Supreme Court allows appeal against insurance company's refusal of disability compensation under Article 931 of the Civil Code.

Απόφαση 1549 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1549/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Β. Ρ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ντοκατζή.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Καραγκούνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-5-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4844/2011 μη οριστική και 3741/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2661/2014 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 6-4-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 10-2-2017 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή αμφοτέρων των λόγων αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης αν επιδρά στο μέλλον του". Ως "αναπηρία" θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως "παραμόρφωση" νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις της ιατρικής, αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως "μέλλον" νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμόρφωσης στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων. Στον επαγγελματικό - οικονομικό τομέα η αναπηρία ή η παραμόρφωση του ανθρώπου, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας, αποτελεί αρνητικό στοιχείο στα πλαίσια του ανταγωνισμού και της οικονομικής εξέλιξης και προαγωγής του.

Οι δυσμενείς συνέπειες είναι περισσότερο έντονες σε περιόδους οικονομικών δυσχερειών και στενότητας στην αγορά εργασίας. Οι βαρυνόμενοι με αναπηρία ή παραμόρφωση μειονεκτούν και κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός εργασίας έναντι των υγιών συναδέλφων τους. Η διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. προβλέπει επιδίκαση από το Δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφόσον η τελευταία εννοιολογικά συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής κατάστασης μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξάλλου, η ένεκα της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία αποτελεί βάση αξίωσης προς αποζημίωση που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 929 του Α.Κ. (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή η παραμόρφωση ως τοιαύτη δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση θα προκαλέσει στον παθόντα συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία. Είναι όμως βέβαιο ότι η αναπηρία ή η παραμόρφωση, ανάλογα με το βαθμό της και τις λοιπές συντρέχουσες περιστάσεις (ηλικία, φύλο, κλίσεις και επιθυμίες του παθόντος), οπωσδήποτε θα έχει δυσμενή επίδραση στην κοινωνική - οικονομική εξέλιξη τούτου, κατά τρόπο όμως που δεν δύναται επακριβώς να προσδιορισθεί.

Η δυσμενής αυτή επίδραση είναι δεδομένη και επομένως δεν δικαιολογείται εμμονή στην ανάγκη προσδιορισμού του ειδικού τρόπου της επιδράσεως αυτής και των συνεπειών της στο κοινωνικό - οικονομικό μέλλον του παθόντος. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, δηλαδή ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας σύμφωνα με τις παραγράφους 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ των πολιτών σχέσεις, χωρίς αναγκαία η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, ορθότερη κρίνεται η ερμηνεία της διατάξεως του άρθρου 931 του Α.Κ., που την καθιστά εφαρμόσιμη, σύμφωνα με την οποία προβλέπεται από τη διάταξη αυτή η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν δύναται να προσδιορισθεί.

Επομένως, το ποσό που δικαιούται ο παθών κατά το άρθρο 931 του Α.Κ., δεν υπολογίζεται με τα μέτρα της αποζημίωσης, αλλά εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστή να το καθορίσει κατά δίκαιη κρίση σε εύλογο χρηματικό ποσό, με βάση αφενός το είδος, την έκταση και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης του παθόντος και αφετέρου την ηλικία, το φύλο, τις κλίσεις του παθόντος και τον βαθμό συνυπαιτιότητάς του.

Το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, σχετικά με την κατάσταση της υγείας του αναιρεσείοντος, μετά το ατύχημα, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: "...Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι κατά το ατύχημα αυτό τραυματίστηκε σοβαρά ο ενάγων... Την 5.11. 2009 διαπιστώθηκε ότι ο ενάγων βαδίζει με βακτηρία χειρός και ότι το διατροχαντήριο κάταγμα είναι πωρωμένο σε ραιβότητα, που προκαλεί βράχυνση του σκέλους κατά δύο εκατοστά Η ίδια κατάσταση παρατηρήθηκε και την 29.11.2010 και πιθανολογήθηκε ότι θα απαιτηθεί νέα χειρουργική επέμβαση στο μέλλον, ενώ την 14.12.2010 διαπιστώθηκε επίσης ότι ο ενάγων χωλαίνει, λόγω ατροφίας των γλουτιαίων αριστερά και χρησιμοποιεί ανυψωτικό υποδήματος τριών εκατοστών, θα απαιτηθεί δε χειρουργική επέμβαση στο μέλλον για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης...

Την 29.9.2011, κατά την εξέτασή του στο νοσοκομείο "..." διαπιστώθηκε ότι ο ενάγων βαδίζει χωλαίνοντας λόγω βράχυνσης του σκέλους και ατροφίας μυών περί το ισχίο, χρησιμοποιεί ανυψωτικό υποδήματος τριών εκατοστών, η κεφαλή του μηριαίου εμφανίζει ακτινολογικά άσηπτη νέκρωση και θα απαιτηθεί στο μέλλον αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης και πιθανότατα ολική αρθροπλαστική του αριστερού ισχίου.

Αργότερα σύμφωνα με την από 24.8.2011 διαταχθείσα πραγματογνωμοσύνη του ορθοπεδικού χειρουργού Ι. Τ., η κατάσταση της υγείας του ενάγοντος είχε ως εξής: Στο αριστερό ισχίο υπάρχει πώρωση του κατάγματος σε ραιβότητα και αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα, με αποτέλεσμα τη βράχυνση του σκέλους και την αδυναμία πλήρους και κανονικής βάδισης, για την αντιμετώπιση του οποίου απαιτείται χειρουργική αφαίρεση του ενδομυελικού ήλου, ενώ μετά από πέντε έως δέκα έτη μπορεί να πραγματοποιηθεί χειρουργική επέμβαση με τοποθέτηση ολικής αρθροπλαστικής του ισχίου, που δίνει την δυνατότητα διόρθωσης της ανισοσκελίας, η οποία μέχρι τότε θα αντιμετωπίζεται μόνον με βοηθήματα...

Επίσης ο ενάγων εμφανίζει μυϊκή ατροφία του τετρακεφάλου, που ισοδυναμεί με απώλεια 20% της μυϊκής δύναμης του σκέλους, αναφερόμενο άλγος στο αριστερό ισχίο κυρίως μετά τη βάδιση, υπαισθησία με σημαντική ελάττωση και κατά τόπους πλήρη έκπτωση της αισθητικότητας στα σημεία των μετεγχειρητικών ουλών, βράχυνση του σκέλους κατά δύο εκατοστά, βάδιση με βακτηρία μασχάλης, επαναλαμβανόμενα οιδήματα και άλγος κατά τη βάδιση.

Το συνολικό ποσοστό αναπηρίας του εκτιμάται, με βάση τον παλαιότερο κανονισμό εκτίμησης βαθμού αναπηρίας του ΙΚΑ (1995) κατά συγχώνευση σε 55 έως 62,5%...". Περαιτέρω, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, αναφορικά με την εκ του άρθρου 931 ΑΚ αγωγική αξίωση δέχθηκε ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Καθόσον αφορά στην αξίωση του ενάγοντος για επιπλέον αποζημίωσή του λόγω της επικαλούμενης μόνιμης αναπηρίας του από το ένδικο ατύχημα (άρθρο 931 του ΑΚ), από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι ο τραυματισμός του στο αριστερό γόνατό του, όπως πιο πάνω περιγράφηκε, συνιστά αναπηρία σε τέτοιο βαθμό ώστε να επιδράσει αρνητικά στο οικονομικό του μέλλον, οι δε δυσμενείς επιπτώσεις του τραυματισμού του στην εν γένει κατάσταση της υγείας του καλύπτονται με τις παροχές, που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 929 και 932 του ΑΚ.

Συνεπώς, η αγωγή, ως προς το παραπάνω αίτημα (αποζημίωση λόγω μόνιμης αναπηρίας), είναι αβάσιμη κατ’ ουσίαν, το δε πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που την απέρριψε για τον ίδιο λόγο, δεν έσφαλε, ώστε είναι αβάσιμος ο σχετικός λόγος της έφεσης, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα...". Έτσι που έκρινε το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του παραβίασε ευθέως την ως άνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 931 ΑΚ, την οποία εσφαλμένα ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της. Ειδικότερα περιόρισε την έρευνα της αναπηρίας του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος μόνο στο οικονομικό μέλλον, για το οποίο δέχθηκε, ότι οι δυσμενείς επιπτώσεις του τραυματισμού του στην εν γένει κατάσταση της υγείας του καλύπτονται με τις παροχές, που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 929 και 932 ΑΚ, χωρίς, ωστόσο, να διατυπώνεται καμία πρόβλεψη για το επαγγελματικό του μέλλον ενόψει της ως άνω αναπηρίας, ούτε περαιτέρω το Εφετείο επεκτείνει, όπως έπρεπε, την έρευνα και στους λοιπούς τομείς του μέλλοντος αυτού, ήτοι το οικογενειακό, επαγγελματικό και κοινωνικό μέλλον αυτού. Επομένως, οι κατ’ ορθότερο χαρακτηρισμό, από τον αριθμ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγοι της αναίρεσης, πρέπει να γίνουν δεκτοί.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω πρέπει ν’ αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το αγωγικό κονδύλιο της εκ του άρθρου 931 ΑΚ αποζημίωσης, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που την εξέδωσε, συντιθέμενο από άλλον Δικαστή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του αναιρεσείοντος (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), που κατέθεσε και προτάσεις, όπως αυτή ορίζεται στο διατακτικό και να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2661/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό αναιρούμενο τμήμα.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά τούτο στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Και

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 29 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Σεπτεμβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ