρετό, έντονη ζάλη και λιποθυμικές τάσεις. Στις 9-4-2000 το ως άνω πλοίο κατέπλευσε στο λιμάνι Κορίντο της Νικαράγουα και ο αναιρεσείων ευθύς αμέσως εισήχθη στο εκεί Νοσοκομείο "Asistenitia Medica de Occidene S.A.".

Το Νοσοκομείο αυτό με την από 13-4-2000 βεβαίωσή του αναφέρει ότι κατόπιν εξετάσεων διεγνώσθη ότι ο αναιρεσείων πάσχει από επιπλεγμένο διαβήτη 498 MG/DL, από οξεία πυελονεφρίτιδα από αιμορραγία κύστεως, από χρόνιες αιμορροϊδες, από αναιμία 30%, από νόσο του πεπτικού συστήματος, από τοπική παθολογική δερματίτιδα και από υποσιτισμό.

Επίσης η ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "Western Medical Asistance Inc", στην οποία ο αναιρεσείων προφανώς είχε ασφαλιστεί από την πρώτη αναιρεσίβλητη για τον κλάδο υγείας, κατόπιν ιατρικής εξέτασης και σχετικής έρευνας, βεβαιώνει με την από 10-2-2002 γνωμάτευση των ιατρών της ότι αρχικά διαγνώστηκε στον αναιρεσείοντα κατά την εισαγωγή του στο ως άνω Νοσοκομείο στις 9-4-2000 μη αντιρροπούμενος σακχαρώδης διαβήτης, διαβητική οξέωση, διαβητική νεφροπάθεια και επιπλοκές, αιμορροϊδες και πεπτική νόσος.

Ότι εν τέλει διαγνώστηκε, βάσει κλινικών και εργαστηριακών εξετάσεων, ότι οι ως άνω επιπλοκές της υγείας του αναιρεσείοντος είναι αποτέλεσμα του μη αντιρροπούμενου τύπου

ΙΙ σακχαρώδους διαβήτη από τον οποίο πάσχει. Ο αναιρεσείων συνέχισε να νοσηλεύεται στο ως άνω Νοσοκομείο μέχρι τις 14-4-2000 που εξήλθε. Στη συνέχεια, αεροπορικώς, με έξοδα της πρώτης αναιρεσίβλητης, επέστρεψε στην Ελλάδα και την επομένη 15-4-2000 εισήχθη στο ενδοκρινικό τμήμα του Π.Γ.Ν.Α. Γ. Γεννηματάς. Προηγουμένως στις 11-4-2000 επέβη στο ως άνω πλοίο ο αντικαταστάτης του πλοίαρχος Γ.

Γ. ο οποίος απεστάλη εσπευσμένα, κατόπιν ειδοποιήσεως των αναιρεσίβλητων περί της κατάστασης της υγείας του αναιρεσείοντος από τον Α' Μηχανικό του πλοίου Ι. Π.. Σημειωτέον ότι για πρώτη φορά αναγράφηκε από τον αναιρεσείοντα στο ημερολόγιο της γέφυρας του πλοίου ότι αυτός (αναιρεσείων), λόγω ασθενείας, νοσηλεύεται στο πλοίο από την Παρασκευή 7-4-2000.

Με την αναχώρηση του αναιρεσείοντος για την Ελλάδα (14-4-2000) λύθηκε και η συνδέουσα αυτόν με την πρώτη αναιρεσίβλητη σύμβαση ναυτικής εργασίας. Ακολούθως, ο αναιρεσείων νοσηλεύτηκε στο ως άνω Νοσοκομείο (Π.Γ.Ν.Α. Γ. Γεννηματάς) μέχρι τις 4-5-2000, που εξήλθε από αυτό λόγω απορρύθμισης του σακχαρώδη διαβήτη από τον οποίο έπασχε (διαβητική κετοξέωση) και λόγω περινεφρικού αποστήματος το οποίο παροχετεύθη.

Στη συνέχεια νοσηλεύτηκε από 10-5-2000 έως 23-5-2000 και από 3-7-2000 έως 6-7-2000 στην οφθαλμολογική κλινική του ίδιου ως άνω Νοσοκομείου, όπου υποβλήθηκε σε αντιγλαυκωματική επέμβαση, ένθεση βαλβίδος στον δεξιό οφθαλμό και σε χειρουργική επέμβαση καταρράκτη στον ίδιο οφθαλμό. Περαιτέρω, κατά τα χρονικά διαστήματα από 5-12-2000 έως 6-12-2000, από 16-1-2001 έως 18-1-2001 και την 6-2-2001 νοσηλεύτηκε στο Β' Οφθαλμολογικό Τμήμα του Π.Γ.Ν.

Κοργιαλένειο - Μπενάκειο ΕΕΣ. Ο Δ/ντής του Οφθαλμολογικού αυτού τμήματος Η. Φ., με το από 29-6-2001 πιστοποιητικό του βεβαιώνει ότι ο αναιρεσείων κατά τα ως άνω χρονικά διαστήματα που νοσηλεύτηκε στην εν λόγω κλινική του (Β' Οφθαλμολογικό Τμήμα) διαπιστώθηκε ότι έπασχε "από σακχαρώδη διαβήτη που έχει προσβάλλει σοβαρότατα και τους δύο οφθαλμούς με αιμορραγία και ελκωτική αποκόλληση γι' αυτό και υπεβλήθη σε χειρουργικές επεμβάσεις του πρόσθιου και οπίσθιου ημιμορίου του οφθαλμού.

Ότι παρά το ότι επετεύχθη ένα καλό αποτέλεσμα, συγκριτικά βέβαια με την προεγχειρητική του κατάσταση, η όρασή του κατά την τελευταία εξέτασή του που έλαβε χώρα την 27-6-2001 ήταν για τον δεξιό οφθαλμό αντίληψη φωτός και για τον αριστερό οφθαλμό ορατότητα μικρότερη του 1/20 με διόρθωση". Από τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά - συνεχίζει το Εφετείο - αποδεικνύεται ότι ο αναιρεσείων όχι μόνον απέκρυψε από τους αναιρεσίβλητους ότι έπασχε από σακχαρώδη διαβήτη, αλλά και μετά την εκδήλωση επιπλοκών στην υγεία του (από τον σακχαρώδη διαβήτη) στα τέλη Μαρτίου του 2000 εξακολούθησε να παρέχει την συμφωνημένη με την σύμβαση εργασία του, εν αγνοία των αναιρεσιβλήτων , αν και είχε τη δυνατότητα να ζητήσει και να εισαχθεί προς νοσηλεία σε νοσοκομείο στο Χιούστον του Τέξας των ΗΠΑ, μέχρις ότου η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε θεαματικά, με αποτέλεσμα να εισαχθεί στο ως άνω νοσοκομείο στη Νικαράγουα.

Η πρώτη αναιρεσίβλητη, αγνοούσα πλήρως την υφιστάμενη κατάσταση της υγείας του αναιρεσείοντος, δεν είχε την δυνατότητα να απαλλάξει αυτόν από τα καθήκοντά του ευθύς αμέσως μετά την εμφάνιση των ως άνω διαβητικών επιπλοκών. Με βάση αυτές τις παραδοχές το Εφετείο έκρινε, ότι η τύφλωση του αναιρεσείοντος και η εξ αυτής μόνιμη ολική (άνω του 67%) ανικανότητά του προς εργασία, που αυτός υπέστη κατά την εκτέλεση της εργασίας του στο ως άνω πλοίο, δεν οφείλεται σε αιφνίδιο και απρόβλεπτο εξωτερικό γεγονός ξένο προς τον οργανισμό του, αλλά σε προϋπάρχουσα πάθησή του (σακχαρώδη διαβήτη) η οποία εκδηλώθηκε επιδεινούμενη κάτω από συνθήκες σύμφυτες και προσιδιάζουσες στη φύση της εργασίας του Πλοιάρχου και των παράλληλων καθηκόντων του Ανθυποπλοιάρχου που ανέλαβε με τη ναυτολόγησή του να εκτελέσει, και, επομένως, δεν μπορεί κατά το Ν. 551/1915, να χαρακτηριστεί ότι είναι απότοκος εργατικού ατυχήματος.

Μετ' απόρριψη δε της έφεσής του, και ως προς το πρώτο κεφάλαιο της ένδικης αγωγής που αφορά αποζημίωση του αναιρεσείοντος από το επικαλούμενο ως άνω εργατικό ατύχημα, επικύρωσε την εκκαλουμένη απόφαση που έκρινε όμοια και την απέρριψε κατά τούτο. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 288, 662 Α.Κ.

και 1 του Ν. 551/1915, αφού υπό τα δεκτά γενόμενα περιστατικά οι αναιρεσίβλητοι αγνοούσαν την ανωτέρω νόσο του αναιρεσείοντος και την επιδείνωσή της και δεν παραβίασαν γι' αυτό την έναντι του πλοιάρχου υποχρέωση πρόνοιας αυτών, ώστε να υπάρχει εργατικό ατύχημα με την προεκτεθείσα έννοια. Εξάλλου το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες στα ουσιώδη για την έκβαση της δίκης ζητήματα της παράλείψεως του ααναιρεσείοντος πλοιάρχου να γνωστοποιήσει στους αναιρεσίβλητους εργοδότες του την προϋπάρχουσα της ναυτολογήσεώς του νόσο κατά την αρχική ιατρική εξέτασή του ή αμέσως μετά την εκδήλωση των συμπτωμάτων επιδεινώσεως αυτής και της άγνοιας από τους αναιρεσίβλητους της καταστάσεως της υγείας του μέχρι της εισαγωγής του στο νοσοκομείο της Νικαράγουας και της ειδοποιήσεως αυτών από τον Α' μηχανικό του πλοίου.

Επομένως, οι σχετικοί πρώτος, δεύτερος, τρίτος και τέταρτος, από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, λόγοι της αναιρέσεως με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμοι και πρέπει να απορριφθούν.

ΓΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27-5-2004 αίτηση του Γ. Γ., για αναίρεση της 7/2004 απόφασης του Εφετείου Πειραιώς.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου 2005.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 24 Ιανουαρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ